Σημερινή

Δευτέρα, 25/03/2019
RSS

Οι ευθύνες του Νίκου Αναστασιάδη

| Εκτύπωση | 10 Μάρτιος 2019, 16:00 | Του Γιώργου Αγαπίου

ΔΕΥΤΕΡΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΟ ΠΟΡΙΣΜΑ-ΚΑΤΑΠΕΛΤΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΣΜΟ

Τι ήξερε ο Πρόεδρος για το «πάρτι» που γινόταν στη ΣΚΤ την προηγούμενη πενταετία μετά το μπαξίσι του €1,7 δις;

Ατυχής η προσπάθεια παραπλάνησης από έναν Πρόεδρο, ο οποίος συγκρίνει ανόμοιες καταστάσεις για να καλύψει τη «μεγάλη ευθύνη» του Υπουργού του και όχι μόνο


Ευτυχώς που ο Νίκος Αναστασιάδης διανύει τη «δεύτερη και τελευταία θητεία», γιατί κάθε φορά που εκλέγεται, κλείνει και μια τράπεζα. Ελπίζουμε δε να κρατήσει τη δέσμευσή του, γιατί αν -ο μη γένοιτο- υπάρξει «τρίτη φορά», δεν θα μείνει όρθια ούτε η… Κεντρική. Κι αν για την πρώτη φορά με τη Λαϊκή, πολλά μπορούν να ειπωθούν ως δικαιολογίες, εντούτοις, τη δεύτερη φορά με τον Συνεργατισμό, τα δεδομένα είναι συντριπτικά σε βάρος του.

Μπορεί η Ερευνητική Επιτροπή -ίσως από σεβασμό προς τον θεσμό, ίσως από έλλειψη επαρκών στοιχείων- να μην καταλογίζει σχεδόν καμιά πολιτική ευθύνη στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας για την κατάρρευση του Συνεργατισμού, πέραν του ότι διατήρησε στη θέση του έναν ανεπαρκή Υπουργό (σελ. 756 - 764), αλλά η απλή ανάγνωση του πορίσματος, η αλληλουχία γεγονότων όπως και το ίδιο το Σύνταγμα, καθιστούν τις ευθύνες του Αρχηγού του Κράτους τεράστιες και συγκεκριμένες.

Το ήξεις αφήξεις ενός Προέδρου

Ευθύνες, οι οποίες πολλαπλασιάζονται από την οργανωμένη προσπάθεια να υποβαθμίσει ένα πόρισμα, το οποίο ο ίδιος ζήτησε στις 20 Ιουνίου 2018, δηλώνοντας ότι «στόχος είναι να ενημερωθεί ο κυπριακός λαός για όσους τυχόν φέρουν ευθύνες». Βαρύγδουπες δηλώσεις εκ του ασφαλούς, πριν βγει το πόρισμα και… «ενημερωθεί ο λαός».

Αλγεινή εντύπωση προκαλεί και το γεγονός ότι ο Αναστασιάδης του 2019 δεν έχει καμιά σχέση με τον Αναστασιάδη του 2013, που δήλωνε (μετά το πόρισμα Πολυβίου για το Μαρί), ότι «οι πολιτικές ευθύνες είναι εξ εκείνων που εάν τα πορίσματα είναι ομόφωνα, δεν αφήνουν επιλογή εις τον κρινόμενο ώστε όχι απλώς να δηλώσει ότι αναλαμβάνει, αλλά στην πράξη να υλοποιήσει αυτό το οποίο υπαγορεύει η πολιτική ηθική, δηλαδή να παραιτηθεί και να οδηγηθεί στο σπίτι του». Ο Νίκος Αναστασιάδης του 2019, αντί να στείλει «σπίτι του» εκείνο τον Υπουργό που το ομόφωνο πόρισμα της Ερευνητικής θεωρεί ότι «φέρει τεράστια ευθύνη» για την εξαφάνιση του Συνεργατισμού (σελ. 777), τον καλύπτει γιατί «χαίρει της εμπιστοσύνης του» (γραπτή δήλωση, 08 Μαρτίου 2018).

