Σημερινή

Παρασκευή, 24/11/2017
RSS

Κύπρος 2020, crash test

| Εκτύπωση | 05 Νοέμβριος 2017, 18:01 | Του Χρύσανθου Τσουρούλλη

ΟΙ ΕΚΛΟΓΕΣ ΤΟΥ 2018 ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΝΕΑΣ, ΕΦ’ ΟΛΗΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ, ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ

ΟΠΟΙΟ ΚΑΙ ΑΝ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΩΝ ΕΚΛΟΓΩΝ, ΦΑΙΝΕΤΑΙ ΟΤΙ ΠΟΛΥ ΔΥΣΚΟΛΑ ΘΑ ΥΠΑΡΞΕΙ ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΗ ΜΕ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΑΠΟ ΑΥΤΑ ΠΟΥ ΕΙΔΑΜΕ ΣΤΟ ΚΡΑΝ ΜΟΝΤΑΝΑ. ΑΛΛΑ ΑΡΚΕΤΑ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ ΘΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ, ΑΝΑΛΟΓΑ ΜΕ ΤΟ ΤΙ ΘΑ ΒΓΑΛΕΙ Η ΚΑΛΠΗ, ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΣΥΝΟΛΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ

Όλοι οι βασικοί υποψήφιοι θεωρούν ότι θα κερδίσουν τις εκλογές και ότι θα βρεθούν με τις αρχές του νέου χρόνου στην Προεδρία. Αυτό αναμένεται φυσικά να λέει κάθε σοβαρός υποψήφιος σε εκλογές. Εάν μιλήσετε, όμως, με τα επιτελεία τους, θα δείτε ότι το πιστεύουν κιόλας.

Τον ερχόμενο Φεβρουάριο, όμως, μόνον ένας θα εκλεγεί Πρόεδρος. Θα είναι αυτός, όπως είναι η επικρατούσα «παράσταση νίκης», ο Νίκος Αναστασιάδης; Ή μήπως σε έναν δραματικό δεύτερο γύρο ένας από τους δυο ανθυποψηφίους με γερή κομματική στήριξη, δηλαδή ο Σταύρος Μαλάς ή ο Νικόλας Παπαδόπουλος, θα καταφέρει να τον εκτοπίσει; Μήπως, ακόμα, σε ένα άλλο σενάριο που θα επιβεβαιώσει τη λογική του Γιώργου Λιλλήκα, ο οποίος στρέφεται «απ’ ευθείας στην κοινωνία», θα τους βγει «από την εξωτερική» και θα κάνει την έκπληξη;

Οι περισσότερες συζητήσεις όσων ασχολούνται με τις Προεδρικές αφορούν τον δεύτερο γύρο. Ακούμε διάφορες εκτιμήσεις και σενάρια. Είναι όμως ενδιαφέρον ότι απέναντι στην επικρατούσα «παράσταση νίκης» και οι τρεις βασικοί ανθυποψήφιοι του Προέδρου Αναστασιάδη «ποντάρουν» στον δεύτερο γύρο. Θεωρούν, δηλαδή, ότι το «δύσκολο» είναι να βρεθούν στον δεύτερο γύρο. Από την ώρα που θα δουν τον υποψήφιό τους στον δεύτερο γύρο του Φεβρουαρίου, στα επιτελεία και των τριών διεκδικητών της Προεδρίας θεωρούν τη νίκη τους σχεδόν βέβαιη! Εξάλλου, αυτό ήταν συχνά και το επιχείρημα για να πείσουν ορισμένοι υποψήφιοι για την υπεροχή τους, σε προηγούμενες «εσωτερικές» συζητήσεις που έγιναν.

Τι θα γίνει, όμως, η χώρα και πώς μπορεί να αλλάξει ανάλογα με το ποιος θα βγει νικητής από την κάλπη του Φεβρουαρίου; Γιατί σίγουρα δεν ισχύει αυτό που σκέφτονται πολλοί, ότι δηλαδή «όλοι το ίδιο είναι». Ανάλογα με το ποιος θα κρατήσει τα ηνία της χώρας μετά το 2018, αρκετά πράγματα μπορεί να είναι διαφορετικά.

