Σημερινή

Σάββατο, 22/09/2018
RSS

Κατάβασις: Ειρωνεία και τραγωδία στην πολιτική της Κρίσης

| Εκτύπωση | 22 Απρίλιος 2018, 18:00 | Του Τίτου Χριστοδούλου

Η τραγωδία του Ορφέα είναι ότι ανεζήτησε μια πραγματικότητα μέσα στην ομίχλη της ειρωνείας. Ζήτησε να 'υλοποιήσει' αυτό που του δινόταν σαν 'φαντασιακό', σαν 'αντικατοπτρισμός'. Ο έρωτας πέρα από τον θάνατο να γίνει ζωή στον έρωτα. Γύρισε να δει την πραγματικότητα της Ευρυδίκης. Καταργώντας το πραγματικό όριο του θανάτου, να δει την αγαπημένη του όχι ως φάσμα πέραν της αδήριτης πραγματικότητας του θανάτου, αλλά ως πραγματικής αγάπης που καταλύει τον θάνατο ως φανταστικό. Ζητώντας, όμως, να δει την αλήθεια πέραν της ειρωνείας, συνάντησε την τραγωδία.

Ζητώντας κι εμείς στο σκοτάδι της πολιτικής, in tenebris, να βρούμε το χαμένο -στην Κρίση- φως της ζωής μας, κληθήκαμε να 'ζήσουμε' την ειρωνεία να πιστέψουμε την πολιτική για κάτι άλλο από αυτό που στην πραγματικότητα είναι. Η Ευρυδίκη δινόταν σαν υπόσχεση ζωής φτάνει να μη ζητούσαμε να την δούμε σαν ζωντανή, σαν αλήθεια. Αλλά, ο Ορφέας δεν άντεξε τη Φαούστια συμφωνία του. Γύρισε να δει το φάντασμα σαν πραγματικότητα. Όπως ο είρων Οδυσσέας που γύρισε κι αυτός να αγκαλιάσει, στην Νέκυα, την μητέρα του. Ατμίς, τότε, εδείχθη να 'ναι και χάθηκε, πεπότηται. Ατμίς κι η Ευρυδίκη, όταν γύρισαν τα μάτια να την δουν στην πραγματικότητά της, αφήνοντας πια στον γόο τον Ορφέα, στων οχλημένων από τούτον των Νυμφών, τέλος, τον σπαραγμό.

Ποιοι γυρνούν να κοιτάξουν, για πραγματικότητα, την ατμίδα κι ονειροφαντασιά της πολιτικής; Ατμίς, σκιάς όναρ και χάνεται. Ειρωνεία στην ειρωνεία της πρέπει να βιωθεί. Ως ειρωνεία της πραγματικότητας, ποτέ ως πραγματικότητα της ειρωνείας. Θα έμενε, τότε, σαν του Ορφέα, ο γόος μόνος. Κι ούτε ανεκτός από τις Νύμφες των Δρυμών, του ησύχιου σκότους των δασών. Θρηνείστε, ίσως, όσοι την πραγματικότητα ζητήσατε να δείτε της Ευρυδίκης, της πολιτικής. Σπαράξτε, στο κλάμα. Τον σπαραγμό σας, διδάσκει ο μύθος, ο θρήνος σας θα φέρει.

Στον Ορφισμό, λοιπόν, στην πρώτη μεγάλη ελληνική φιλοσοφία της ζωής, την 'πρωτοφιλοσοφία', οφείλουμε την αρχική, πιο γλαφυρά δοσμένη φιλοσοφική έννοια της 'κατάβασης', της επίσκεψης του θανάτου. Της υψίστης ειρωνείας που είναι ζωή, στην άγνοια του θανάτου.

Η τραγωδία του Ορφέα είναι ότι ανεζήτησε μια πραγματικότητα μέσα στην ομίχλη της ειρωνείας. Ζήτησε να 'υλοποιήσει' αυτό που του δινόταν σαν 'φαντασιακό', σαν 'αντικατοπτρισμός'. Ο έρωτας πέρα από τον θάνατο να γίνει ζωή στον έρωτα. Γύρισε να δει την πραγματικότητα της Ευρυδίκης. Καταργώντας το πραγματικό όριο του θανάτου, να δει την αγαπημένη του όχι ως φάσμα πέραν της αδήριτης πραγματικότητας του θανάτου, αλλά ως πραγματικής αγάπης που καταλύει τον θάνατο ως φανταστικό.

Ζητώντας, όμως, να δει την αλήθεια πέραν της ειρωνείας, συνάντησε την τραγωδία.

Πολιτική και τραγωδία

Αν η πολιτική είναι ο τρόπος να ζούμε μαζί, παρά τις διαφορές μας, την ίδια ώρα η ζωή αυτή που μέσα από την πολιτική επιχειρεί να διαπραγματευθεί κι εξομαλύνει τις διαφορές, καταφάσκει τον εαυτό της, σαν αξία, μέσα από την αναστολή, την αγνόηση της πιο καθολικής κι αναπόφευκτης κοινότητάς μας. Της υπέρτατης συνάμα αλήθειας της ζωής, που είναι η βεβαιότητα του θανάτου μας. Εδώ, η πολιτική συναντά την ειρωνεία: την κοσμική ειρωνεία ότι το 'τέλος' της, το 'raison d' etre' της πολιτικής, που είναι η υπέρβαση των διαφορών στις ζωές των ανθρώπων, θέλει να αγνοεί την πιο βαθιά, μεταφυσικά θεμελιωμένη κοινότητά μας, την αλήθεια του θανάτου.

Κατάφαση και νόημα της ζωής σε αναφορά και νοηματοδότηση από το πάντα ανοικτό, δυνητικό της όριο. Τον κίνδυνο, δηλαδή, της απόλυτης καταστροφής, του θανάτου. Η αλήθεια, άλλωστε, της πολιτικής. Στολή σωτηρίας στο Ορφικό αίτημα της Ευρυδίκης, θανάτου αναστολή, την ατμίδα που αυταπατάται για ζωή: αναγνώρισης αναστολή, αλήθειας υποστολή. Η ειρωνεία που λέγεται 'πολιτική'. Nolli me tangere.