Σημερινή

Τρίτη, 21/08/2018
RSS

«Στα όρια εσχατικά» της… διπλωματίας

| Εκτύπωση | 05 Αύγουστος 2018, 18:04 | Του Μιχάλη Παπαδόπουλου

ΣΥΝΕΠΙΚΟΥΡΟΥΝΤΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΣΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ, ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΑΚΥΡΗ Η ΑΙΣΘΗΣΗ ΟΤΙ, ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΩΣ, ΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΜΑΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ ΣΤΗΝ ΠΙΟ ΑΙΧΜΙΑΚΗ ΚΑΜΠΗ ΤΟΥ ΑΠΟ ΤΟ 1974, ΜΕ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΗΓΕΣΙΑ ΝΑ ΕΥΡΙΣΚΕΤΑΙ, «ΚΥΡΙΟΛΕΚΤΙΚΩΣ», ΕΝΩΠΙΟΝ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ

«Στα όρια εσχατικά» της…. διπλωματίας (παραφράζοντας τον Καρούζο), στο «μη περαιτέρω», στο «διά ταύτα» ή σε μιαν αέναα αδιέξοδη επανεκκίνηση βρίσκεται, εσχάτως, το Κυπριακό, με την εκδηλωθείσα πρωτοβουλία «σφυγμομέτρησης προθέσεων» εκ μέρους του Γ.Γ. των Ηνωμένων Εθνών να προαλείφει, ίσως, το τελευταίο… ταγκό στη σκηνή των διαψευσμένων προσδοκιών. Τουλάχιστον, με το γνωστό, μέχρι στιγμής, σενάριο: Δηλαδή, λύση του Κυπριακού, μέσω δικοινοτικού διαλόγου, στη βάση δικοινοτικής, διζωνικής ομοσπονδίας, και στο πλαίσιο των αποφάσεων και ψηφισμάτων του ΟΗΕ και των Κοινών Ανακοινωθέντων μεταξύ των ηγετών.

Συνεπικουρούντων, μάλιστα, και των εξελίξεων στα θέματα της ενέργειας, δεν είναι άκυρη η αίσθηση ότι, ενδεχομένως, το εθνικό μας πρόβλημα βρίσκεται στην πιο αιχμιακή καμπή του από το 1974, με την πολιτική ηγεσία να ευρίσκεται, «κυριολεκτικώς», ενώπιον ιστορικών αποφάσεων.

Οι εξελίξεις, βεβαίως, ανέδειξαν, γι’ ακόμη μια φορά και με ολοένα δραματικότερο τρόπο, τις διαφορές των δύο κυρίαρχων στρατηγικών προσεγγίσεων όσον αφορά τη διαχείριση του Κυπριακού, όπως αποτυπώθηκαν και στην τελευταία σύνοδο του Συμβουλίου Αρχηγών, υπό τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας.
Η πρώτη, η οποία επισημαίνει την αναγκαιότητα επανάκτησης του «μομέντουμ» εντός της διαδικασίας των Ηνωμένων Εθνών, με στόχο την οριστική επίλυση του κυπριακού προβλήματος, ή, αν δεν καταστεί αυτό εφικτό, τον καταλογισμό στην τουρκική πλευρά τής ευθύνης για ένα ενδεχόμενο νέο αδιέξοδο, και η δεύτερη, η οποία διαμηνύει πως, με τα διαχρονικώς επισωρευμένα κληροδοτήματα της διαπραγμάτευσης, αποκορύφωμα των οποίων είναι το περιώνυμο «πλαίσιο Γκουτέρες», η Κυπριακή Δημοκρατία βρίσκεται όχι μόνο σε τροχιά οριστικής διχοτόμησης, αλλά απειλείται να υπαχθεί πλήρως στον γεωπολιτικό, γεωστρατηγικό και οικονομικό έλεγχο της Τουρκίας.

