Σημερινή

Σάββατο, 15/12/2018
RSS

«Ψυχολογία Συριανού Συζύγου»

| Εκτύπωση | 18 Μάρτιος 2018, 18:00 | Με την Δρα Νίκη Κατσαούνη

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΡΟΪΔΗΣ: ΔΑΡΒΙΝΙΚΑ ΔΙΗΓΗΜΑΤΑ ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΖΩΩΝ - ΣΚΥΛΩΝ, ΓΑΤΩΝ, ΙΠΠΩΝ, ΟΡΝΙΘΩΝ ΚΑΙ... ΣΥΖΥΓΩΝ!

ΤΟ ΕΡΓΟ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΜΙΣΟΓΥΝΙΚΟ, ΕΙΝΑΙ ΚΥΡΙΩΣ ΚΡΙΤΙΚΟ ΤΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΧΩΡΙΑΤΙΣΜΟΥ, ΤΟΥ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΣΜΟΥ, ΤΗΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΤΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ. ΕΙΝΑΙ, ΟΠΩΣ Ο ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗΣ, ΕΝΤΕΛΩΣ ΠΟΛΙΤΙΚΟ, ΣΑΤΙΡΙΚΟ, ΣΑΡΚΑΣΤΙΚΟ

Μ’ αυτά και μ’ αυτά, πρόκειται για μια παράσταση του Πάριδος Ερωτοκρίτου, ροϊδική, με χιούμορ, ροή και ρυθμό που προσωπικά ΔΕΝ θα ’χανα


...Ο κύριος Εμμανουήλ Ροΐδης επέπεσεν την αρίστην των στιγμών, επιτοπίως, εν Κύπρω, λέγω, ως Συριανός, ωμώς, όμως, σύζυξ, ψυχογραφούμενος υπό του δημιουργού του συγγραφέως και διορατικού παρατηρητού του, μετά της ακριβείας και οξυνοίας διά της οποίας ανατέμνει ούτος και άλλα είδη του ζωικού βασιλείου, δαρβινικώς, ιδία δε του κυνός, της γαλής, του ίππου και των ορνίθων. Καλώς. Τούτον μάλιστα έλαβεν χώραν εις την γενικώς υπνώττουσαν Λευκωσίαν, πρωτεύουσα της Μεγαλονήσου, την επιλεγομένην και Χώραν, όνομα το οποίον απαντάται συχνάκις ως ελληνικόν τοπωνύμιον, π.χ. η Χώρα Κυθήρων, η Χώρα της Μήλου, Χώρα εις Σίκινο, κ.λπ.

ΕΝΝΟΩ την παράσταση ‘’Ψυχολογία Συριανού Συζύγου’’, ήτις παρουσιάζεται με σκηνοθεσίαν Πάριδος Ερωτοκρίτου, εις χώρον ‘’άχωρον’’, ας μου επιτραπεί ο ιερός ούτος όρος, απέναντι εκκλησίας τινός, μου διαφεύγει το όνομα, αλλά το ποίμνιον εξήρχετο κατά την άφιξίν μας και πλυμμηρίζον επ’ ολίγον τον σκοτεινόν δρόμον με ηλικιωμένους πιστούς, οι μάλλον νέοι εκάθηντο εις παραπλήσια μοδέρνα καφέ-μβαρ, βαρβακίζοντες και πίνοντες καφέδες με διάφορα αρώματα, φυντουκίου και άλλων, και μονορουφώντας εαρινά ήδη σφηνάκια, ημείς ήπιαμεν ωραίον Merlot γαλλικόν, παρ’ όλον ότι προτιμώ το Μερλότ του φίλου Σταύρου εις Μελβούρνην Αυστραλίας, το οποίον παράγει εις τον μικρόν αμπελώνα της αυλής του και παρ’ όλον ότι νέον ταξίδευσεν επιτυχώς δίχως να ξινίσει, γεγονός το οποίον με εξένισεν, εκ της μεγαλουπόλεως τρίτης μεγαλυτέρας πόλης εις τον κόσμον εις ελληνικόν πληθυσμόν, η φίλη κ. Φλώρα εμαγείρευσεν νοστιμοτάτην ψαρόσουπαν κακαβιάν της Σύρου ιδιαιτέρας πατρίδος της, όπου απεφάσισαν να ανα-μετακομίσουν διαπαντός, καθότι τους ‘’έφαγεν η ξενητεία’’, η Φλώρα εβαρέθη να ζωγραφίζει δελφίνια, ατενίζουσα κοάλα και ουρανομήκη κύματα, ως μαιάνδρους, και ο Σταύρος να κτίζει και να χαλά αλέας εις κήπον με ευκαλύπτους.

