Σημερινή

Δευτέρα, 25/03/2019
RSS

Η ανακάλυψη του Γλαύκου και το κυπριακό τερματικό LNG

| Εκτύπωση | 10 Μάρτιος 2019, 18:00 | Του Δρα Θεόδωρου Τσακίρη

Ο Δρ. Θεόδωρος Τσακίρης

Πιο σημαντικό είναι να κλειδώσει η εξαγωγή της «Αφροδίτης» στο τερματικό που ήδη υπάρχει, καθώς το εμπορικό παράθυρο ευκαιρίας κλείνει με τη σταδιακή αύξηση της αιγυπτιακής παραγωγής

· Πρακτικά, αέριο από τον «Γλαύκο» πολύ δύσκολα θα δούμε πριν από το 2024-2026

· Η γεωγραφική απόσταση μεταξύ «Αφροδίτης» και «Γλαύκου» καθιστά την κοινή τους ανάπτυξη ιδιαιτέρως προβληματική, ακόμη και αν αθροιστικά μάς δώσουν 10 ΤΚΠ φυσικού αερίου

Η ανακάλυψη του δυνητικού κοιτάσματος «Γλαύκος» αποτελεί ένα πολύ σημαντικό σημείο καμπής για την πορεία του κυπριακού ενεργειακού προγράμματος και τη γεωπολιτική δυναμική ισχυροποίησης του εναπομείναντος στην Κύπρο Ελληνισμού. Ο «Γλαύκος» αποτελεί εμπορικά αξιοποιήσιμο απόθεμα αερίου μεσαίου μεγέθους με βάση τα παγκόσμια δεδομένα, το δεύτερο που εντοπίζεται στην έως σήμερα οριοθετημένη Κυπριακή ΑΟΖ μετά το κοίτασμα «Αφροδίτη», που ανακαλύφθηκε τον Σεπτέμβριο του 2011.

Τα αποτελέσματα που ανακοινώθηκαν αποτελούν μιαν αρχική τάξη μεγέθους, η οποία είναι μικρότερη από την αντίστοιχη εκτίμηση για την εμβέλεια του κοιτάσματος που είχε ανακοινωθεί για την «Αφροδίτη». Τότε μιλούσαμε για μια εμβέλεια αποθέματος από 7 έως 10 ΤΚΠ (Τρις Κυβικών Ποδών) με πιθανότητα 50% να βρίσκαμε 9 ΤΚΠ και πιθανότητα 75% να βρίσκαμε 7. Στην περίπτωση του «Γλαύκου» μιλούμε για μια τάξη μεγέθους από 5 έως 8 ΤΚΠ, με πιθανότητα 50% το κοίτασμα να έχει 6 ΤΚΠ και πιθανότητα 75% να έχει 5 ΤΚΠ. Οι πιθανότητες επιβεβαίωσης αυξάνονται όσο μικραίνει το μέγεθος του δυνητικού κοιτάσματος και όχι αντιστρόφως, όπως ορισμένοι διατείνονταν από τηλεοράσεως το 2011 και το 2013.

Επιβεβαιωτική γεώτρηση

Η παραπάνω εκτίμηση δεν είναι το τελικό μέγεθος του κοιτάσματος και γι' αυτό ακριβώς θα χρειαστεί επιβεβαιωτική γεώτρηση, ώστε να σχηματισθεί μια ακριβέστερη εικόνα για τον πραγματικό «όγκο» του δυνητικού αποθέματος και αυτό μπορεί να πάρει χρόνο. Η επιβεβαιωτική γεώτρηση στην Αφροδίτη έγινε με καθυστέρηση δύο ετών! Ελπίζουμε ότι η παρούσα Κυβέρνηση δεν θα επαναλάβει το ίδιο λάθος με την Κυβέρνηση Χριστόφια και θα προχωρήσει στην επιβεβαιωτική γεώτρηση το συντομότερο δυνατόν.

