Σημερινή

Πέμπτη, 13/12/2018
RSS

Νίκος Ρολάνδης: Προ των πυλών η διχοτόμηση

| Εκτύπωση | 05 Αύγουστος 2018, 18:00 | Του Μιχάλη Παπαδόπουλου

ΣΤΟΧΟΣ, ΠΛΕΟΝ, ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ, ΕΙΝΑΙ Η ΔΙΧΟΤΟΜΗΣΗ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ, ΕΙΤΕ ΜΕ ΤΗ ΜΟΡΦΗ ΤΩΝ ΔΥΟ ΚΡΑΤΩΝ ΕΙΤΕ ΜΕ ΤΗ ΜΟΡΦΗ ΤΗΣ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗΣ ΤΩΝ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ, ΚΑΘΙΣΤΩΝΤΑΣ ΤΑ ΤΟΥΡΚΙΚΟ ΕΔΑΦΟΣ

* Άποψή μου είναι ότι το θέμα των εγγυήσεων μπορεί να επιλυθεί, εάν το χειριστούμε με μεγάλη προσοχή και όχι ως προαπαίτηση, ως προσπάθεια, μέσα από τη διαπραγμάτευση, να επιτύχουμε το επιθυμητό

* Είμαι ρεαλιστής και πρέπει να πω ότι, δυστυχώς, όπως φθάσαμε ώς εδώ, είναι δύσκολο να υπάρξει λύση που να καλύπτει επαρκώς τα δικά μας συμφέροντα

Την εκτίμηση ότι η επίλυση του κυπριακού προβλήματος έχει καταστεί, πλέον, εξαιρετικά δυσχερής εκφράζει, σε συνέντευξή του στη «Σημερινή» της Κυριακής, ο πρώην Υπουργός Εξωτερικών και Εμπορίου, Νίκος Ρολάνδης.

Σχολιάζοντας την προσφάτως αναληφθείσα προσπάθεια εκ μέρους των ΗΕ για επανέναρξη της διαπραγματευτικής διαδικασίας επισημαίνει ότι ο κίνδυνος οριστικής διχοτόμησης της Κύπρου είναι σήμερα περισσότερο ορατός από ποτέ, καθώς, όπως εξηγεί, η Τουρκία φαίνεται να έχει επιλέξει μια άλλη οδό επίλυσης του Κυπριακού, στη λογική των δύο κρατών ή στη λογική ενσωμάτωσης των κατεχομένων. Στο πλαίσιο αυτό, σημειώνει, προβάλλει ως εξαιρετικά αμφίβολη η προοπτική επιτυχούς κατάληξης της νέας προσπάθειας, η οποία ενδέχεται να οδηγήσει σε πλήρες αδιέξοδο, με όλους τους κινδύνους που αυτό συνεπάγεται.

Έπειτα από ένα μακρό διάστημα αδράνειας, επαναρχίζει μια προσπάθεια, εκ μέρους των ΗΕ, μόχλευσης της διαδικασίας στο Κυπριακό. Ποιες είναι οι δικές σας εκτιμήσεις, υπό τα υφιστάμενα δεδομένα; Θα υπάρξει λύση του γόρδιου δεσμού, ή θα οδηγηθούμε σ’ ένα οριστικό, ενδεχομένως, αδιέξοδο;

Ως ένα γενικό σχόλιο, θα ήθελα να πω ότι, με την πάροδο του χρόνου, η επίλυση του Κυπριακού καθίσταται ολοένα και πιο δύσκολη. Ήταν κάτι που προσωπικά το έλεγα από την αρχή. Όταν παραιτήθηκα από τη θέση του Υπουργού Εξωτερικών, είχα επισημάνει ότι, αν δεν κινηθούμε τώρα που είναι νωρίς, στο τέλος θα μας μείνουν τα ψηφίσματα των ΗΕ και η κατοχή. Δυστυχώς, μας έμειναν. Γίνεται μια νέα προσπάθεια. Για να είμαι δίκαιος, πρέπει να πω ότι, όταν ανέλαβε στην Προεδρία ο Νίκος Αναστασιάδης, ήταν ήδη αργά, για να μην πω αρκετά αργά. Είχαν συσσωρευθεί τεράστια προβλήματα από το παρελθόν, που δεν υπήρχαν στην αρχή. Κατεβλήθη μια προσπάθεια, προ πενταετίας, χωρίς επιτυχές αποτέλεσμα, και τώρα ξεκινά μια άλλη. Το γεγονός είναι ότι φτάσαμε πολύ μακριά. Και διερωτώμαι αν θα υπάρξει είτε αυτή, είτε οιαδήποτε άλλη ευκαιρία, πλέον...

