Σημερινή

Τρίτη, 19/09/2017
RSS

Το μυστήριο του Μηχανισμού Εφαρμογής

| Εκτύπωση | 10 Σεπτέμβριος 2017, 18:01 | Του Χρίστου Χαραλάμπους

ΤΟ «ΟΧΙ» ΣΕ ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΩΝ ΗΝΩΜΕΝΩΝ ΕΘΝΩΝ ΚΑΙ Η ΑΛΛΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΤΟΥΣ

ΣΚΟΤΕΙΝΑ ΣΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΣΚΛΗΡΗΣ ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΔΕΙΠΝΟ ΤΗΣ 6ης ΠΡΟΣ 7η ΙΟΥΛΙΟΥ ΣΤΟ ΚΡΑΝ ΜΟΝΤΑΝΑ ΦΩΤΙΖΟΥΝ ΤΑ ΕΓΓΡΑΦΑ-«ΦΩΤΙΑ». ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΓΥΡΩ ΑΠΟ ΤΟΝ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΕΦΕΡΕ ΤΗΝ Ε/Κ ΠΛΕΥΡΑ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΕ ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΩΝ ΗΝΩΜΕΝΩΝ ΕΘΝΩΝ, ΜΕ ΑΡΩΜΑ ΕΪΝΤΕ ΚΑΙ ΒΡΕΤΑΝΩΝ

Ρόλο και στην Τουρκία έδινε η πρόταση Αναστασιάδη για τη νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας

Πρόταση των Η.Ε. μετά τις τεχνοκρατικές διαβουλεύσεις σκόνταψε στο “όχι” της ε/κ πλευράς


Γύρω από τον “αξιόπιστο” μηχανισμό εφαρμογής και παρακολούθησης της λύσης, όπως τον χαρακτηρίζει ο ίδιος ο Γ.Γ του ΟΗΕ, παίχθηκε τελικά το μεγάλο παιχνίδι στο κρίσιμο δείπνο του Κραν Μοντανά. Από τις 30 Ιουνίου ο κύριος Γκουτέρες είχε συμπεράνει, στο γνωστό πλέον πλαίσιό του, ότι η κατάργηση «από την πρώτη μέρα» της Συνθήκης Εγγυήσεων και των μονομερών επεμβατικών δικαιωμάτων θα πρέπει να αντικατασταθεί από έναν συμφωνημένο μηχανισμό εφαρμογής.

Υπήρξαν, θυμούνται όλοι, συναντήσεις επιτροπής τεχνοκρατών και τελικά, όπως αποκαλύπτει η “Σημερινή”, οι θέσεις κωδικοποιήθηκαν σε έγγραφο - πρόταση των Η.Ε., που παραδόξως δεν γινόταν αποδεκτό, για συγκεκριμένους λόγους, από την ε/κ πλευρά. Ωστόσο τα όσα μεταφέρει το Προεδρικό για το περιεχόμενό του αμφισβητούνται από άλλες πηγές.

Βρόμικο παρασκήνιο

Από την πρώτη στιγμή των κρίσιμων διαπραγματεύσεων, το βλέμμα όλων ήταν στραμμένο στον μηχανισμό εφαρμογής και παρακολούθησης της λύσης, αφού είχε γίνει σαφές ότι μόνο μέσα από συμφωνία σε αυτό θα μπορούσε τελικά να προχωρήσει η προοπτική κατάργησης των εγγυήσεων και των επεμβατικών δικαιωμάτων. Εξ ου και από τις πρώτες αποφάσεις στο ελβετικό θέρετρο, αμέσως μετά τον καθορισμό του πλαισίου έξι σημείων, ήταν η δημιουργία υποεπιτροπής τεχνοκρατών, η οποία κλήθηκε και μπήκε σε βάθος, μαθαίνουμε, στα εν λόγω πολύπλοκα ζητήματα.

Όπως, ωστόσο, αποκαλύπτει η «Σημερινή» υπήρξε ένα παρασκηνιακό -ως είθισται- παιχνίδι, με κύριους παίκτες τον Έσπεν Μπαρθ Έιντε -που πρώτος είχε αναφερθεί σε νέα Συνθήκη Εφαρμογής στο αποσυρθέν τελικά κοινό του έγγραφο- και τους Βρετανούς, που ήθελαν πλαγίως να μεταφέρουν δικαιώματα που είχε η Τουρκία με τις υφιστάμενες συνθήκες στον μηχανισμό εφαρμογής, ακόμη και αν αυτός δεν θα ονομαζόταν για σκοπούς επικοινωνίας ως Συνθήκη.

Το μείζον ερώτημα

Το μείζον ερώτημα ήταν πάντα το καθεστώς των εγγυητριών την επόμενη μέρα της λύσης.

Στηριζόμενη, λοιπόν, στη σαφή αναφορά στο πλαίσιο Γκουτέρες πως «οι Εγγυήτριες Δυνάμεις δεν μπορούν και να εφαρμόζουν και να παρακολουθούν τον εαυτό τους», η Λευκωσία κατέθεσε την πρότασή της για μια νέα Αρχιτεκτονική Ασφάλειας, στην οποία, έχοντας υπόψη τόσο τα όσα λέχθηκαν στην υποεπιτροπή όσο και το γεγονός πως υπήρχε τάση για να δοθεί ένας ρόλος στις εγγυήτριες, έκανε τη δική της υπέρβαση.