Στην περίπτωση που επιβεβαιωθούν οι γενικές εντυπώσεις και έστω και δύσκολα ο Νίκος Αναστασιάδης κερδίσει μια δεύτερη θητεία, με εξαίρεση την «περίπτωση Μακαρίου», θα είναι μόλις ο τρίτος από τους επτά Προέδρους μέχρι τώρα που θα έχει καταφέρει κάτι τέτοιο. Οι προηγούμενοι ήταν ο Σπύρος Κυπριανού και ο Γλαύκος Κληρίδης. Από το επιτελείο του Προέδρου μάλιστα παρατηρούν με νόημα ότι την προηγούμενη φορά που έγινε κάτι τέτοιο, το 1998, ήταν και πάλι ο «δικός τους».

Τι θα γίνει την επόμενη μέρα στο Κυπριακό και τι στα εσωτερικά της Κύπρου;

Νέα πρωτοβουλία;

Στο Κυπριακό ήδη σιγά-σιγά εξαγγέλλεται ότι είναι «αρκετά πιθανό» να υπάρξει μια νέα πρωτοβουλία των Ηνωμένων Εθνών. Τι θα σημαίνει, όμως, αυτό; Ο ίδιος ο Πρόεδρος έχει κάνει σαφές ότι «αυτήν τη φορά θα πρέπει να υπάρχει η κατάλληλη προετοιμασία». Και εννοεί ότι η Τουρκία θα προσέλθει με διάθεση να μην απαιτεί διατήρηση εγγυήσεων και στρατευμάτων. Κάτι τέτοιο μέχρι στιγμής δεν φαίνεται καθόλου να επιβεβαιώνεται. Θα σημαίνει άραγε αυτό ότι θα καθυστερήσει μια πρωτοβουλία των Η.Ε.; Θα έχουμε κάποια «ένδειξη» στις προγραμματισμένες επαφές κορυφής ανάμεσα σε Ελλάδα και Τουρκία;

Και πώς θα επενεργήσουν τα όσα ακούγονται στα κατεχόμενα; Θα υπάρξουν ριζικές αλλαγές, σαν αυτές που εξαγγέλλονται αυτές τις μέρες, μέσα από τις εκλογές που θα κάνουν με την αρχή του χρόνου;

Σε περίπτωση, όμως, που δεν υλοποιηθούν τα σενάρια που προβάλλουν οι Τουρκοκύπριοι, οι οποίοι δείχνουν να ζητούν ξανά μια λύση σαν «συνεργασία δύο κρατών», αλλά και αν ακόμα γίνει το μείζον που είναι μια «στραφή» της Τουρκίας να εγκαταλείψει τη θέση για εγγυήσεις κ.λπ., μπορεί με τον Νίκο Αναστασιάδη να έχουμε λύση; Σε αυτό, δηλαδή, το «ιδεώδες σενάριο», ο Πρόεδρος θα ήταν έτοιμος να προχωρήσει, από την ώρα που θα είχε μπροστά του μια δεύτερη θητεία; Ο ίδιος ο Νίκος Αναστασιάδης δεν σταματά να υπογραμμίζει ότι συζητά για μιαν «αποδεκτή λύση». Ταυτόχρονα, εκτός από τις εγγυήσεις, πολλές φορές μίλησε για απαράδεκτες αξιώσεις των Τουρκοκυπρίων να έχουν λόγο και βέτο σχεδόν σε κάθε απόφαση, σε κάθε επίπεδο. Τι θα γίνει με αυτά τα ζητήματα, τα οποία, από την πλευρά τους, οι Τουρκοκύπριοι τα θεωρούν αδιαπραγμάτευτα;

Πιο συγκεκριμένα, τι θα γίνει ειδικά με την «εκ περιτροπής Προεδρία»; Από την ώρα που ο Πρόεδρος λέει ότι συζητά μόνο για αποδεκτή λύση, είναι καθαρό ότι δεν μπορεί να έχουμε «εκ περιτροπής», γιατί ο κόσμος, όπως δείχνουν και όλες οι μετρήσεις, δεν θεωρεί λογικό και δίκαιο κάτι τέτοιο. Από την άλλη, όμως, ακόμα και ο Μουσταφά Ακιντζί έχει πει και επαναλάβει πολλές φορές ότι δεν υπάρχει συμφωνία και λύση χωρίς «εκ περιτροπής».