Επεθύμησεν ουκ ελάττω παραδώσαι το πνεύμα εις την πατρίδα, ο πατήρ του, ήδη, πενθερός της Φλώρας, όστις έμενεν εις το μικρόν κατάλυμα του κήπου βαμμένον λουλακίν, εβαρυγκομούσεν πλειστάκις ότι θα απέθαινεν οσονούπω, το είχεν ήδη ίδει εις το ενύπνιόν του ότι εις Σίκινο και όχι στην Κακαβιά πλησίον των Ιωαννίνων, όπου έγινε το κακό 27.8. 1923 είδεν ότι έτρωγεν την τελευταίαν, λέγει, σούπαν κακαβιάν.

Κακοκαιρία εν Κύπρω. Τελικώς η οικογένεια του Σταύρου και της Φλώρας δεν επήγανε. Ο πατέρας απέθανεν μουρμουρίζοντας, βογκώντας ονόματα τόπων και ανθρώπων περασμένων, που οι εγγονοί δεν είχαν ποτέ ακούσει, αλλά η μάνα τους έκλαιγεν.

Η ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ‘’Ψυχολογία Συριανού Συζύγου’’ σε μια πολυκατοικία, στη Χώρα Κύπρου, ισόγειο, εισιτήρια και κρασί και πρώτος όροφος μικρή ‘’εισαγωγή’’ -πρώτο επίπεδο, στο σήμερα αναδρομικά- στο ‘’θέμα’’, στους τοίχους εφημερίδες με τίτλους της επικαιρότητας, ένα το περιβάλλον, μπορεί να ήταν και οι Θαλασσινές Σπηλιές στον Ακάμα, ο πρωταγωνιστής Πάνος Μακρής είναι άνεργος, να μας θυμίζει την πρώτη χρεοκοπία της Ελλάδας επί Χαρ. Τρικούπη, όταν (ΔΕΝ) είπε το ‘’Κύριοι, δυστυχώς χρεοκοπήσαμε’’, να θυμηθούμε και να χαρούμε τα δικά μας 2013, ‘’ανοησίες, δεν θα γίνει κούρεμα’’ να μας λέει κατάματα ο υπουργός Μιχάλης Σαρρής, που ο κόσμος εμπιστευόταν κάργα, γιατί είχε μεγάλη πείρα από διεθνείς οικονομικούς οργανισμούς, όπως η Διεθνής Τράπεζα (29 συναπτά) χρόνια), μιλά 4 γλώσσες για να ψευσθεί σε αδιάψευστα Ελληνικά ‘’ανοησίες’’.

Έκτοτε η λέξη ‘’κούρεμα’’ στην Κύπρο για κάποιο λόγο προφέρεται με 3 μμμ, κούρεμμμα. Και το Γενεύη, Γεννεύη, για απομνημόνευση και αποφυγή. Ο άνεργος στο θεατρικό έργο (όχι ο Σαρρής) περνάει την ώρα του κοιμώμενος, με άδειο στομάχι και ψυγείο. Η Κωνσταντίνα Κλεόπα, μικρή και νέα ηθοποιός, μπαινοβγαίνει και βοηθά, κάνει δυο-τρεις μισοδουλειές.

Ακούεται πολλή μουσική: Επιμέλεια της Βασιλικής Αναστασίου, που την είδα κι άκουσα σε παραστάσεις στο Λονδίνο, με πολύ καλή σκηνική, μουσική παρουσία. Θα την ήθελα ΚΑΙ εδώ να τραγουδά... Ανεβαίνουμε έναν όροφο πιο πάνω, όπου διαδραματίζεται χρονικά το ροΐδιο κείμενο, με πρωταγωνιστή τον Πάνο Μακρή, που ερμήνευσε με ιονεσκική παράκρουση και αριστοφανικό χιούμορ τον σύζυγο -εργένη, πολεμίου του γάμου-, που παντρεύεται για να πάψει να τον απασχολεί η λουσού και σουρλουλού σύζυγός του...

Κοντά του ο πολύ γνωστός και από την τηλεόραση Χάρης Πισίας, αντάλλασσε το τρίτο σε πρώτο πρόσωπο της διήγησης, γιατί θεατρικό δεν είναι, διάλογοι γιοκ στον Ροΐδη, πρόκειται για διήγημα, μέσα σ’ ένα μπαρ ως σκηνικό, πολύ κοντά στο κοινό, και με παρεμβάσεις των ηθοποιών προς το κοινό ‘’διαδραστικά’’.

ΤΟ ΕΡΓΟ δεν είναι μισογυνικό, είναι κυρίως κριτικό του αρχοντοχωριατισμού, του καταναλωτισμού, της επιφάνειας των σχέσεων. Είναι, όπως ο Αριστοφάνης, εντελώς πολιτικό, σατιρικό, σαρκαστικό, ιδίως με την Πάπισσα Ιωάνναν (1866), όταν ο Ροΐδης επιτίθεται δήθεν στην Καθολική Εκκλησία, μα φυσικά στρέφει τα πυρά κατά της Ορθόδοξης Εκκλησίας, εναντίον του έργου του αυτού.