Σ’ αυτό, λοιπόν, το σταυροδρόμι των ιστορικών αποφάσεων καταθέτουν τις απόψεις τους για το εθνικό μας πρόβλημα ο βουλευτής και Εκπρόσωπος Τύπου του ΑΚΕΛ, Στέφανος Στεφάνου, και ο δικηγόρος, πρώην Αναπληρωτής Εκπρόσωπος του ΔΗΚΟ, Γιώργος Κολοκασίδης, δείχνοντας πως το Κυπριακό ήταν, ανέκαθεν, ένα νόμισμα με… μία μόνο όψη, που αντικρίζεται διαφορετικά.

Κυπριακό: Φτάσαμε στο διά ταύτα

Η διαπραγμάτευση θα ολοκληρωθεί είτε θετικά είτε αρνητικά.

Αυτό το γεγονός πολλαπλασιάζει τις ευθύνες των ηγετών των δύο κοινοτήτων, του Αναστασιάδη και του Ακιντζί, οι οποίοι θα πρέπει να πάρουν ιστορικές αποφάσεις, όπως σημειώνει και ο κ. Γκουτέρες. Ιστορικές αποφάσεις θα πρέπει να πάρει και η Τουρκία για το θέμα των εγγυήσεων και της εν γένει παρουσίας της στην Κύπρο

* Οι τοποθετήσεις του ΠτΔ πρέπει να είναι ξεκάθαρες και να εναρμονίζονται πλήρως με τα «θέλω» του Γ.Γ. του ΟΗΕ. Μόνον έτσι θα μπορέσει να ανακτήσει την αξιοπιστία του, την οποία έχει απολέσει με την παρουσία και τη συμπεριφορά του στο Κραν Μοντανά, γεγονός που σημείωσε ο κ. Γκουτέρες στις Εκθέσεις του.

Οι εξελίξεις στο Κυπριακό ήταν αναμενόμενες και όσοι έχουν αιφνιδιαστεί σημαίνει ότι απλώς δεν παρακολουθούν τα όσα ο Γ.Γ. του ΟΗΕ εδώ και καιρό διαμήνυε τόσο στις Εκθέσεις του όσο και διαμέσου των δηλώσεων που έκαναν οι εκπρόσωποί του.

Ο Γ.Γ. του ΟΗΕ από πολύ νωρίς είχε κάνει γνωστές τις προθέσεις του. Από την Έκθεση που συνέταξε τον περασμένο Σεπτέμβρη για τα πεπραγμένα στο Κυπριακό. Εκεί με σαφήνεια διαμήνυσε ότι είναι έτοιμος να αναλάβει μια νέα πρωτοβουλία, αν και εφόσον πεισθεί ότι τα εμπλεκόμενα μέρη έχουν την πολιτική βούληση να διαπραγματευτούν αποτελεσματικά. Για να αναλάβει νέα πρωτοβουλία ο κ. Γκουτέρες έθεσε συγκεκριμένες προϋποθέσεις:

1. Οι διαπραγματεύσεις να συνεχίσουν από το σημείο που διακόπηκαν στο Κραν Μοντανά.

2. Να διαφυλαχθεί το υλικό που συσσωρεύτηκε στις διαπραγματεύσεις, δηλαδή οι συγκλίσεις από το 2008 και εντεύθεν, το πλαίσιο συμπερασμάτων του Γ.Γ. του ΟΗΕ και το άτυπο έγγραφο για τον μηχανισμό εφαρμογής της λύσης.

3. Η διαδικασία που θα ακολουθηθεί θα είναι η ίδια μ’ αυτήν του Κραν Μοντανά, δηλαδή θα στηθούν δύο τραπέζια διαπραγμάτευσης, ένα για την εσωτερική πτυχή του Κυπριακού και ένα για τη διεθνή πτυχή του Κυπριακού, και τα θέματα θα συζητηθούν με διασταυρούμενο τρόπο.

