Σημερινή

Πέμπτη, 21/03/2019
RSS

Συμφωνία με τη Συμφωνική Κύπρου να δείχνει τα μουσικά... μού

| Εκτύπωση | 15 Οκτώβριος 2017, 18:00 | Μιχάλης Παπαδόπουλος

Ο Κυπριανός Κατσαρής στα 30χρονα της Συμφωνικής Ορχήστρας Κύπρου, στο πλαίσιο του Διεθνούς Φεστιβάλ Κύπρια 2017.

ΤΡΙΑΝΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΖΩΗΣ ΜΕ ΣΥΠΡΙΕΝ ΚΑΤΣΑΡΗ ΚΑΙ ΜΠΕΤΟΒΕΝ

Συμφωνία με τη Συμφωνική Κύπρου να δείχνει τα μουσικά... μούσκουλά της!

ΕΙΣΕΡΧΕΤΑΙ Ο ΣΥΠΡΙΕΝ ΚΑΤΣΑΡΗΣ ΚΑΙ ΜΑΣ ΒΡΙΣΚΕΙ ΕΤΟΙΜΟΥΣ! ΕΥΑΛΩΤΟΥΣ: ΚΟΝΤΣΕΡΤΟ ΓΙΑ ΠΙΑΝΟ ΑΡ. 3 ΣΕ ΝΤΟ ΕΛΑΣΣΟΝΑ, ΕΡΓΟ 37. ΜΠΑΙΝΕΙ ΜΕ ΤΗΝ ΑΚΑΤΑΒΛΗΤΗ, ΛΕΠΤΗ ΣΑΝ ΣΙΔΕΡΕΝΙΑ ΔΑΝΤΕΛΑ ΔΥΝΑΜΗ ΤΩΝ ΔΑΚΤΥΛΩΝ ΤΟΥ

Μας απέμειναν οι Επέτειοι. Σαν στραβοί, πιανόμαστε από οδόσημα, ψηλαφιστά. Σαν μαθητές... απαγγέλλαμε. Σαν καθηγητές μάς απάγγελλαν. Ο κόσμος ξέρει τον Cyprien Katsaris, πιο κυπριακό όνομα δύσκολο να βρεις, αλλά, σαράντα τρία χρόνια μετά, ακόμα πρέπει να προφέρουμε το όνομα της χώρας μας πολλές φορές, καθαρά για να το ακούσουν, μας θυμούνται μόνον ενόσω στάζει ο τόπος αίμα

Το ‘Μεγάλο Κοντσέρτο’ για να τιμήσει τα 30χρονα της Συμφωνικής Ορχήστρας Κύπρου, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ ‘’Κύπρια’’ είναι μια από τις πολιτιστικές εκδηλώσεις που αντιμετωπίστηκαν με γενική ομοφωνία: ότι η κυπριακή ορχήστρα, που διένυσε μια πολύ μακρά και μαιανδρική πορεία, έχει ορθώσει ένα σεμνό μεν ανάστημα που πρόσφατα ανέδειξε τα μουσικά του... μούσκουλα!

Μερικοί θυμούνται ότι, ορθά όπως αναφέρεται (Βλ. Περιοδικό Overture 3/2017, σελ. 2), όχι μόνον ο Σόλων Μιχαηλίδης και ο Γεώργιος Αρβανιτάκης ήταν οι πρωτεργάτες από το 1962-87 στην ίδρυση της Κυπριακής, αλλά, όπως μερικοί θυμούνται, και ο Γιάγκος Μιχαηλίδης υπήρξε διευθυντής και μαέστρος της Ορχήστρας αυτής με έδρα το ΡΙΚ και μάλιστα παρακολούθησαν συναυλία της με έργα του Μότσαρτ που του άρεσε ιδιαίτερα (δεκαετία του ’60).