Είχα πρόσφατα ένα φιλικό γεύμα με τον Μ. Ακιντζί, στις 22 Ιουνίου, μαζί με τις συζύγους μας, καθότι φίλοι παλαιόθεν, από τον καιρό που ο ίδιος είχε ιδρύσει το Κόμμα Κοινοτικής Δικαιοσύνης και εγώ το Κόμμα των Φιλελευθέρων και από τότε είχαμε δημιουργήσει μια πολύ καλή σχέση. Καταλαβαίνω και από τον ίδιο τον Ακιντζί ότι η Άγκυρα, πλέον, υιοθετεί τη θέση ότι το Κυπριακό δεν λύεται, υπό τα υπάρχοντα δεδομένα, και ότι θέλει να πορευθεί σε μια νέα οδό, ν’ ανοίξει έναν νέο δρόμο. Ο οποίος, βεβαίως, λαμβάνοντας υπ’ όψιν και αυτά που λέγονται και από πλευράς ηγεσίας στην Τουρκία, είναι δρόμος διχοτομικός.

Στόχος τους, πλέον, είναι η διχοτόμηση της Κύπρου, είτε με τη μορφή των δύο κρατών είτε με τη μορφή της ενσωμάτωσης των κατεχομένων, καθιστώντας τα τουρκικό έδαφος. Κάτι που, αν συμβεί, σημαίνει ότι θα δημιουργήσει σύνορα η Τουρκία μαζί μας, φυσικά μη αναγνωρισμένα από την Ευρώπη. Ωστόσο, η Τουρκία, λόγω δύναμης, αλλά και λόγω της γεωπολιτικής της σημασίας, συνήθως βρίσκει τρόπο να επιβάλλει αυτά που θέλει να επιβάλει, κι αυτό πρέπει να μας ανησυχεί. Θα υπάρξει, ίσως, ακόμη μια προσπάθεια… Δεν ξέρω τι θα αποφασίσει ο ΓΓ, με βάση την έκθεση που θα λάβει από την κ. Λουτ. Φρονώ, όμως, ότι θα καταβληθεί κάθε δυνατός τρόπος, ώστε να καταλήξουμε σε λύση. Ωστόσο, οι συνθήκες δεν είναι καθόλου εύκολες.

Πολλά αγκάθια

Από την ενημέρωση και τις επαφές που έχετε, πού εντοπίζετε τα μεγαλύτερα προσκόμματα;

Απ’ ό,τι βλέπω και γνωρίζω, αλλά και από τις διάφορες επαφές που έχω στην άλλη πλευρά και ειδικότερα με τον ίδιο τον Μ. Ακιντζί, υπάρχουν πολλά προβλήματα, τα οποία δεν είναι εύκολο πια να επιλυθούν. Αξίζει να σημειώσουμε μερικά από αυτά, ώστε να γνωρίζουμε πού είναι τα μεγάλα αγκάθια. Πρώτον, το θέμα του φυσικού αερίου. Οι Τούρκοι διεκδικούν μέρος του υποθαλάσσιου πλούτου και, εδώ και χρόνια, επισημαίνουν αυτές τις διεκδικήσεις.