4. Τα θέματα που θα συζητηθούν είναι τα έξι που καθόρισε ο κ. Γκουτέρες. Τέσσερα για την εσωτερική πτυχή (περιουσιακό, εδαφικό, αποτελεσματική συμμετοχή, ισότιμη μεταχείριση Ελλήνων και Τούρκων πολιτών) και δύο για τη διεθνή πτυχή (ασφάλεια-εγγυήσεις, αποχώρηση κατοχικού στρατού).

Αν τα εμπλεκόμενα μέρη απαντήσουν θετικά στις προϋποθέσεις που θέτει ο κ. Γκουτέρες, τότε αναμένεται ο Γ.Γ. του Διεθνούς Οργανισμού να αναλάβει πρωτοβουλία και οι διαπραγματεύσεις να επαναρχίσουν. Αν δεν διαπιστώσει κάτι τέτοιο, τότε το αδιέξοδο θα διαιωνιστεί και πολύ πιθανόν να επιρριφθούν ευθύνες στην πλευρά που θα το προκαλέσει. Οι δε συνέπειες θα είναι αρνητικότατες για την Κύπρο και τον λαό μας.

Οι προϋποθέσεις που θέτει ο ΓΓ του ΟΗΕ καθιστούν εκτός συζήτησης διάφορες θέσεις και απόψεις που διατυπώνονται ένθεν κακείθεν του συρματοπλέγματος.
Δεν τίθεται θέμα χρονοδιαγραμμάτων, γιατί η διαδικασία που απαιτεί ο Γ.Γ. του ΟΗΕ, έτσι κι αλλιώς, είναι, εκ των πραγμάτων, μικρής διάρκειας. Αφού το υλικό της διαπραγμάτευσης θα διαφυλαχθεί και θα συνεχιστεί η διαδικασία από το σημείο που διακόπηκε, αυτό σημαίνει ότι ο δρόμος που απέμεινε να διανυθεί είναι σύντομος. Οι συγκλίσεις που από το 2008 έχουν επιτευχθεί είναι πολλές και οι εμπλεκόμενοι θα κληθούν να πάρουν αποφάσεις και να κάνουν συγκεκριμένες τοποθετήσεις στα εναπομείναντα θέματα, στα περισσότερα από τα οποία ήδη υπάρχει προχωρημένη σύγκλιση. Η διαπραγμάτευση θα ολοκληρωθεί είτε θετικά είτε αρνητικά.

Ιστορικές ευθύνες

Αυτό το γεγονός πολλαπλασιάζει τις ευθύνες των ηγετών των δύο κοινοτήτων, του Αναστασιάδη και του Ακιντζί, οι οποίοι θα πρέπει να πάρουν ιστορικές αποφάσεις, όπως σημειώνει και ο κ. Γκουτέρες. Ιστορικές αποφάσεις θα πρέπει να πάρει και η Τουρκία για το θέμα των εγγυήσεων και της εν γένει παρουσίας της στην Κύπρο. Ο Γ.Γ. του ΟΗΕ έχει τοποθετηθεί για τα θέματα αυτά στο Πλαίσιο Συμπερασμάτων του, δηλώνοντας ότι το αναχρονιστικό σύστημα εγγυήσεων και τα όποια επεμβατικά δικαιώματα πρέπει να τερματιστούν από την πρώτη μέρα, ενώ τα κατοχικά στρατεύματα θα πρέπει να αποχωρήσουν σε σύντομο χρονικό διάστημα, με μηχανισμό επίβλεψης του ΟΗΕ.

Εκτός συζήτησης τίθενται και οι απόψεις περί αλλαγής στρατηγικής και βάσης πάνω στην οποία συζητείται το Κυπριακό, οι οποίες διατυπώνονται στην ελληνοκυπριακή πλευρά. Έτσι κι αλλιώς, αυτές οι απόψεις ήταν πάντα ανεδαφικές και επικίνδυνες. Τούτη τη φορά, όμως, αν η απάντησή μας προς τον Γ.Γ. του ΟΗΕ είναι ότι θέλουμε αλλαγή στρατηγικής ή βάσης, τότε απευθείας θα καταλήξουμε στη διχοτόμηση, με τις ευθύνες να βαραίνουν εξολοκλήρου την ελληνοκυπριακή πλευρά. Και είναι τότε που η Κυπριακή Δημοκρατία θα κληθεί να πληρώσει βαρύτατα πολιτικά, διπλωματικά και οικονομικά τιμήματα, με αρνητικότατες προεκτάσεις σε διάφορα ζωτικά ζητήματα, περιλαμβανομένων και των υδρογονανθράκων.