Απόπειρα παραπλάνησης

Η ευθύνη του Προέδρου δεν περιορίζεται στο γεγονός ότι διατηρεί στη θέση του έναν στενό του συνεργάτη, αλλά επεκτείνεται στο ότι επιχειρεί να παραπλανήσει για το περιεχόμενο του πορίσματος και τις ευθύνες της δικής του διακυβέρνησης. Σε προχθεσινή του δήλωση, ο Πρόεδρος διερωτήθηκε επί λέξει: «Αν σου παραδώσουν έναν ασθενή διασωληνωμένο με κατεστραμμένα τα ζωτικά όργανα, όπως ήταν ο Συνεργατισμός που παρεδόθη μετά το 2013, (τότε) φέρει ευθύνη η διαχείριση μετά το 2013, ο γιατρός -που όντως υπάρχει πτώμα- ο οποίος οδήγησε στην κατάσταση, έτσι ώστε ο ασθενής να εκπνεύσει;». Η παρομοίωση του Προέδρου θα ήταν χαριτωμένη, αν δεν ήταν μακάβρια και αν είχε έστω μια υποτυπώδη σχέση με το περιεχόμενο του πορίσματος. Ομοίως και η αναφορά του σε «δάνεια με υποθήκες νεκροταφεία, σε 90χρονες για να ξοφλήσουν μετά από 30 χρόνια…».

Ουσιαστικά, ο Πρόεδρος επιχειρεί να παραπλανήσει τον λαό αφενός διότι για τις αμαρτίες προ του 2013 πληρώσαμε τον λογαριασμό με 1,7 δισεκατομμύριο και, αφετέρου, ήταν η δική του κυβέρνηση που χαρακτήριζε τον Συνεργατισμό «βιώσιμο» το 2014 και όχι «πτώμα». Χαρακτηριστικές επί τούτου ήταν οι αναφορές του Υπουργού Οικονομικών στη Βουλή ότι «ο Συνεργατισμός είναι βιώσιμος και γι’ αυτό εισηγείται η Τρόικα την ανακεφαλαιοποίησή του με δημόσιο χρήμα, αλλά όχι βεβαίως λευκή επιταγή ή να νομίζουμε πως απλώς θα βάλουμε τα λεφτά και τελείωσε. Τα δύσκολα», συνέχιζε ο Χάρης Γεωργιάδης, «είναι η μεγάλη προσπάθεια να τεθεί πλέον ο Συνεργατισμός σε πολύ πιο υγιείς βάσεις (…) και σε αυτήν την προσπάθεια ρόλο θα έχουν οι ίδιοι άνθρωποι του Συνεργατισμού, αλλά βεβαίως και η εποπτική Αρχή και βεβαίως το κράτος, που θα είναι ο μέτοχος ιδιοκτήτης…» (σελ. 210 του πορίσματος).

Όταν ο Χάρης πανηγύριζε

Οι πανηγυρικές δηλώσεις Χάρη Γεωργιάδη συνεχίστηκαν και μετά την έγκριση του σχεδίου αναδιάρθρωσης του Συνεργατισμού από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 24 Φεβρ. 2014: «Θεωρώ ως ιδιαίτερα σημαντικό το γεγονός ότι το προτεινόμενο σχέδιο εγκρίθηκε σε ένα πολύ σύντομο χρονικό διάστημα, χωρίς ιδιαίτερες παρατηρήσεις, που δέχονται ακριβώς πως μπορούμε να εκσυγχρονίσουμε, να βελτιώσουμε, να θωρακίσουμε τον ΣΠΤ και να τον μετατρέψουμε σε έναν από τους σημαντικούς πυλώνες του τραπεζικού συστήματος» (ο.π.). Αυτό ήταν το «πτώμα» που ανέφερε ο Πρόεδρος και για το οποίο ο φορολογούμενος πλήρωσε 1,5 δισεκατομμύριο για να αναστηθεί!