Η τουρκική πλευρά δεν αποδέχεται, πια, ουδεμία πρόταση αναλογικού διαμοιρασμού, ζητώντας συμμετοχή στην όλη διαδικασία. Έτσι, είχα υποβάλει πριν από ένα χρόνο την πρόταση ότι, αφού πέρασαν 20 χρόνια από τότε που ξεκίνησαν οι έρευνες για εντοπισμό υδρογονανθράκων και θα χρειαστούν άλλα πέντε για την εξόρυξή τους, ας αναστείλουμε για ένα χρόνο το ενεργειακό μας πρόγραμμα, προκειμένου να επιλύσουμε το Κυπριακό, δεδομένων και των μεγάλων καθυστερήσεων που υπάρχουν.

Διότι, χωρίς αυτήν τη διευθέτηση, δεν πρόκειται να μας επιτρέψουν (οι Τούρκοι) να προχωρήσουμε. Δεν έχω την παραμικρή αμφιβολία επί τούτου. Η Τουρκία θα αντιδράσει, όπως το έπραξε ήδη. Ή δεν θα μας επιτρέψουν, όπως έπραξαν με την ENI, ή θα μας απειλήσουν με άλλον τρόπο, ή θα προχωρήσουν σε έρευνες στα δικά μας κοιτάσματα. Ήδη αγόρασαν μια μεγάλη πλατφόρμα αξίας 200 εκ., γιατί, άραγε, το έκαναν…

«Συνεπής» στις εξαγγελίες

Η Τουρκία, διαχρονικά, εξαγγέλλει αυτό που επιδιώκει να πράξει, και, όταν το εξαγγέλλει, το πράττει. Εξήγγειλε την εισβολή δέκα χρόνια προτού την πραγματοποιήσει, κι εμείς νομίζαμε ότι ήταν, απλώς, «λόγια». Την έκαναν. Είχαν εξαγγείλει την αντίδρασή τους για τους S300, κι εμείς νομίζαμε ότι μπλόφαραν. Πληρώσαμε τότε 270 εκ. δολάρια, τα οποία πήγαν, στο τέλος, στο πουθενά. Ίσως, εκείνη την περίοδο, ήμουν ο μόνος Κύπριος που είχε προβλέψει τι θα γινόταν. Ήταν μια από τις σημαντικότερες επαληθεύσεις στη ζωή μου. Θα λυπηθώ πολύ αν επαληθευθώ και σ’ αυτήν την περίπτωση των υδρογονανθράκων, αλλά πολύ φοβάμαι ότι, και να ξεκινήσει ο διάλογος, επειδή, στην περίοδο των ερχόμενων τριών μηνών, οι εταιρείες θα ξαναρχίσουν να δραστηριοποιούνται, η διαδικασία θα καταρρεύσει.

Εξ αντικειμένου, δεν θα μπορεί να προχωρήσει η διαδικασία. Η Τουρκία θα απειλεί διαρκώς και θα διεκδικεί «δικά» της μερίδια στην κυπριακή ΑΟΖ, αλλά και των Τ/κ, με αποτέλεσμα ένα νέο αδιέξοδο.

Επαληθεύεται, δηλαδή, η εκτίμηση ότι το ΦΑ, από καταλύτης της λύσης του Κυπριακού, θα μετατραπεί στο αντίθετο;

Εκτιμώ πως ναι. Ενώ πολλοί, αρχικά, μεταξύ αυτών και εγώ, είχαμε εκφράσει την επιθυμία, η ανεύρεση των υδρογονανθράκων να καταστεί καταλύτης για τη λύση, δυστυχώς, αποδεικνύεται ότι στο τέλος μπορεί να μας οδηγήσει σε τεράστιες περιπέτειες, με τη λανθασμένη γραμμή που ακολουθούμε. Αυτούς τους προβληματισμούς τούς έχω μεταφέρει και στον ΠτΔ.