Το καλοκαίρι του 1974 η ορχήστρα στο ΡΙΚ ξεκίνησε πρόβες με ένα ορατόριο του συνθέτη Μιχάλη Χριστοδουλίδη, που ζούσε στο Παρίσι. Το ορατόριο και οι πρόβες κόπηκαν στη μέση - όπως όλη η Κύπρος- από την τουρκική εισβολή, τον φοβερό εκείνον Ιούλιο-Αύγουστο του ‘74. Έπρεπε να φθάσουμε στο 1987 (ό.π.) για να ιδρυθεί, επίσημα, μια ημιεπαγγελματική Κρατική Ορχήστρα (εγχόρδων), μαζί με την Κρατική Ορχήστρα Νέων, όταν Υπουργός Παιδείας ήταν ο εξαιρετικά φιλόμουσος (για όλες τις τέχνες δηλαδή) και ποιητής Ανδρέας Χριστοφίδης και Προϊστάμενος της Μορφωτικής, τότε, Υπηρεσίας ο φιλόλογος, θεατρόφιλος Παναγιώτης Σέργης, που με το Γυμνάσιο Αμμοχώστου ανέβασε στο αρχαίο, σήμερα κατεχόμενο από την Τουρκία, Θέατρο της Σαλαμίνας, παράσταση με τις Ικέτιδες, του Ευριπίδη, αρχές της δεκαετίας του ’60.

Ολική Έκλειψη Ηλίου, 1974

Η περίοδος μετά το 1974 ήταν μια ανασύσταση δυνάμεων του τόπου, μετά την τεράστια καταστροφή της στρατιωτικής επίθεσης της Τουρκίας επάνω σε όλους τους τομείς της ζωής, με πρώτο τον πολιτιστικό, αν και τα σχολειά λειτούργησαν σε σκηνές και σε όσα δεν ήταν ετοιμόρροπα από τους βομβαρδισμούς, εκείνο τον Σεπτέμβρη, χωρίς βαυκαλισμούς: η ορχήστρα άργησε πολύ να πάρει την επαγγελματική της μορφή και ο πολιτισμός έμεινε έκτοτε πρόσφυγας, αλλά το μουσικό δυναμικό της Κύπρου, που κατέφυγε σαν τα παιδιά του λα(γ)ού στο εξωτερικό ή παρέμεινε σε όλες τις ηπείρους όπου βρέθηκε πριν από την καταστροφή του τόπο και τον ξεριζωμό, ανασκουμπώθηκε και δραστηριοποιήθηκε σε μητροπόλεις της μουσικής δραστηριότητας, την Ελλάδα, τη Βρετανία, τη Γαλλία την Αυστρία, τη Γερμανία, κράτη της Ανατολικής Ευρώπης, τις ΗΠΑ.

Στη Γαλλία ο Κυπριανός Κατσαρής ήταν ήδη γνωστός σολίστ και έδραμε αμέσως να βοηθήσει, με συναυλίες, στην Κύπρο. Ο ήδη γνωστός σολίστας, Κυπριανός Κατσαρής στο Παρίσι, ο αείμνηστος Νικόλας Οικονόμου από τη Μόσχα στη Γερμανία και σ’ όλη την Ευρώπη, ο Μιχάλης Χριστοδουλίδης με τα Δημοτικά και τα Ακριτικά του που ερμήνευε η σπουδαία σοπράνο Αλεξάνδρα Παπατζιάκου, τα πρώτα στη Γαλλία, για να ταξιδέψουν στη χώρα των Βάσκων, στην Αβινιόν, στην Ελλάδα και στην Κύπρο. Συνεργασία με τον συμπατριώτη μας Μιχάλη Κακογιάννη, που πρώτος έτρεξε να δώσει το δυνατό του «παρών» όπου βρισκόταν, στο Λονδίνο, στο Παρίσι, στις ΗΠΑ, στο Ισραήλ. Τότε ήταν που γίναμε φίλοι με τον Κυπριανό Κατσαρή, στο Παρίσι. Κατέβηκε πρώτος για συναυλία στην Κύπρο, κι ο κόσμος έπαιρνε το απάνω του, ήμασταν μόνοι, στην καταστροφή μας, μα όχι χωρίς... σολίστες!!
Chypre, ou Chile;

