Σημερινή

Σάββατο, 22/09/2018
RSS

Πήραν όλοι το μήνυμα - Τέρμα στην ατιμωρησία

| Εκτύπωση | 28 Φεβρουάριος 2016, 12:00 | Του Χρίστου Χαραλάμπους

ΠΡΟΧΩΡΗΜΕΝΕΣ ΟΙ ΕΡΕΥΝΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ - ΑΤΕΓΚΤΟΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΦΘΟΡΑ

Στο πλευρό του λαού τάσσεται ο Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας, διαμηνύοντας ότι η ατιμωρησία έφτασε στο τέλος της. Μιλά για τις επιθέσεις, την υπονόμευση και τις προσπάθειες επηρεασμού που έπεσαν στο κενό

Μεγαλύτερη του τι πιστεύαμε η διαφθορά στον δημόσιο βίο

Διερχόμαστε κρίση θεσμών και αξιών και αργήσαμε λόγω πολιτικού κόστους να πάρουμε μέτρα

Τα ΜΜΕ επιλέγουν τον εντυπωσιασμό αντί την απλή πληροφόρηση

Συγκεκριμενοποιείται σύντομα η ασυλία όχι μόνο των βουλευτών, αλλά και του Προέδρου της Δημοκρατίας


ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΟΝ ΧΡΙΣΤΟ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ

Κάνοντας αρχή από τις έρευνες για την οικονομία, μπορείτε να πείτε ότι διάγουμε κρίσιμη περίοδο σε ό,τι αφορά την κατάληξη υποθέσεων; Προχωρεί το τιτάνιο αυτό έργο;

Το έργο της διερεύνησης του ενδεχομένου διάπραξης ποινικών αδικημάτων που σχετίζονται με την κατάσταση στην οποία περιήλθε το χρηματοπιστωτικό μας σύστημα καλύπτει όλη τη χρονική περίοδο μεταξύ 2005-2013. Πέραν των υποθέσεων που έχουν ήδη καταχωρισθεί στα Δικαστήρια, η ανακριτική διαδικασία, η οποία διεξάγεται από ομάδα της Αστυνομίας με τη βοήθεια εμπειρογνωμόνων, βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο αναφορικά με άλλες υποθέσεις.

Γνωρίζοντας πως δεν μπορούν σε τόσο περίπλοκες υποθέσεις να γίνονται εκτιμήσεις, ξέροντας το δικαιακό μας σύστημα αλλά και αυτό άλλων χωρών, θεωρείτε πως οι έχοντες ευθύνη θα αντιμετωπίσουν τη δικαιοσύνη ή πρέπει να κρατάμε μικρό καλάθι μπροστά σε ενδεχόμενα νέα νομικά κωλύματα;

Εκείνο το οποίο επανειλημμένα τονίζεται και πρέπει να γίνει ξεκάθαρο είναι το ότι οι ανακριτές σε πρώτο στάδιο και η Νομική Υπηρεσία σε μεταγενέστερο στάδιο προσπαθούν να εντοπίσουν μόνο ποινικά αδικήματα και όχι άλλες πράξεις, αποφάσεις ή παραλείψεις, οι οποίες ενδεχόμενα να είναι λανθασμένες ή αποτέλεσμα επίδειξης αμέλειας. Επειδή δε οι υπό εξέταση συμπεριφορές αναφέρονται κατά κανόνα σε εξειδικευμένα θέματα, κυρίως τραπεζικών ή γενικότερων εταιρικών δραστηριοτήτων, απαιτούν ιδιαίτερη γνώση, εξοικείωση και χρόνο κατά τη διαδικασία διερεύνησής τους. Τα δε πρόσωπα που δυνατόν να ενέχονται σε αξιόμεμπτες πράξεις λαμβάνουν συνήθως αυστηρές προφυλάξεις, που καθιστούν την εξιχνίαση ακόμα δυσκολότερη. Παρά τις δυσχέρειες αυτές, καταβάλλεται κάθε προσπάθεια για σωστή και τεκμηριωμένη στοιχειοθέτηση υποθέσεων.

