Σημερινή

Τετάρτη, 22/11/2017
RSS

«Αγαπώ όποιον συνθέτη μ’ έκανε να νιώσω, έστω και για μια στ

| Εκτύπωση | 12 Φεβρουάριος 2017, 12:00 | Του Πόλυ Κυριάκου

ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΛΟΓΗΡΟΥ: ΘΕΟΛΟΓΟΣ, ΜΟΥΣΙΚΟΣ, ΣΥΝΘΕΤΗΣ, ΕΡΜΗΝΕΥΤΗΣ, ΔΑΣΚΑΛΟΣ

«Αγαπώ όποιον συνθέτη μ’ έκανε να νιώσω, έστω και για μια στιγμή, πως με παίρνει πιο κοντά στο φως»

Ένας νέος της μικρής πατρίδας που κρατά πάντοτε τον πήχη ψηλά, με άποψη για την τέχνη, για την κοινωνία, για την πολιτική

Η παιδεία του καθενός καθρεφτίζεται στα έργα του, ακόμα και στις καθημερινές τυπικές του πράξεις. Δεν είναι οι εγκυκλοπαιδικές γνώσεις του αλλά το πώς μιλά, πώς φέρεται, πώς οδηγεί κ.ο.κ. Πόσω μάλλον όταν είναι δημιουργός

Διδάσκω στα Μουσικά Σχολεία Αμμοχώστου και Λάρνακας και τα μαθήματα της Βυζαντινής και παραδοσιακής μουσικής είναι για όλους τους μαθητές υποχρεωτικά. Αξίζει να το αναφέρω αυτό γιατί το Υπουργείο Παιδείας, που θέσπισε τον εξαίρετο αυτό θεσμό των μουσικών σχολείων, θεωρεί ως βασικά στοιχεία της μουσικής ταυτότητας των μαθητών μας αυτά τα δύο μαθήματα

Για την Ελλάδα δεν υπάρχει καν ποτήρι! Δυστυχώς είναι τόσο διαπλεκόμενες οι καταστάσεις, που ο λαός βρίσκεται μεταξύ Σκύλλας και Χάρυβδης. Ευτυχώς που τροφοδοτούνται ψυχικά από τον Πολιτισμό


Σπούδασε στη Θεσσαλονίκη κι επέστρεψε στην Κύπρο για να δραστηριοποιηθεί σε ό,τι αγαπά, σε ό,τι ο ίδιος επιλέγει και θεωρεί σημαντικό και ωφέλιμο. Θεολόγος, μουσικός, συνθέτης, ερμηνευτής, δάσκαλος. Εργατικός στρατιώτης του Πολιτισμού. Αυστηρός σε θέματα αισθητικής. Ένας νέος της μικρής πατρίδας που κρατά πάντοτε τον πήχη ψηλά, με άποψη για την τέχνη, για την κοινωνία, για την πολιτική. Τον συναντήσαμε, τον ρωτήσαμε και λάβαμε τις απαντήσεις του μέσα από τον ζεστό και ουσιαστικό του λόγο...

Θεολόγος, μουσικός αλλά και ερμηνευτής. Πόσο σημαντική είναι η παιδεία για έναν δημιουργό σαν κι εσένα; Η ενασχόλησή σου με τη μουσική και τη σύνθεση είναι ο αγαπημένος σου δρόμος;

- Η παιδεία του καθενός καθρεφτίζεται στα έργα του, ακόμα και στις καθημερινές τυπικές του πράξεις. Δεν είναι οι εγκυκλοπαιδικές γνώσεις του αλλά το πώς μιλά, πώς φέρεται, πώς οδηγεί κ.ο.κ. Πόσω μάλλον όταν είναι δημιουργός. Ό,τι και να λες για τον εαυτό σου, τα «έργα και ημέρες» σου, η τέχνη σου δηλαδή και ο τρόπος με τον οποίο ενεργείς, είναι ο καθρέφτης της παιδείας σου και φανερώνουν τον μέσα σου πλούτο ή το απέραντό σου τίποτα!

