Σημερινή

Πέμπτη, 21/03/2019
RSS

«Είδα στον ύπνο μου τον κήπο των θαυμάτων»

| Εκτύπωση | 22 Οκτώβριος 2017, 18:00 | Του Πόλυ Κυριάκου

ΕΛΕΝΗ ΣΙΟΥΦΤΑ: Η ΔΑΣΚΑΛΑ ΠΟΥ ΔΙΑΚΟΝΕΙ ΤΗ ΣΤΙΧΟΥΡΓΙΚΗ ΚΑΙ ΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ

ΓΙΑ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΙΣ «ΑΚΡΟΑΤΕΣ ΜΕ ΤΑΛΕΝΤΟ», ΟΠΩΣ ΕΙΠΕ ΚΑΙ Ο ΜΑΝΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ, ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΧΕΙΣ ΠΙΣΩ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΟΝΣΟΛΑ ΑΤΟΜΑ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΗΜΕΝΑ, ΜΕ ΣΦΑΙΡΙΚΗ ΓΝΩΣΗ ΓΥΡΩ ΑΠΟ ΤΗ ΜΟΥΣΙΚΗ. ΔΥΣΤΥΧΩΣ, ΑΥΤΟ ΔΕΝ ΣΥΜΒΑΙΝΕΙ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ. ΠΡΟΩΘΕΙΤΑΙ Ο ΕΞ ΕΛΛΑΔΟΣ ΜΟΥΣΙΚΟΣ ΘΟΡΥΒΟΣ, ΑΠΟ ΑΤΟΜΑ ΠΟΥ ΑΥΤΟΒΑΠΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΟΥΣΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΩΓΟΙ

Γράφω κυρίως για ό,τι με ενοχλεί. Και μ’ ενοχλούν πολλά γύρω μου. Σε μια μοιρασμένη πατρίδα ζούμε, σε μια πνευματική και ηθική πενία ζούμε. Πώς να ’χει βεγγαλικά η ποίησή μας; Γκρινιάρικοι είναι οι στίχοι μου, αλλά δεν μπορώ να κάνω αλλιώς


Η Ελένη Σιούφτα είναι στιχουργός που ζει και δημιουργεί στην Κύπρο. Ζει στη μοιρασμένη μας πατρίδα, ανασαίνει τον ουρανό της, βιώνει τις δυσκολίες της... Το όνειρό της ήταν τα λόγια της να γίνουν τραγούδια. Ένα όνειρο που πραγματοποιήθηκε, διότι μέσα στα λόγια της κρύβονται βαθιά νοήματα και απόψεις που συγκινούν τους συνθέτες. Δασκάλα το επάγγελμα, μοιράζει τον χρόνο της ανάμεσα στη στιχουργική και την εκπαίδευση. Τα παιδιά είναι για την Ελένη μεγάλη υπόθεση... Συνεργάζεται με αγαπημένους συνθέτες από την Ελλάδα και την Κύπρο. Τη συναντήσαμε σε μια παρουσίαση δίσκου στη Λευκωσία, όπου ακούσαμε όσα όμορφα είχε να μας πει...

Μια Κυπρία δασκάλα, ανάμεσα στα εκπαιδευτικά της καθήκοντα βρίσκει την έμπνευση και την ηρεμία να γράφει στίχους! Πώς τα καταφέρνεις;

Δεν χρειάζομαι ηρεμία για να γράψω. Αντίθετα, γράφω καλύτερα σε ώρες που γύρω μου επικρατεί πανικός.

Η ηρεμία είναι τοπίο κενό. Η έμπνευση, για να προκύψει, πρέπει να συμβαίνουν πράγματα, να υπάρχουν απαντήσεις που γυρεύουν τις ερωτήσεις τους. Να υπάρχει θόρυβος που να απαιτεί τον εξοστρακισμό του.

Ο πρώτος στίχος για ένα… γάτο

Πότε ήρθε ο πρώτος σου στίχος, Έλενα; Ποια είναι η σχέση σου με την ελληνική μουσική;

Αν πάω πολύ πίσω, θα πάω στην Τρίτη Δημοτικού. Ο πρώτος μου στίχος ήταν για ένα γάτο που... δεν είχα. Απλώς ήταν το θέμα που μας έδωσε η δασκάλα μου ως εργασία. Αργότερα στην Πρώτη Γυμνασίου πήρα το πρώτο βραβείο σε έναν ενδοσχολικό διαγωνισμό για ένα ποίημα που έγραψα και είχε τίτλο «Στην τριανταφυλλομάνα". Άρχιζε έτσι: «Σαν τριαντάφυλλο είσαι μάνα, χωρίς αγκάθια...». Αυτή ήταν η αφετηρία της σχέσης μου με τις λέξεις. Εκεί άρχισα να συνειδητοποιώ το μέγεθος της δύναμής τους, την απεραντοσύνη τους.