Η ίδια δραστηριοποίηση σημειώθηκε και στη Βιένη και στο Λονδίνο, η μουσική ταξιδεύει πιο εύκολα, κάποτε καθ’ οδόν προς την Αβινιόν (1979 νομίζω), σταθήκαμε μες στο κρύο στην Πλατεία του St Sulpice, έξω από την εκκλησία, και παίξαν οι μουσικοί, τα Ακριτικά του Μιχάλη Χριστοδουλίδη, με το σαντούρι του ο Διακογιώργης, το λαούτο του ο Τάτσης, τη βιόλα του ο Ζουμπούλης, και τραγουδούσαν... τα επικά μας και τα δεινά μας ο Κώστας ο Χαραλαμπίδης και η Αρετή Κασάπη, και μαζεύτηκε κόσμος πολύς και μας έδινε νομίσματα, και ρωτούσε ‘’D’ou?’’ ‘’De Chypre’’, απαντούσαμε... Κι αυτοί ξανά: ‘’Chile?’’!!! Tι Chypre, τι Chile!!!

Είχε περάσει κι η Χιλή τα δικά της μαρτύρια με τον δικό της μάρτυρα Σαλβαδόρ Αλιέντε (11.9.1973), ένα χρόνο πριν από μας... Προχθές ήταν η 50ή επέτειος (9.10.1967) της δολοφονίας του Τσε, που η γενιά μου τον έκλαψε, που η Κούβα τον καντράρει στην Αβάνα και η μορφή του, στο κοντινό μας... Φαρ Ουέστ, την υπαίθρια αγορά του Camden Lock, στο Λονδίνο, έγινε χακί τι-σερτ με 6 στερλίνες το ένα, δύο, για ένα δεκάλιρο.

Ο κάθε λαός διαλέγει ποιους θα θυσιάσει, σφάγια, γίδια ή χοντροκόκκαλους, τον είπε ο Ρίτσος, Λυσιώτες ταύρους - Γρηγόρηδες, προχθές η Κασσάνδρα της Christa Wolf μάς είπε στην Πάφο διά στόματος Φανί Αρντάν, πως δεν ήθελε να πάρει ‘ήρωα’. Σαλή κι αλλοπαρμένη μεν, μα ήρωα δεν ήθελε, κι η Αρντάν μην τη βλέπετε έτσι, she is more (or less) than a pretty face. Σεσημασμένη αναρχική κι αυτή.

Οι Επέτειοι είναι... υπαίτιοι!

Μας απέμειναν οι Επέτειοι. Σαν στραβοί, πιανόμαστε από οδόσημα, ψηλαφιστά. Σαν μαθητές... απαγγέλλαμε. Σαν καθηγητές μάς απάγγελλαν. Ο κόσμος ξέρει τον Cyprien Katsaris, πιο κυπριακό όνομα δύσκολο να βρεις, αλλά σαράντα - τρία χρόνια μετά, ακόμα πρέπει να προφέρουμε το όνομα της χώρας μας πολλές φορές, καθαρά για να το ακούσουν, μας θυμούνται μόνον ενόσω στάζει ο τόπος αίμα, μόνο που η Κύπρος έχει στερέψει, λίγες βροχές προχθές, τη σιωπή την παίρνουν για ειρήνη, άιντε να κάνουμε κάνα καρκασιαλλίκκι, μόλις μας μάθει κατ’ όνομα ένας Γ.Γ. του ΟΗΕ, του λέει η γραμματέας του ή ο Ντε Σότο - με τις ωραίες γραβάτες - ή ο Ντάουνερ ο ένρινος, ή ο Έιντε, ο αστρολόγος- ‘’το και το καλή συναστρία, πάμε Ελβετία’’, μέσες- άκρες τού εξηγούν τη διαφορά Chypre-Chile, έρχεται άλλος Γ.Γ., κανείς δεν φταίει, και φτου κι απ’ την αρχή, Ψηφίσματα του ΣΑ του ΟΗΕ (τα της Γεν. Συνέλευσης λέει δεν παίζουν, για να περνά η ώρα τα περνάν), Ψήφισμα 550/1984 και Ψήφισμα 789/1992 λ.χ. (‘’τυχαία’’ παίρνω 2 για την Αμμόχωστο), μήτε οι Κυπραίοι τα ξέρουν που τους καίει... Όχι πια. Όχι άλλο, πια. Δηλώνουν πάλι αποχή, συνήθισαν την κατοχή, ακούν ‘’λύση’’ και γελούν σαρκαστικά. Είναι δυνατόν να τους φοβερίζεις με...’’διχοτόμηση’’ και να λες τη διζωνική ‘’επανένωση’’;

