Σημερινή

Δευτέρα, 19/11/2018
RSS

Η πατρίδα, μια βαλίτσα στο χέρι...

| Εκτύπωση | 06 Μάιος 2018, 18:00 | Με την Δρα Νίκη Κατσαούνη

ΜΟΥΣΙΚΕΣ ΤΟΥ ΑΝΟΙΚΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΚΑΙ ΤΟ DNA ΝΑ ΜΠΑΖΕΙ ΑΠΟ ΠΑΝΤΟΥ!

ΕΙΝΑΙ ΚΑΤΙ ΠΕΡΙΕΡΓΟ ΜΕ ΤΟΥΣ... ΜΙΝΩΪΤΕΣ, ΑΚΟΜΑ ΚΙ Η ΦΩΝΗ ΤΟΥΣ ΕΙΝΑΙ ΑΛΛΙΩΣ, ΟΛΟΙ ΕΧΟΥΝΕ «ΞΥΛΟΥΡΙΚΗ» ΦΩΝΗ, ΕΝΑ ΤΕΜΠΟ ΣΚΛΗΡΟ ΚΑΙ ΣΤΙΛΠΝΟ, ΕΝΑΝ ΚΑΗΜΟ ΣΤΟ ΓΥΡΙΣΜΑ ΤΗΣ ΝΟΤΑΣ, ΜΑ ΔΙΟΛΟΥ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΟ Ή ΓΛΥΚΕΡΟ

Στην «Βαλίτσα», με φαγητά δυνατά, τσουχτερές κόκκινες πιπεριές με χοιρινό κρασάτο και ντάκος της Κρήτης και της Κρίσης, και κοπελιές να χορεύουν Πεντοζάλη, με μουσικούς και ηθοποιούς, την Ειρήνη και την Αλεξία, Η Βαλίτσα /είναι προσώρας/ η πατρίς,/ με ούζα/ και με μια μπύρα Fix


Ο χώρος για τα εξωτερικά συμβάντα στην Κύπρο, αυτόν τον καιρό, αδέρφι Κρητικάτσι, έχει αρχίσει να διευρύνεται... ασφυκτικά, οικοδομώντας μιαν ακούσια ιδιοκατοίκητη φυλακή, τσίμα - τσίμα για ένα άτομο: με όλο τρύπες, ένθεν και ένθεν στην τρουλλωτή οροφή της, σαν εκείνες σε τούρκικο χαμάμ, που επιτρέπουν την είσοδο θαμπού φωτός και την έξοδο πνιγηρού ατμού. Βαίνουμε προς διεθνή ημέρα... άσθματος. Αμέ.

Πρώτα η υγεία. Μέσα στην αχλή: ζούμε ‘’οι άλλοι’’ σ’ ένα τούρκικο χαμάμ, με τρούλλο το κεφάλι μας, και με ενσώματο το έξω άλγος και το μέσα μένος να εκδηλώνεται επιδερμικά: καινούργια κουνούπια; Σύφιλη από τα κατεχόμενα; Σκληρά ναρκωτικά που αποτρελαίνουν; Ξέρω γω; Αδυνατώ. Κάθομαι και πονώ. Στήνω από το πρωί, έξι ώρα και κάτι, καθημερνά, ‘’μια νέα στρατηγική’’- πώς την είπε ο Αkinci [ = επιδρομέας στην Τουρκικήν];-

Οι άλλοι το είπαν από καιρό τόσο, αχ, κομψά ‘’πακκκετττο-ποίηση’’, αχ, τα σύμφωνα είν’ του χεριού τους, δώστε τους να στήσουν, να σας καταστήσουν ‘’κυρίους του παιχνιδιού’’. Ένα να σας λέει ο άλλος, ‘’απρόβλεπτος ο Ερντογάν‘’, δυο να τον αντικρούετε, ‘’Τουναντίον. Πολύ προβλέψιμος’’. Δεν ξέρει Αυτός! Σαν σαμάνος ομιλεί, εις την βαθείαν Κυπρομινωϊκήν της Πάφου, με κορώνες και κοκοράκια (ένεκα Μυκηναίων ή... Πτολεμαίων!).