Τα λαϊκά τραγούδια ήταν τα πρώτα μου ακούσματα. Το "Κελί 33", "Το πετραδάκι", "Ο γυάλινος κόσμος", "Τα καβουράκια" ήταν μόνιμα στο μαύρο κασετόφωνο του σπιτιού μας. Ο πατέρας μου αγαπούσε με πάθος αυτό το είδος της μουσικής. Παρόλο που ήμουν 9-10 χρονών, πραγματικά με συγκινούσαν οι εικόνες που δημιουργούσαν οι στίχοι. Κι αλήθεια, με συγκλόνιζε ιδιαίτερα εκείνο το "να σου δώσω μια να σπάσεις, αχ βρε κόσμε γυάλινε..." κι αναρωτιόμουν, τι να του έφταιξε ο κόσμος... Αργότερα κατάλαβα.

Στην εφηβεία, κάπου εκεί στα 12 εγώ και ο αδερφός μου στα 13 και κάτι, στήσαμε στο δωμάτιό μας έναν πειρατικό ραδιοσταθμό. Αυτό έγινε αφορμή για να ασχοληθώ περισσότερο με το ελληνικό τραγούδι. Εκεί ήρθαν οι Κατσιμιχαίοι, ο Παπακωνσταντίνου, η Αλεξίου, ο Μαχαιρίτσας να με "πάρουν απ' το χέρι". Με όσα χρήματα είχαμε εγώ και ο αδερφός μου, αγοράζαμε δίσκους. Έπρεπε, βλέπεις, να ικανοποιήσουμε τα γούστα των ακροατών μας. Έσοδα δεν είχε ο ραδιοσταθμός, μόνον έξοδα. Αλλά, το κέρδος από όλη αυτή την εμπειρία ήταν τεράστιο.

Κάπου στα 18 μου, ήρθε ο αδερφός μου και μου έφερε ένα CD. Ήταν το “Από την Τήλο ώς τη Θράκη”, του Παντελή Θαλασσινού. Το άκουσα και έπαθα την πλάκα μου. Άρχισα να γράφω στίχους εμπνευσμένους από τη φωνή του συγκεκριμένου τραγουδιστή, με την κρυφή επιθυμία πως κάποτε θα τραγουδούσε ένα από τα τραγούδια μου. Δεκαέξι χρόνια αργότερα, το έκανε...

Η ποίηση είναι σαν την… μπάμπουσκα

Από πού εμπνέεσαι; Με ποια θέματα ασχολείσαι;

Διαβάζω πολύ. Κυρίως ποίηση. Η ποίηση δημιουργεί ένα σωρό συνειρμούς. Είναι σαν εκείνη τη ρωσική κούκλα, την μπάμπουσκα, που την ανοίγεις και βρίσκεις άλλη κούκλα μέσα, μέχρι να φτάσεις στο πιο μικρό κομμάτι. Διαβάζοντας, ανακαλύπτεις τον εαυτό σου, κι άμα το αντέχεις, ανατρέπεσαι κιόλας. Γράφω κυρίως για ό,τι με ενοχλεί. Και μ’ ενοχλούν πολλά γύρω μου. Σε μια μοιρασμένη πατρίδα ζούμε, σε μια πνευματική και ηθική πενία ζούμε. Πώς να ’χει βεγγαλικά η ποίησή μας; Γκρινιάρικοι είναι οι στίχοι μου, αλλά δεν μπορώ να κάνω αλλιώς.

Μπορεί ένας στιχουργός που ζει στην Κύπρο να καταφέρνει να προωθεί τη δουλειά του σε συνθέτες που ζουν στην Ελλάδα;

Έχει τη δυσκολία του το εγχείρημα, αλλά μπορεί. Αν έχει τύχη, τόλμη και ταλέντο, τα τρία «τ» της επιτυχίας, που έλεγε ο Ελύτης, ένας στιχουργός μπορεί να προωθήσει τη δουλειά του οπουδήποτε.