Τόσο ως θεσμός όσο και ως πολίτης κατανοείτε τις αμφιβολίες και τη δυσπιστία του λαού που λέει, με βάση συμβάντα του παρελθόντος, ότι τελικά ούτε αυτή τη φορά θα πληρώσουν αυτοί που πρέπει; Αναμένουν μια πρώτη ουσιαστική κάθαρση.

Η Νομική Υπηρεσία και προσωπικά ο Γενικός Εισαγγελέας έχουν πλήρη συνείδηση του δύσκολου έργου που έχει εναποτεθεί στους ώμους τους και των προσδοκιών του κόσμου, ο οποίος τόσα δεινά υπέφερε και συνεχίζει να υποφέρει ως αποτέλεσμα της τραπεζικής και γενικότερης οικονομικής κρίσης. Για τούτο, καταβάλλει και θα συνεχίσει να καταβάλλει κάθε δυνατή προσπάθεια για αξιοποίηση του ανακριτικού έργου που παράγεται από την αστυνομική ανακριτική ομάδα, για τη στοιχειοθέτηση ποινικών υποθέσεων, εκεί όπου υπάρχει ικανοποιητικό μαρτυρικό υλικό.

Η Νομική Υπηρεσία έχει όλα τα όπλα που χρειάζεται σε αυτόν τον αγώνα, γιατί ακούμε ότι οι λειτουργοί εργάζονται κυριολεκτικά στα όρια;

Όλοι οι λειτουργοί της Νομικής Υπηρεσίας έχουν από πολλού ξεπεράσει τα κανονικά όρια αντοχής τους και συνεχίζουν κάτω από ιδιαίτερα αντίξοες συνθήκες να αντεπεξέρχονται στα ανατιθέμενα σ’ αυτούς καθήκοντα. Πέραν της μεγάλης αύξησης του όγκου εργασίας που έχουν να διεκπεραιώσουν, υπάρχει και το σοβαρό πρόβλημα της υποστελέχωσης, το οποίο αντιμετωπίζεται σταδιακά με διαδικασίες προαγωγών και τελικά νέων προσλήψεων.

Γνωρίζω ότι είσαστε σε επικοινωνία με την ΚΤΚ και το Υπουργείο Οικονομικών, με σχετικές επιστολές για ανοικτές δικαστικές διαδικασίες στο εξωτερικό ενάντια στις αποφάσεις για «κούρεμα καταθέσεων». Πρέπει να ανησυχούμε ως κράτος ότι μπορεί να βρεθούμε ενώπιον τέτοιων αποφάσεων που θα ανατρέψουν τα πάντα;

Είναι γεγονός ότι η Νομική Υπηρεσία βρίσκεται σε συνεχή επικοινωνία με την ΚΤΚ και με το Υπουργείο Οικονομικών για συντονισμό των προσπαθειών υπεράσπισης της Κυπριακής Δημοκρατίας και/ή οργάνων της, σε δικαστικές ή διαιτητικές διαδικασίες οι οποίες διεξάγονται στο εξωτερικό αλλά και στην Κύπρο και αφορούν διάφορες πτυχές μέτρων που λήφθηκαν και αφορούσαν κυρίως στη διάσωση του τραπεζικού τομέα. Καταβάλλεται ασφαλώς κάθε δυνατή προσπάθεια για απόκρουση τέτοιων διεκδικήσεων, αξιοποιώντας όλα τα διαθέσιμα νομικά μέτρα και αναθέτοντας, σε κάποιες περιπτώσεις, την εκπροσώπησή μας σε νομικούς οίκους εγνωσμένου κύρους.