Στη μουσική και τη σύνθεση βρίσκω τον πιο άμεσο τρόπο έκφρασής μου. Η Θεολογία μού έδωσε μια στέρεη πνευματική βάση στη μουσική μου, όχι μόνο σ’ αυτήν που γράφω αλλά και σ’ αυτήν που διαλέγω να ακούσω, δείχνοντάς μου τον άξονα της δημιουργίας, που δεν είναι άλλος από τον άνθρωπο και το πνεύμα του.

Κύπρος - Θεσσαλονίκη, Θεσσαλονίκη - Κύπρος. Τι κέρδισες στη Θεσσαλονίκη, τι έχασες επιστρέφοντας στην Κύπρο και τι σου χάρισε η Κύπρος μετά τις σπουδές σου στην Ελλάδα;

- Κατοίκησα στη Θεσσαλονίκη εννιά ολόκληρα χρόνια, μα δεν είναι το πόσα χρόνια έζησες κάπου αλλά το ποια χρόνια της ζωής σου έζησες εκεί. Είναι τα χρόνια της πρώτης σου νεότητας, αυτά που σε πλάθουν ως προσωπικότητα. Την έζησα, την περπάτησα, την ένιωσα. Κουβαλώ ακόμα τις συνήθειες και τον τρόπο σκέψης εκείνης της πόλης στον τρόπο με τον οποίο δουλεύω, διασκεδάζω και πράττω. Βρήκα ως μουσικός εκεί τον «ήχο» που θα 'θελα να έχω.

Γνώρισα εξαιρετικούς ανθρώπους, με τους οποίους είμαστε ακόμα φίλοι και συνεργάτες με την αληθινή έννοια της λέξης, είχα μουσικές εμπειρίες ανεπανάληπτες και, το κυριότερο, μου έδειξε έναν απλό και ανθρώπινο τρόπο ζωής μέσα από τους απλούς ανθρώπους της, την ιστορία, τα καφενεία και τα τραγούδια της. Χάθηκε αυτό στην Κύπρο γιατί αναπτύξαμε μιαν αρχοντοχωριάτικη νοοτροπία, που δίνουμε βάση στη «βιτρίνα», στην εικόνα των πραγμάτων παρά στην ουσία τους, γι' αυτό εύκολα ό,τι γνήσιο και αληθινό του τόπου το μετατρέψαμε σε «δήθεν». Η Κύπρος, όμως, μου έδωσε τη στήριξη να κάνω οικογένεια και ευκαιρία εργασίας.

Όλα αυτά τα χρόνια που ζεις στην Κύπρο, τι σε έπεισε όσον αφορά τον Πολιτισμό σε τούτο το νησί; Πιστεύεις ότι η εναλία γη Κύπρος ζει τον Πολιτισμό στον βαθμό που θα έκανε έναν νέο καλλιτέχνη να παραμείνει εδώ με προοπτικές;

- Γίνονται αξιόλογες προσπάθειες πολιτιστικής ανάπτυξης στην Κύπρο, αλλά από μεμονωμένες δυνάμεις είτε σε προσωπικό είτε σε επίπεδο μικρών ομάδων. Είναι όμως και κάποια άλλα αξιόλογα πράγματα, που γίνονται εν αγνοία των πολλών, στα οποία δεν δίνεται η πρέπουσα σημασία ή και καθόλου, γιατί επικρατεί η νοοτροπία τού «ο κόσμος θέλει διασκέδαση», «θέλει να ξεχαστεί», «να μη ζοριστεί το μυαλό του» και δώστου τα «σκουπίδια» να τα τρώει ο κόσμος! Το πρόβλημα είναι ότι κυριαρχούν άνθρωποι μέτριοι και απαίδευτοι σε συγκεκριμένα πόστα Πολιτισμού. Κι αυτό φαίνεται από την αισθητική και την αλήθεια των έργων τους. Δυστυχώς, στην Κύπρο επιπλέουν ακόμα οι φελλοί και κρύβουν τα μαργαριτάρια που γεννά ο βυθός. Πρέπει κάποια στιγμή αυτό να αλλάξει, αλλιώς οι προοπτικές που θα έκαναν ένα νέο καλλιτέχνη να παραμείνει εδώ είναι πάρα πολύ δύσκολες.

