ΣΤΟΝ «ΚΥΚΛΩΝΑ» ΤΩΝ ΠΡΟΕΔΡΙΚΩΝ ΕΚΛΟΓΩΝ Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Ο ΘΕΤΙΚΟΣ ΡΥΘΜΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΟΥ ΑΝΑΜΕΝΕΤΑΙ ΝΑ ΑΓΓΙΞΕΙ ΤΟ 3,5% ΜΕΧΡΙ ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ ΕΤΟΥΣ ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΟΔΗΓΗΣΕΙ ΣΕ ΕΚΤΡΟΧΙΑΣΜΟ ΤΗΣ ΕΩΣ ΤΩΡΑ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΑΝΑΦΟΡΑΣ ΤΩΝ ΚΑΚΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΤΟΥ ΠΑΡΕΛΘΟΝΤΟΣ

Υπουργός Οικονομικών, Διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας, Πρόεδρος Δημοσιονομικού Συμβουλίου και Γενικός Διευθυντής Συνδέσμου Τραπεζών συνιστούν αυτοσυγκράτηση

Αέρας ανάπτυξης 3,5% «φούσκωσε» τα πανιά του καραβιού της κυπριακής οικονομίας, σύμφωνα με τις προκαταρκτικές εκτιμήσεις της Στατιστικής Υπηρεσίας, το δεύτερο τρίμηνο του έτους, παίρνοντας τη σκυτάλη από το πρώτο τρίμηνο του 2017, το οποίο μετά τις διορθώσεις κατέγραψε θετικό ρυθμό 3,7%. Προς τέρψιν του οικονομικού επιτελείου της κυβέρνησης, οι εξελίξεις φαίνεται να υποσκελίζουν και τις εκτιμήσεις για ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης πέριξ του 3%. Ικανοποίηση υπάρχει και στο τραπεζικό σύστημα του τόπου, το οποίο παλεύει με τον «δαίμονα» των μη εξυπηρετούμενων δανείων. Γνωρίζει ότι η ανάπτυξη λειτουργεί, ως ένα βαθμό, υπέρ του. Συγκρατημένη παρουσιάζεται η Διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας, η οποία δεν αναμένει θαύματα στο φλέγον θέμα των μη εξυπηρετούμενων δανείων.

Κώδωνα κινδύνου, παρά ταύτα, κρούει ο πρόεδρος του Δημοσιονομικού Συμβουλίου, εκφράζοντας ανησυχίες για συγκεκριμένα μέτρα. Ο Γενικός Διευθυντής του Συνδέσμου Τραπεζών θεωρεί επιβεβλημένη την κατάληξη σ’ ένα ιδανικό οικονομικό μοντέλο, το οποίο θα προσφέρει αειφόρο ανάπτυξη στη χώρα και περιγράφει τα απαραίτητα συστατικά της κατάρτισης του στρατηγικού σχεδιασμού.

Αισιοδοξία για ανάπτυξη 3%+

Δεδομένου ότι έχει παρέλθει το πρώτο μισό του 2017 και σε τριμηνιαία βάση καταγράφεται θετικός ρυθμός ανάπτυξης πέραν του 3%, πλέον ενισχύονται σοβαρά οι πιθανότητες για να «κλείσει» το 2017 με ρυθμό ανάπτυξης πλησίον ενδεχομένως και του 3,5% του ΑΕΠ. Το γεγονός ότι η «έκρηξη» στις αφίξεις και στα έσοδα από τον τουρισμό έχουν συνέχεια, σύμφωνα με οικονομικού κύκλους, ενισχύει το ενδεχόμενο να καταγραφεί και κατά το τρίτο τρίμηνο του έτους ρυθμός ανάπτυξης πλησίον του 3,5%. Κατ’ επέκτασιν, εκτιμούν, για να πέσει ο ρυθμός ανάπτυξης κάτω από το 3% σε ετήσια βάση, θα πρέπει το τέταρτο τρίμηνο να καταγραφεί πολύ χαμηλός ρυθμός ανάπτυξης, κάτι που θεωρείται δύσκολο να συμβεί.

