Σημερινή

Πέμπτη, 25/04/2019
RSS

Η ώρα της τουρκικής κάλπης

| Εκτύπωση | 24 Ιούνιος 2018, 18:05 | Της Μικαέλλας Λοΐζου

ΠΩΣ ΕΚΛΕΙΣΕ Ο ΠΡΟΕΚΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΙ ΓΙΑΤΙ Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΕΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΕΣ

ΤΟ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟ ΕΡΩΤΗΜΑ ΤΗΣ ΣΗΜΕΡΙΝΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ Η ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟΕΔΡΙΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ ΑΛΛΑ Η ΣΥΝΘΕΣΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΤΟΥΡΚΙΚΗΣ ΕΘΝΟΣΥΝΕΛΕΥΣΗΣ, ΚΑΘΩΣ ΥΠΑΡΧΕΙ ΤΟ ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΟ ΟΙ ΠΛΕΙΟΨΗΦΙΕΣ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΤΕΤΟΙΕΣ, ΠΟΥ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΝΤΑΙ ΣΟΒΑΡΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ

Την προεδρία της χώρας διεκδικούν έξι υποψήφιοι, ενώ στις βουλευτικές εκλογές υπάρχουν δύο μεγάλες κομματικές συμμαχίες, καθώς και αυτόνομες κάθοδοι κομμάτων


Στις κάλπες οδηγούνται σήμερα σχεδόν 60 εκατομμύρια Τούρκοι ψηφοφόροι, για να επιλέξουν ταυτόχρονα την εκτελεστική και τη νομοθετική τους εξουσία. Οι διπλές πρόωρες εκλογές, που ανοίγουν τον δρόμο για την εφαρμογή του νέου, προεδρικού συστήματος διακυβέρνησης της κατοχικής χώρας, έχουν αρκετές ιδιαιτερότητες, όπως για παράδειγμα το γεγονός πως κόμματα τα οποία συμμαχούν στις βουλευτικές εκλογές είναι αντίπαλα στις προεδρικές.

Το γεγονός αυτό καθιστά ακόμη πιο δύσκολες τις όποιες προβλέψεις, καθώς παρατηρείται μετακίνηση ψηφοφόρων εντός των συνασπισμών που έχουν δημιουργηθεί. Πέραν της ιδιάζουσας αυτής κατάστασης, όμως, εντύπωση προκαλεί και η απουσία ενθουσιασμού ανάμεσα στον λαό, κάτι που αποτελούσε χαρακτηριστικό σε προηγούμενες εκλογικές διαδικασίες.

Υπενθυμίζεται ότι την προεδρία της χώρας διεκδικούν έξι υποψήφιοι, ενώ στις βουλευτικές εκλογές υπάρχουν δύο μεγάλες κομματικές συμμαχίες, καθώς και αυτόνομες κάθοδοι κομμάτων: Η μία είναι η «Συμμαχία του Λαού», που αποτελείται από το κυβερνών κόμμα AKP και τα εθνικιστικά MHP και BBP. Τα τρία αυτά κόμματα υποστηρίζουν τον Ταγίπ Ερντογάν στις προεδρικές.

Η άλλη, της αντιπολίτευσης, είναι η «Εθνική Συμμαχία», που αποτελείται από το CHP, το IYI, το SP και το DP. Τα πρώτα τρία έχουν δικούς τους υποψηφίους στις προεδρικές εκλογές, τους Μουχαρέμ Ιντσέ (CHP), Μεράλ Άκσενερ (IYI), Ταμέλ Καραμολλάογλου (SP), ενώ το DP υποστηρίζει την υποψηφιότητα Άκσενερ. Το «Κόμμα Δημοκρατίας των Λαών» HDP και το «Κόμμα της Πατρίδας» Vatan κατέρχονται μόνα τους τόσο στις βουλευτικές εκλογές όσο και στις προεδρικές, με υποψηφίους τον Σελαχατίν Ντεμιρτάς και τον Ντογού Περιντσέκ αντίστοιχα, ενώ το ισλαμιστικό κουρδικό κόμμα HUDA-PAR στις προεδρικές υποστηρίζει το Ερντογάν και στις βουλευτικές κατέρχεται μόνο του.