Πότε άρχισες να γράφεις τραγούδια; Δώσε μας μια ιστορική αναδρομή της προσωπικής σου δισκογραφίας μέχρι σήμερα.

- Τα πρώτα μου τραγούδια τα έγραψα όταν ήμουν μαθητής γυμνασίου. Ξεκίνησα να μελοποιώ ποιήματα από τα διδακτικά βιβλία των Νέων Ελληνικών και από τις ποιητικές συλλογές που είχαν οι γονείς μου στο σπίτι. Όλα αυτά τα χρόνια μαζεύτηκε πάρα πολύ υλικό και γίνεται όλο και περισσότερο, γιατί γράφω συνεχώς. Δεν λέω ότι είναι όλα αριστουργήματα - προς Θεού. Είναι μια ασκητική, στην οποία θέτω τον εαυτό μου. Η πρώτη μου δισκογραφική εργασία έγινε το 2009, με τον δίσκο «Καλά το λεν για το φεγγάρι», σε ποίηση Κυπρίων ποιητών, σε στίχους Παναγιώτη Θωμά και δικούς μου και ακολούθησε την επόμενη χρονιά η δεύτερη με τίτλο «Ο τεπάρισσος», σε ποίηση Γιάννη Κυπρή. Εννοείται πως περιμένει αρκετό έτοιμο υλικό προς έκδοση, αλλά οι δυσκολίες πια ενός τέτοιου εγχειρήματος είναι πολλές.

Διδάσκεις Βυζαντινή και παραδοσιακή μουσική, διδάσκεις επίσης λαούτο. Στην Κύπρο του 2017 υπάρχει ανταπόκριση σε όσα διδάσκεις ανάμεσα στη νεολαία;

- Διδάσκω στα Μουσικά Σχολεία Αμμοχώστου και Λάρνακας και τα μαθήματα της Βυζαντινής και παραδοσιακής μουσικής είναι για όλους τους μαθητές υποχρεωτικά. Αξίζει να το αναφέρω αυτό, γιατί το Υπουργείο Παιδείας, που θέσπισε τον εξαίρετο αυτό θεσμό των μουσικών σχολείων, θεωρεί ως βασικά στοιχεία της μουσικής ταυτότητας των μαθητών μας αυτά τα δύο μαθήματα. Λαούτο, εκτός απ’ τα μουσικά σχολεία, διδάσκω στο Θ.Ο.Ι. Αυγόρου, όπου με πολλή συγκίνηση βλέπω παιδιά που αγαπούν πραγματικά την παραδοσιακή μουσική του τόπου μας αλλά και γενικά της Ελλάδας. Είμαι αισιόδοξος πως οι νέοι που ασχολούνται και σπουδάζουν τις μουσικές αυτές σήμερα θα μας εκπλήξουν θετικά στο μέλλον.

Ποιοι είναι οι αγαπημένοι σου Έλληνες συνθέτες; Αισθάνεσαι ότι η σκυτάλη των παλιών μεγάλων συνθετών και στιχουργών έχει έρθει στα χέρια των σημερινών σύγχρονων συνθετών, οι οποίο φέρνουν έναν δικό τους σημερινό ήχο;

- Δεν απαντιέται εύκολα μια τέτοια ερώτηση! Αγαπώ όποιον συνθέτη μ’ έκανε να νιώσω έστω και για μια στιγμή, έστω και μ’ ένα του τραγούδι, πως με παίρνει πιο κοντά στο φως. Αισθάνομαι πως συνθέτες και στιχουργοί τού σήμερα θαυμάζουν τους παλιούς μεγάλους ομότεχνούς τους αλλά αμφιταλαντεύονται μεταξύ της στέρεας βάσης και ξεκάθαρης αισθητικής των συνθετών και στιχουργών του παρελθόντος και των σύγχρονων καλλιτεχνικών προκλήσεων. Κάποιες φορές απ' αυτήν την αμφιταλάντευση βγαίνει κάτι όμορφο και πρωτότυπο, που πατά στο παρελθόν και στο παρόν και κάποιες φορές βγαίνει κάτι εντελώς ακατανόητο και αδιάφορο.

