Σημερινή

Τετάρτη, 26/09/2018
RSS

Ένωση έναντι ανταλλάγματος της Τουρκίας υποστήριζε η Βρετανία

| Εκτύπωση | 29 Ιούλιος 2018, 18:00 | Της Φανούλας Αργυρού

ΝΟΟΥΜΕΝΟΥ ΌΤΙ ΜΙΑ ΤΕΤΟΙΑ ΛΥΣΗ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΘΑΡΑ ΑΠΟΔΕΚΤΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΚΑΙ ΤΟΥΣ Τ/Κ ΚΑΙ ΦΑΙΝΕΤΑΙ ΩΣ ΔΙΑΡΚΗΣ ΛΥΣΗ, ΔΕΝ ΘΑ ΣΤΑΘΟΥΜΕ ΕΜΠΟΔΙΟ. ΚΑΙ ΘΑ ΑΝΤΙΚΡΟΥΣΟΥΜΕ ΤΙΣ ΕΠΙΚΡΙΣΕΙΣ ΕΔΩ (ΛΟΝΔΙΝΟ), ΕΠΙΚΑΛΟΥΜΕΝΟΙ ΟΤΙ ΑΥΤΗ ΕΙΝΑΙ Η ΕΠΙΘΥΜΙΑ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΕΜΠΛΕΚΟΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΕΞΥΠΗΡΕΤΕΙ ΤΑ ΒΡΕΤΑΝΙΚΑ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΑ

Μέρος Γ', τελευταίο

Το έγγραφο αυτό, το οποίο αποκαλύπτουμε σήμερα, αποδεσμεύθηκε μόλις στις 24 Ιουλίου 2018. Είναι κοινό μεμοράντουμ από τους Υπουργούς Εξωτερικών και Κοινοπολιτειακών Σχέσεων της βρετανικής κυβέρνησης, ημερ. 26 Ιουλίου 1967, με τίτλο

«DEFENCE AND CYPRUS - POLICY COMMITTEE CYPRUS - Joint Memorandum by the Secretary of State for Foreign Affairs and the Secretary of State for Commonwealth Affairs» (Σημ.: Δεν είχαν ακόμα συγχωνευθεί τα δύο τμήματα σε ένα ως Υπ. Εξωτερικών και Κοινοπολιτείας).

Στο κοινό αυτό μεμοράντουμ καταγράφονται οι θέσεις της Βρετανίας έναντι του Κυπριακού υπό το φως των τότε παρασκηνιακών ενεργειών μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας.

Το σημαντικό στο όλο αυτό έγγραφο και το περιεχόμενό του είναι το γεγονός ότι, δύο μόνο μέρες μετά την κυκλοφορία του σε διάφορα τμήματα, περιλαμβανομένου και του Πρωθυπουργικού Γραφείου, με εντολή του Υπουργικού Συμβουλίου (Cabinet Office), σε φάκελο του οποίου βρίσκεται σήμερα αποδεσμευμένο, ακολούθησε άμεση απόσυρσή του! Γράφει η σχετική εντολή απόσυρσης, ημερ. 28 Ιουλίου 1967, υπογραμμένη από τους κ.κ. Burke Trend, P. Rogers H. L. Lawrence-Wilson:

«Αυτό το μεμοράντουμ αποσύρεται από την κυκλοφορία. Όλα τα αντίγραφα πρέπει να επιστραφούν αμέσως στον κ. V. C. Budgen, Committee Section, Cabinet Office, S.W.1. Η απόφαση για την απόσυρση του μεμοράντουμ πάρθηκε στη σημερινή συνεδρία της Επιτροπής για Άμυνα και Εξωτερική Πολιτική».

Στις 3 Αυγούστου 1967, άλλη σημείωση γράφει ότι ζήτησαν από το Πρωθυπουργικό Γραφείο όπως επισυνάψουν την επιστολή απόσυρσης στα αντίγραφά τους, γνωρίζοντας ότι από εκεί δεν θα επιστρέφονταν τα αντίγραφα. Το ίδιο θα έκαναν και ο Secretary of the Cabinet και ο Deputy Secretary για εξωτερικές υποθέσεις, δηλαδή να κρατήσουν τα αντίγραφά τους με την προϋπόθεση ότι θα επισύναπταν την επιστολή απόσυρσής της.