Ανοδική πορεία

Η κυπριακή οικονομία επέστρεψε σε θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης από το δεύτερο τρίμηνο του 2015 και έκτοτε καταγράφει εννέα συνεχόμενα τρίμηνα ανάπτυξης. Πλέον οι θετικοί ρυθμοί που καταγράφονται πλησιάζουν αυτούς της προ οικονομικής κρίσης εποχής.

Ρυθμός ανάπτυξης

2015
Α΄ τρίμηνο -0,1%
Β΄ τρίμηνο 1,6%
Γ΄ τρίμηνο 2,2%
Δ΄ τρίμηνο 2,9%

2016
Α΄ τρίμηνο 2,8%
Β΄ τρίμηνο 2,8%
Γ΄ τρίμηνο 2,9%
Δ΄ τρίμηνο 3%

2017
Α΄ τρίμηνο 3,7%
Β΄ τρίμηνο 3,5% (προκαταρκτική εκτίμηση)

Ο επικεφαλής του οικονομικού επιτελείου της Κυβέρνησης αναγνωρίζει ότι δεν έχουν αντιμετωπιστεί πλήρως όλες οι δυσχέρειες, κάτι το οποίο αντικατοπτρίζεται, μεταξύ άλλων, στα υψηλά ποσοστά της ανεργίας και των μη εξυπηρετούμενων δανείων. Ο Χάρης Γεωργιάδης, ορμώμενος από το γεγονός ότι η ανάπτυξη, το δεύτερο τρίμηνο του έτους, στηρίχθηκε από τους τομείς των ξενοδοχείων, εστιατορίων, λιανικού και χονδρικού εμπορίου, των κατασκευών και της μεταποίησης, υπογραμμίζει ότι προέρχεται από όλους ουσιαστικά τους παραγωγικούς τομείς της οικονομίας.

Σύμφωνα με τον αρμόδιο υπουργό, το πλέον σημαντικό είναι ότι η ανάπτυξη καταγράφεται, «χωρίς επίπλαστη ώθηση από αλόγιστες και ελλειμματικές δημόσιες δαπάνες ή από υπερβολικό τραπεζικό δανεισμό». Εμμέσως πλην σαφώς, ο Χάρης Γεωργιάδης συγκρίνει τους ρυθμούς ανάπτυξης, που καταγράφει σήμερα η κυπριακή οικονομία, με τους ρυθμούς, τους οποίους κατέγραφε προ οικονομικής κρίσης.

Ρυθμός ανάπτυξης
2008 3,9%
2009 -1,8%
2010 1,3%
2011 0,3%
2012 -3,2%
2013 -6%
2014 -1,5%
2015 1,7%
2016 2,8%

Σημαντικές εκκρεμότητες

Σε κάθε περίπτωση, η Κυβέρνηση δεν έχει καταφέρει να υλοποιήσει ακόμη κάποιους από τους μεγάλους της μεταρρυθμιστικούς στόχους, όπως οι αποκρατικοποιήσεις και ειδικότερα αυτή της Cyta, αλλά και η μεταρρύθμιση της Δημόσιας Υπηρεσίας. Εξ ου και ο Υπουργός Οικονομικών αναφέρει ότι ο δρόμος που πρέπει να ακολουθηθεί πρέπει να είναι «μακριά από τις ανεύθυνες πρακτικές του παρελθόντος και από πολιτικές της μεμψιμοιρίας και της άρνησης». Ο Υπουργός Οικονομικών ανέδειξε τα μέτρα, τα οποία λήφθηκαν και οδηγούν την αναπτυξιακή πορεία. Σύμφωνα με τον Χάρη Γεωργιάδη:

- Οι φορο-ελαφρύνσεις, η δραστική μείωση των επιτοκίων και τα χρηματοδοτικά σχέδια της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων στήριξαν τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις του τόπου.

- Τα υπό έλεγχον δημόσια οικονομικά, χωρίς καμιάν απόκλιση από τον ισοσκελισμένο προϋπολογισμό, επιτρέπουν την προώθηση νέων δημοσίων έργων, τα οποία συμπληρώνουν τις ντόπιες και ξένες ιδιωτικές επενδύσεις.

