Σημερινή

Πέμπτη, 19/07/2018
RSS

Η «κοινότητα Πεπρωμένου» και η ιστορική συνείδηση

| Εκτύπωση | 08 Ιούλιος 2018, 18:03 | Του Niyazi Kızılyürek

Η ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΠΟΡΕΙΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΚΑΙ Η ΚΥΠΡΟΣ: ΔΥΟ ΑΝΤΙΘΕΤΕΣ ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ

Η ΕΥΡΩΠΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕ ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΠΕΠΡΩΜΕΝΟ ΚΙ ΕΜΕΙΣ ΔΕΝ ΚΑΤΟΡΘΩΣΑΜΕ ΝΑ ΚΑΤΑΛΑΒΟΥΜΕ ΟΤΙ ΕΙΜΑΣΤΕ «ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΠΕΠΡΩΜΕΝΟΥ» («SCHICKSALSGEMEINSCHAFT») ΚΑΙ ΠΕΠΡΩΜΕΝΟ ΜΑΣ ΕΙΝΑΙ ΝΑ ΖΗΣΟΥΜΕ ΜΑΖΙ

Με άλλα λόγια, πολεμήσαμε για χάρη της ένωσης, της διχοτόμησης, του ελληνοκυπριακού ενιαίου κράτους, του χωριστού τουρκικού κράτους, αλλά δεν τα καταφέραμε και θρηνήσαμε πολλά θύματα. Σήμερα, η μοίρα των δύο κοινοτήτων συνυφαίνεται περισσότερο από κάθε άλλη φορά


Τις προάλλες συμμετείχα σε εκδήλωση της ευρωομάδας της Αριστεράς στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Σκεπτόμενος τι μπορεί να πει κάποιος, προερχόμενος από μια μικρή και διαιρεμένη χώρα όπως η Κύπρος, σε έναν θεσμό της ΕΕ, η οποία τείνει να ενοποιηθεί σε μια τεράστια ήπειρο, πέρασε από το μυαλό μου ότι η Κύπρος βαδίζει σε αντίθετη πορεία από την ΕΕ.

Η ΕΕ είναι τόπος όπου χώρες και λαοί, που επιθυμούν να αφήσουν πίσω τους πολέμους και συγκρούσεις, πορεύονται προς την πολιτική ενοποίηση. Κι εμείς είμαστε μια χώρα διαμελισμένη από τις εθνοτικές συγκρούσεις, το πραξικόπημα και τον πόλεμο. Όταν οι ευρωπαϊκές χώρες άρχισαν μεταπολεμικά να οδεύουν προς την ενοποίηση, εμείς σπεύδαμε να διαιρεθούμε στον βούρκο του εθνικισμού. Τρωγόμασταν όχι για να κάνουμε την Κύπρο πατρίδα ανθρώπων, αλλά κομμάτι του τουρκικού και του ελληνικού έθνους, αρχίζοντας διενέξεις υπό τα συνθήματα «Η Κύπρος είναι ελληνική» και «Η Κύπρος είναι τουρκική». Ενώ κατά η δεκαετία του 1960 η Ευρώπη έκανε άλματα προς τη συνένωση, εμείς πασχίζαμε να γκρεμίσουμε το κράτος μας.

Μη θέλοντας να αποδεχθούμε ότι η χώρα μας είναι κοινή πατρίδα Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων, τη διαιρέσαμε εξ ολοκλήρου με τη σύγκρουση, το πραξικόπημα και τον πόλεμο του 1974. Κι ενώ οι ευρωπαϊκές χώρες που, όπως εμείς, σύρθηκαν κάποτε στον πόλεμο, λόγω του εθνικισμού, συνεχίζουν τον δρόμο της ενοποίησης, συσφίγγοντας ολοένα τους πολιτικούς τους δεσμούς, εμείς συμμετέχουμε σε αυτό το ταξίδι ως διαιρεμένη χώρα.

Το χειρότερο είναι ότι σήμερα, παρά το καθεστώς μέλους της ΕΕ, βρισκόμαστε ενώπιον του κινδύνου μόνιμης διχοτόμησης περισσότερο από κάθε άλλη φορά.
Η Ευρώπη δημιούργησε το κοινό πεπρωμένο κι εμείς δεν κατορθώσαμε να καταλάβουμε ότι είμαστε «κοινότητα πεπρωμένου» («Schicksalsgemeinschaft») και πεπρωμένο μας είναι να ζήσουμε μαζί.

Η έννοια «κοινότητα πεπρωμένου» δεν είναι μια υπερβολική, ρομαντική και μεταφυσική επωδός, αλλά ιστορική συνείδηση. Δεν πιστεύω ούτε στη ρομαντική αντίληψη της ταυτότητας («Τι χαρά σε αυτόν που λέει ‘είμαι Κύπριος’»), ούτε στη ρομαντικοποίηση της γεωγραφίας («Σαν την Κύπρον δεν έσιει»).

«Είμαστε κοινότητα πεπρωμένου», γιατί:

Πολεμήσαμε για να κάνουμε την Κύπρο ελληνική, μα δεν τα καταφέραμε.

Πολεμήσαμε για να καταστήσουμε τους Τουρκοκύπριους μειονότητα σ’ ένα ελληνοκυπριακό κράτος, μα δεν τα καταφέραμε.

