Σημερινή

Κυριακή, 23/09/2018
RSS

Κάθετες αποκλίσεις για την οριζόντια

| Εκτύπωση | 04 Μάρτιος 2018, 18:02 | Της Μικαέλλας Λοΐζου

ΤΑ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΚΟΜΜΑΤΑ ΕΙΝΑΙ ΑΝΟΙΧΤΑ ΣΕ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ, ΑΛΛΑ ΥΠΟ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ

ΑΝ ΚΑΙ ΟΙ ΠΛΕΙΣΤΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΤΗΣ ΟΡΙΖΟΝΤΙΑΣ ΨΗΦΟΦΟΡΙΑΣ, ΕΚΦΡΑΖΟΥΝ ΣΟΒΑΡΕΣ ΑΝΗΣΥΧΙΕΣ ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΟ ΧΕΙΡΑΓΩΓΗΣΗΣ ΤΗΣ ΨΗΦΟΥ, ΚΑΤΙ ΠΟΥ ΚΑΤΑΛΥΕΙ ΤΗΝ ΟΥΣΙΑ ΤΟΥ ΜΕΤΡΟΥ

Την πρόταση των Οικολόγων για την οριζόντια επανέφερε αυτήν την εβδομάδα ο Γιώργος Περδίκης. Ωστόσο, λόγω του αριθμού των εκλογικών νομοθετημάτων που εκκρεμούν ενώπιον της Επιτροπής Εσωτερικών, αποφασίστηκε η ομαδοποίησή τους και αναμένεται να συζητηθούν όλα μαζί πριν από το καλοκαίρι


Το ζήτημα της οριζόντιας ψηφοφορίας επανήλθε στην επικαιρότητα την εβδομάδα που μας πέρασε, μετά την ανακίνησή του από το Κίνημα Οικολόγων-Συνεργασία Πολιτών. Πιο συγκεκριμένα, ο Πρόεδρος και βουλευτής του Κινήματος, Γιώργος Περδίκης, με επιστολή που απηύθυνε στην Πρόεδρο της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Εσωτερικών, Ελένη Μαύρου, ζήτησε τη συζήτηση της πρότασης νόμου που είχε καταθέσει το Κίνημα το 2017, έτσι ώστε να μπορέσει, εάν εγκριθεί, η αλλαγή να ισχύσει από τις Ευρωεκλογές που θα πραγματοποιηθούν τον Μάιο του 2019.

Θα πρέπει, ωστόσο, να σημειωθεί, πως έτσι κι αλλιώς υπήρχε πρόθεση από πλευράς της Επιτροπής το θέμα να συζητηθεί το επόμενο χρονικό διάστημα. Η κ. Μαύρου ενημέρωσε τα μέλη, μετά την επανέναρξη των εργασιών της Βουλής, ότι εκκρεμεί μία σειρά από εκλογικά νομοσχέδια και συναφείς προτάσεις νόμου, που δεν έχουν ακόμη εξεταστεί, συμπεριλαμβανομένων και αυτών για την οριζόντια ψηφοφορία, αλλά και άλλα θέματα παρόμοιας υφής που αφορούν ζητήματα όπως τις θητείες και τα δικαιώματα των βουλευτών.

Με δεδομένο τον αριθμό τους, αποφασίστηκε ότι θα ομαδοποιηθούν και θα συζητηθούν όλα μαζί, πριν από το καλοκαίρι. Όπως δήλωσε στη «Σημερινή» της Κυριακής η Πρόεδρος της Επιτροπής, αναμένει η συζήτηση να γίνει τον Απρίλιο ή τον Μάιο. Ως εκ τούτου, το πιο πιθανό είναι η πρόταση του κ. Περδίκη να μην απομονωθεί και να συζητηθεί μαζί με τις υπόλοιπες.

Σύγκρουση φιλοσοφιών

Θα πρέπει, βεβαίως, να σημειωθεί πως ακόμη και τα κόμματα που τάσσονται ανοικτά υπέρ της οριζόντιας ψηφοφορίας, δεν σημαίνει απαραίτητα πως προτείνουν την ίδια μεθοδολογία και αναμένεται πως θα προκύψουν διαφωνίες, ενώ θα ανακύψουν και πρακτικά ζητήματα. Πέραν, όμως, τούτου, υπάρχουν και κόμματα που εκφράζουν ενδοιασμούς ή ακόμη και ανοικτή διαφωνία, τόσο σε σχέση με την πρακτική εφαρμογή του μέτρου όσο και με τη φιλοσοφία του.