Το κείμενο του μεμοράντουμ ξεκινά με το γεγονός ότι οι κυβερνήσεις Ελλάδας και Τουρκίας συνέχιζαν να εξερευνούν την πιθανότητα συμφωνίας για λύση του Κυπριακού και ότι πρόσφατα (τότε) υπήρξε η σκέψη για πραξικόπημα από την ελληνική Κυβέρνηση για ανατροπή του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου και της κυπριακής Κυβέρνησης. Το έγγραφο «αναθεωρεί τα κύρια σημεία των βρετανικών συμφερόντων και πολιτικών σε σχέση με την Κύπρο».

Βρετανικά συμφέροντα

«Η Κύπρος είναι σημαντική για το Ηνωμένο Βασίλειο, για τρεις λόγους. Είναι μέλος της Κοινοπολιτείας. Η διαμάχη επηρεάζει τις σχέσεις μας με την Τουρκία και την Ελλάδα. Οι κυρίαρχες περιοχές των Βάσεων στο νησί παίζουν μεγάλο ρόλο για τις υποχρεώσεις μας προς το CENTO και τους αεροδιαδρόμους μέσω Τουρκίας και Ιράν για τον Περσικό Κόλπο και την Άπω Ανατολή.

»Τα συμφέροντα της κυβέρνησης της Α.Μ. ονομαστικώς:

Α) Να διατηρήσουμε την πολιτική σταθερότητα στη νοτιο-ανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ εμποδίζοντας σοβαρές συγκρούσεις ή πόλεμο μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδας.

Β) Να διατηρήσουμε καλές σχέσεις με την Τουρκία (την κύρια δύναμη και συγκριτικά σταθερή) και ειδικότερα να διατηρήσουμε τις εναέριες διευκολύνσεις (over-flying facilities) που μας παρέχονται από αυτήν (Τουρκία), εφόσον δίχως αυτές οι κυρίαρχες περιοχές των Βάσεών μας στην Κύπρο ελάχιστα θα μας προσφέρουν.

»Να κρατήσουμε την Κύπρο συνδεδεμένη με τον δυτικό κόσμο (και σίγουρα όχι κάτω από σοβιετική ή αραβική κυριαρχία) και στην περιοχή της Στερλίνας (με το ισοζύγιό της πάνω από £50 εκ.)

»Η σημερινή κατάσταση στην Κύπρο, αν δεν χειροτερέψει, δεν επηρεάζει τα βρετανικά συμφέροντα. Όμως, θα ήταν πιο σίγουρο με μια νέα διευθέτηση, νοουμένου ότι θα ήταν γενικά αποδεκτή και διαρκής, του είδους που σήμερα προωθούν οι Έλληνες, δηλαδή ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα με κάποιου είδους αποζημίωση προς την Τουρκία στην Κύπρο. Όμως, η προοπτική μιας τέτοιας διευθέτησης δεν είναι καλή, κατά τη γνώμη μας, παρόλο που σήμερα έχει περισσότερες προοπτικές, παρά πριν από το πραξικόπημα στην Αθήνα.

Η δική μας πολιτική πρέπει να είναι η διατήρηση ουδέτερου ρόλου, προς το παρόν, καλώντας για μετριοπάθεια όλες τις πλευρές. Η κυβέρνηση της Αυτής Μεγαλειότητος δεν θα παίξει ηγετικό ρόλο, τουλάχιστον μέχρι να φανεί ότι μπορεί να υπάρξει διευθέτηση. Όπου είναι δυνατόν, να δουλέψουμε μέσω των Ηνωμένων Εθνών, και επειδή όλα είναι τόσο ρευστά και ελάχιστες αλλαγές μπορούν να ανατρέψουν τα πάντα, θα πρέπει να κρατήσουμε υπό συνεχή αναθεώρηση την πολιτική μας έναντι της Κύπρου.