Γνώριζε ο Πρόεδρος;

Όσο ατυχείς (και εκτός πραγματικότητας) όμως είναι οι… παρομοιώσεις του Προέδρου, άλλο τόσο μεγάλες είναι οι ευθύνες του. Είτε γνώριζε για τη λεηλασία μετά τη λεηλασία στον Συνεργατισμό τα πέντε χρόνια της διακυβέρνησής του, είτε όχι. Στο πόρισμά της, η Ερευνητική Επιτροπή σημειώνει ότι «ο ίδιος ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας δεν είχε ενημέρωση για τις επερχόμενες δυσμενείς εξελίξεις, παρά μετά τη συνάντηση που είχε με τη Διοικητή της Κεντρικής στις 13/9/2017, όταν πλέον τα γεγονότα έτρεχαν προς ακραίες λύσεις» (σελ. 762).

Επισημαίνεται, επίσης, ότι ο Υπουργός Οικονομικών, «παρά τις περί του αντιθέτου ενώπιόν μας δηλώσεις του, δεν κρατούσε ενήμερο, ούτε τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, ούτε το Υπουργικό Συμβούλιο για τα χρονίζοντα προβλήματα, τα οποία ο ίδιος καλώς εγνώριζε μέσα από την ενημέρωση που ιδιαίτερα είχε από τις εποπτικές Αρχές» (σελ. 755). Ο ίδιος ο κ. Γεωργιάδης, ωστόσο, επέμεινε «στην αόριστη τοποθέτηση ότι ενημέρωνε τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, αλλά δεν διευκρίνισε ούτε πότε, ούτε πώς» (σελ. 762).

Αν δεχτούμε την εκδοχή πως ο Πρόεδρος δεν γνώριζε για την «έκδηλη απουσία ουσιαστικού ενδιαφέροντος από τον μέτοχο (η οποία) συνέβαλε στην παρατεταμένη παρουσία των σοβαρών αδυναμιών στην εταιρική διακυβέρνηση και σαν αποτέλεσμα τη φτωχή διαχείριση των ΜΕΧ» (σελ. 247) ή το γεγονός ότι «οι κακές τραπεζικές πρακτικές του παρελθόντος συνεχίστηκαν και μετά το 2013» (σελ. 286), τότε η Ερευνητική έχει κατά το ήμισυ δίκαιο. Ο Πρόεδρος έχει το ελαφρυντικό της παντελούς άγνοιας για το φαγοπότι που στήθηκε κάτω από τη μύτη του σε μια κρατική τράπεζα που ο φορολογούμενος ακριβοπλήρωσε. Ένα «πάρτι», το οποίο τεκμηριώνει με τα πλέον μελανά χρώματα το πόρισμα-καταπέλτης της Επιτροπής.

Όταν, τέλος πάντων, ενημερώθηκε ο Πρόεδρος για το σχέδιο του Υπουργού να παραχωρήσει δωρεάν μετοχές (παρά τις έντονες αντιδράσεις σε Κύπρο και Φρανκφούρτη, σελ. 617), εκείνο που φαίνεται να τον ενδιέφερε ήταν πώς να έχει «πολιτικό όφελος» (σελ. 762). Όπως γράφει στο πόρισμα η Ερευνητική, «από τη συζήτηση η οποία έγινε στο Υπουργικό Συμβούλιο στις 31/5/2017, φαίνεται ότι ο Πρόεδρος ευνοούσε τη δωρεάν παραχώρηση μετοχών γιατί ενδεχομένως την έβλεπε σαν ένα μέτρο, το οποίο θα του απέφερε κάποιο πολιτικό όφελος εν όψει μάλιστα επερχόμενων προεδρικών εκλογών (…).

Το ερώτημα, όμως, είναι αν ο Πρόεδρος αποδέχθηκε να έχει πολιτικό όφελος, γνωρίζοντας ότι αυτό θα οδηγούσε σε καταστροφικές συνέπειες για την πορεία του ΣΠΤ. Έχουμε ήδη καταλήξει στο συμπέρασμα ότι ο ίδιος δεν είχε επίγνωση των συνεπειών, τις οποίες μια τέτοια απόφαση θα επέφερε», αναφέρει η Επιτροπή (σελ. 762).