Δεύτερον, είναι το θέμα των εγγυήσεων και του στρατού. Φαίνεται ότι, τόσο η Τουρκία, όσο και ο Μ. Ακιντζί είναι έτοιμοι να δεχθούν τροποποιήσεις αυτών των εγγυήσεων. Να μην ξεχνάμε, ωστόσο, ό,τι και να λέμε σήμερα, ότι έχουμε υπογράψει δύο διεθνείς συνθήκες το 1960, τη συνθήκη εγγυήσεως και τη συνθήκη συμμαχίας. Μάλιστα, αυτές οι δύο συνθήκες έχουν ενταχθεί και στο Σύνταγμα της ΚΔ και αποτελούν ουσιώδη άρθρα του. Και το γνωρίζουμε και αυτό. Αν, λοιπόν, ένα ουσιώδες άρθρο του Συντάγματος της ΚΔ δεν ακολουθείται, καταρρέει το όλο σύστημα. Αυτή είναι η αλήθεια. Τώρα, αν δεν μας αρέσει εμάς, και λέμε διάφορα παραμύθια, επειδή μας αρέσει να λέμε παραμύθια γύρω από το Κυπριακό, είναι άλλο θέμα. Αυτά, όμως, δεν μας ωφελούν, όπως ενδεχομένως νομίζουμε.

Ευρισκόμεθα, λοιπόν, μπροστά από αδήριτη ανάγκη, και την παθαίνουμε, όπως στο παρελθόν. Πρέπει, άρα, αυτές τις δύο συνθήκες, να προσπαθήσουμε - όχι με απόλυτο τρόπο από την αρχή, αλλά μέσα από διαπραγμάτευση -, να τις τροποποιήσουμε αισθητά, για να μην υπάρχει αυτή η δαμόκλειος σπάθη πάνω από την Κύπρο. Κατά τη γνώμη μου, αυτό αποτελεί ένα κρίσιμο θέμα, το οποίο πρέπει να τύχει προσεκτικού χειρισμού από τον Νίκο Αναστασιάδη. Άποψή μου είναι ότι, αυτό το θέμα, μπορεί να επιλυθεί, εάν το χειριστούμε με μεγάλη προσοχή και όχι ως προαπαίτηση, ως προσπάθεια, μέσα από τη διαπραγμάτευση, να επιτύχουμε το επιθυμητό. Αυτή είναι και η συμβουλή μου προς τον Πρόεδρο, ο οποίος είχε την ατυχία να παραλάβει τη σκυτάλη του Κυπριακού πάρα πολύ αργά. Μπορεί, όμως, να προσπαθήσει να τη μετατρέψει σε θέληση να λύσει το Κυπριακό.

Μόρφου και περιουσίες

Πέραν αυτών των θεμάτων υπάρχει και σωρεία άλλων προβλημάτων, όπως είναι το θέμα της Μόρφου, όπου άλλη ήταν η κατάσταση προηγουμένως και άλλη σήμερα. Τη Μόρφου την έχουν πλημμυρίσει με επενδύσεις και είναι πολύ δύσκολη, πια, η επιστροφή της. Και οι χάρτες που έχουν ετοιμάσει όσον αφορά το εδαφικό, σύμφωνα με πληροφορίες μας, δεν την περιλαμβάνουν.

Δυστυχώς, στο θέμα αυτό υπάρχει σαφής διαφοροποίηση εκ μέρους της τουρκικής πλευράς. Μια πτυχή, για την οποία, προσωπικά, προτού ακόμη ετοιμαστεί ο πρώτος χάρτης των ΗΕ, είχα δουλέψει επί μακρόν με τον Ούγκο Γκόμπι και τους συμβούλους μας, για να μπορέσουμε να περιληφθεί η Μόρφου στη δική μας πλευρά.

Είναι με μεγάλη θλίψη που αναφέρομαι σήμερα σ’ αυτό το θέμα. Δυστυχώς, παρά τις προσπάθειες που έγιναν, δεν αξιοποιήσαμε όπως θα έπρεπε τις ευκαιρίες του παρελθόντος και τώρα η Μόρφου εμφανίζεται στο μυαλό και των Τ/κ και στο μυαλό πολλών ξένων ως μη επιστρέψιμη, τουλάχιστον σε μεγάλο βαθμό.

Περνώντας από την περιοχή, αντικρίζει κανείς τις επενδύσεις και τις οικοδομικές ανεγέρσεις που έχουν γίνει. Και κάθε κτίσμα που ανεγείρεται καθιστά την επίτευξη λύσης ακόμη πιο δύσκολη.