Τι ονειρεύεσαι καλλιτεχνικά στο μέλλον;

- Να έχω ήσυχη τη συνείδησή μου για το αν έκανα ό,τι καλύτερο μπορούσα.

Παρακολουθείς τα πολυπληθή τηλεοπτικά παιχνίδια και τους διαγωνισμούς των τηλεοράσεων, τα οποία επικεντρώνονται σε νέα παιδιά που θέλουν να γίνουν τραγουδιστές; Ποια είναι η άποψή σου για την ποιότητα ή και τη χρησιμότητα αυτών των εκπομπών;

- Τα παρακολουθώ, όταν μπορώ, για να είμαι σε θέση να έχω άποψη για κάτι που καθορίζει -δυστυχώς- τη σύγχρονη κουλτούρα μας. Απ’ τη μια θαυμ?ζω παιδιά με τέτοιες τραγουδιστικές δυνατότητες, απ’ την άλλη στεναχωριέμαι για πολλά άλλα. Κατ' αρχήν ο μεγάλος απών είναι το ίδιο το τραγούδι. Κρίνονται οι φωνητικές τεχνικές και μόνο, κι ας λέει ό,τι θέλει το τραγούδι. Αισθητικά είναι μεν λαμπερά και καλοστημένα, αλλά πάντα υποβόσκει η «καθώς πρέπει» μιζέρια των επωνύμων. Και, το χειρότερο, πέρασαν στη νέα γενιά την ιδέα ότι μπορούν να πάνε σ' ένα τέτοιο παιχνίδι και να γίνουν εν μιά νυχτί μουσικοί καταξιωμένοι, χωρίς να σπουδάσουν, να μελετήσουν, να ματώσουν. Και αυτό με θυμώνει.

Έχεις επικεντρωθεί στην έρευνα, την καταγραφή και παρουσίαση του έργου του Γιώργου Κοτσώνη. Τι σημαίνει για σένα αυτός ο συνθέτης, γιατί ασχολείσαι με το έργο του και τι σχεδιάζεις για το μέλλον όσον αφορά τον Γιώργο Κοτσώνη;

- Συλλέγοντας και μελετώντας το έργο του Γιώργου Κοτσώνη εδώ και μια δεκαετία, γνώρισα εις βάθος τον τόπο μου και την ιστορία του και όσο συνεχίζω να ασχολούμαι με το έργο του, αγαπώ τον τόπο μου περισσότερο. Με τη χορωδία του Δήμου Δερύνειας, την οποία διευθύνω από το 2012, παρουσιάσαμε με δύο μεγάλες συναυλίες τον «Ύμνο και θρήνο για την Κύπρο» το καλοκαίρι του 2014 και πέρσι το έργο «Η Κυρά των αμπελιών» και τα δύο σε ποίηση του Γιάννη Ρίτσου. Συνεχίζω την έρευνά μου για το έργο του με σκοπό την παρουσίαση και διαφύλαξή του, πάντα με τη στήριξη και την εμπιστοσύνη της οικογένειάς του. Αξίζει το πολύτιμο έργο του να μην ξεχαστεί.