«Μη αναστρέψιμη»

Δεδομένων των πιο πάνω, μόνο ως υπόθεση… ακραίου σεναρίου, μπορεί να ειπωθεί ότι ο Πρόεδρος γνώριζε για το «πάρτι» και έκανε τα στραβά μάτια. Το βέβαιο είναι ότι ενημερώθηκε για τελευταία φορά από τη Διοικητή της Κεντρικής στις 10 Ιαν. 2018 (και ενόσω ο επιτόπιος έλεγχος του Ευρωπαϊκού Ενιαίου Εποπτικού Μηχανισμού ήταν σε εξέλιξη), ότι η πορεία του Συνεργατισμού ήταν «μη αναστρέψιμη, εφ’ όσον η εξεύρεση κεφαλαίων καθίστατο πλέον αδύνατη» (σελ. 763).

Την ώρα όμως που ο Πρόεδρος γνώριζε ότι η κρατική τράπεζα πνέει τα λοίσθια, δύο εβδομάδες αργότερα και τρεις ημέρες πριν από την πρώτη Κυριακή των Προεδρικών, αφήνει σκιές κατά ανθυποψηφίου του ότι προσπαθεί να καταστρέψει τον Συνεργατισμό. Δήλωνε, μάλιστα, τότε ο κ. Αναστασιάδης τα εξής: «Εάν δεν έχεις δισταγμό να προστατεύσεις τα καλώς νοούμενα του κράτους πώς θα τα υπηρετήσεις την επομένη, αφού ο στόχος είναι απλώς να καταλάβεις την καρέκλα, ανεξάρτητα αν μπορείς να υλοποιήσεις όσα υπόσχεσαι ή και το χειρότερο ανεξάρτητα από τη ζημιά που μπορεί να προκαλέσεις σε έναν ευαίσθητο τομέα όπως είναι ο τραπεζικός τομέας»...

Η «διαφορά» προ και μετά του 2013

Την περίοδο προ του 2013, όπως προκύπτει από τα ευρήματα της Ερευνητικής Επιτροπής, υπήρξε μια μακρά και διαρκής λεηλασία του Συνεργατισμού εκ των έσω. Ανεπαρκής εποπτεία, κακές τραπεζικές πρακτικές, αλόγιστες δανειοδοτήσεις, κατάχρηση εξουσίας από στελέχη που υποτίθεται ότι υπηρετούσαν τις συνεργατικές αξίες, έκδηλες παρανομίες, εικονικά δάνεια, κομματικοί διορισμοί, αδιαφάνεια, ένα φαγοπότι δίχως τέλος με το κράτος απλό θεατή…

«Καμιά κυβέρνηση δεν μπόρεσε να λάβει τη θαρραλέα απόφαση λήψης ριζοσπαστικών μέτρων για οριστική αντιμετώπιση των χρονιζόντων προβλημάτων», σημειώνει η Ερευνητική (σελ. 171). Αυτό το «πάρτι» τέλειωσε το 2013 και οι φορολογούμενοι πλήρωσαν τον λογαριασμό του €1,7 δις.

Με την ανακεφαλαιοποίηση του Συνεργατισμού, η κυβέρνηση Αναστασιάδη ανέλαβε τη βαριά ευθύνη και συγκεκριμένες γραπτές υποχρεώσεις προς τους Ευρωπαίους επόπτες να εγκαθιδρύσει αρχές εταιρικής διακυβέρνησης και να προχωρήσει σε διορισμό ικανών και κατάλληλων ατόμων. «Η ανακεφαλαιοποίηση του Συνεργατισμού αποσκοπούσε στη διόρθωση των κακώς εχόντων και τη δημιουργία υγιούς βάσης για την ορθή και αποδοτική λειτουργία του Συνεργατισμού», όπως χαρακτηριστικά επισημαίνεται στο πόρισμα (σελ. 196).

Πέντε χρόνια μετά, το αποτέλεσμα ήταν η πώληση της κρατικής τράπεζας κάτω από τις χειρότερες δυνατές συνθήκες. Το «πάρτι» συνεχίστηκε και την προηγούμενη πενταετία, με τον Υπουργό Οικονομικών να έχει «βαρύτατες ευθύνες» για τον θάνατο του Συνεργατισμού (σελ. 752).