Οι μονομάχοι

Οι ενδείξεις είναι ότι ο Ταγίπ Ερντογάν θα καταφέρει να επανεκλεγεί στην Προεδρία της Τουρκίας, έστω και εάν χρειαστεί να κυριαρχήσει στον δεύτερο γύρο. Το βασικότερο ζήτημα που αντιμετωπίζει είναι η φανερή του φθορά, βιολογική και πολιτική, καθώς και η μη πλήρης ανταπόκριση του κομματικού μηχανισμού. Όπως εξήγησε στη «Σ» ο Δρ Τουρκικών και Μεσανατολικών Σπουδών, Νίκος Μούδουρος, ο βασικός προσανατολισμός της προεκλογικής εκστρατείας του Ερντογάν ήταν ο «επαναπατρισμός» κάποιων τμημάτων της κοινωνίας που τον στήριζαν στο παρελθόν και από το 2015 και έκτοτε αποστασιοποιήθηκαν.

Προς τον σκοπό αυτό, για παράδειγμα, άρχισε να υιοθετεί πολιτικές προτάσεις της αντιπολίτευσης, για τις οποίες είχε διακηρυγμένες διαφορετικές θέσεις και άσκησε «εκλογική οικονομία» για πρώτη φορά. Πολλή σημασία δίδεται στην εκλογική συμπεριφορά νεαρότερων ψηφοφόρων ενός συγκεκριμένου μορφωτικού επιπέδου, κυρίως ελεύθερων επαγγελμάτων, που ζουν στους μητροπολιτικούς νομούς της Τουρκίας.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει, όμως, η περίπτωση του υποψηφίου του «Ρεπουμπλικανικού Κόμματος», Μουχαρέμ Ιντσέ, ο οποίος, εάν επιβεβαιωθούν οι ενδείξεις για προεδρικές δύο γύρων, θα βρίσκεται κατά πάσα πιθανότητα στο ψηφοδέλτιο απέναντι από τον Ταγίπ Ερντογάν. Ο Ιντσέ φαίνεται να εκμεταλλεύεται την κόπωση που παρουσιάζει ο Ερντογάν για να εμφανίζεται ως ο πλέον ενθουσιώδης υποψήφιος που μπορεί να ξεσηκώσει τα πλήθη.

«Αυτό που κατάφερε είναι πως έβαλε την γλώσσα του ενθουσιασμού σε ένα πλαίσιο πολιτικό και όχι συγκρουσιακό -κάτι που είχε κουράσει τους ψηφοφόρους του Ερντογάν- για να προσπαθήσει να σπάσει τις γραμμές της πόλωσης. Το πόσο επιτυχημένο είναι αυτό θα το δούμε στο αποτέλεσμα. Μια πρώτη επιτυχία, πάντως, είναι πως ο ίδιος φαίνεται να καταγράφει μεγαλύτερα ποσοστά από το κόμμα του», επεσήμανε ο Δρ Μούδουρος.

Σημαντικά είναι, όμως, και τα ανοίγματα που έκανε προς τους Κούρδους, κάτι που παραδοσιακά δεν συμβαίνει με το CHP. Είχε ανοικτό δίαυλο επικοινωνίας μαζί τους από το 2016, όταν και καταψήφισε την άρση της ασυλίας των βουλευτών του HDP, τον οποίο τώρα ενίσχυσε. Χαρακτηριστικό είναι, σύμφωνα με τον κ. Μούδουρο, το γεγονός πως, ενώ σπανίως κάποιος πέραν του ΑΚΡ ή του HDP μπορεί να κάνει συλλαλητήριο στο Ντιγιάρμπαρκιρ (μια από τις μεγαλύτερες κουρδικές πόλεις), κατάφερε να κάνει ένα σχετικά επιτυχημένο συλλαλητήριο, κάτι που υποδηλοί πως είχε την «άδεια» του HDP.

Η Μεράλ Άκσενερ, ενώ συγκέντρωσε αρχικά μεγάλο ενδιαφέρον γύρω από το πρόσωπό της, φαίνεται πως έχασε μέρος αυτής της δυναμικής, καθώς δεν θεωρείται από το ευρύ κοινό νέα πολιτικός που μπορεί να υπερβεί τις γραμμές τις πόλωσης, ενώ τα βασικά της κέρδη εισρέουν από το MHP, από τη δεξαμενή του οποίου προέρχονται και τα βασικά στελέχη του κόμματός της. Η ανικανότητά της να υπερβεί τα όρια του εθνικισμού, δεν της επιτρέπει να διεισδύσει βαθύτερα στην τουρκική δεξιά, όπως ήταν η αρχική εικόνα που είχε δημιουργηθεί.