Θεωρητικά, πάντως, σε περίπτωση επανεκλογής του Προέδρου, το εσωτερικό σκηνικό απέναντι σε μια διαπραγμάτευση θα είναι περίπου το ίδιο. Με κάποιες πολιτικές δυνάμεις εκτός του ΔΗΣΥ να του δίνουν ανοχή ή και στήριξη και κάποιες άλλες δυνάμεις να τον αντιπολιτεύονται έντονα.

Άλλα σενάρια

Στην περίπτωση, όμως, που τελικά θα καταφέρει να διαψεύσει τις μέχρι στιγμής δημοσκοπήσεις, να ξεπεράσει τον Νικόλα Παπαδόπουλο και να βρεθεί σε δεύτερο γύρο και να κερδίσει ο Σταύρος Μαλάς, τι θα αλλάξει στο σκηνικό των διαπραγματεύσεων; Στην άλλη πλευρά, δηλαδή όσον αφορά την Τουρκία και τις εγγυήσεις ή ακόμα τις αναταράξεις στη γραμμή που επικρατεί μεταξύ των Τουρκοκυπρίων, δεν μπορεί να αλλάξουν και πολλά.

Θα επιχειρούσε, άραγε, ο νεοεκλεγείς υποψήφιος του ΑΚΕΛ να δείξει μιαν ακόμα πιο «μαλακή» στάση, για να ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις; Και αν ήθελε να ταυτιστεί με μια «διαλλακτικότερη» στάση στα θέματα εγγυήσεων-ασφάλειας και να θεωρεί, όπως το ΑΚΕΛ, «δεδομένη» την εκ περιτροπής, ποιες πολιτικές δυνάμεις θα στήριζαν την προσπάθειά του; Σε μια τέτοια περίπτωση, ο Δημοκρατικός Συναγερμός θα ήταν τουλάχιστον μοιρασμένος στα δύο. Εκτός του ότι σίγουρα η τουρκική πλευρά θα δοκίμαζε να βάλει «τρικλοποδιές» σε έναν καινούριο...

Εάν, πάλι, ο Νικόλας Παπαδόπουλος βρισκόταν στον δεύτερο γύρο και, όπως λένε οι υποστηρικτές του, τότε θα ήταν «σίγουρος Πρόεδρος», πώς θα ενεργούσε για το Κυπριακό από τον Φεβρουάριο και μετά; Έχει διαβεβαιώσει ότι θα απέσυρε όλες τις θέσεις που κατέθεσε ο Πρόεδρος Αναστασιάδης και τις οποίες θεωρεί απαράδεκτες. Κάνοντας τον κατάλογο, διαπιστώνει κάποιος ότι ουσιαστικά θα έπρεπε να ξεκινήσει η διαπραγμάτευση από την αρχή. Έτσι θεωρεί ο ίδιος ότι ταυτόχρονα θα έκανε και μια διεθνή εκστρατεία, εφαρμόζοντας και τη «νέα στρατηγική».

Θα μπορούσε, όμως, σε ένα τέτοιο σενάριο να υπάρξει διαπραγμάτευση για να αποσυρθούν και οι θέσεις ή να αναθεωρηθούν ορισμένα ζητήματα που και τα Η.Ε. ακόμα θεωρούν «δεδομένα»; Οι πολιτικοί του αντίπαλοι λένε ότι το βέβαιο είναι πως δεν θα γινόταν ποτέ διαπραγμάτευση ξανά. Από το επιτελείο του προβάλλουν θέσεις πολιτικής. Πολύ λογικά, το ερώτημα που μπαίνει είναι εάν θα επεδίωκε μια νέα «κοινή δήλωση» ή και μια νέα συμφωνία, όπως της 8ης Ιουλίου.

Με ποιον όμως θα έκανε μια νέα διαφορετική «κοινή δήλωση» ή και συμφωνία-πλαίσιο; Ακόμα και αν συνεχίσει μετά τον Ιανουάριο να έχει το «πάνω χέρι» ο Μουσταφά Ακιντζί, κάτι που είναι πολύ αμφίβολο, ήδη είναι αποδυναμωμένος. Ειδικά, μάλιστα, ο Ακιντζί, που θεωρεί, όπως ο Νίκος Αναστασιάδης, ότι η διαπραγμάτευσή τους «προχώρησε αρκετά», δεν θα ήταν ποτέ διατεθειμένος να «πάει πίσω». Ακόμα χειρότερο θα ήταν το σκηνικό στην περίπτωση που επικρατούσαν και είχαν τον πρώτο λόγο οι πολιτικοί του αντίπαλοι, χαράζοντας με την Άγκυρα μια πιο σκληρή γραμμή.