Θεωρούν, δηλαδή, πως ο εκλογέας στην κάλπη ψηφίζει πολιτικές και όχι πρόσωπα και πως η οριζόντια ψηφοφορία θα θέσει την ίδια την πολιτική σε δεύτερη μοίρα, αλλοιώνοντας το κριτήριο της ψήφου. Η πλέον σοβαρή ανησυχία, όμως, που τίθεται σχεδόν απ' όλα τα κόμματα που διατηρούν αμφιβολίες για το μέτρο, είναι η πιθανότητα χειραγώγησης του αποτελέσματος μέσα από κομματικές «γραμμές» υπέρ συγκεκριμένων υποψηφίων, κάτι που θα καταργούσε τη χρησιμότητα της οριζόντιας ψηφοφορίας, που είναι η εκλογή αυτών που οι πολίτες και όχι οι πολιτικές δυνάμεις θεωρούν τους ιδανικούς εκπροσώπους.

Το σκεπτικό

Αιτιολογώντας το αίτημά του, πάντως, ο κ. Περδίκης ανέφερε πως πρέπει να ληφθούν συγκεκριμένα μέτρα για να αντιστραφεί η αυξανόμενη τάση για αποχή και υπάρχουν ενδείξεις πως η υιοθέτηση της οριζόντιας ψηφοφορίας μπορεί να κάνει απέχοντες ψηφοφόρους να επιστρέψουν στις κάλπες. Η πρόταση των Οικολόγων προνοεί ότι οι πολίτες θα έχουν το δικαίωμα να επιλέγουν μεταξύ των υποψηφίων όλων των πολιτικών σχηματισμών, διατηρώντας ταυτόχρονα την επιλογή για «κάθετη» ψηφοφορία του κόμματός τους. Έτσι θα είναι σε θέση να αξιολογούν πρόσωπα, ανεξαρτήτως της κομματικής τους προέλευσης.

Μιλώντας στη «Σημερινή» της Κυριακής, ο κ. Περδίκης χαρακτήρισε υπέρβαση, για τα κόμματα, να υποστηρίξουν την πρότασή του, η οποία πρακτικά αποδομεί τη λογική της πλήρους κομματικοποίησης των εκλογών. Ωστόσο, τόνισε, η οριζόντια ψηφοφορία μπορεί να δώσει διέξοδο στις χιλιάδες απογοητευμένων ψηφοφόρων, που επιλέγουν την αποχή, αφού δεν ταυτίζονται με τις κομματικές γραμμές.

«Η δημοκρατία μας έχει ωριμάσει αρκετά, ώστε να μην χρειάζονται πλέον οι πολίτες να στρατεύονται πίσω από κομματικούς μηχανισμούς, που σε μεγάλο βαθμό υπάρχουν για να αναπαράγουν τον εαυτό τους. Αντίθετα, πρέπει να περάσουμε σε μια νέα εποχή, που ο κάθε πολιτικός θα αξιολογείται για τις θέσεις, το έργο και την ικανότητά του να εκπροσωπήσει το μέρος της κοινωνίας που τον έχει εμπιστευτεί», πρόσθεσε. Διευκρίνισε, ταυτόχρονα, πως η πρόταση των Οικολόγων διατηρεί το δικαίωμα για κάθετη ψηφοφορία και, ως εκ τούτου, ικανοποιεί τόσο τις σύγχρονες όσο και τις πιο παραδοσιακές πολιτικές αξίες της κοινωνίας μας.

Οι θέσεις των κομμάτων

Υπέρ της σταδιακής εφαρμογής της οριζόντιας ψηφοφορίας, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, τάσσεται ο ΔΗΣΥ, που ήταν από τα πρώτα κόμματα που εισήγαγαν την πρόταση στον δημόσιο διάλογο. Πρόκειται για μια πιο ευρεία πρόταση εκσυγχρονισμού του εκλογικού συστήματος, η οποία περιλαμβάνει επίσης την ηλεκτρονική και την επιστολική ψήφο, την επέκταση του χρόνου εγγραφής στους εκλογικούς καταλόγους και άλλα συναφή ζητήματα. Σε ό,τι αφορά την οριζόντια αυτήν καθ’ εαυτήν, η άποψη του ΔΗΣΥ είναι πως πρέπει να εφαρμοστεί σε πρώτο χρόνο στις τοπικές εκλογές και, εάν τα αποτελέσματα είναι θετικά, τότε να επεκταθεί και σε άλλες διαδικασίες, όπως τις Ευρωεκλογές.

Το ζήτημα «σκάλωσε» επειδή όταν ήρθε η ώρα να συζητηθεί, τον Σεπτέμβριο του 2016, υπήρξαν αντιδράσεις επειδή οι δημοτικές εκλογές ήταν μόνο λίγους μήνες μακριά. Έγνοια του ΔΗΣΥ είναι οι οποιεσδήποτε ρυθμίσεις γίνουν για την οριζόντια να μη βρίσκονται σε σύγκρουση με το Σύνταγμα ή με την συνοχή των κομμάτων και να ακολουθηθούν αργά και σταδιακά βήματα.