Αδυνατώ. Κάθομαι και πονώ, όταν άλλοι σκοτώνουν κι άλλοι σκοτώνονται απού δείξει, αποδείξει, απού μπήξει: δεν θέλω και μου ‘’καϊλίσω’’ τσιτάτο από τον Καβάφη, ένεκα ‘’Νόστου’’ στην Αλεξάνδρεια, όπου ανακαλύφθηκε εσχάτως από την ηγεσία μας -εξαίφνης και εν αιθρία- ο Αλεξανδρινός, ούτε να επιτρέψω εαυτήν υποψίαν ενοχής από τους x αριθμού υπόπτους εις ‘’το διπλόν φονικόν’’. Μα αν ήτο... ατύχημα; Δυστύχημα; Ακριβώς! ‘’Πρώτος το ’πα εγώ’’ να ειπώ; Αδυνατώ.

Προειδοποίησις προς κυρίας εξ αλλοδαπής, π.χ.: ‘’Εάν, παρ'ευχήν, είχατε οιανδήποτε ανάμειξιν εις φόνον (φτου φτου) και καταζητείσθε από την Αστυνομίαν, και την σκαπουλάρατε από Λευκωσίαν, Μην, επαναλαμβάνω, ΜΗΝ κάνετε ωτοστόπ σε αυτοκίνητον Αστυνομίας, που πάει προς Λευκωσίαν, αν σας δόξει ξαφνικά να επιστρέψετε, έστω κι αν αυτό ΔΕΝ φέρει τα διακριτικά αστυνομικού οχήματος, και, εν τέλει, ΜΗΝ δώσετε τα στοιχεία ταυτότητός σας στους αστυνομικούς που σας καταζητούν, καθώς έτσι κινδυνεύετε να συλληφθείτε για φόνον - το οποίον είναι φοβερόν!’’. Αυτή η Προειδοποίησις είναι θαρρώ αναγκαία, ιδίως διά κυρίας που δεν ξεύρουν την Αστυνομίαν του τόπου και τα αΐπια της. Αΐπιν (τουρκ. ayip) = σουσούμι (εκ του αρχαίου συσσήμιον) = θέματα = προβλήματα = η μοδέρνα και πλέον κομψή εκδοχή της λέξης προπαγάνδα = προκλήσεις = challenges!

Η χρήση/κατάχρηση της Αρχαιολογίας

ΜΝΗΜΕΙΩΔΗΣ η χρήση/κατάχρηση της Αρχαιολογίας για λόγους προπαγάνδας δεν χρειάζεται να τονιστεί ιδιαίτερα, αφού όπως όλες οι Επιστήμες υπόκειται σε πολιτικές ερμηνείες που ξεκίνησαν για να επικυρώσουν προθύστερα: τα λάθη, οι αντικρουόμενες θεωρίες και οι διαφορές στα συμπεράσματα δεν οδηγούν στην ‘’αλήθεια κάπου στη μέση’’, μια παρεξηγημένη έννοια της Μεσότητας στον Αριστοτέλη, μα στην έννοια του Μέτρου, που οι Έλληνες, ‘’ως αμετροεπείς’’ είπε κάποιος, θεωρούσαν σημαντικό, ένεκα της πρακτικής αναγκαιότητας της εφαρμογής του, στις Μαθηματικές, Μουσικές, Πλαστικές, Αστρονομικές και Γαστρονομικές κ.λπ., επιστήμες και τέχνες.

Πάω να πω ότι πιο εύκολα παίζεις λύρα χωρίς τάστα αν είσαι Κρητικός, όχι τόσο από το DNA του παππού και του πατρός, το δεοξυριβονουκλεϊκό οξύ δηλ., που 'χει γίνει ‘στόχος’ φυλετικών διακρίσεων και αδιακρισιών, αναλόγως τού τι προωθείς, αλλά γιατί - στην - Κρήτη - όπου - πας - ακούς- παιδιόθεν ΑΥΤΟΥΣ ΤΟΥΣ ΑΡΜΟΝΙΚΟΥΣ. Όθεν τους... κολλάς!

Στην Λευκωσία δοκιμάστηκε το αστικό... ’’DNA’’ μας αυτήν την εβδομάδα: μια κοινωνία ετερόκλητη,

1. Γίναμε όλοι... Έλληνες απέναντι σε ξένους που κάμνουν όλα τα κακά στον τόπο: ληστείες, φόνους, ναρκωτικά.