Πολεμήσαμε για να δημιουργήσουμε ένα χωριστό τουρκικό κράτος στην Κύπρο, μα δεν τα καταφέραμε.

Με άλλα λόγια, πολεμήσαμε για χάρη της ένωσης, της διχοτόμησης, του ελληνοκυπριακού ενιαίου κράτους, του χωριστού τουρκικού κράτους, αλλά δεν τα καταφέραμε και θρηνήσαμε πολλά θύματα.

Σήμερα, η μοίρα των δύο κοινοτήτων συνυφαίνεται περισσότερο από κάθε άλλη φορά.

Το ομοσπονδιακό κράτος

Αυτά που τόσο μας συνδέουν είναι όλα όσα δεν κατορθώσαμε να πετύχουμε στο παρελθόν και όσα προσδοκούμε να κατακτήσουμε στο μέλλον. Η μόνιμη διαίρεση του νησιού ισοδυναμεί με τον θάνατο των Τουρκοκυπρίων ως πολιτικών υποκειμένων. Αυτό σημαίνει ότι οι Ελληνοκύπριοι χάνουν οριστικά τη μισή πατρίδα τους και υποχρεώνονται να ζήσουν υπό τη σκιά της Τουρκίας. Αυτός είναι ο λόγος που μας ονομάζω «κοινότητα πεπρωμένου» και θεωρώ ότι αυτή θα πραγματωθεί πολιτικά στο Ομοσπονδιακό Κράτος της Κύπρου.

Μερικοί από μας λένε «δοκιμάσαμε το ομοσπονδιακό κράτος και δεν λειτουργεί».

Όχι! Καθόλου δεν δοκιμάσαμε να ιδρύσουμε ομοσπονδιακό κράτος. Αντίθετα, δοκιμάσαμε διάφορες μορφές του τουρκικού και ελληνικού εθνικισμού και, αφού πληρώσαμε βαρύ τίμημα, είδαμε εντέλει ότι δεν εφαρμόζονται.

Κάποιοι άλλοι ισχυρίζονται ότι οι Τουρκοκύπριοι είναι υποχείρια της Τουρκίας και, ως εκ τούτου, η Τουρκία θα διοικεί το ομοσπονδιακό κράτος που θα δημιουργηθεί.

Αυτή η ρητορεία, που άρχισε να επικρατεί τις τελευταίες μέρες εντός της ελληνοκυπριακής κοινότητας, είναι όχι μόνο λανθασμένη, αλλά και επικίνδυνη.

Καταρχήν, είναι επικίνδυνη, γιατί σπέρνει τον φόβο στους πολίτες και τους απομακρύνει από το ομοσπονδιακό όραμα.

Είναι λανθασμένη, γιατί οι Τουρκοκύπριοι ανήκουν σε αυτό που στις πολιτικές επιστήμες ονομάζεται «offshoot nations» («έθνη-παραφυάδες»), όπως ακριβώς οι Κεμπεκιανοί στον Καναδά. Για πολλά χρόνια ζούσαν μακριά και χωριστά από τις χώρες καταγωγής τους, με αποτέλεσμα να αναπτύξουν μια ιδιαίτερη αυτοσυνειδησία. Διατρανώνουν με ζήλο ότι διαθέτουν ξεχωριστό χαρακτήρα και ιδιαιτερότητες. Σήμερα, η «τουρκο-κυπριωτικότητα», την οποία βλέπουμε ως ισχυρή πολιτισμική φλέβα στην τουρκοκυπριακή κοινότητα, καθρεφτίζει αυτή την ιστορική πραγματικότητα.

Ναι, «είμαστε κοινότητα πεπρωμένου», αλλά ποιο το όφελος, αν αυτό δεν εκφραστεί στη συνείδηση;

Τι να σου κάνει η «ιστορία», αν οι Ελληνοκύπριοι δεν αποδέχονται τους Τουρκοκύπριους ως αναπόσπαστο κομμάτι του «πεπρωμένου» τους;

Και τι μπορεί να γίνει, αν οι Τουρκοκύπριοι δεν θέλουν να καταλάβουν ότι μοιράζονται μια κοινή μοίρα με τους Ελληνοκύπριους;

Τι να σου κάνει η πολιτική, όταν δεξιοί και αριστεροί πολιτικοί ειδήμονες, έστω κι αν ξέρουν ότι οι Τουρκοκύπριοι μέρα με τη μέρα πλησιάζουν προς στο τέλος τους ως πολιτικά υποκείμενα, πασχίζουν να λάβουν αξιώματα στην ΤΔΒΚ με καλοπιάσματα και μίζερα κλαψουρίσματα;

Οι ελληνοκυπριακές ελίτ μπορούν να μιλήσουν για ένα κοινό μέλλον, αν πλάθουν ανέφικτες γεωπολιτικές φαντασιώσεις, αδιαφορώντας για τη σταδιακή εξασθένιση των Τουρκοκυπρίων, λόγω της μη λύσης;

Ναι, «είμαστε κοινότητα πεπρωμένου», αλλά, αν αυτό δεν εκδηλωθεί στη συνείδηση, ούτε η ιστορία, αλλά ούτε και η πολιτική μάς σώζει.