Ο ίδιος ο Ροΐδης ήταν ρηξικέλευθα μερικούς... αιώνες μπροστά από την παραμονή του στην Ελλάδα, που ξεκίνησε με παιδική ηλικία στη Γένοβα, είδε την επανάσταση του 1848, επηρεάστηκε από τον Δαρβίνο και ήταν επιλεκτικά εξαιρετικά μορφωμένος, πολιτικά, γλωσσικά, αισθητικά. Παρ’ όλον ότι υποστήριζε την Δημοτική, ο ίδιος έγραφε με εξαιρετική μαεστρία, ακρίβεια και ευφυΐα γνωσιολογική στην καθαρεύουσα... ενώ, σαν τον Stephen Hawking που χάσαμε πρόσφατα, ευνοούσε τον συνδυασμό καθαρεύουσας και δημοτικής, γεγονός που μας έδωσε με ξεκαρδιστικό αποτέλεσμα την σουρεαλιστική υπόσκαψη της καθαρεύουσας ‘’διαλέκτου’’ ως κριτικής της Εξουσίας, μεταγενέστερα του Μποστ.

Νέο Κόμμα, το Πέμπτο το 1872. Απορρίπτει τα κόμματα, αλλά θαυμάζει τον Τρικούπη και μισεί τον Δηλιγιάννη, μια μετριότητα που... πείθει, όμως, την πλειοψηφία. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο ίδιος έχασε όλη την περιουσία (σε μετοχές) με κάτι ανάλογο του κουρέματος στην Κύπρο, και τραγικό ότι έχανε ΚΑΙ τη δουλειά του ως Έφορος στην Εθνική Βιβλιοθήκη κάθε που έχανε την εξουσία ο...Τρικούπης από τον Δηλιγιάννη!

ΚΑΤΙ ΘΥΜΙΖΕΙ αυτή η... αρχαία ελληνική ‘’τραγωδία’’ του 19ου αιώνα, που ακόμα διαρκεί!!! Η Νέδη Αντωνιάδη ερμήνευσε το ένα επίπεδο μοιρασμένο... διζωνικά με την Κωνσταντίνα Κλεόπα τον ρόλο της ματαιόδοξης κομψοτάτης ναρκίσσου συζύγου: ό,τι χαρτογράφησε ίσως ο σκηνοθέτης Πάρις Ερωτοκρίτου, που ήταν όχι απλώς σουρεαλιστικό, αλλά γκροτέσκο. Το μακιγιάζ επέτεινε σε γκραν γκινιόλ την ίδια την ερμηνεία, που δεν χρειαζόταν, γιατί ο Ροΐδης συνιστά μια γλωσσική ακροβασία με χίλιες, κομψές, μουσικές nuances ‘’μεταφορικά’’, διόλου πεζά.

Άρα, χρειαζόταν εδώ, τα δύο ή τρία επίπεδα (χρόνου και ανάπτυξης) να διαφοροποιούνται ερμηνευτικά (να μην εξισώνονται, όμως). Ο Ροΐδης είναι ενός είδους ‘’παρτιτούρα’’, γι’ αυτό επιμένει στην καθαρεύουσα, ως γλωσσικό ιδίωμα φθόγγων. Τα κοστούμια δεν βοηθούσαν τους αρμονικούς του κειμένου, που υπηρέτησε με μεγάλη μαεστρία, έλεγχο και φυσικότητα ‘’κανονικής γλώσσας’’ ο Πάνος Μακρής, που μου άρεσε πάρα πολύ. Τα props στο μπαρ υστερούσαν, όντας παράταιρα με τη σκηνοθεσία: ήταν ανακριβή και ασυνεπή στον ρεαλισμό τους μέσα στο σουρεαλιστικό πνεύμα.

Η Ν. Αντωνίου φορούσε μια μπλούζα κλαρωτή, καφέ και άκομψη, που της έκανε κακό με το μακιγιάζ, που υποτίθεται ήταν έτσι για να δείχνει ‘’ανάμνηση’’: μα τόσο η Ν.Δ. όσο και η ‘’σύζυγος’’ στον Ροΐδη είναι δύο όμορφες και κομψές (έστω... οπτασίες). Όλοι οι συντελεστές είναι πολύ καλά καταρτισμένοι, απ’ όσο βλέπουμε στα βιογραφικά τους.

Ας μην είναι τόσο φειδωλοί στην ορθογραφία του θεατρικού ιδιώματος: αυτό υποβάλλει ένας υπέροχος Eμμανουήλ Ροΐδης, εξαιρετικά απαιτητικός σε ένα επακριβές και συνεπές συντακτικό των οπτικών ερεθισμάτων. Μ’ αυτά και μ’ αυτά, πρόκειται για μια παράσταση του Πάριδος Ερωτοκρίτου, ροϊδική, με χιούμορ, ροή και ρυθμό που προσωπικά ΔΕΝ θα ’χανα.

ΔΡ ΝΙΚΗ ΚΑΤΣΑΟΥΝΗ
Κριτικός Πολιτισμού και Πολιτικής