Όπως γράφει στην κατακλείδα της η Ερευνητική: «Τον ενταφίασαν η απληστία και ασυδοσία πρώτα μερικών απ’ όσους τάχθηκαν να τον υπηρετήσουν και η ανικανότητα ύστερα, αλλά και ασυνεννοησία, όσων σε μίαν άλλη φάση ανέλαβαν να τον αναζωογονήσουν και τον οδηγήσουν σε προοπτικές περαιτέρω επιβίωσης και δράσης. Είναι θλιβερό να θέτεις ταφόπετρα σε ένα τόσο μεγάλο επίτευγμα του κυπριακού λαού» (σελ. 740).

Τι δήλωναν οι πρωταγωνιστές

· Κ. Λύρας (Έφορος Εποπτείας): «Θέλω να σας διαβεβαιώσω ότι το συνεργατικό κίνημα προσεκτικά και με σωστούς σχεδιασμούς θα τα καταφέρει, ώστε να συνεχίσει να προσφέρει στον λαό ό,τι προσέφερε τα τελευταία 100 χρόνια» (31/5/2013).

· Ε. Χλωρακιώτης: «Ο Συνεργατισμός στέκει καλά» (19/5/12).

· Ερευνητική: «Τόσο ο κ. Χλωρακιώτης όσο και ο κ. Λύρας (πρώην Έφοροι Συνεργατισμού) ευθύνονται για την κατάρρευση του ΣΠΤ μέχρι το 2013. Οι ευθύνες τους ήταν τεράστιες» (σελ. 172).

· Ν. Χατζηγιάννης: «Πλέον είμαστε αποκλειστικά υπεύθυνοι για τις πράξεις και τις παραλείψεις μας, χωρίς να μπορούμε να επικαλεστούμε ως άλλοθι το παρελθόν και τα προβλήματα που κληρονομήσαμε» (18/6/2014).

· Ο ίδιος λίγες μέρες αργότερα: «Ο Συνεργατισμός είναι πλέον ένας από τους πιο φερέγγυους τραπεζικούς οργανισμούς στην Ευρωζώνη, κάτι που του παρέχει τη δυνατότητα χάραξης πολιτικής στη βάση των δικών του δυνατοτήτων και σχεδιασμών…» (24/10/14).

· Χάρης Γεωργιάδης: «Ο Συνεργατισμός είναι βιώσιμος και γι’ αυτό εισηγείται η Τρόικα την ανακεφαλαιοποίησή του με δημόσιο χρήμα» (2014).

· Οδ. Μιχαηλίδης: «Η ΣΚΤ θα πρέπει να προβεί το συντομότερον σε επανασχεδιασμό του μοντέλου διακυβέρνησης, ώστε αυτό να βελτιωθεί σημαντικά» (έκθεση Ελεγκτικής Υπηρεσίας για το 2015-2016).

· Χ. Γεωργιάδης: «Η κρατική ενίσχυση του €1,7 δις έχει δοθεί εξ ονόματος των συμπολιτών μας και θεωρώ πως επιβάλλεται το συντομότερο δυνατό η επιστροφή του Συνεργατισμού στους πολίτες» (ομιλία στη Βουλή, 2/12/16).

· Χάρης Γεωργιάδης: «Έχουμε πλέον δει πώς αντιλαμβάνονται, ΑΚΕΛ και Προεδρικό, τον πολιτικό πολιτισμό. Στην απαίτηση της κοινωνίας και του συνόλου των πολιτικών δυνάμεων για ανάληψη ευθυνών από τον Πρόεδρο, απαντούν με αναφορές σε πολιτικό πραξικόπημα, μιλούν και πάλι για συνωμοσίες, βλέπουν φαντάσματα» (5.10.2011, μετά το πόρισμα Πολυβίου).

· Ερευνητική: «Η Επιτροπή σημειώνει την απουσία οποιασδήποτε συζήτησης και προβληματισμού στην Εθνική Επιτροπή Χρηματοοικονομικής Σταθερότητας για τις πιθανές σοβαρές επιπτώσεις του προβλήματος του ΣΠΤ στο ευρύτερο χρηματοοικονομικό σύστημα της Κύπρου. Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με την αποχή του Υπ. Οικονομικών απ' όλες τις συνεδρίες της Επιτροπής, δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα για τη σημασία που απέδιδαν οι αρμόδιες Αρχές στη διασφάλιση της χρηματοοικονομικής σταθερότητας του τόπου» (σελ. 531-532).