Ζώντας το «σύστημα» μέσα από ένα θεσμό στον οποίο καταλήγουν πολλές, αν όχι όλες, οι ελπίδες του απλού λαού και έχοντας υπόψη προηγούμενες αναφορές σας, τελικά πόσο είναι το εύρος της διαφθοράς;

Η ύπαρξη διαφθοράς στον δημόσιο βίο ήταν πάντα γνωστή και αυτό δεν είναι σίγουρα φαινόμενο κυπριακό αλλά παγκόσμιο. Το εύρος της διαφθοράς και οι τομείς στους οποίους αυτή αποκαλύπτεται τα τελευταία χρόνια έχουν αναδείξει ένα πρόβλημα μεγαλύτερο από εκείνο που είχαμε υπόψη. Δεν είναι, βέβαια, ακόμα σαφές κατά πόσον η παρατηρούμενη έξαρση στην αποκάλυψη αδικημάτων διαφθοράς οφείλεται σε πραγματική αύξηση ή κατά πόσον είναι απλώς το αποτέλεσμα πλέον αποτελεσματικού και διεισδυτικού ελέγχου σε οικονομικής φύσεως συναλλαγές. Πάντως, πιστεύω ότι με πρόσφατα παραδείγματα, κατά τα οποία τέτοιας φύσεως αδικήματα διαφθοράς οδηγήθηκαν στο Δικαστήριο και πρόσωπα αδιακρίτως θέσεως, αξιώματος ή ιδιότητας έχουν τιμωρηθεί, έχει δοθεί το μήνυμα ότι η ατιμωρησία βαίνει προς το τέλος της. Η δε πάταξη της ατιμωρησίας είναι σοβαρός παράγων κατά της διαφθοράς.

Νιώσατε ποτέ ότι το «σύστημα» λειτουργεί εναντίον σας ή προσπαθεί να σας «αφομοιώσει»; Ότι, δηλαδή, κάποιοι επιχείρησαν να χρησιμοποιήσουν τη Νομική Υπηρεσία στα πολιτικά τους παιχνίδια;

Εκείνο το οποίο αισθάνομαι με συνέπεια και συνέχεια επιτελώντας τα καθήκοντα του Γενικού Εισαγγελέα είναι ότι κάποιες επιθέσεις που υπερβαίνουν κατά πολύ την καλόπιστη κριτική και άλλες συμπεριφορές, οι οποίες μπορούν να χαρακτηρισθούν ως υπονόμευση, δεν είναι άσχετες με το ότι κάποιοι έχουν ενοχληθεί από καθαρά νομικές αποφάσεις που έχουν παρθεί. Στον βαθμό που κάποιες από αυτές τις αποφάσεις αφορούν ή έχουν αντίκτυπο σε πολιτικά πρόσωπα ή καταστάσεις, τονίζω ότι για τη Νομική Υπηρεσία αυτό είναι παντελώς αδιάφορο, αφού εκείνο που εξετάζουμε είναι πάντα το αν έχει ή όχι διαπραχθεί κάποιο αδίκημα και όχι το ποιος είναι αυτός που παρουσιάζεται να ενέχεται στη διάπραξή του. Κάποιες έμμεσες προσπάθειες επηρεασμού μπορεί να έχουν επιχειρηθεί σε κάποιο στάδιο, πλην όμως πιστεύω ότι νωρίς έχει δοθεί το μήνυμα ότι δεν ήσαν και δεν θα γίνονται ανεκτές.

Μετά τα πρόσφατα συμβάντα και τις αποφάσεις του Ανωτάτου πιστεύετε πως ωρίμασαν οι συνθήκες για να προχωρήσουμε με προσδιορισμό της ασυλίας που απολαμβάνουν οι εκλελεγμένοι αξιωματούχοι; Και μήπως θα πρέπει εκτός των βουλευτών να προσδιορίσουμε την ασυλία ακόμη και για τον εκάστοτε Πρόεδρο της Δημοκρατίας;