»Δεν μπορούμε να ικανοποιούμε ταυτόχρονα και την Τουρκία και την κυπριακή Κυβέρνηση σ’ αυτόν τον χειρισμό. Σε κάθε διαμάχη πρέπει επίσης να σκεφτόμαστε ποια ενέργεια έχει περισσότερες προοπτικές για τελική λύση… Όλα εξαρτώνται από τις εξελίξεις. Η κυπριακή κυβέρνηση δήλωσε πρόσφατα και δημοσίως ότι δεν δέχεται λύση που περιλαμβάνει τουρκική βάση στο νησί.

»Από την άλλη, πρέπει να αποφεύγουμε να εισηγούμαστε ότι υποστηρίζουμε τέτοια διευθέτηση εκ των προτέρων. Το να δεσμευθούμε με αυτόν τον τρόπο, σίγουρα θα μας φέρει ανταγωνιστικά έναντι της Κυπριακής Δημοκρατίας και ίσως και έναντι και των τριών ενδιαφερομένων μερών, αν η επέμβαση αποδειχθεί ανεπιτυχής. Επίσης, θα μας είναι δύσκολο να υπερασπιστούμε τη θέση αυτή δημοσίως, γιατί θα φανεί ότι προσπαθούμε να επιτύχουμε την απορρόφηση της Κύπρου από την αντιδημοκρατική στρατιωτική κυβέρνηση (Ελλάδας) εναντίον των επιθυμιών του λαού της Κύπρου.

»Το πώς θα αντιδράσουμε σε μια τέτοια διαπραγμάτευση πρέπει να εξαρτάται από τους όρους της προτεινόμενης διευθέτησης και το πώς θα κρίνουμε εμείς την διάθεση των Κυπρίων. Προς το παρόν, πρέπει να κρατήσουμε δημόσια μια γραμμή μεγάλης επιφυλακτικότητας.

Η απορρόφηση της Κύπρου από μια Ελλάδα με τη σημερινή κυβέρνηση δεν θα γίνει δεκτή από την κοινή γνώμη σ’ αυτήν τη χώρα (Βρετανία) ή σε άλλη φιλελεύθερη δημοκρατία. Νοουμένου ότι μια τέτοια λύση γίνεται καθαρά αποδεκτή από την κυπριακή Κυβέρνηση και τους Τουρκοκυπρίους και φαίνεται ως διαρκής λύση, δεν θα σταθούμε εμπόδιο. Και θα αντικρούσουμε τις επικρίσεις εδώ (Λονδίνο), επικαλούμενοι ότι αυτή είναι η επιθυμία όλων των εμπλεκομένων και εξυπηρετεί τα βρετανικά συμφέροντα.

»Συντάχθηκε στο Φόρεϊν Όφις στις 26 Ιουλίου 1967».

Το μεμοράντουμ αυτό θα πρέπει να μελετηθεί σε συνδυασμό με την προηγούμενή μας δημοσίευση της Κυριακής, 22 Ιουλίου 2018, με το ΙΣΤΟΡΙΚΟ που συνέταξε η κ. Angela Gillon του Φόρεϊν Όφις στις 19 Μαρτίου 1986, με αφορμή τις δηλώσεις Γλ. Κληρίδη, για την προσφορά παραχώρησης της «Δεκέλειας» στους Τούρκους σε περίπτωση συμφωνίας Ελλάδας - Τουρκίας για διπλή Ένωση. Και το οποίο έγγραφο αποδεσμεύθηκε στις 28 Ιουνίου 2018.

Σημ.: Το CENTO (The Central Treaty Organization) ήταν το Σύμφωνο της Βαγδάτης που ιδρύθηκε το 1955 και διαλύθηκε το 1979.

ΦΑΝΟΥΛΑ ΑΡΓΥΡΟΥ
Ερευνήτρια / δημοσιογράφος