Ίσως πιο μεγάλη έκπληξη, σύμφωνα με τον Δρα Μούδουρο, είναι η περίπτωση του Τεμέλ Καραμολλάογλου, καθώς προέρχεται από την οικογένεια του ισλαμισμού, όπως και ο Ερντογάν, και έχει επιτύχει στο να προσφέρει μία από τις πιο ολοκληρωμένες κριτικές προσεγγίσεις, μέσα από την ισλαμιστική κοσμοθεωρία, σπάζοντας έτσι το μονοπώλιο του Τούρκου Προέδρου. Μάλιστα, ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί η στάση του στο Κουρδικό, η οποία για τα δικά του δεδομένα περιλαμβάνει αρκετές υπερβάσεις.

Πολύ ενδιαφέρουσα είναι, βεβαίως, η υποψηφιότητα του Σελλαχατίν Ντεμιρτάς, ο οποίος κάνει προεκλογική από τη φυλακή. Ο κουρδικής καταγωγής υποψήφιος αποτελούσε, ενόσω ήταν ελεύθερος, την πιο ισχυρή και αποτελεσματική αντιπολίτευση στον Ταγίπ Ερντογάν, συμπαρασύροντας μαζί του κι άλλα κοινωνικά ρεύματα, που άλλαξαν τη στάση τους έναντι του Κουρδικού, σημείωσε ο Δρ Μούδουρος.

Το HDP φαίνεται ότι θα ξεπεράσει το εκλογικό όριο του 10%, παρά το γεγονός πως περίπου 6000 στελέχη του μπαινοβγαίνουν στη φυλακή και τις «ύποπτες» μετακινήσεις καλπών, από πλευράς κυβέρνησης, σε νοτιοανατολικές περιοχές της Τουρκίας. Για να υπερβεί τις πρακτικές δυσκολίες που δημιουργεί η στοχευόμενη πολεμική εναντίον του, το HDP φρόντισε στα ψηφοδέλτιά του στις βουλευτικές να περιληφθούν υποψήφιοι που προέρχονται από τον χώρο της αριστεράς, για να διευρύνει την απήχησή του.

Αινίγματα

Το μεγαλύτερο αίνιγμα της σημερινής διαδικασίας δεν είναι η κατάταξη στις προεδρικές εκλογές αλλά η σύνθεση της νέας Τουρκικής Εθνοσυνέλευσης. Όπως εκτιμά ο Νίκος Μούδουρος, είτε αποκτήσει την πλειοψηφία το ΑΚΡ και οι σύμμαχοί του είτε η αντιπολίτευση, οι διαφορές θα είναι σχετικά μικρές, οι οποίες, σε συνδυασμό με την αύξηση των εδρών σε 600, θα δημιουργήσουν προβλήματα.

Προτεραιότητα του Ταγίπ Ερντογάν βέβαια είναι να αποκτήσει τον έλεγχο του κοινοβουλίου, όμως ακόμη κι αυτό κρύβει τις παγίδες του, καθώς θα πρέπει να γίνουν εκχωρήσεις στα συνεργαζόμενα κόμματα, για να εξασφαλίσει μακροπρόθεσμα υποστήριξη στο κυβερνητικό έργο. Το ίδιο ισχύει και για την αντιπολίτευση, που θα πρέπει να αναγνωρίσει την κοινοβουλευτική παρουσία του HDP, εάν αποκτήσει την κοινοβουλευτική πλειοψηφία.

Υπάρχει το ενδεχόμενο οι πλειοψηφίες να είναι τέτοιες, που να δημιουργούνται σοβαρά προβλήματα στη διακυβέρνηση της Τουρκίας. Εάν, για παράδειγμα, επικρατήσει η αντιπολίτευση, πιθανόν να μην μπορούν να περάσουν σημαντικά κυβερνητικά νομοσχέδια, όπως ο κρατικός προϋπολογισμός. Στη βάση αυτού του σεναρίου εδράζονται και οι ανησυχίες για περαιτέρω πολιτική αστάθεια, η οποία θα εξαναγκάσει είτε τη Βουλή είτε τον ίδιο τον Ερντογάν να προκηρύξουν νέες εκλογές.

Ο Ερντογάν, όμως, συνταγματικά θα δυσκολευτεί να το πράξει αυτό, καθώς αυτόματα αποκλείεται από υποψήφιος γιατί θα έχει συμπληρώσει το όριο θητειών και έτσι θα εξαρτάται από τη Βουλή, αφού αν τις συγκαλέσει η ίδια θα δικαιούται να επανεκλεγεί. Το μόνο σίγουρο είναι πως εάν επαληθευθεί το σενάριο της αντιπολιτευόμενης βουλής, η συγκατοίκηση στην εξουσία θα είναι ιδιαιτέρως άβολη…