Απέδωσε, έτσι, στις νυν εγγυήτριες δυνάμεις συγκεκριμένο ρόλο σε μια Συμβουλευτική Επιτροπή, που θα μπορούσε σε περίπτωση προβλημάτων να καταθέτει, άνευ δεσμεύσεως, την άποψή της, χωρίς δικαίωμα λήψης απόφασης. Αυτό, ωστόσο, δεν ήταν αρκετό για αποφυγή του αδιεξόδου, καθότι τα Ηνωμένα Έθνη είχαν μιαν άλλη, πολύ πιο συγκεκριμένη πρόταση, που για το Προεδρικό δεν ήταν αποδεκτή, αλλά για κάποιες άλλες πηγές της ε/κ πλευράς ήταν αρκούντως θετική για να ξεκλειδώσει τη διαδικασία.

Έγγραφο-πρόταση

Το παιχνίδι αποκαλύφθηκε στο δείπνο όταν εξ υπαρχής παρουσιάστηκε στα μέρη έγγραφο περιορισμένης εκτάσεως -εμπνεύσεως όπως όλα δείχνουν του κ. Έιντε-, το οποίο αν και δεν συζητήθηκε, όπως μας έλεγαν προεδρικές πηγές, δεν μπορούσε σε καμία περίπτωση να γίνει αποδεκτό. Συγκεκριμένα, όπως πληροφορείται η «Σημερινή» από προεδρική πηγή, το έγγραφο που παρουσίασαν τα Ηνωμένα Έθνη είχε μέσα δύο πρόνοιες «περίεργες» όπως ακριβώς μας τις χαρακτήρισαν - χωρίς να γίνει ξεκάθαρο αν αυτές αντικατόπτριζαν και τις θέσεις του Γενικού Γραμματέα. Συγκεκριμένα:

1. Αναφερόταν σε advisory και executive ρόλο των εγγυητριών δυνάμεων στο πλαίσιο της Επιτροπής Παρακολούθησης, γεγονός που κατά το Προεδρικό ήταν απαράδεκτο, αφού αναγνώριζε εκτελεστικό ρόλο στην Τουρκία που, σύμφωνα με το πλαίσιο, δεν μπορούσε να ελέγχει τον εαυτό της.

2. Αναφερόταν ο μηχανισμός εφαρμογής σε συνταγματικές διατάξεις και διασφάλιση εφαρμογής τους, γεγονός που ευθέως παραπέμπει, σύμφωνα πάντα με το Προεδρικό, σε μια νέα Συνθήκη Εγγύησης με άλλη ονομασία.

Η άλλη αλήθεια…

Αυτή είναι η ερμηνεία που δίνει το Προεδρικό. Ωστόσο από άλλες πηγές, που έχουν άριστη γνώση των εγγράφων, η «Σημερινή» πληροφορείται ότι στο εν λόγω έγγραφο των Ηνωμένων Εθνών, το οποίο για σκοπούς επιβεβαίωσης όλων όσοι θα αμφισβητήσουν τη γνώση, είναι μίας σελίδας και έχει πέντε σημεία, αναφέρεται το εξής σε σχέση με την Επιτροπή Παρακολούθησης που κατά το Προεδρικό δίνει εκτελεστικό ρόλο στις εγγυήτριες:

3. Πρόκειται για ένα μη εκτελεστικό σώμα (non-executive body), στο οποίο θα συμμετέχουν 2 άτομα από την Ομοσπονδιακή Κυβέρνηση, ένας από κάθε συνιστώσα πολιτεία, ένας από κάθε νυν εγγυήτρια δύναμη και τα Η.Ε. που θα προεδρεύουν.

4. Σε σχέση με τους όρους εντολής της, αναφέρεται ότι «θα εκτιμά την πορεία εφαρμογής της λύσης, θα μελετά τις εκθέσεις (report) των Η.Ε. που θα έχουν το πρόσταγμα εφαρμογής της λύσης και θα δίνουν ώθηση στην εφαρμογή των εκθέσεων των Η.Ε., χωρίς όπως επί λέξει αναφέρεται editorial role, ρόλο δηλαδή συγγραφής τού τι πρέπει να γίνει.

Ερωτήματα

Προκύπτουν, λοιπόν, ερωτήματα τόσο ως προς το ποια είναι η πραγματική θέση των Ηνωμένων Εθνών για τον ρόλο των εγγυητριών δυνάμεων στον μηχανισμό εφαρμογής, αλλά και για τη διαχείριση που έγινε, αν έγινε, της όποιας πρότασης υπήρξε από πλευράς του διεθνούς οργανισμού. Επί των συνταγματικών, μάλιστα, διατάξεων (που ήταν το δεύτερο σημείο που φαίνεται ότι προβλημάτισε), όπως μαθαίνει η «Σημερινή», η πρόταση της Λευκωσίας για τη νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας είχε σημείωση πως θα κατατεθεί ξεχωριστή πρόταση, κάτι που δεν έγινε, με βάση πάντα τα έγγραφα που κυκλοφόρησαν.

Επίσης, όπως μαθαίνει η εφημερίδα μας, ακριβώς γι' αυτό το θέμα - της διασφάλισης δηλαδή του Συντάγματος - οι ακαδημαϊκοί που βρίσκονταν στην ομάδα διαπραγμάτευσης είχαν επεξεργαστεί συγκεκριμένη πρόταση που προνοούσε εσωτερική διασφάλιση με μηχανισμό κυρώσεων, κυρίως από την Ε.Ε. σε περίπτωση που υπήρχαν τέτοια γεγονότα που έθεταν ζήτημα συνταγματικής τάξης (πραξικόπημα, απόσχιση κλπ.). Η πρόταση αυτή δεν φαίνεται να υιοθετήθηκε με βάση πάντα τη διαθέσιμη πληροφόρηση.