Το ΑΚΕΛ, αντιθέτως, τάσσεται καθαρά εναντίον της οριζόντιας ψηφοφορίας, καθώς διαφωνεί με το ενδεχόμενο να δίνεται προτεραιότητα στην επιλογή προσώπων. Όπως τονίζουν στην Εζεκία Παπαϊωάννου, τα πρόσωπα σπανίως αντιβαίνουν τις αποφάσεις των κομμάτων τους στο πλαίσιο της ενάσκησης πολιτικής και, ως εκ τούτου, αυτό που πρέπει να αξιολογείται στις εκλογές είναι η πολιτική θέση του κάθε κόμματος και όχι τα πρόσωπα που την εκπροσωπούν. Την ίδια στιγμή, το ΑΚΕΛ εκφράζει και ανησυχία για την πρακτική εφαρμογή του μέτρου, αφού θεωρεί πως με τον τρόπο που λειτουργεί η πολιτική στον τόπο μας, είναι δυνατόν επί σκοπού να επηρεάζεται το εκλογικό αποτέλεσμα με «γραμμές» υπέρ συγκεκριμένων υποψηφίων άλλων συνδυασμών.

Ανοικτό στη συζήτηση προτάσεων για την οριζόντια εμφανίζεται το ΔΗΚΟ, εάν, όμως, ικανοποιούνται κάποιες ουσιαστικές προϋποθέσεις, όπως η αρχή του «ένας άνθρωπος-μία ψήφος». Το ΔΗΚΟ στην ουσία ενστερνίζεται την ανησυχία του ΑΚΕΛ για πιθανή χειραγώγηση του αποτελέσματος και, ως εκ τούτου, τονίζει την ανάγκη εισαγωγής ασφαλιστικών δικλίδων για την εισαγωγή του μέτρου.

Επιφυλάξεις διατηρεί και η ΕΔΕΚ, καθώς θεωρεί πως η οριζόντια ψηφοφορία, ανάλογα, βέβαια, με τον τρόπο που θα εφαρμοστεί, ενδέχεται να καταστρατηγήσει δημοκρατικές αρχές που πρέπει να διέπουν τις εκλογικές αναμετρήσεις. Αυτό μπορεί να συμβεί με πριμοδοτήσεις. Παρά ταύτα, οι Σοσιαλδημοκράτες δηλώνουν έτοιμοι να συζητήσουν το θέμα, ενώ φαίνεται να είναι πιο θετικοί στο ενδεχόμενο κάποιας μορφής οριζόντια ψηφοφορία να εφαρμοστεί στις εκλογές της τοπικής αυτοδιοίκησης.

Το Κίνημα Αλληλεγγύη είναι θερμός υποστηρικτής της οριζόντιας ψηφοφορίας, όμως υπό μία σημαντική προϋπόθεση. Πρόκειται για την εισαγωγή ψηφοδελτίου επικρατείας. Δηλαδή από τους 56 βουλευτές, η Αλληλεγγύη εισηγείται οι δέκα να είναι βουλευτές επικρατείας.

Υπέρ της οριζόντιας ψηφοφορίας τάσσεται η Συμμαχία Πολιτών, που έχει επίσης καταθέσει σχετική πρόταση νόμου στο παρελθόν. Η πρότασή της συνδυάζει τον υπολογισμό των ψήφων και σταυρών προτίμησης, λαμβάνοντας υπ' όψιν την κατανομή τους ανάμεσα σε υποψήφιους και συνδυασμούς και τη διατήρηση της δυνατότητας να επιλέγουν οι εκλογείς κάθετα. Θέση της Συμμαχίας είναι, όπως αναφέρθηκε στη «Σ», πως η υιοθέτηση ενός τέτοιου συστήματος θα τύχει πλατιάς κοινωνικής στήριξης και θα δώσει ανανεωμένο ενδιαφέρον στη συμμετοχή στις εκλογές, καθώς και αναθέρμανση του πολιτικού διαλόγου.

Θέση του ΕΛΑΜ είναι πως είτε οριζόντια είτε κάθετη είναι η ψηφοφορία, η πραγματική αλλαγή θα έρθει όταν ο κόσμος αξιολογεί σωστά τις πολιτικές θέσεις του κάθε κόμματος και σταματήσει να ψηφίζει με κριτήριο την παραδοσιακή του επιλογή. Πιστεύει, μάλιστα, πως δίνεται υπερβολική σημασία σε αυτό το μέτρο και καλλιεργούνται υπέρμετρες προσδοκίες.