Οι επιτυχίες κατασκευάζονται από το ραδιόφωνο

Μίλησέ μας για τα μουσικά πράγματα στην Κύπρο έτσι όπως τα αντιλαμβάνεσαι εσύ. Μίλησε μας για τους Κύπριους δημιουργούς που ζουν στον τόπο μας και αγωνίζονται να φτιάξουν τα τραγούδια τους στο νησί, χωρίς τις μεγάλες δισκογραφικές εταιρείες. Τα κυπριακά ραδιόφωνα προωθούν τα τραγούδια που γράφονται από τους συμπατριώτες μας;

Η έλλειψη δισκογραφικών εταιρειών στην Κύπρο σίγουρα αποτελεί ανασταλτικό παράγοντα στη δημιουργία. Το κόστος παραγωγής ενός ποιοτικού δίσκου είναι τεράστιο. Κι άντε κι έγινε!.. Η προώθηση είναι μεγάλη υπόθεση. Οι επιτυχίες κατασκευάζονται από τα ραδιόφωνα και τους μουσικούς παραγωγούς. Για να δημιουργήσεις “ακροατές με ταλέντο”, όπως είπε και ο Μάνος Ελευθερίου, πρέπει να έχεις πίσω από την κονσόλα άτομα πνευματικά καλλιεργημένα, με σφαιρική γνώση γύρω από τη μουσική. Δυστυχώς, αυτό δεν συμβαίνει στην Κύπρο.

Προωθείται ο εξ Ελλάδος μουσικός θόρυβος, από άτομα που αυτοβαπτίζονται μουσικοί παραγωγοί. Να ομολογήσουμε, όμως, ότι, ευτυχώς, υπάρχουν λίγες και φωτεινές εξαιρέσεις. Κάποιοι άνθρωποι που έχουν γνώσεις γύρω από την ελληνική μουσική, όπως και το ήθος που χρειάζεται για να αντιμετωπίσουν με ευαισθησία την κυπριακή δημιουργία. Πέρα όμως από την έλλειψη επαγγελματισμού και σοβαρότητας που επικρατεί στα ραδιόφωνα, είναι και ένα άλλο θέμα. Η έλλειψη εμπιστοσύνης μεταξύ των Κυπρίων δημιουργών. Συνθετών προς στιχουργούς και αντίστροφα.

Εγώ από την Κύπρο ξεκίνησα. Έδινα τους στίχους μου σε διάφορους Κύπριους συνθέτες με την ελπίδα πως θα τους μελοποιούσαν. Έπαιρνα πυθικές απαντήσεις, όπως “θα δούμε”, “δεν είναι κατάλληλος καιρός”, με την πιο απαξιωτική δήλωση να ηχεί ακόμα στα αφτιά μου: “Διάβασα τους στίχους σου, αλλά δεν γράφεις σαν Γκάτσος”. Όταν μελοποίησε στίχους μου ο Παντελής Θαλασσινός, τότε άνοιξαν οι πόρτες για μένα. Τότε άρχισαν να πέφτουν τα τηλεφωνήματα και να μου ζητούν στίχους διάφοροι συνθέτες από Κύπρο και Ελλάδα.

Πέρα από την ιδιότητά σου ως στιχουργού και ως εκπαιδευτικού, έχεις άλλες δραστηριότητες;

Ασχολούμαι με την εικαστική δημιουργία. Εδώ και 8 χρόνια είμαι εικονογράφος στο παιδικό περιοδικό “Παιδική Χαρά”. Επίσης έχω εικονογραφήσει το παραμύθι “Ο γύρος του κόσμου σε μια μάνα”, του καλού μου φίλου και συγγραφέα Λάκη Φουρουκλά.

Έχω ιδιαίτερη αγάπη στην τεχνική του κολάζ και έχω ετοιμάσει μια δουλειά με 65 έργα, τα οποία σε κάποια στιγμή θα εκθέσω. Γράφω και παιδικά διηγήματα. Σύντομα θα κυκλοφορήσει το διήγημά μου “Η μουντζούρα του Αντρέα”, που έχει εικονογραφηθεί από άτομα γνωστά στον χώρο της ελληνικής μουσικής.

Εργαλεία διδασκαλίας τα τραγούδια

Μέσα στην τάξη σου αναφέρεσαι σε ελληνικά τραγούδια κάποιες φορές; Τα μικρά παιδιά έχουν αίσθηση των τραγουδιών που έχουν κάτι να πουν;

Φυσικά και αναφέρομαι. Είναι σπουδαία εργαλεία διδασκαλίας τα ελληνικά τραγούδια, ειδικά τα κυπριακά δημοτικά τραγούδια, οι βράχοι του μουσικού μας πολιτισμού. Όταν εξηγήσεις στα παιδιά βασικά πράγματα για το τραγούδι το οποίο θα ακούσουν, και το αισθάνονται και το εκτιμούν. Επιλέγω συνήθως μελοποιημένα ποιήματα του Μιχάλη Πασιαρδή, του Κώστα Μόντη, του Οδυσσέα Ελύτη, του Νίκου Γκάτσου.