Η επιβεβαιωτική γεώτρηση συνήθως μειώνει την αρχική εμβέλεια της αρχικής εξερευνητικής γεώτρησης. Αυτό δεν συμβαίνει πάντοτε αλλά οι περισσότερες πιθανότητες είναι υπέρ της επιβεβαίωσης εκτίμησης του μικρότερου αρχικού όγκου αποθεμάτων. Στην περίπτωση της «Αφροδίτης» το αποτέλεσμα της επιβεβαιωτικής γεώτρησης (Σεπτέμβριος 2013) έδειξε ένα κοίτασμα 5 έως 8 ΤΚΠ με πιθανότερη μέση τιμή τα 6 ΤΚΠ. Τελικά τον Αύγουστο του 2018 η Κυβέρνηση παραδέχθηκε ότι το κοίτασμα εμπεριέχει μόνο 4 ΤΚΠ φυσικού αερίου, ενώ οι εταιρίες που έχουν την ευθύνη εκμετάλλευσης του κοιτάσματος ήδη από το 2016 είχαν ανακοινώσει μια μέση τελική τιμή κοιτάσματος στα 4,5 ΤΚΠ. Στο Λεβιάθαν τα αρχικά αποθέματα μειώθηκαν από 22 ΤΚΠ σε 17 ΤΚΠ.

Πιστοποίηση, έναρξη παραγωγής και τερματικό

Μια ανάλογη αλλά ελπίζουμε ότι τόσο χρονοβόρα διαδικασία πιστοποίησης θα ακολουθηθεί και στην περίπτωση του «Γλαύκου». Η πιστοποίηση του κοιτάσματος, ωστόσο, δεν σημαίνει το τέλος της διαδικασίας. Η χρονική απόσταση που μεσολαβεί από την αρχική ανακάλυψη έως την έναρξη παραγωγής κυμαίνεται κατά μέσον όρο στα 4-7 έτη. Αυτός είναι ο παγκόσμιος μέσος όρος, ιδίως όταν μιλάμε για υποθαλάσσια κοιτάσματα μεσαίου μεγέθους. Πρακτικά, αέριο από τον «Γλαύκο» πολύ δύσκολα θα δούμε πριν από το 2024-2026.

Είναι σημαντικό να καταλάβουμε ότι η έναρξη παραγωγής δεν είναι κάτι άμεσο και γι' αυτόν τον λόγο θα αποτελούσε μεγάλο ατόπημα εάν γίνονταν αποδεκτές προτάσεις που προτείνουν να μην προχωρήσει η Λευκωσία με τη συμφωνία πώλησης αερίου στην Αίγυπτο το 2022, περιμένοντας το 2026 για να δούμε εάν θα έχουμε αρκετές ποσότητες αερίου ώστε να κατασκευασθεί τερματικό υγροποίησης. Για ορισμένους το τερματικό έχει καταστεί φετίχ. Άλλοι μπορεί να θεωρούν ότι τα τερματικά ή αγωγοί κατασκευάζονται με ημερήσιες διαταγές ή με αποφάσεις Κεντρικών Επιτροπών. Η πραγματικότητα είναι ελαφρώς πιο σύνθετη...

Ακόμη και η ανακάλυψη των κοιτασμάτων ΔΕΝ εγγυάται από μόνη της ότι θα κατασκευασθεί τερματικό υγροποίησης. Σε κάθε περίπτωση είναι τέτοια η γεωγραφική απόσταση μεταξύ «Αφροδίτης» και «Γλαύκου», που καθιστά την κοινή τους ανάπτυξη και διασύνδεση ιδιαιτέρως προβληματική ακόμη και αν αθροιστικά μάς δώσουν 10 ΤΚΠ φυσικού αερίου.

Προϋποθέσεις για το τερματικό

Αυτά τα 10 ΤΚΠ αντιπροσωπεύουν το ελάχιστον απαιτητό ποσό αερίου για να δικαιολογηθεί μια επένδυση κατασκευής τερματικού υγροποίησης στην Κύπρο, που μπορεί να ξεπεράσει τα $10 δις. Τα τερματικά δεν κατασκευάζονται από τη μια μέρα στην άλλη και ο παγκόσμιας μέσος όρος που έχει η διάρκεια κατασκευής κυμαίνεται μεταξύ 3-4 ετών, κάτι που σημαίνει ότι εκείνοι που θέλουν τερματικό θα πρέπει να ξεκινήσουν να το κατασκευάζουν από τώρα για να είναι έτοιμο το 2022, χωρίς να καταλαβαίνουν ότι ποσότητες από τον «Γλαύκο» δεν θα δούμε παρά μόνο μετά από 5 χρόνια.