Ακόμα, είναι το θέμα των ε/κ περιουσιών στα κατεχόμενα, για τις οποίες, με βάση το σχέδιο Γκουτέρες, θα έχει προτεραιότητα ο χρήστης και όχι ο ιδιοκτήτης, και υπάρχουν και πολλά άλλα θέματα, που αφορούν τις πελώριες επενδύσεις που κάνει η Τουρκία στα κατεχόμενα, όπως αυτές του ηλεκτρισμού, του νερού κ.λπ., επιχειρώντας να καταστήσει το κατεχόμενο κομμάτι της Κύπρου τουρκικό έδαφος.

Όλα αυτά και πολλά άλλα, όπως είναι τα θέματα των πολλών βέτο και της εκ περιτροπής προεδρίας, δημιουργούν μια δυσοίωνη εικόνα. Δεν υποστηρίζω ότι είναι άλυτα, αλλά είναι δυσεπίλυτα, πλέον.

Υπάρχει, επιπρόσθετα, ακόμη ένα στοιχείο, που αφορά τις ανθρώπινες σχέσεις και στη χημεία μεταξύ των δύο ηγετών. Δυστυχώς, αυτήν τη στιγμή, δεν είναι αυτή που ήταν στην αρχή. Δεν θέλω να υπεισέλθω στους λόγους που συμβαίνει αυτό, αλλά δεν υπάρχει η χημεία που υπήρχε. Και όταν δεν υπάρχει χημεία, είτε διαπραγματεύεσαι σε πολιτικό επίπεδο είτε σε οικονομικό είτε σε εταιρικό, τα πράγματα είναι πολύ πιο δύσκολα. Απουσιάζει, δηλαδή, η αμοιβαία εμπιστοσύνη.

Οι ενεργειακές συμμαχίες

Η Κύπρος έχει συνάψει στρατηγικού χαρακτήρα συνεργασίες όσον αφορά την ενέργεια και όχι μόνο με σημαντικές χώρες της περιοχής, όπως η Αίγυπτος, το Ισραήλ κ.ά., που βρίσκονται αυτήν τη στιγμή σε τροχιά αντιπαράθεσης με την Τουρκία, την οποία θεωρούν, πλέον, ως συστημικό στρατηγικό αντίπαλο. Μάλιστα, πρόσφατα είχαμε και τοποθετήσεις ακραίες εκατέρωθεν, με προειδοποιήσεις και έμμεσες απειλές… Πώς θα επηρέαζε όλες αυτές τις συμμαχίες μια ενδεχόμενη λύση του Κυπριακού, η οποία θα ικανοποιούσε, επιπρόσθετα, τα τουρκικά γεωπολιτικά συμφέροντα;

Ίσως, ναι… Εάν η λύση του Κυπριακού είναι με βάση τα τουρκικά συμφέροντα, θα επηρεάσει αυτές τις συνεργασίες. Εκείνο που θέλω να πιστεύω είναι ότι, αν υπάρξει λύση έπειτα από διαπραγμάτευση, η λύση αυτή θα καλύπτει και τα δικά μας συμφέροντα. Φυσικά, είμαι ρεαλιστής και πρέπει να πω ότι, δυστυχώς, όπως φθάσαμε ώς εδώ, είναι δύσκολο να υπάρξει λύση που να καλύπτει επαρκώς τα δικά μας συμφέροντα. Υπάρχει, ασφαλώς, ένα ερώτημα ως προς το τι θα πράξουν αυτές οι χώρες σε περίπτωση λύσης του κυπριακού προβλήματος. Αν η Κυπριακή Δημοκρατία έχει μια Κυβέρνηση η οποία ακολουθεί σε γενικές γραμμές μια πολιτική που είναι αποδεκτή σ’ αυτές τις δύο χώρες, οι οποίες ακολουθούν φιλοδυτική πολιτική, και είναι αυτό αποδεκτό για τις ΗΠΑ πλαίσιο, δεν νομίζω να αλλάξουν πολλά πράγματα.