- Τα φορολογικά κίνητρα για καινοτόμες επιχειρήσεις και οι επενδύσεις στις πανεπιστημιακές και ερευνητικές υποδομές διευρύνουν την παραγωγική βάση.

- Η ενίσχυση της αεροπορικής συνδεσιμότητας στήριξε τον τουρισμό.

- Οι επενδύσεις στα λιμάνια δημιουργούν ευκαιρίες.

- Οι μεθοδικές κινήσεις στον τομέα της ενέργειας διανοίγουν μια εντελώς νέα προοπτική.

- Η ανεργία μειώνεται και έφτασε κάτω από το 11%.

- Η κοινωνική πολιτική μεταρρυθμίστηκε και ενισχύθηκε στηρίζοντας όσους έχουν πραγματική ανάγκη.

Ανησυχίες και «καμπανάκι αφύπνισης»

Προσοχή συστήνει ο Πρόεδρος του Δημοσιονομικού Συμβουλίου. Ο Δημήτρης Γεωργιάδης δηλώνει μεν στη «Σ» ότι οι θετικοί ρυθμοί ανάπτυξης θα συνεχιστούν την τρέχουσα διετία ως αποτέλεσμα των μέτρων, τα οποία λήφθηκαν, και του ευνοϊκού εξωτερικού περιβάλλοντος, προειδοποιεί δε, ότι κάποια απ’ αυτά τα μέτρα δεν μπορεί να θεωρούνται διατηρήσιμα. Ο κ. Δημητριάδης κατονομάζει τα «εύθραυστα μέτρα», η απόδοση των οποίων έχει ημερομηνία λήξης ή είναι αμφίβολη και επιρρεπής σε μεταβολές.

Όπως αναφέρει, «η ενίσχυση του τουριστικού ρεύματος και η άφθονη, χαμηλού κόστους, χρηματοδότηση δεν είναι βέβαιο ότι θα συνεχιστούν. Η πολιτική προσέλκυσης κεφαλαίων με την παραχώρηση υπηκοότητας, επίσης, δεν μπορεί να θεωρηθεί μόνιμη και παράλληλα μπορεί να προκαλέσει παράπλευρες, σημαντικές ζημιές στην οικονομία».

Συνεπεία τούτων, αναφέρει, επιβάλλεται η συνέχιση της μεταρρυθμιστικής προσπάθειας σε δημόσιο και ιδιωτικό τομέα. «Η Κυβέρνηση και τα πολιτικά κόμματα πρέπει να αντιστέκονται στις παράλογες και λαϊκίστικες διεκδικήσεις, οι οποίες προέρχονται κυρίως από οργανωμένα σύνολα. Έχουμε εισέλθει σε προεκλογική περίοδο και ήδη βλέπουμε τα πρώτα αρνητικά σημάδια. Η επιστροφή σε κάποιες κακές πρακτικές του παρελθόντος, που πολλοί τις χαρακτηρίζουν ως ανάκτηση των χαμένων κεκτημένων, θα μας οδηγήσει και πάλι σε περιπέτειες, τις οποίες κανένας δεν επιθυμεί να βιώσει».

Γιωρκάτζη: «Δεν αναμένουμε θαύματα, αλλά»…

Ικανοποίηση για τον ρυθμό ανάπτυξης της οικονομίας εκφράζει στη «Σ» η Διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας. Η Χρυστάλλα Γιωρκάτζη επισημαίνει ότι η Κεντρική Τράπεζα διατηρούσε αισιόδοξες τις προβλέψεις της για τον ρυθμό ανάπτυξης της οικονομίας του τόπου, σε αντίθεση με τις προβλέψεις ξένων οίκων. «Μια τέτοια ανάπτυξη αναμένουμε ότι θα συμβάλει στην αύξηση της απασχόλησης και βεβαίως στη μείωση της ανεργίας», ανέφερε η Διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας.