Εν κατακλείδι: Το Κυπριακό έχει φτάσει στο «δι΄σ ταύτα». Αυτήν τη φορά η αναφορά-κλισέ ότι οι εξελίξεις είναι κρίσιμες, απηχεί πλήρως την πραγματικότητα. Αυτό το γεγονός πρέπει να γίνει κατανοητό απ’ όλους και πρωτίστως από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, ο οποίος πλέον δεν μπορεί να πατά σε δύο βάρκες, να τοποθετείται αντιφατικά και αλλοπρόσαλλα. Οι τοποθετήσεις του πρέπει να είναι ξεκάθαρες και να εναρμονίζονται πλήρως με τα «θέλω» τού Γ.Γ. του ΟΗΕ. Μόνον έτσι θα μπορέσει να ανακτήσει την αξιοπιστία του, την οποία έχει απολέσει με την παρουσία και τη συμπεριφορά του στο Κραν Μοντανά, γεγονός που σημείωσε ο κ. Γκουτέρες στις Εκθέσεις του. Μόνον έτσι θα μπορέσει να υπηρετήσει ουσιαστικά την προοπτική της λύσης και να μη μείνει στην ιστορία ως ο Πρόεδρος της διχοτόμησης.

ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΟΥ
Βουλευτής, Εκπρόσωπος Τύπου ΑΚΕΛ


Επανέναρξη διαπραγμάτευσης και από πού;

* Το πλέον ύποπτο είναι ότι ο Γ.Γ. ΟΗΕ δεν αποσαφηνίζει το πλαίσιο Γκουτέρες στην έκθεσή του, ώστε το κάθε μέρος να γνωρίζει πού στέκεται. Εσκεμμένα αφήνει την ασάφεια να διαχέεται, προκειμένου η λεγόμενη «εποικοδομητική ασάφεια» να συγκαλύψει τις διαφορές και να περισώσει το ναυάγιο. Τι σημαίνει, όμως, αυτό; Ότι η τελική εκδοχή του πλαισίου Γκουτέρες θα κινηθεί μεταξύ ελληνικών ευσεβών πόθων και τουρκικής εμμονής

* Με αυτά τα δεδομένα, τι είδους προοπτική επανεκκίνησης διαπραγμάτευσης βρίσκεται μπροστά μας; Πολύ κακή. Εκτός και αν κανείς πιστεύει ότι η σημερινή Τουρκία θα εγκαταλείψει τις διακηρυγμένες προθέσεις της στην Κύπρο και μαζί με αυτές το διαπραγματευτικό πλεονέκτημα που έχει προσκομίσει με το πλαίσιο Γκουτέρες.

Είναι πέραν του προφανούς ότι κινούμαστε προς νέα έναρξη διαδικασίας επίλυσης του Κυπριακού. Αυτό από μόνο του θα έπρεπε να χαροποιεί. Αντί τούτου, η κινητικότητα προκαλεί μούδιασμα. Τόσο για λόγους ουσίας, όσο και για λόγους έμφορτης διαδικασίας.