2. Γίναμε όλοι... Τούρκοι μαθαίνοντας την πρόθεση του Προέδρου της Βουλής να κτίσει το νέο κτήριο τού (Κοινοβουλίου), εκτός των δημοτικών ορίων της Λευκωσίας, πράμα που μας έβγαλε έξω από τα ρούχα μας, Λευκωσιάτες και μη.

3. Οι δ’ Αχνιώτες -όχι, φυσικά, όλοι- προκάλεσαν με τον Κοινοτάρχη τους το ‘’συγκοινοτικό’’ αίσθημα όλων, όταν αυτός υποστήριξε δημόσια τα δικαιώματα των κροκοδείλων του Ισραήλ που θέλει να τους ξεφορτωθεί, να βρουν καταφύγιο και ειδικό πάρκο στην... Άχνα, για ανάπτυξη του... Αγροτουρισμού. Αγριοτουρισμού!

Εγώ προσωπικώς τον πιστεύω, άμα τον δεις, χρώμα κώμης και ηχόχρωμα φωνής, καταλαβαίνεις πως ‘’αυτός είναι με τους κροκόδειλους’’, ως κατοικιδίων, και υπέρ του φιλοπρόοδου επιχειρηματικού αγρότου, συγκατοικούντος χαλαρά μετά... κροκοδειλών, παρά μετά δειλών Οικολόγων και Περιβαλλοντιστών. Εις το όνομα ποιανού DNA χωρκανού σου, γίνεται φασαρία από ‘’ξένους’’, να πεις του νού σου; Ας παν να πνιγούν μέσα στις Θαλασσινές Σπηλιές... και πάρα πέρα. Ας πάνε... πέρα!

Στην παλιά Λευκωσία, την προηγούμενη βδομάδα τραγουδούσαν στο γνωστό Καφενείο ‘Βαλίτσα’, Τρικούπη και Άρεως, άνοιγμα ΟΧΙ, δύο παιδιά: Κρητικοί: ο Χάρης Παναγιωτάκης, κρητική λύρα, και ο Αλέξης Αλεβιζάκης, λαούτο. Είναι κάτι περίεργο με τους... Μινωΐτες, ακόμα κι η φωνή τους είναι αλλιώς, όλοι έχουνε Ξυλούρικη φωνή, ένα τέμπο σκληρό και στιλπνό, έναν καημό στο γύρισμα της νότας, μα διόλου συναισθηματικό, ή γλυκερό.

Δεν κάνουν γκριμάτσα, τα ερωτικά σαν πολεμικά θούρια ακούγονται και η αγάπη πολύ σοβαρή υπόθεση κι αντρίκια, για να κλαφτεί και να ξεφτιλιστεί. Ίσιοι και κάθετοι οι Κρήτες είναι οι μόνοι που λένε ‘’τσαι’’, όπως εμείς το ‘’τζιαι’’ και λένε ‘τση’ αντί ‘της’ και δεν κάνουν γκριμάτσες... μόνο το ‘’αμάν’’ διατηρούν σαν επιφώνημα δραματικό, και max ερωτικό. Τα ριζίτικα και οι μαντινάδες σαν τα δικά μας τα τσιαττιστά και τα ερωτικά, αυτοσχέδια, απειράριθμα, άγνωστα...

Ο Ερωτόκριτος του Βισέντζου Κορνάρου ακούστηκε σε άλλες στροφές, και οι δυο μουσικοί, ‘’δεμένοι’’ μεταξύ τους έμοιαζαν να διαλέγονται μουσικά, να πατούν στέρεα προς παραδοσιακά, γνωστά απαράλλαχτα αυθεντικά μακάμια. Οι Κρήτες μάθαιναν με μελωδία τους... νόμους τους στην αρχαιότητα - το ίδιο κι οι Ιρλανδοί!!! Να τι χρειάζονταν οι ρίμες κι ο ρυθμός και πλούτισε η Ποίηση κι η Μουσική, σ’ αυτές τις Νήσους.