Κόφτε την, τη γλώσσα μας, πια! Η μόνη γιατρειά!

Θα πεις φταιν τα Ελληνικά μας. Συμφωνούμε! Και τα καταργήσατε. Αλλά... αργήσατε! Μας απέμειναν οι Επέτειοι: της Συμφωνικής. Συμφωνούμε. Μπετόβεν. Σταθερή αξία. Συμφωνούμε. Το πρόγραμμα, ‘’χωρίς λάθος’’: Εισαγωγή στον Κοριολάνο, έργο 62. Ε, αν έριχνες μια μικρή βόμβα δεν θα ξυπνούσε πιο εύκολα το κοινό. Ο νέος (διττά) μαέστρος και καλλιτεχνικός διευθυντής της Συμφωνικής Ορχήστρας Κύπρου, Jens Georg Bachmann, επέπεσε με ζήλο και τόνισε περαιτέρω μια καλοκουρδισμένη, συντονισμένη ως σύνολο ορχήστρα. Οι ρομαντικοί ραγίσαμε από συγκίνηση. Εισέρχεται ο Συπριέν Κατσαρής και μας βρίσκει έτοιμους!

Ευάλωτους: Κοντσέρτο για πιάνο αρ. 3 σε Ντο Ελάσσονα, έργο 37. Μπαίνει με την ακατάβλητη, λεπτή σαν σιδερένια δαντέλα δύναμη των δακτύλων του, ο νους σου πάει στην ‘’ήρεμη δύναμη’’ (soft power στην πολιτική), ο Συπριέν είναι επακριβής, ξέρει να δείχνει πόσο... εύκολο είναι εκείνο που κάνει, κάνει πως ‘’παίζει’’ με τα πλήκτρα, μα είναι παραπλανητικό. Το κοινό παρασύρεται και τον χειροκροτεί... μεσοστρατίς. Τον ενοχλεί. Μα το largo του είναι εκπληκτικό, εκεί είναι η άλλη του δύναμη, η όχι ακριβώς... μυϊκή. Εκεί που γίνεται πιο ‘ευάλωτη’ η αφή του είναι στο largo (δεύτερη κίνηση). Με ιδιαίτερη χάρη στην τρίτη κίνηση... Που σε ταξιδεύει στη... θάλασσα της Αμμοχώστου, χαραυγή, ‘’όλα δυνατά κι όλα εν δυνάμει’’ (‘’Η Ευλαλία, ο Ιάσονας κι η Γιαλούσα’’ , εκδ. Δόμος, Αθήνα 1980. ΝΚ). ‘’Κύπρος /η έντονη πλευρά του σώματός μου/. Η σακατεμένη/ κι η υγιέστερη... (ό.π. σελ. 13).

