Σημερινή

Πέμπτη, 23/11/2017
RSS

Ένα λανθασμένο ψήφισμα της Βουλής

| Εκτύπωση | 05 Νοέμβριος 2017, 18:04 | Του Ανδρέα Πενταρά

ΔΙΕΘΝΕΣ ΔΙΚΑΙΟ ΚΑΙ ΑΠΟΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

ΤΟ ΨΗΦΙΣΜΑ ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ ΣΕ ΑΝΤΙΘΕΣΗ ΜΕ ΟΣΑ Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΔΙΑΤΥΠΩΣΕ ΣΤΗΝ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΕΝΩΠΙΟΝ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗΣ ΤΩΝ ΗΕ, Ο ΟΠΟΙΟΣ ΕΙΠΕ ΟΤΙ Η ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΑΜΥΝΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΘΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΣΥΝΑΔΕΙ ΜΕ ΤΟΝ ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΟ ΧΑΡΤΗ ΤΟΥ ΟΗΕ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΛΙΣΣΑΒΩΝΑΣ

Είναι γνωστόν ότι ο Καταστατικός Χάρτης των ΗΕ αποτελεί τη βάση του διεθνούς δικαίου. Στο άρθρο 51 του Χάρτη αναφέρεται ότι «καμιά διάταξη αυτού του Χάρτη δεν θα εμποδίζει το φυσικό δικαίωμα της ατομικής ή συλλογικής νόμιμης άμυνας, σε περίπτωση που ένα Μέλος των Ηνωμένων Εθνών δέχεται ένοπλη επίθεση…»


Το βασικότερο επιχείρημα της πλευράς μας στην 43χρονη πορεία του κυπριακού προβλήματος είναι η επίκληση του διεθνούς και ευρωπαϊκού δικαίου, με το οποίο θα πρέπει να συνάδει η οποιαδήποτε λύση. Πρόσφατα, η Βουλή των Αντιπροσώπων σε ψήφισμα αναφορικά με τα ζητήματα άμυνας και ασφάλειας, που προτάθηκε από το κόμμα των Οικολόγων και υπερψηφίσθηκε από όλα σχεδόν τα κόμματα, υιοθέτησε την αποστρατιωτικοποίηση της Κύπρου στην περίπτωση λύσης του Κυπριακού.

Δεν θα αναφερθώ στο παρόν άρθρο στη γεωστρατηγική διάσταση της περίπτωσης μιας αποστρατιωτικοποιημένης Κύπρου και στις επιπτώσεις που αυτή θα έχει στην Κύπρο, την Ελλάδα και την ευρύτερη περιοχή, θέμα για το οποίο, άλλωστε, έχουν ασχοληθεί άλλοι έγκριτοι αναλυτές και δημοσιογράφοι.

Εκείνο με το οποίο θα ασχοληθώ σήμερα, είναι το πώς το διεθνές δίκαιο αντιμετωπίζει το θέμα της άμυνας και ασφάλειας των κρατών και την αντίφαση που υπάρχει μεταξύ του ψηφίσματος της Βουλής και του διεθνούς δικαίου, το οποίο, κατά τα άλλα, αποτελεί το μόνο ίσως όπλο της πλευράς μας στη διεκδίκηση μιας βιώσιμης και λειτουργικής λύσης.

Διεθνές δίκαιο

Είναι γνωστόν ότι ο Καταστατικός Χάρτης των ΗΕ αποτελεί τη βάση του διεθνούς δικαίου. Στο άρθρο 51 του Χάρτη αναφέρεται ότι «καμιά διάταξη αυτού του Χάρτη δεν θα εμποδίζει το φυσικό δικαίωμα της ατομικής ή συλλογικής νόμιμης άμυνας, σε περίπτωση που ένα Μέλος των Ηνωμένων Εθνών δέχεται ένοπλη επίθεση…».

Πρόκειται για το ούτω αποκαλούμενο δικαίωμα αυτοάμυνας των κρατών, δικαίωμα το οποίο υπερισχύει κάθε άλλης συνθήκης, Συντάγματος ή νόμου. Στη βάση του δικαιώματος αυτού, η Κυπριακή Δημοκρατία ίδρυσε με νόμο την Εθνική Φρουρά το 1964 για να αντιμετωπίσει την τουρκική απειλή και η Ελλάδα εξόπλισε τα νησιά του ανατολικού Αιγαίου και τα Δωδεκάνησα μετά την ίδρυση της στρατιάς του Αιγαίου από την Τουρκία, παρά τις κάποιες αντίθετες διατάξεις των συνθηκών Λωζάννης και Παρισίων.

Πέραν του άρθρου 51, όμως, ο Καταστατικός Χάρτης στο άρθρο 45 καθορίζει ότι «για να δώσουν στα Ηνωμένα Έθνη τη δυνατότητα να παίρνουν επειγόντως στρατιωτικά μέτρα, τα Μέλη πρέπει να διατηρούν αμέσως διαθέσιμα τμήματα ενόπλων δυνάμεων για συνδυασμένη εξαναγκαστική δράση…». Με λίγα λόγια, ο ΟΗΕ όχι μόνο αναθέτει στα κράτη την ευθύνη της άμυνας και ασφάλειάς τους, αλλά τα υποχρεώνει να διατηρούν και ισχυρές Ένοπλες Δυνάμεις. Και ο λόγος είναι προφανής.