Οι Κρήτες, έχουν κάθε νομός τη δική του μουσική, άλλη οι πόλεις κι άλλα τα χωριά, άλλα οι πεδιάδες άλλα τα ορεινά. Με συνοδεία της λύρας, βιολιού, λαούτου, μπουλγαρί, μαντολίνου, ασκομαντούρας, μαντούρας, τις γνήσιες μελωδίες - σκοπούς καθώς και τον παραδοσιακό τρόπο με τον οποίο τραγουδιούνται οι μαντινάδες και τα τραγούδια, ριζίτικα, 'μανέδες, ταμπαχανιώτικα, του γάμου, μα και πολιτικά και ιστορικά, μέχρι για τη χούντα και το Πολυτεχνείο, έχουμε ριζίτικα (όπως και τα φάδο). Της τάβλας και της στράτας. Τα πρώτα μονωδία, τα δεύτερα με όργανα.

Οι χοροί τους, πεντοζάλης, σούστα, χανιώτικος, πάνε πίσω σε πυρρίχιους πολεμικούς (τα χτυπήματα στο χώμα) και Βυζαντινούς, που μοιάζουν με χορούς του Πόντου, εξάλλου πολλοί Πόντιοι (δυο φορές σφαγμένοι) και Μικρασιάτες πρόσφυγες κατέφυγαν στην Κρήτη, μόλις έκαψαν, οι γυναίκες και τα παιδιά ιδίως, την Σμύρνη κι ύστερα με γιωτ ήρθαν στην Χιό και την Κρήτη που επαναστάτησε στα εκατό χρόνια της Οθωμανικής κυριαρχίας.

Οι βενετσιάνικες μουσικές επιρροές βρίσκονται και εδώ (μαντολίνο, βιολί, πιάνο) και Ιδού, ο εκ Λεμεσού ορμώμενος Κύπριος Γεώργιος Χουρμούζιος αγνοημένος στον τόπο που τον γέννησε (!!!) να μνημονεύεται με σεβασμό σαν ένας των μεγάλων Διδασκάλων στο Ωδείον και πολύ μορφωμένων μουσουργών, συμφοιτητή του Καλομοίρη και Μητρόπουλου, έναν ακόμα Σκαλκώτα, συνθέτη και θεωρητικόν και αρθρογράφον. Γράφει ο Κυριάκος Ζαχαρενάκης, καθηγητής μουσικής στο Τρίτο Γυμνάσιο Ηρακλείου, στο άρθρο του στην κρητική εφημερίδα ‘’Πατρίς’’, 28.12. 2007:

‘’Xουρμούζιος, ο μουσουργός’’...

‘’Στην πιο ήρεμη βενιζελική περίοδο εμφανίστηκε στο θρυλικό Καπετανάκειο, μια ξεχωριστή μουσική μορφή, ο Γεώργιος Χουρμούζιος (ανεψιός του ο Αιμίλιος Χουρμούζιος). Γεννήθηκε στη Λεμεσσό της Κύπρου το 1897 και συμπληρώθηκαν το 2007 τα 110 χρόνια από τη γέννησή του. Στα 70 του (7/10/1967) μπήκε ως απόμαχος πια, στο “Πτωχοκομείον” (Ίδρυμα Καλοκαιρινού) Αγίου Ιωάννη, προαστείου του Ηρακλείου...Υπάρχει, λοιπόν, το “Βιβλιάριον Βοηθηματούχου”, ιατρικές εξετάσεις και παραχωρητήριο, στο οποίο μεταξύ των άλλων που παραχωρεί στον Μουσικό Σύλλογο “Απόλλων” είναι και το πιάνο του. Φυσικά υπάρχει και η ληξιαρχική πράξη θανάτου, που επήλθε το 1969, Πρωτομαγιά! Ήταν 72 ετών (...)

Ο Γ. Χουρμούζιος άφησε εποχή. Ήταν παιδί γνωστού μουσικού της Κύπρου. Είχε άλλους δύο αδελφούς μορφωμένους. Ήρθε στο Ηράκλειο κυνηγημένος από τους Εγγλέζους. Η πατρίδα τον προσέλαβε στη Μέση Εκπαίδευση και ανέλαβε υπηρεσία στο Α’ Γυμνάσιο Αρρένων. Δίδαξε βιολί, πιάνο, θεωρητικά, τόσο στο σχολείο, όσο και στο ωδείο. Γρήγορα, όλοι διαπίστωσαν πως το Ηράκλειο είχε έναν μεγάλο μουσικό, θα έλεγα εφάμιλλο ενός Σκαλκώτα, αν κοιτάξουμε τη φωτογραφία του, που πήρα από το “Πτωχοκομείο”.