Οι πρόσφατες αποφάσεις της Πλήρους Ολομέλειας του Ανωτάτου Δικαστηρίου επί αιτήσεων για άρση της ασυλίας βουλευτών ανέδειξαν, ή καλύτερα επιβεβαίωσαν, τη διαπίστωση ότι οι υφιστάμενες συνταγματικές διατάξεις είναι αναχρονιστικές, παρέχοντας ένα αδικαιολόγητα μεγάλο εύρος στο προνόμιο τούτο. Για τούτο, βρισκόμαστε σε διαδικασία ετοιμασίας εισήγησης για τροποποίηση του Συντάγματος έτσι ώστε η παρεχόμενη προστασία από ποινικές διώξεις, τόσο στους βουλευτές, όσο και στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, να είναι περιορισμένη στο απολύτως αναγκαίο για διασφάλιση της ανεμπόδιστης επιτέλεσης των βουλευτικών/προεδρικών καθηκόντων τους.

Αφού αναφερόμαστε στη Βουλή, θα ήθελα να σας ρωτήσω για τη διαπιστωμένη διαφοροποίησή σας από την κυβερνητική θέση για το πόθεν έσχες. Γιατί ζητήσατε να εξαιρεθούν κάποιοι αξιωματούχοι; Στις εποχές που ζούμε δεν θα πρέπει όλοι οι ασκούντες εξουσία εκτός από το να είναι, να φαίνονται και τίμιοι;

Η εξαίρεση κάποιων ανεξάρτητων κυρίως αξιωματούχων από την υποχρέωση υποβολής περιουσιακών στοιχείων και/ή της δημοσιοποίησής τους καμιά δεν έχει σχέση με οποιαδήποτε προσπάθεια κάλυψης ή προστασίας τους. Πρέπει όμως να γίνει αντιληπτό ότι κάποια πράγματα δεν είναι νομικά επιτρεπτό να γίνονται με νομοθεσία, η οποία ως διαδικασία αντίκειται στο Σύνταγμα ή σε συνταγματικές αρχές, αλλά θα πρέπει να γίνεται σεβαστή η ανάγκη για ανεξαρτησία θεσμών και οργάνων της Πολιτείας και η ανάγκη για εφαρμογή της αρχής της αναλογικότητας μακριά από λαϊκισμούς και επιφανειακές θέσεις.

Πόσο λογικό είναι όλο το βάρος της νομοτεχνικής επεξεργασίας νομοσχεδίων αλλά και προτάσεων νόμου να πέφτει στη Νομική Υπηρεσία; Δεν δημιουργεί προσκόμματα και συγκρούσεις;

Στη Νομική Υπηρεσία αναλογεί μόνο το βάρος του νομοτεχνικού ελέγχου νομοσχεδίων, σύμφωνα πάντα με το Σύνταγμα και καμιά υποχρέωση δεν υπάρχει για έλεγχο προτάσεων νόμου από βουλευτές ή κόμματα, αν και πολλές φορές στην πράξη επιχειρείται και το δεύτερο. Το έργο είναι επίμοχθο, ιδιαίτερα λόγω των αυξημένων απαιτήσεων για σοβαρές, ιδιάζουσες και επείγουσες ρυθμίσεις που πρέπει συνεχώς να επιφέρονται με νομοσχέδια, και η Νομική Υπηρεσία αντεπεξέρχεται έχοντας ξεπεράσει τα αποδεκτά όριά της.

Το τελευταίο διάστημα είχαμε πολλές προσφυγές στο Ανώτατο για θέματα συνταγματικότητας; Να θεωρήσουμε ότι αυτό αντανακλά και το επίπεδο του Κοινοβουλίου μας;

Είναι γεγονός ότι τον τελευταίο καιρό παρατηρήθηκε μια αύξηση στον αριθμό των Αναφορών μέσω των οποίων ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας με τη γνώμη του Γενικού Εισαγγελέα παραπέμπει στο Ανώτατο Δικαστήριο για γνωμάτευση νομοσχέδια, τα οποία θεσπίζονται σε νόμους από τη Βουλή των Αντιπροσώπων και περιέχουν πρόνοιες οι οποίες αντίκεινται σε διατάξεις ή αρχές του Συντάγματος της Δημοκρατίας. Τέτοια παραδείγματα είναι οι νομοθεσίες για τις εκποιήσεις, η νομοθεσία για τα ωράρια των καταστημάτων κ.λπ. Η επιτυχής έκβαση αυτών των υποθέσεων στο Ανώτατο Δικαστήριο και η ανάδειξη προβλημάτων συνταγματικότητας οφείλεται συνήθως σε τρεις παράγοντες, οι οποίοι καταλογίζονται στο Κοινοβούλιο:

α) Κατά τη συζήτηση νομοσχεδίων επιχειρούνται αλλαγές παρά τις αντίθετες απόψεις της Νομικής Υπηρεσίας ως προς την αντισυνταγματικότητά τους.

β) Προτάσεις νόμου από βουλευτές ή κόμματα θεσπίζονται σε νόμους χωρίς τον νομοτεχνικό έλεγχο της Νομικής Υπηρεσίας.

γ) Κατά το στάδιο της συζήτησης/ψήφισης νομοσχεδίων ενώπιον της Ολομέλειας της Βουλής, επιφέρονται τροπολογίες χωρίς να τύχουν επεξεργασίας, οι οποίες περιέχουν αντισυνταγματικές διατάξεις.

Η κρίση έχει φέρει πολλούς πολίτες ενώπιον σοβαρότατων κινδύνων, π.χ. φυλακίσεις για χρέη, εκποιήσεις κ.λπ. Δυο-τρία ερωτήματα που θέτει συνεχώς ο απλός πολίτης και θα ήθελα τα σχόλιά σας. Πρώτον, με βάση το Σύνταγμα, είναι δυνατόν να δούμε πολίτες άστεγους;

Μέσα από τις πρόνοιες των νομοθετημάτων τα οποία έχουν πρόσφατα θεσπισθεί, κυρίως λόγω υποχρεώσεων που αναλήφθηκαν με βάση το Μνημόνιο και τη δανειακή σύμβαση, αν και υπάρχει η δυνατότητα εκποίησης κατοικίας χρεώστη, εντούτοις τίθενται πολλές και ικανοποιητικές διασφαλίσεις, με την αξιοποίηση των οποίων ένα τέτοιο ενδεχόμενο μπορεί να αποτρέπεται.

Βλέπουμε συχνά-πυκνά πολίτες να φυλακίζονται για χρέη μερικών εκατοντάδων ευρώ. Είναι πολλές οι αιτήσεις αναστολής που δέχεται η Υπηρεσία σας. Είναι όμως αυτό λύση του προβλήματος;

Είναι πράγματι πολύ μεγάλος και ιδιαίτερα αυξημένος ο αριθμός των αιτημάτων που υποβάλλονται στη Νομική Υπηρεσία για σύσταση προς τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας για αποφυλάκιση χρεωστών για αστικά και άλλα χρέη. Η θέσπιση πρόσφατα νομοθεσίας αναφορικά με την αποπληρωμή οφειλών για Κοινωνικές Ασφαλίσεις αναμένεται να συμβάλει σε κάποια απάμβλυνση. Κατά το 2015 υποβλήθηκαν από τον Γενικό Εισαγγελέα προς τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας 221 επιστολές/αιτήματα, τα οποία και εγκρίθηκαν. Επωφελήθηκαν 14.869 αιτητές για αναστολή ενταλμάτων φυλάκισης για χρηματικές οφειλές. Αποφυλακίστηκαν 333 άτομα για ποινικά αδικήματα και 300 άτομα για χρηματικές οφειλές.

Και ένα ερώτημα καθόλου προβοκατόρικο. Γνωρίζοντας το δικαιακό μας σύστημα, είναι δυνατόν να δούμε και στην Κύπρο τα δικαστήρια να αποφασίζουν κούρεμα χρέους ανά περίπτωση, όπως π.χ. σε Ελλάδα και Ισπανία, πέραν και έξω από τα όσα προνοεί το πλαίσιο αφερεγγυότητας;

Τα Δικαστήρια εκδίδουν αποφάσεις οι οποίες ασφαλώς κινούνται μέσα στα πλαίσια του Συντάγματος και της κειμένης νομοθεσίας και σε καμιά περίπτωση δεν μπορούν να αποδώσουν οποιαδήποτε θεραπεία, η οποία δεν προβλέπεται από νομοθεσία ή από αναγνωρισμένη αρχή του κοινοδικαίου και του δικαίου της Επιείκειας.