Πες μας τις εμπειρίες σου από τα μικρά παιδιά, αυτά τα παιδιά που αύριο θα είναι οι επόμενοι ποιητές, οι επόμενοι πολίτες που θα διοικήσουν αυτήν την κοινωνία όπου ζούμε.

Νιώθω πολύ τυχερή που δουλεύω με τα παιδιά. Να ’χαμε εμείς οι μεγάλοι λίγη από τη δική τους σοφία, ο κόσμος θα ήταν καλύτερος. Αυτοί είναι οι μεγαλύτεροί μου δάσκαλοι. Η αθωότητά τους με συγκινεί, με συγκλονίζει και με αφοπλίζει.

Δυστυχώς, όμως, τα παιδιά μας “κακοποιούνται” από τις οθόνες. Οι εικόνες εισβάλλουν μέσα στο μυαλό τους, την ψυχή τους και τα διαβρώνουν. Είναι θλιβερό να κοιτάς τα παιδικά προσωπάκια κουρασμένα και νυσταγμένα το πρωί, να ρωτάς τον λόγο και να σου απαντούν πως έβλεπαν το τάδε ριάλιτι ώς τη μία το πρωί. Τα πρότυπα, βέβαια, που έχουν τα παιδιά αντανακλούν την ποιότητα της κοινωνίας στην οποία ανήκουν.

Η κυπριακή διάλεκτος

Γράφεις στίχους και στην κυπριακή διάλεκτο;

Στην κυπριακή διάλεκτο νιώθω ότι εκφράζομαι καλύτερα. Όταν ήμουν μικρή, άκουγα τον πατέρα μου να απαγγέλλει κομμάτια από την «9ην Ιουλίου» του Βασίλη Μιχαηλίδη, το «Βούττημαν ήλιου» του Δημήτρη Λιπέρτη, κ.ά. Ένιωθα δέος, πραγματικά. Ήμουν φανατική ακροάτρια του κυπριώτικου σκετς που μετέδιδε το ραδιόφωνο του ΡΙΚ. Στα 10 μου χρόνια, μάλιστα, ανακοίνωσα στη μητέρα μου ότι θα κέρδιζα κάποτε το Α’ βραβείο στον διαγωνισμό που προκηρυσσόταν κάθε χρόνο. Το όνειρό μου πραγματοποιήθηκε 20 χρόνια αργότερα. Η γνωριμία μου με τον Κώστα Χαραλαμπίδη ήταν σταθμός στη δημιουργία μου. Διάβασε το έργο μου και με ενθάρρυνε να ασχοληθώ ακόμη περισσότερο με τη συγγραφή έργων στην κυπριακή διάλεκτο.

Νέα δουλειά

Ετοιμάζεις κάποια νέα δουλειά αυτόν τον καιρό;

Αυτόν τον καιρό ετοιμάζω τρεις δίσκους με τον καλό μου φίλο και συνθέτη Αχιλλέα Τσαγγαρίδη. Οι δύο είναι προσωπικοί δίσκοι Κυπρίων τραγουδιστών. Ο τρίτος έχει τίτλο “Κόντρα στη σιωπή”. Είναι 14 τραγούδια που μιλούν για το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον της πατρίδας μας.

Θες να τελειώσουμε τη συζήτησή μας με ένα στίχο σου που αγαπάς πάρα πολύ;

Είδα στον ύπνο μου θηρία μεθυσμένα,
Γυμνό το σώμα μου, με μάτια γερασμένα,
Τοπίο ανάποδο η ζωή που δεν την έζησα,
Λίγο στο δρόμο της περπάτησα και έσβησα.

Είδα στον ύπνο μου τον μίζερο χιτώνα σου,
Κάποιο παιδί να ξαγρυπνάει στον ελαιώνα σου,
Σκόρπια τσιγάρα, δίχως λύπη για προσάναμμα,
Μια εποχή χωρίς Ελύτη στα πεντάγραμμα.

Είδα στον ύπνο μου τον κήπο των θαυμάτων,
Και τη γενιά μου σ’ ένα κάδο απορριμμάτων,
Σ’ άδειο στρατόπεδο μια νύχτα ξενιτεύτηκα,
Πριν πάρει είδηση κανείς, τι ονειρεύτηκα.

Κι είδα στον ύπνο μου καράβια της ελπίδας,
Κάποιο μαχαίρι στην κορφή της πυραμίδας,
Ποιος σε προδίνει, ποιον προδίνεις, δεν το έψαξα,
Είδα στον ύπνο μου τον ύπνο σου και έκλαψα.