Αρχοντική φυσιογνωμία, διανοούμενη στάση, αποφασιστικότητα, διαπεραστικό βλέμμα. Το πιάνο που έπαιζε, τότε, στο Καπετανάκειο, υπάρχει μέχρι σήμερα και ένιωσα συγκίνηση όταν πριν από κάποια χρόνια, διορισμένος κι εγώ για ένα διάστημα στο σχολείο αυτό (Α’Γυμνάσιο), έπαιξα την ιστορική αυτή αντίκα (STEINBACH BERLIN, αριθμ. 23374) των αρχών του εικοστού αιώνα. Σήμερα, με σπασμένες αρκετές χορδές, αναπαύεται στο βάθος της μεγάλης αίθουσας των καθηγητών, περιμένοντας τον μεγάλο δάσκαλο... αλλά, κυρίως, τον επισκευαστή.

Με σεβασμό ενδιαφέρθηκα, εδώ και χρόνια, να μάθω τη μουσική πορεία του Χουρμουζίου στο Ηράκλειο. Φίλοι μου, καταξιωμένοι στο Ηράκλειο, με πληροφόρησαν με ενθουσιασμό γι’αυτόν. Με κατέπληξαν, όταν μου τραγούδησαν απ’ έξω συνθέσεις του. Κάποιος μου έδωσε και κασέτα με αποσπάσματα, όπως και φωτοτυπίες της περίφημης σύνθεσης του Χουρμουζίου “Χαίρε Αθάνατη Λευτεριά”. (...) .

Παροτρύνει όπως βλέπετε, ο ευαίσθητος νέος μουσικός επισκευή του πιάνου που άφησε ο Χουρμούζιος στο σχολείο του και έκδοση του έργου του από τον Δήμο Ηρακλείου. Τι λέγει και η Λεμεσός; Έτος Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ε.Ε., εφέτος!

Υστερόγραφο. Ήταν μια δύσκολη βδομάδα, που ξεπερνάει το ‘’Θέατρο της Αγριότητας’’, με την πραγματικότητα να τη μιμείται, καταϊδρωμένη.
Η περιλάλητη πλέον μετανεωτερική ‘’ταυτότητα’’ του καθενός μας να αιωρείται μεταξύ ξένου κι απόξενου, οικείου και ανοίκειου, στην Οδό Τρικούπη και Άρεως, απέναντι στο ΟΧΙ, στη Λευκωσία, εκεί συνάντησα τον Χάρη Παναγιωτάκη λύρα, και τον Αλέξη Αλεβιζάκη λαούτο, που ήταν πριν από λίγα χρόνια στην Κύπρο ΕΛΔΥΚάριοι, κι έχουν πολλούς φίλους, λέει, εδώ, τώρα να μας τραγουδούν αιώνες πίσω την Ιστορία μας και την κοινή μας Γλώσσα, ‘’τζιαι’’ και ‘’τσαι’’, που ακόμη ΔΕΝ διαβάστηκε στην Κυπρομινωϊκή (πήλινες πινακίδες στην Έγκωμη και Καλαβασό, 1500 π.Χ.)!

Γνώρισα στον τάφο, τον άλλον αγνοούμενο και αυτόν, Κύπριο μουσικό, που πέθανε στο Πτωχοκομείο Ηρακλείου, 1η Μαϊου, 1969 και τάφηκε δημοσία δαπάνη. Στην Βαλίτσα, με φαγητά δυνατά, τσουχτερές κόκκινες πιπεριές με χοιρινό κρασάτο και ντάκο της Κρήτης και της Κρίσης, και κοπελιές να χορεύουν Πεντοζάλη, με μουσικούς και ηθοποιούς, την Ειρήνη και την Αλεξία, Η Βαλίτσα /είναι προσώρας/ η πατρίς,/ με ούζα/ και με μια μπύρα Fix//.

ΔΡ ΝΙΚΗ ΚΑΤΣΑΟΥΝΗ
ΚΡΙΤΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