Φυσικά, να μην ξεχνάμε ότι η Κύπρος στις εξωτερικές της σχέσεις ακολουθεί μια προσεκτική και πολυδιάστατη πολιτική. Μπορεί να ακολουθεί ως μέλος της ΕΕ τα συμφέροντα της Ευρώπης και του δυτικού χώρου σε μεγάλο βαθμό, αλλά έχει και μια διάσταση προς τη Ρωσία και προς άλλες χώρες. Δηλαδή, δεν ακολουθεί μονοδιάστατη πολιτική, όπως και άλλες χώρες. Αν μπορέσουμε, λοιπόν, να έχουμε μια εξωτερική πολιτική περίπου όπως την έχουμε σήμερα, δεν νομίζω ότι οι δύο αυτές χώρες που αναφέρατε θα έχουν οιοδήποτε πρόβλημα μαζί μας.

Αν, όμως, ακολουθήσουμε μια εντελώς διαφορετική πολιτική, ασφαλώς και θα υπάρξει πρόβλημα.

Ο «εταιρικός» πόλεμος

Τελευταίως φαίνεται να μαίνεται ένας «πόλεμος» ανάμεσα στις εταιρείες ενέργειας που δραστηριοποιούνται στην κυπριακή και στην ισραηλινή ΑΟΖ. Πώς βλέπετε να εξελίσσεται αυτό το θέμα και ποιες επιπτώσεις μπορεί να έχει στους ενεργειακούς σχεδιασμούς της Κ.Δ.;

Αυτός ο πόλεμος οφείλεται στο γεγονός ότι οι τιμές του αργού πετρελαίου είναι χαμηλές και, κατά προέκταση, και η τιμή του φυσικού αερίου είναι χαμηλή. Κατά συνέπειαν, οι πετρελαϊκές εταιρείες, οι οποίες στις συμβάσεις που συνάπτουν με τις Κυβερνήσεις έχουν ένα ποσοστό 20-30% καθαρού κέρδους, έρχονται και λένε, ότι, με βάση τις τιμές που υπάρχουν, αυτή η κατάσταση δεν με συμφέρει.

Μας λένε, με το να πάρω ένα 25% δεν βγαίνω από πάνω, διότι είναι χαμηλές οι τιμές του πετρελαίου. Είναι γνωστό, επιπρόσθετα, ότι η ανόρυξη φυσικού αερίου στις δικές μας θάλασσες είναι πολύ δαπανηρή και, γι’ αυτό, ζητούν να βελτιωθεί κάπως το δικό τους μερίδιο. Αντιλαμβάνομαι ότι η Κυβέρνηση πέρσι πήρε μία απόφαση να συνεχίσει την προσπάθεια και τη διαπραγμάτευση, παρ’ ότι έχει απορρίψει αυτό που προτείνουν οι εταιρείες.

Δεν γνωρίζω αν θα βρεθεί μια λύση στο τέλος. Γνώμη μου είναι, ωστόσο, ότι, αν δεν βρεθεί μια αμοιβαίως ικανοποιητική λύση, οι εταιρείες δεν θα προβούν άμεσα στην ανόρυξη, αλλά θα αναμένουν να βελτιωθούν οι τιμές. Πράγμα που μπορεί να σημαίνει και πάρα πολλά χρόνια. Δυστυχώς, έχουμε το μειονέκτημα ότι το δικό μας ΦΑ ευρίσκεται σε τεράστια θαλάσσια βάθη και είναι από τα πιο δαπανηρά παγκοσμίως στην ανόρυξή του.

Και δημιουργείται, μοιραία, αυτό το πρόβλημα. Βεβαίως, το πρώτιστο ερώτημα είναι πώς θα αποφύγουμε τον τουρκικό κίνδυνο. Διότι μιλάμε συνεχώς για φυσικό αέριο και πετρέλαιο, αλλά δεν ξέρουμε τι θα πράξει η Τουρκία, η οποία απειλεί συνεχώς, όταν αυτά βγουν στην επιφάνεια.