Η σαφέστερη συνέπεια του λιντσαρίσματος και της καταπίεσης στο όνομα της «φιλοπατρίας» διαβρώνει το πατριωτικό αίσθημα των πολιτών
Οι μέρες που μας πέρασαν συνέπεσαν με τον θάνατο της μητέρας της Gülten Tuğluk, μιας εκ των πρώην συμπροέδρων του κόμματος HDP. Επιθυμία της αποθανούσης ήταν να θαφτεί σε ένα νεκροταφείο στην Άγκυρα. Η κόρη της, η οποία εκτίει ποινή φυλάκισης, βγήκε με σχετική άδεια ώστε να θάψει τη μητέρα της. Μια ομάδα φασιστών που συγκεντρώθηκε στο νεκροταφείο, ωστόσο, κραύγαζε «Οι Κούρδοι είναι τρομοκράτες», απαιτώντας η Κούρδισσα γυναίκα να μην ταφεί στο συγκεκριμένο νεκροταφείο. Η Αστυνομία, επιδεικνύοντας ανοχή, καθυστέρησε να παρέμβει.
Η βία, η καταπίεση και η αδικία που βιώνονται το τελευταίο διάστημα στην Τουρκία δεν αποκόπτουν μόνο τους Κούρδους σε συναισθηματικό και πνευματικό επίπεδο από την Τουρκία, αλλά επιφέρουν και σημαντικά πλήγματα στο «πατριωτικό αίσθημα» των Τούρκων. Η σαφέστερη συνέπεια του λιντσαρίσματος και της καταπίεσης στο όνομα της «φιλοπατρίας» διαβρώνει το πατριωτικό αίσθημα των πολιτών.
Η μετεξέλιξη της «πατρίδας»
Στο σημείο αυτό θα επιχειρήσω τις απαραίτητες διασαφηνίσεις για να γίνω κατανοητός. Οι έννοιες «πατρίδα» και «πατριωτισμός» δεν εμφανίστηκαν πρόσφατα στην παγκόσμια ιστορία. Ωστόσο έλαβαν ένα καινούριο νόημα κατά τη διαδικασία σχηματισμού των εθνών στους νεότερους χρόνους και διαδόθηκαν ιδιαίτερα μετά τη Γαλλική Επανάσταση. Μέχρι αυτήν τη μεγάλη ιστορική μεταβολή οι άνθρωποι ταυτίζονταν με το μέρος όπου γεννήθηκαν και ζούσαν χωρίς να συναισθάνονται την πατρίδα ως ολότητα.
Σε ερώτηση σχετικά με την καταγωγή τους έδιναν ως απάντηση το μέρος στο οποίο γεννήθηκαν και έζησαν και όχι το όνομα της χώρας. Στον πόλεμο πέθαιναν και σκότωναν στο όνομα του βασιλιά ή του αυτοκράτορα, ο οποίος ήταν αλληλένδετος με τη θρησκεία. Η λέξη «πατρίδα» υποδήλωνε την ιδιοκτησία των πατριαρχικών καθεστώτων.
Κατά την περίοδο του Διαφωτισμού και της δημιουργίας των εθνών, οι έννοιες πατρίδα και πατριωτισμός λαμβάνουν ένα καινούριο περιεχόμενο και γίνονται αξεχώριστα κομμάτια της ρεπουμπλικανικής πολιτικής που αναπτύχθηκε κατά των δεσποτικών και των μοναρχικών καθεστώτων. Εφεξής, η πατρίδα λαμβάνει το νόημα όχι οποιουδήποτε κράτους ή οποιασδήποτε χώρας, αλλά του κράτους δικαίου που σέβεται τα ατομικά δικαιώματα και ελευθερίες. Ο πατριωτισμός εξέφραζε τη βασισμένη στις ελευθερίες ρεπουμπλικανική πολιτική κατά της τυραννίας.
Ο μεγάλος διανοητής του Διαφωτισμού, Jean Jacques Rousseau, θα έλεγε «η αδικία που υφίσταται ένας πολίτης δεν επηρεάζει απλώς τη σχέση αυτού του ατόμου με το κράτος˙ συγχρόνως τραυματίζει και τη σχέση του συνόλου των πολιτών με το κράτος. Η αδικία σε βάρος ενός πολίτη ή ενός συνόλου πολιτών ισοδυναμεί με την παραβίαση της συλλογικής ελευθερίας. Οι δυνατοί ή διεφθαρμένοι δικαστές δεν είναι εχθροί μόνο των άτυχων πολιτών που θυματοποιήθηκαν, αλλά της ίδιας της δημοκρατίας και, ως εκ τούτου, θα πρέπει να καταδικάζονται συνολικά από τη δημοκρατία».