Επί της ουσίας, γίνεται μεγάλη συζήτηση για τη βάση της διαπραγμάτευσης. Η ελληνοκυπριακή πλευρά εμμένει στο πλαίσιο Γκουτέρες. Ποια, όμως, απ' όλες τις εκδοχές του; Εξαρχής, βεβαίως, να πω ότι για ορισμένους παρατηρητές, όπως και δι’ εμέ, το πλαίσιο Γκουτέρες είναι αποδοκιμαστέο σε όλες τις εκδοχές του που έχουν δει το φως της δημοσιότητας. Για τους εξής λόγους: Όλες οι εκδοχές περιλαμβάνουν,

(α) την αποδοχή της εκ περιτροπής προεδρίας,

(β) εξαλείφουν όλα τα δικαιώματα των προσφύγων, αφού προκρίνουν την (σχεδόν 100%) προτεραιότητα του χρήστη επί των κατεχόμενων περιουσιών,

(γ) προβλέπουν την εξισωτική μεταχείριση υπηκόων της Τουρκίας που επιθυμούν εγκατάσταση τους στην Κύπρο.

Και έναντι τίνος ανταλλάγματος; Μιας θολής αναφοράς σε διακοπή των υφιστάμενων εγγυήσεων. Έτσι και αλλιώς προνοείται νέο σύστημα ασφάλειας, το οποίο «θα διασφαλίζει ότι όλοι οι Κύπριοι θα νιώθουν ασφαλείς». Άρα, μήπως, Τουρκία από την πίσω πόρτα; Έναντι, επίσης, μιας ακόμα θολής αναφοράς σε αποχώρηση στρατευμάτων, τα οποία σίγουρα θα παραμένουν μετά τη λύση.

Και εδώ ακόμα η Τουρκία επιμένει σε ρήτρα επανεξέτασης και απορρίπτει προσυμφωνημένη ρήτρα αποχώρησης (ούτως ή άλλως, αν η αποχώρηση προβλέπεται μετά τη λύση και δεν συναρτάται προς την εφαρμογή της λύσης, τότε μπορούμε να το ξεχάσουμε, αφού θα εξαρτάται από την καλή πίστη της Τουρκίας). Και, βεβαίως, επ’ ανταλλάγματι μιας θολής αναφοράς σε γεωγραφική αναπροσαρμογή των τουρκικών εδαφικών προτάσεων.

Ας προσμετρήσουμε όμως και τις προηγηθείσες παραχωρήσεις Αναστασιάδη (ήγουν, ολοσχερής παραμονή εποίκων, συνεχής ετεροβαρής χρηματοδότηση των κατεχομένων μετά τη λύση, περίπλοκοι μηχανισμοί λήψης απόφασης, αβέβαιοι μηχανισμοί αποζημίωσης κ.λπ., κ.λπ.).

Πέραν τούτου, όμως. Αυτό που σκιαγράφησα πιο πάνω είναι το κατά την ελληνική εκδοχή πλαίσιο Γκουτέρες. Ακόμη και αυτή η διόλου ευνοϊκή για μας εκδοχή του πλαισίου Γκουτέρες αμφισβητείται από την Άγκυρα! Η οποία επιμένει σε εντελώς νοθευμένη αναφορά στις εγγυήσεις και την παραμονή στρατού.

Το πλέον ύποπτο είναι ότι ο Γ.Γ. ΟΗΕ δεν αποσαφηνίζει το πλαίσιο Γκουτέρες στην έκθεσή του, ώστε το κάθε μέρος να γνωρίζει πού στέκεται. Εσκεμμένα αφήνει την ασάφεια να διαχέεται, προκειμένου η λεγόμενη «εποικοδομητική ασάφεια» να συγκαλύψει τις διαφορές και να περισώσει το ναυάγιο. Τι σημαίνει, όμως, αυτό; Ότι η τελική εκδοχή του πλαισίου Γκουτέρες θα κινηθεί μεταξύ ελληνικών ευσεβών πόθων και τουρκικής εμμονής.

