Σημερινή

Τρίτη, 26/03/2019
RSS

Ένα έργο που σε κοιτάει κατάματα

| Εκτύπωση | 05 Νοέμβριος 2017, 18:00 | Με την Δρα Νίκη Κατσαούνη

ΑΝΤΙ-ΔΡΩΝΤΕΣ: ΕΚΚΛΗΣΙΑΖΟΥΣΕΣ ΤΟΥ ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗ

Η πιο μακριά λέξη του κόσμου, μια συνταγή φαγητού του Αριστοφάνη στις Εκκλησιάζουσες:
λοπαδοτεμαχοσελαχογαλεοκρανιολειψανοδριμυποτριμματοσιλφιολιπαρομελιτοκατακεχυμενοκιχλεπικοσσυφοφαττοπεριστεραλεκτρυονοπτοπιφαλλιδοκιγκλοπελειολαγ?οσιραιοβαφητραγανοπτερυγών…

ΜΤΦ. ΚΩΣΤΑ ΒΑΡΝΑΛΗ, ΠΡΑΞΑΓΟΡΑ:
«ΕΤΣΙ ΚΙ Ο ΣΤΡΑΤΗΓΟΣ ΑΓΥΡΡΙΟΣ ΕΧΟΝΤΑΣ
ΜΙΑ ΠΗΧΗ ΓΕΝΙΑ ΚΡΥΒΕΙ ΤΟ ΚΟΥΣΟΥΡΙ ΤΟΥ,
ΠΩΣ ΕΙΝΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΥΛΑ ΑΠΟ ΜΙΚΡΟΣ,
ΜΑ ΤΩΡΑ ΚΥΒΕΡΝΑΕΙ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΕΙΑ»


Σταύρου, Βάρναλη, Ταχτσή, Βολανάκη: Μερικές μόνον γνωστές μεταφράσεις των Εκκλησιαζουσών του Αριστοφάνη, ενός έργου που κατατάσσεται στη Μέση Κωμωδία, με αλλαγές στη δομή της να ρέπουν προς τον Μένανδρο, με λίγα χορικά κείμενα. Όπως και στη Λυσιστράτη 19 χρόνια πριν, στις δύο αυτές κωμωδίες πρωταγωνιστούν οι γυναίκες που το παίρνουν επάνω τους να σώσουν την πατρίδα από τους κακούς πολιτικούς, τον πόλεμο, την κακοδιοίκηση και τη μιζέρια. Η "Λυσιστράτη" παρουσιάστηκε μετά τη σικελική καταστροφή, ενώ οι "Εκκλησιάζουσες" μετά την άλωση των Αθηνών από τον Λύσανδρο, μετά την τυραννία των Τριάκοντα και κατά τη διάρκεια του λεγόμενου "Κορινθιακού Πολέμου" (395-387).

Οι Εκκλησιάζουσες παραστάθηκαν πρόσφατα από τους Αντι - Δρώντες, μια ομάδα βραβευμένη ήδη με πρώτο Βραβείο στον 29ον διαγωνισμό του Ερασιτεχνικού Θεάτρου του ΘΟΚ, με το έργο ‘’Ξενοδοχείον ο Παράδεισος’’ του Φεντώ (2016).

Οι Αντι-Δρώντες, με πρωτεργάτη -κυριολεκτικά, πρώτο εργάτη- της Ομάδας αυτής τον Βασίλη Χατζηστυλλή και δίπλα του τον Γιώργο Σάββα και πολλά νέα παιδιά, περιοδικά ή συνεχώς εκεί, όπως την Κωνσταντίνα Παπαμαρκίδου, τον Θεράποντα Θεράποντος, τη Στέλλα Ανδρέου, δουλεύουν τον ελεύθερο χρόνο τους, μαζί, σοβαρά ‘’ερασιτεχνικά’’, ανεβάζοντας αξιόλογα έργα που τους κάνει κέφι, μα ‘’δύσκολα’’ τόσο, που μόνον το πάθος τού να κάνεις θέατρο κάνει τη σκληρή δουλειά ευχαρίστηση. Π.χ. ‘’Οίκος Αντοχής’’, του Μιχ. Λευκάτη (2013). ‘’Δεν είναι σόι αυτό το σόι’’, του Β. Χατζηστυλλή, που πήρε Πρώτο Βραβείο Συγγραφής από τον ΘΟΚ το 2011 και ανεβάστηκε το 2015. ‘’Δυόμισι φόνοι κι ένα μπουλντόγκ’’ των Ρέππα-Παπαθανασίου (2016). ‘’Φον Δημητράκης’’ του Ψαθά, 2017 και αυτόν τον καιρό τις Εκκλησιάζουσες, σε απόδοση στην Κυπριακή Διάλεκτο από τον Βασίλη Χατζηστυλλή, Μουσική της Μικαέλλας Παπαχρυσάνθου, με Πραξαγόρα την Κωνσταντίνα Παπαμαρκίδου, κορυφαία την Άντρη Νικολαΐδου, Βλέπυρο τον Νεκτάριο Γεωργίου, Χρέμη τον Μάριο Σαρπέτσα, Άνδρα Β’ τον Θεράποντα Θεράποντος, Χορό Γυναικών με οκτώ κοπέλες και άλλα νέα παιδιά που έπαιξαν με πολλή ευκινησία και ρυθμό και τραγούδησαν στις ωραίες, γλυκόπικρες μελωδίες της Μικαέλλας Παπαχρυσάνθου.