Για τον Rousseau, μια χώρα που δεν προάγει το δίκαιο σταματά να είναι πατρίδα: «Όταν μια χώρα δεν διαφυλάσσει το πολιτικό ήθος, το οποίο συνιστά χρέος της απέναντι σε κάθε πολίτη, τότε θα υποστεί το πολιτικό μίσος και την πολιτική ευτέλεια των πολιτών. Και αυτό της αρμόζει: Η Πατρίδα θρυμματίζεται εκπίπτοντας σε μια ειδεχθή ή φαιδρή κατάσταση». Κοντολογίς, ο Διαφωτισμός κατέστησε την έννοια της πατρίδας συνώνυμη με τη δημοκρατία και την ελευθερία.
Αν μια χώρα εκπέσει στον εθνικισμό, την πατριδοκαπηλική ρητορεία, τον φασισμό και τη δικτατορία που εκμηδενίζουν κάθε δικαίωμα, επιτρέποντας την καταπίεση των πολιτών στο όνομα της «φιλοπατρίας», τότε δεν είναι πια πατρίδα. Παύει να είναι πατρίδα. Γιατί πατρίδα δεν είναι η χώρα των ρομαντικών ασμάτων, αλλά ο τόπος όπου γίνονται σεβαστά τα δικαιώματα και οι ελευθερίες των πολιτών. Επομένως, η πρόκληση για τη σημερινή Τουρκία δεν είναι μόνο η αναστολή της δημοκρατίας σε αόριστο χρόνο, αλλά και η απώλεια του νοήματός της ως πατρίδας στην καρδιά των πολιτών της.
«Παρίες» στην ίδια τους τη χώρα
Η απώλεια του πατριωτισμού δεν περιορίζεται μόνο στους Κούρδους. Οι δημοκράτες Τούρκοι βιώνουν ένα παρόμοιο αίσθημα απώλειας. Και για όσο οι ρεπουμπλικανικές πολιτικές δεν δείχνουν τον ίδιο σεβασμό προς όλους τους πολίτες, αυτή η απώλεια θα καταστεί ανεπανόρθωτη. Η Τουρκία δεν θα βρίσκεται μόνο ενώπιον του κινδύνου διαμελισμού της, αλλά το σύνθημα «Η Τουρκία ανήκει στους Τούρκους» θα χάσει κάθε νόημα σε σχέση με το παρελθόν του και θα απευθύνεται πλέον σε ένα στενό κύκλο ανθρώπων.
Προς αποφυγήν παρανοήσεων, κανείς δεν θα εγκαταλείψει τη χώρα του, αλλά οι άνθρωποι θα αισθάνονται «παρίες» στην ίδια τους τη χώρα, θα μείνουν χωρίς πατρίδα. Αυτό μας θυμίζει τους συγγραφείς της γαλλικής Εγκυκλοπαίδειας, οι οποίοι εμπνεόμενοι από τα λόγια του μεγάλου διαφωτιστή Montesquieu, έλεγαν:
«Δεν έχουν πατρίδα όσοι ζουν σε συνθήκες Ανατολικής δεσποτείας, όπου δεν αναγνωρίζεται άλλος νόμος πέρα από τη βούληση του ηγεμόνα, άλλο αντικείμενο λατρείας πέρα από τα καπρίτσια του, καμιά αρχή διακυβέρνησης πέρα από τον τρόμο και δεν υπάρχει ασφάλεια για τα άτομα και τις περιουσίες τους». Τα στελέχη του ΑΚΡ, δυστυχώς, πόρρω απέχουν από το να το κατανοήσουν αυτό…
Καθώς ολοκληρώνουμε, ας θυμηθούμε ένα ρητό του Montesquieu: «Όταν παραβιάζεται η αρχή της δικαιοσύνης, ο πατριωτισμός μετατρέπεται στην πηγή των χειρότερων εγκλημάτων». Και συμπληρώνουμε: τότε ο πατριωτισμός γίνεται το τελευταίο καταφύγιο των καπηλευτών…