Διαχρονικό ερώτημα. Τελικά το περί δικαίου αίσθημα του λαού τι ρόλο μπορεί να διαδραματίσει στις αποφάσεις, είτε τις δικές σας είτε των δικαστηρίων;

Το περί δικαίου αίσθημα του λαού είναι ένα στοιχείο το οποίο μπορεί να λαμβάνεται και λαμβάνεται υπόψη κατά τη λήψη αποφάσεων από τον Γενικό Εισαγγελέα, ως στοιχείο το οποίο σχετίζεται με το υπέρτερο και συνταγματικά κατοχυρωμένο στοιχείο του δημοσίου συμφέροντος. Στις δικαστικές αποφάσεις, το περί δικαίου αίσθημα του λαού είναι στοιχείο το οποίο διαδραματίζει τον ρόλο του αφ' ης στιγμής εφαρμοζόμενο δεν αντίκειται σε οποιαδήποτε νομοθετική διάταξη ή σε καθαρή ερμηνεία του νόμου ή του Συντάγματος.

Ο ρόλος των ΜΜΕ σάς βοηθά ή βλέπετε να υπάρχουν ελλείμματα ή και ανεπάρκειες και στον δικό μας χώρο;

Τα ελλείμματα και αρνητικά σημεία, τα οποία παρατηρούνται στον ρόλο που διαδραματίζουν τα ΜΜΕ, εντοπίζονται κυρίως σε ανεπαρκή πληροφόρηση, σε μονόπλευρη παρουσίαση γεγονότων ή θέσεων με αποτέλεσμα την παραπλάνηση και σε μερικές περιπτώσεις στην αδυναμία ανάδειξης του τι είναι σημαντικό και τι επουσιώδες, επιλέγοντας τον εντυπωσιασμό αντί της απλής ενημέρωσης.

Κλείνω με ένα πιο προσωπικό ερώτημα. Όταν ο Γ.Ε. επιστρέφει στο σπίτι και με τον μανδύα πλέον του απλού πολίτη πώς κρίνει τα όσα βιώνουμε τα τελευταία χρόνια και πώς νιώθει για το διαμορφωμένο δυσμενές για πολλούς περιβάλλον;

Αισθάνομαι και διαπιστώνω ότι έχουμε διέλθει και συνεχίζουμε να διερχόμαστε μέσω μιας σοβαρής οικονομικής κρίσης και κρίσης θεσμών και αξιών. Σ' αυτήν την πορεία, και για τους γνωστούς λόγους, κατέστη αδήριτη ανάγκη και ειλημμένη υποχρέωση όπως λάβουμε κάποια οδυνηρά μέτρα. Μέτρα τα οποία οφείλαμε να είχαμε πάρει εδώ και δεκαετίες και παραλείπαμε και αναβάλλαμε να το πράξουμε, κυρίως λόγω πολιτικού κόστους.

Τελικά όμως είχαμε να τα αντιμετωπίσουμε όλα μαζί, συσσωρευμένα, με αποτέλεσμα την πρόκληση ανάλογα μεγάλων προβλημάτων στον απλό πολίτη. Η ευχή και η προσπάθεια είναι να αντεπεξέλθουμε σταδιακά στις δυσχέρειες και, το πιο βασικό, να αποφύγουμε δύο λάθη: Την επανάληψη των ίδιων λανθασμένων πρακτικών και συμπεριφορών που οδήγησαν στην κρίση και την αποφυγή της αποδόμησης του ό,τι καταφέραμε να οικοδομήσουμε με κόπους και θυσίες.