Πόλεμος Πατήρ και Πόνος

Το στόρι, ο ‘’μύθος’’ ίσως της προτελευταίας κωμωδίας του Αριστοφάνη, οι Εκκλησιάζουσες, παρά τη σεξουαλική βωμολοχία και τη σκατολογία των διαλόγων, θεωρείται μια... ήπια κριτική επάνω στην πολιτική και κοινωνική κατάπτωση των Αθηνών μετά τον Πελοποννησιακό Πόλεμο, από μέρους του μεγάλου κωμωδού που είχε συγγράψει μια Λυσιστράτη πολύ πιο νέα, πριν από 2 σχεδόν δεκαετίες.

Έτσι, όταν πας να πεις ‘’τι ωραία, τι καλά’’ τόσος φεμινισμός να συνεχίζεται... σθεναρά, τον τέταρτο αιώνα π.Χ. (392/ή 1) ο Αριστοφάνης σού κόβει την όρεξη, γιατί αφού οι Γυναίκες πάρουν την Εξουσία ψηφίζοντας στην Εκκλησία του Δήμου μεταμφιεσμένες, όμως, σε... άνδρες, επιχειρούν να εφαρμόσουν την κοινοκτημοσύνη, περιουσίας και σεξουαλικών συντρόφων και... κοινών παιδιών, της Πολιτείας του Πλάτωνα, με ιλαροτραγικές συνέπειες.

Η εφαρμογή του προγράμματός τους σε πράξη θα αποδειχτεί ανεδαφική και θλιβερή. Ο ανταγωνισμός για το αρσενικό θα λάβει άλλη μορφή, οι νέες/ νέοι θα ’ναι πάντα σε ζήτηση, τα ενστικτώδη και τα ορμονικά δεν συνυπάρχουν αρμονικά. Πόλεμος πατήρ και Πόνος. Η παράσταση ήταν γέλιο και κλάμα και η πιο μακριά λέξη της λέει πως αυτή η Γλώσσα θρέφει.

«Το έργο μοιάζει να μας περιγελά»

Ο Βασίλης Χατζηστυλλής γράφει στο σημείωμά του: ‘’Το ίδιο το έργο έμοιαζε πολλές φορές να μας περιγελά. Να προσπαθούμε να μπούμε σε τάξη και να περνάμε στην αταξία...’’. Μια διαπίστωση που την αναφέραμε την περασμένη εβδομάδα, στη σελίδα μας, για ένα άλλο έργο, που παίζεται τώρα σε άλλη σκηνή. ’’Ένα έργο ‘βλέπει’, ερμηνεύει, μια κοινωνία, σε μιαν αλληλοθέαση και ετεροερμηνεία’’. Το κοιτάς και σε κοιτάει κι αυτό. Τα θεατρικά έργα επενδύονται ενίοτε το ‘’δέρμα’’ του περίγυρου, σαν χαμαιλέοντες. Μα όλα τα ζώα καμουφλάρονται, όλες οι φόρμες... ’’ρεφορμάρονται’’ (κακός πολιτικός όρος που χρησιμοποιείται από απολιθωμένα καθεστώτα).

Ο Λευτέρης Παπαδόπουλος -λαϊκός στιχουργός, που έγραψε τραγούδια ξόρκια, που εξευμενίζουν και εξορκίζουν τη σκληράδα των ελληνικών συγκυριών, της εξουσίας, της κατοχής και της φτώχιας, που και εντόπιες κοινωνικές φόρμες και να είναι, ξένες είναι πάντα οι καριόλες, αφού δεν ‘εφαρμόζουν’ σε κανένα πλάσμα, μα που αναπαράγονται κακοφορμισμένες- έλεγε προχθές σε μια συνέντευξή του στην ΕΡΤ, ταπεινά, όμως, και τραγικά: ‘’ο έρωτας είναι νέος’’.

ΕΝΑΣ Αριστοφάνης είναι ό,τι πιο δύσκολο σαν γλώσσα, έβρισκα τότε που τη μάθαινα, για μετάφραση. Άσε τις παρηχήσεις και τις βωμολοχίες. Είναι μια γλώσσα ρευστή, ιδιωματική. Μια γλώσσα που σου βγάζει τη γλώσσα. Που σου βγάζει μια τόοοση δα γλώσσα. Η Κυπριακή τής πάει: Με τα διπλά της σύμφωνα τραβάει σε μάκρος να προπορεύεται του Κυπριακού και του κινδύνου του αφανισμού της και του δικού μας. Πρώτη φορά που ΔΕΝ γέλασα με τον Αριστοφάνη. Παρόλα τα γέλια του διπλανού μου!!!

Δρ ΝΙΚΗ ΚΑΤΣΑΟΥΝΗ
ΚΡΙΤΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