Ποίηση και τραγούδι στην Ελλάδα και στην Κύπρο. Πόσο αισιόδοξο μπορεί να είναι το τοπίο με αυτές τις δυο λέξεις;

- Δεν μελοποιείται πια ποίηση και δεν γράφεται και ποίηση που να μπορεί να μελοποιηθεί. Στην Ελλάδα εκδίδονται δουλειές σε μελοποιημένη ποίηση, ελάχιστες σε σύγκριση με παλαιότερα. Στην Κύπρο, καθόλου πια. Ούτε σε ζωντανή εμφάνιση δεν το τολμάς να παίξεις μελοποιημένη ποίηση - αν και ακούγεται ακόμα ο μελοποιημένος Καββαδίας. Η ποίηση θέλει άλλα αισθητήρια, τα οποία χάσαμε πια.

Παρακολουθείς τις πολιτικές εξελίξεις στην Ελλάδα και την Κύπρο; Ποια είναι η προσωπική σου αίσθηση; Το δικό σου ποτήρι είναι μισο-γεμάτο ή μισο-άδειο;

- Για την Ελλάδα δεν υπάρχει καν ποτήρι! Δυστυχώς είναι τόσο διαπλεκόμενες οι καταστάσεις, που ο λαός βρίσκεται μεταξύ Σκύλλας και Χάρυβδης. Ευτυχώς που τροφοδοτούνται ψυχικά από τον πολιτισμό. Γίνονται εξαιρετικά πράγματα, για να... αναπνεύσουν πνευματικά. Θαυμάζω τους Ελλαδίτες γι' αυτό. Στην Κύπρο τέτοιου επιπέδου πολιτισμός -εκτός από ελάχιστες εξαιρέσεις- είναι ζήτημα άνευ λόγου και αιτίας γιατί δεν είναι... ποδόσφαιρο. Ενώ έχουμε χρήματα, μυαλά δεν έχουμε.

Όσον αφορά το κυπριακό πρόβλημα, φοβάμαι περισσότερο έναν διχασμό του λαού, παρά μια κακή λύση. Μια κακή λύση φτιάχνεται όταν υπάρχει αλληλεγγύη. Όταν υπάρχει διχασμός, όμως, μια κακή λύση γίνεται όλεθρος. Αυτό μάς δίδαξε η σύγχρονη ιστορία μας. Δυστυχώς, όμως, ο διχασμός ήρθε και πάλι πριν καν έρθει ένα σχέδιο λύσης. Πονέσαμε από διχασμό, αλλά μυαλό δεν βάλαμε.

Δισκογραφία του Γιώργου Καλογήρου:

•    «O Τεπά́ρισσος» - Δεύ́τερη προσωπική́ δισκογραφική́ δουλειά σε ποίηση Γιάννη Κυπρή (2010)

•    «Καλά το λεν για το φεγγάρι» - Πρώτη προσωπική δισκογραφική δουλειά σε ποίηση Κώστα Μόντη, Μιχάλη 
Πασιαρδή, Κυριάκου Χαραλαμπίδη, Βασίλη Μιχαηλίδη, Στασίνου και σε στίχους Γιώργου Καλογήρου και 
Παναγιώτη Θωμά (2009)

•    «Αρχιεπίσκοπος Κύπρου Κυπριανός, ο μάρτυρας της πίστεως και της πατρίδος», σε μουσική Σωτήρη και 
Ευαγόρα Καραγιώργη και σε ποίηση Κυπρίων ποιητών - Συμμετοχή ως ερμηνευτής (2011)

•    «Χώρας ιστόρηση», Mουσική: Μιχάλη Χριστοδουλίδη, Ποίηση: Ευρυδίκης Περικλέους - Παπαδοπούλου - 
Συμμετοχή ως ερμηνευτής (2011)

•    «Το τραγούδι του ερωδιού», Χρυσόστομου Σταμούλη - Συμμετοχή ως ερμηνευτής (2006)

•    «... και τα μάτια τους στάζουν Καππαδοκία», Μουσική: Χρυσόστομος Σταμούλης - Ποίηση: Γιώργος Θέμελης 
και Κυριάκος Χαραλαμπίδης - Συμμετοχή ως ερμηνευτής (2005)