Επισφαλής διαδικασία

Εκτός από την ουσία, όμως, επισφαλής και η διαδικασία. Η διαδικασία του Γκραν Μοντανά είναι διαδικασία εκ της φύσεώς της καταληκτική, αφενός, και άδικη, αφετέρου. Αν επιμένει ο κ. Αναστασιάδης να την επανενεργοποιήσει ως είχε, ουσιαστικά δηλώνει εκ των προτέρων ότι είναι έτοιμος να πάει μέχρι τέλους. Χωρίς δε παρουσία της Κυπριακής Δημοκρατίας. Με εγγυητές να λαμβάνουν τις αποφάσεις. Χωρίς να μπορεί να εγείρει οποιεσδήποτε εκκρεμότητες ή διαφωνίες (αν έχει, που μπορεί και να μην έχει). Υπενθυμίζω, όμως, υπό τύπον απλού παραδείγματος το ζήτημα του ελέγχου των τραπεζών στα κατεχόμενα. Είναι αποφασισμένος να προχωρήσει, παρότι ουδέποτε επετράπη εξέταση της βιωσιμότητάς τους; Είναι έτοιμος να διακινδυνεύσει νέες Λαϊκές και νέους Συνεργατισμούς;

Με αυτά τα δεδομένα, τι είδους προοπτική επανεκκίνησης διαπραγμάτευσης βρίσκεται μπροστά μας; Πολύ κακή. Εκτός και αν κανείς πιστεύει ότι η σημερινή Τουρκία θα εγκαταλείψει τις διακηρυγμένες προθέσεις της στην Κύπρο και μαζί με αυτές το διαπραγματευτικό πλεονέκτημα που έχει προσκομίσει με το πλαίσιο Γκουτέρες.

Και δύο μικρές υποσημειώσεις.

Υποσημείωση Α: Κατέγραψα τη δήλωση του Υπουργού Εξωτερικών στο μνημόσυνο Μακαρίου ότι απαιτείται από όλους μας να βάλουμε την Κύπρο πάνω από τις όποιες διαφωνίες μας. Η υποδήλωση αυτής της φράσης είναι ότι οι διαφωνούντες με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας είναι ιδιοτελείς τύποι που θέτουν το συμφέρον του τόπου σε δεύτερη μοίρα. Η τοποθέτηση καθ’ εαυτήν είναι τόσο αφελώς προσβλητική, που δεν αξίζει καν αναφοράς. Αν θέλουν, όμως, οι διοικούντες να προαγάγουν έναν στοιχειώδη διάλογο, θα πρέπει να δείχνουν, αφενός, κάποιον σεβασμό προς διαφωνούντα πολιτικό λόγο και, αφετέρου, να τον πιστώνουν και με κάποια ελάχιστη βαρύτητα.

Υποσημείωση Β: Η δήλωση Αβέρωφ Νεοφύτου περί μη ύπαρξης σχεδίου Β, διότι δεν υπάρχει Κύπρος Β, προκαλεί κατάπληξη. Ένας απλός συλλογισμός καταρρίπτει τη δήλωση ως κενή περιεχομένου: Εφόσον (α) υπάρχουν θέσεις της Τουρκίας που δεν μπορούμε να δεχθούμε ό,τι και να συμβεί, εφόσον (β) κρίνοντας από το παρελθόν, υπάρχει μεγάλη πιθανότητα η Τουρκία να παραμείνει αμετακίνητη σε αυτές τις απορριπτέες για μας θέσεις, εφόσον (γ) εμείς σε τέτοια περίπτωση θα υποχρεωθούμε να απορρίψουμε τις θέσεις αυτές, εφόσον (δ) αν απορρίψουμε αυτές τις θέσεις θα υπάρξει εκ των πραγμάτων αδιέξοδο... τότε τι κάνουμε σε περίπτωση αδιεξόδου;;!!

Αυτό το απλό ερώτημα, που έπεται ενός εξίσου απλού συλλογισμού που επαληθεύεται ξανά και ξανά τα τελευταία 44 χρόνια, δεν μπορούν οι κρατούντες να το απαντήσουν;

ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΛΟΚΑΣΙΔΗΣ
Δικηγόρος,
Πρώην Αναπληρωτής Πρόεδρος ΔΗΚΟ