Η αποστολή του ΟΗΕ, όπως καθορίζεται στο άρθρο 1 του Καταστατικού Χάρτη, είναι η διατήρηση της διεθνούς ασφάλειας και ειρήνης, αποστολή η οποία εκπληρώνεται με δράσεις που καθορίζονται στα κεφάλαια 6 και 7 του Χάρτη. Εις μεν το κεφάλαιο 6 καθορίζονται δράσεις ειρηνικού χαρακτήρα, με τη χρήση ειρηνευτικών δυνάμεων τύπου ΟΥΝΦΙΚΥΠ, εις δε το κεφάλαιο 7 καθορίζονται δράσεις εξαναγκαστικού χαρακτήρα (πολεμικές δραστηριότητες), όπως συνέβη στην Κορέα το 1950, στον Κόλπο το 1991 και στη Λιβύη το 2011.

Και στις δύο περιπτώσεις των κεφαλαίων 6 και 7, ο ΟΗΕ χρησιμοποιεί τις Ένοπλες Δυνάμεις των κρατών μελών, αφού ο ίδιος ο Οργανισμός δεν διαθέτει δικές του Ένοπλες Δυνάμεις. Αυτός είναι και ο λόγος που ο ΟΗΕ υποχρεώνει τα κράτη, όχι απλώς να έχουν Ένοπλες Δυνάμεις, αλλά να τις διατηρούν και σε ετοιμότητα, προκειμένου να μπορεί ο ίδιος ο Οργανισμός να εκπληρώνει τη δική του αποστολή.

Γι’ αυτό άλλωστε και κανένα κράτος στον κόσμο δεν είναι αποστρατιωτικοποιημένο με διεθνή συμφωνία. Κάποια μικρά κράτη που δεν έχουν Ένοπλες Δυνάμεις, από μόνα τους έτσι έχουν αποφασίσει, διατηρούν, όμως, το δικαίωμα να αποκτήσουν στρατό όποτε το θελήσουν. Στο λεξιλόγιο του διεθνούς δικαίου υπάρχουν αποστρατιωτικοποιημένες ζώνες ή αποστρατιωτικοποιημένες περιοχές, δεν υπάρχουν, όμως, αποστρατιωτικοποιημένα κράτη.

Ευρωπαϊκό Δίκαιο

Το ευρωπαϊκό δίκαιο και συγκεκριμένα η συνθήκη της ΕΕ, ή η Συνθήκη της Λισσαβώνας, όπως ονομάζεται, δεν θα μπορούσε να καθορίζει κάτι διαφορετικό απ’ όσα ο Καταστατικός Χάρτης καθορίζει, αφού, όπως είναι γνωστό, κάθε διεθνής συνθήκη αποστέλλεται στη ΓΓ του ΟΗΕ και, αφού ελεγχθεί ως προς τη συμβατότητά της με το διεθνές δίκαιο, εγκρίνεται και καθίσταται και αυτή μέρος του διεθνούς δικαίου. Στο άρθρο 4 της Συνθήκης της Λισσαβώνας καθορίζεται ότι «η εθνική ασφάλεια παραμένει στην ευθύνη κάθε κράτους μέλους», ενώ στο άρθρο 42 παρ. 3 ότι «τα κράτη δεσμεύονται να βελτιώσουν προοδευτικά τις στρατιωτικές τους δυνατότητες».

Το ψήφισμα της Βουλής

Βλέπουμε, λοιπόν, ότι τόσον ο Καταστατικός Χάρτης όσο και η συνθήκη της ΕΕ όχι απλώς αποκλείουν κάθε έννοια αποστρατιωτικοποίησης κράτους, αλλά, τουναντίον, προτρέπουν - αν όχι υποχρεώνουν - τα κράτη να ενισχύουν και να διατηρούν σε ετοιμότητα τις Ένοπλες τους Δυνάμεις. Κατά συνέπειαν, το ψήφισμα της Βουλής για αποστρατιωτικοποίηση της Κύπρου βρίσκεται σε πλήρη αντίθεση με το διεθνές και ευρωπαϊκό δίκαιο, το οποίο, κατά τα άλλα, επικαλούνται οι πολιτικές δυνάμεις σε κάθε περίπτωση αναφορικά με τη λύση του Κυπριακού.

Πέραν τούτου, το ψήφισμα βρίσκεται σε αντίθεση με όσα ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας διατύπωσε στην τελευταία ομιλία του ενώπιον της Γενικής Συνέλευσης των ΗΕ, ο οποίος είπε ότι η ασφάλεια και άμυνα της Κύπρου θα πρέπει να συνάδει με τον Καταστατικό Χάρτη του ΟΗΕ και τη Συνθήκη της Λισσαβώνας. Για το ζήτημα αυτό υπάρχει επίσης συνεδριακή απόφαση του ΔΗΣΥ για ύπαρξη μεικτών Ενόπλων Δυνάμεων μετά τη λύση, στη δε νέα στρατηγική του Νικόλα Παπαδόπουλου (κεφ. 7.1), προβλέπεται η ύπαρξη κοινών Ενόπλων Δυνάμεων από την Κυπριακή Δημοκρατία μετά τη λύση.

ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΕΝΤΑΡΑΣ
Αντιστράτηγος ε.α.