Με ‘’δώρο’’ (το encore) μας επεδαψίλευσαν οι δυο τους, Σολίστ και Μαέστρος (παρ’ όλον ότι βιολί είναι που διδάχτηκε περισσότερο ο Jens Georg Bachmann), ένα μικρό κομμάτι Μπετόβεν για 4 χέρια, που καταχάρηκε το κοινό...

Η Ελευθερία θα ’ρθει. Εμπρός, βήμα ταχύ! Όχι... χήνας, να χαρείς!

Τέλος καλό, όλα καλά! Το τρίτο έργο στο πρόγραμμα της Συμφωνικής, για τα 30χρονά της στο Μεγάλο Κοντσέρτο στη Λευκωσία, στο Θέατρο Στροβόλου, Σάββατο, 7 Οκτωβρίου, 2017, ήταν η Συμφωνία Αρ. 7, σε λα μείζονα, έργο 92, του Μπετόβεν, που έχει συγκεντρώσει πιο πολλή φιλολογία από τη διάρκειά της.

Με κύριο χαρακτηριστικό τον ρυθμό και τα διαφορετικά θέματα, ο κουφός ήδη τότε συνθέτης υμνήθηκε, ο ίδιος την αγαπούσε ό,τι κι αν (δεν) άκουε, αλλά έγινε... Τούρκος με τις διάφορες υπεραπλουστεύσεις που δημοσιεύθηκαν, κυρίως τις πολιτικές, ως εικονογράφηση των Ναπολεόντειων Πολέμων και ανάλυση της Γαλλικής Επανάστασης. Ο Βάγκνερ, πάντως, λέγεται ότι υποστήριζε ότι η Εβδόμη ήταν... μουσικοχορευτική, τη χόρεψε μάλιστα ο ίδιος συνοδευόμενος από τον Λιστ, κι ο Λιστ την ξανάγραψε για πιάνο, που ο Κατσαρής ερμήνευσε και ηχογράφησε.

Η κριτική που έγινε ήταν ότι η δεξιοτεχνία του βιρτουόζου Συπριέν δεν υπερέβη τα μειονεκτήματα και κυρίως τους περιορισμούς δύο χεριών, να εκτελούν ένα τόσο πολύπλοκο έργο, που το συνέθλιβαν κάπως. Άλλοι είπαν ότι ο Μπετόβεν ή τρελός ή μεθυσμένος ήταν όταν την έγραφε. Άλλοι σαν γιορτή χωρικών, την είδαν, ή Καρνάβαλο, φαντάζομαι αυτό γίνεται όπως και στην αφηρημένη τέχνη ή την σύγχρονη (Contemporary) μουσική- που ο Κατσαρής δηλώνει δημοσίως και ευθαρσώς ότι δεν αγαπά ιδιαίτερα...

CODA: Η Εβδόμη του Μπετόβεν είναι όμως ένα απελευθερωτικό μουσικό έργο, όπως είναι κάθε έργο καλής τέχνης, ο Αριστοτέλης το είπε κάθαρση στο Ελληνικό Δράμα, και ο Ιάνης Ξενάκης, ‘’αρχιτεκτονικός’’, αλλ’ ανεικονικός, είναι μέρος της ίδιας μεγάλης μουσικής παράδοσης της ανθρωπότητας, που είναι φωτεινή και απελευθερωτική, όπως ακριβώς ήταν το Μεγάλο Κοντσέρτο της Συμφωνικής Ορχήστρας Κύπρου, με τον σπουδαίο ‘’μας’’ σολίστα Κυπριανό Κατσαρή και τον νέον διευθυντή της, μαέστρο, Jens Georg Bachmann, που τον καλωσόρισε προχθές θερμά η Λευκωσία. ΕΥΓΕ σε όλους τους συντελεστές, όλοι σολίστες, ο καθείς στο podium του: Περιμένουμε με αδημονία την ηδεία συνέχεια!

ΔΡ ΝΙΚΗ ΚΑΤΣΑΟΥΝΗ
Κριτικός πολιτισμού και πολιτικής