Εκτός, όμως, από αυτό το ερώτημα, παραμένει μετέωρο και το ζήτημα της σύνθεσης του εσωτερικού σκηνικού σε μια τυχόν εκλογική νίκη του Νικόλα Παπαδόπουλου. Σε ποιες πολιτικές δυνάμεις θα μπορούσε να στηριχτεί σε περίπτωση που επιχειρούσε να αλλάξει όλο το πλαίσιο; Θα συνέχιζε και μετά τις εκλογές και με βάση την επιτυχία του να λειτουργεί σαν πόλος έλξης διαφόρων δυνάμεων και από ποια πλευρά; Ή, μήπως, σε αντίθετη περίπτωση και αν συναντούσε ισχυρές αντιδράσεις εσωτερικά, θα αναγκαζόταν να κινηθεί σε ένα πλαίσιο «ρεαλισμού», όπως είδαμε να συμβαίνει και στο παρελθόν;

Με δύο λόγια, όποιο και αν είναι το αποτέλεσμα των εκλογών, φαίνεται ότι πολύ δύσκολα θα υπάρξει διαπραγμάτευση με διαφορετικά δεδομένα από αυτά που είδαμε στο Κραν Μοντανά. Αλλά, αρκετά διαφορετικά θα είναι τα πράγματα, ανάλογα με το τι θα βγάλει η κάλπη, για τη διαχείριση του συνολικού πλαισίου. Σε συνδυασμό με τις εξορύξεις στην ΑΟΖ, αλλά και με πιθανές κινήσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο για να δώσουν ορισμένοι κάποια «δώρα» είτε στους Τουρκοκύπριους είτε και στην Τουρκία, σε σχέσεις με βίζες, τελωνειακή ένωση κ.λπ.

Νέα προσέγγιση

Από σήμερα μέχρι το 2020, πάντως, και εάν δεν υπάρξει κάποια συμφωνία μέσα στο 2018, όπως είναι και το πιθανότερο, όποιος και αν εκλεγεί, είναι σίγουρο ότι θα χρειαστούμε μια νέα προσέγγιση. Ακόμα και ο Νίκος Αναστασιάδης αν συνεχίσει να είναι στο πηδάλιο ή αν τα καταφέρει ο Σταύρος Μαλάς, θα πρέπει να έχουμε έναν προσανατολισμό που θα άλλαζε την ιδέα της Τουρκίας (και των Τουρκοκυπρίων) για μια λύση στην Κύπρο. Και αυτό περνά σίγουρα από το τι θα γίνει στη Συρία και με τους Κούρδους. Αλλά περισσότερο περνά από το ότι το 2019 ο Ταγίπ Ερντογάν έχει τις πιο κρίσιμες εκλογές του για τη νέα ενισχυμένη και παντοδύναμη Προεδρία του.

Θα ζήσουμε άραγε ένα σκηνικό, όπως τα τελευταία χρόνια, που θα περιμένουμε μια φημολογούμενη «αλλαγή στάσης» της Τουρκίας μετά τις κρίσιμες εκλογές της το 2019;

Είναι γι’αυτούς τους λόγους που το πιο πιθανό είναι οι εκλογές να μην κριθούν στο Κυπριακό. Αλλά να παίξουν ρόλο άλλα θέματα εσωτερικής διακυβέρνησης και πώς εισπράττουν οι ψηφοφόροι τη σημερινή κατάσταση πραγμάτων και το πώς θα προχωρήσουν όχι το 2020, αλλά το 2018 αρκετά εσωτερικά ζητήματα της χώρας. Το πιο πιθανό είναι οι εκλογές να μην κριθούν στο Κυπριακό. Αλλά να παίξουν ρόλο άλλα θέματα εσωτερικής διακυβέρνησης, πώς εισπράττουν οι ψηφοφόροι τη σημερινή κατάσταση πραγμάτων και το πώς θα προχωρήσουν όχι το 2020, αλλά το 2018 αρκετά εσωτερικά ζητήματα της χώρας