Στο οικονομικό δελτίο Ιουνίου, η Κεντρική είχε αναθεωρήσει τις προβλέψεις της για τον ρυθμό ανάπτυξης και από 2,8%, που ανέμενε τον περασμένο Δεκέμβριο, προβλέπει ότι το 2017 θα «κλείσει» με ρυθμό ανάπτυξης 3,1%. Εκτιμά, δε, ότι η οικονομική μεγέθυνση θα κυμανθεί στα ίδια επίπεδα και τα έτη 2018 - 2019. Η Διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας αναφέρεται και στη σημασία της ανάπτυξης, η οποία καταγράφεται, για το τραπεζικό σύστημα του τόπου.

«Ελπίζουμε ότι θα υπάρξει επακόλουθο στα θέματα των μη εξυπηρετούμενων δανείων. Αργά και σταθερά αναμένουμε μια θετική εξέλιξη, χωρίς βεβαίως να περιμένουμε θαύματα», σημειώνει η κ. Γιωρκάτζη. Μόλις τον περασμένο Μάιο, άλλωστε, η Διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας δήλωνε ότι ακόμη και με ρυθμούς ανάπτυξης της τάξης του 3% θα χρειαστεί μια περίοδος 8 - 10 ετών για να αντιμετωπιστεί πλήρως το πρόβλημα των μη εξυπηρετούμενων δανείων.

Η μεγέθυνση της οικονομίας ευνοεί, ως ένα βαθμό, τις τράπεζες στον αγώνα για τη μείωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων, δεδομένου ότι ανοίγονται νέες θέσεις εργασίας, αυξάνεται η απασχόληση, μειώνεται η ανεργία και δανειζόμενοι, οι οποίοι ως άνεργοι δεν μπορούσαν να ανταποκριθούν στις δανειακές τους υποχρεώσεις, θα είναι πλέον σε θέση να το πράξουν.

Βεβαίως, η αντιμετώπιση των μη εξυπηρετούμενων δανείων είναι πιο πολυσύνθετο θέμα και η επίλυσή του δεν εξαρτάται μόνο από την ανάπτυξη της οικονομίας. Οι πωλήσεις δανείων δεν αποδίδουν και οδηγείται στη Βουλή το νομοσχέδιο για τις τιτλοποιήσεις. Οι εκποιήσεις είναι βραχυκυκλωμένες, ενώ το πλαίσιο αφερεγγυότητας χρήζει αναθεώρησης. Δεδομένων των επερχόμενων προεδρικών εκλογών δεν παραλείπει να στείλει μηνύματα προς πάσα κατεύθυνση.

«Πεποίθηση και προτροπή μας είναι να επιδειχθεί αυτοσυγκράτηση ενόψει των επερχόμενων προεδρικών εκλογών», υποδεικνύει, καθιστώντας, εμμέσως πλην σαφώς, ξεκάθαρο ότι και η Κεντρική Τράπεζα παρακολουθεί με ανησυχία το εναρκτήριο λάκτισμα της προεκλογικής περιόδου.

«Φόρμουλα για αειφόρο ανάπτυξη»

Σταδιακή επάνοδο της χώρας στην απαραίτητη ομαλότητα και στην ανάπτυξη βλέπει ο Γενικός Διευθυντής του Συνδέσμου Τραπεζών, μετά από μια δύσκολη πορεία, τόσο πριν, όσο και κατά τη διάρκεια του προγράμματος στήριξης της Κύπρου από την Τρόικα. Μιλώντας στη «Σ», ο Δρ Μιχάλης Καμμάς αναφέρει ότι «το σημαντικό για τη χώρα μας, είναι να καταλήξει στην ιδανική φόρμουλα ενός οικονομικού μοντέλου, αποφεύγοντας τα λάθη του παρελθόντος, το οποίο θα οδηγήσει σε αειφόρο ανάπτυξη, λαμβάνοντας υπόψη τις απαιτήσεις και τις προκλήσεις που διαμορφώνονται διεθνώς. Για επίτευξη του στόχου απαιτείται στρατηγικός σχεδιασμός, ο οποίος θα πρέπει να βασιστεί στη συνεργασία, την αποφυγή υπερβολών, τη συνέπεια και τη διαχρονική αξία της σύνεσης».