Εάν η κοινοπραξία του οικοπέδου 12 (Shell, Delek, Noble) ήθελε τερματικό, θα το είχε κάνει ήδη και δεν θα περίμενε κανέναν να της το προτείνει... Γιατί όμως να κάνουν κάτι τέτοιο αφού δεν τους βγαίνει οικονομικά ιδίως όταν υπάρχει σε υπολειτουργία ένα τεράστιο τερματικό 400 χλμ. νοτιοδυτικότερα στο Ίνκτου της Αιγύπτου; Ορισμένοι εξακολουθούν να περιμένουν τη βοήθεια των Ισραηλινών και επιμένουν παρά το γεγονός ότι η εν λόγω ιδέα έχει εγκαταλειφθεί από το Τελ Αβίβ ήδη από 2012-2013.

Τερματικό θα μπορούσε να συζητηθεί σοβαρά και ενδεχομένως να προχωρήσει εάν οι Exxon-Qatar Petroleum έβρισκαν στη «Δελφύνη» τα 15 ΤΚΠ που περίμεναν ότι θα έβρισκαν, αλλά, δυστυχώς, δεν βρήκαν τίποτε και ούτε είναι πιθανόν να επιστρέψουν στη «Δελφύνη», όπως ορισμένοι εξακολουθούν να διατείνονται ακόμη και μετά τις ανακοινώσεις της εταιρείας ότι δεν εντοπίστηκαν αξιοποιήσιμα ίχνη αερίου.

Εφόσον τελικά οι ποσότητες αερίου της «Αφροδίτης» πουληθούν στην Αίγυπτο -και καλά θα κάνουμε να καταλάβουμε ότι εδώ που φτάσαμε δεν φαίνεται να υφίσταται άλλη αξιόπιστη επιλογή- θα απαιτηθούν νέες ανακαλύψεις πέριξ του Γλαύκου για να συγκεντρωθεί το ελάχιστον απόθεμα αερίου ώστε να ξεκινήσει η αξιολόγηση της επενδυτικής βιωσιμότητας ενός τερματικού.

Το βέλτιστο σενάριο και η «Αφροδίτη»

Το δυνητικό κοίτασμα (;) «Καλυψώ», που ανακαλύφθηκε τον Ιανουάριο του 2018 από την κοινοπραξία Total/Eni στο τεμάχιο 6 και που εδώ και 15μήνες παραμένει άγνωστο πόσο αέριο διαθέτει, θα μπορούσε να αποτελέσει -λόγω εγγύτητας με τον «Γλαύκο»- μιαν αξιόπιστη επιλογή για να συγκεντρωθούν αυτά τα 10 ΤΚΠ. Αυτό θα ήταν το βέλτιστο σενάριο και από άποψη διαχείρισης ρίσκου, καθώς θα κινητροδοτούσε τη στρατηγική συνεργασία Exxon-Qatar Petroleum μαζί με τις ENI-Total θωρακίζοντας την προοπτική κατασκευής τερματικού στις κυπριακές ακτές και από γεωπολιτική άποψη.

Εάν η «Καλυψώ» επεκτείνεται στο τεμάχιο 7, καλά θα κάνουμε να το αδειοδοτήσουμε το συντομότερο δυνατόν, ιδίως εάν θέλουμε να μιλήσουμε σοβαρά για ένα τερματικό, αλλά και για να εδραιώσουμε σε στέρεο ενεργειακό υπόβαθρο την αναπτυσσόμενη γαλλο-κυπριακή αμυντική συνεργασία.

Ακόμη πιο σημαντικό, ωστόσο, είναι το γεγονός να κλειδώσει η εξαγωγή της «Αφροδίτης» στο Ίνκτου, το τερματικό δηλαδή που ήδη υπάρχει, καθώς το εμπορικό παράθυρο ευκαιρίας κλείνει με τη σταδιακή αύξηση της αιγυπτιακής παραγωγής που διοχετεύεται προς υγροποίηση και δεν θα περιμένει τη Λευκωσία για πάντα…

ΔΡ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΤΣΑΚΙΡΗΣ
Επίκουρος Καθηγητής Γεωπολιτικής &
Ενεργειακής Πολιτικής Πανεπιστημίου Λευκωσίας,
Γραμματέας Διεθνών Σχέσεων ΔΗ.ΚΟ.