Σημερινή

Τρίτη, 25/04/2017
RSS

Το στοίχημα της Νέας Υόρκης

| Εκτύπωση | 19 Μάρτιος 2017, 12:03 | Του Χρίστου Χαραλάμπους

ΣΤΙΣ ΗΝΩΜΕΝΕΣ ΠΟΛΙΤΕΙΕΣ ΨΑΧΝΟΥΝ ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ ΣΥΝΕΧΙΣΗΣ ΤΩΝ ΣΥΝΟΜΙΛΙΩΝ

Στην πρωτεύουσα των Ηνωμένων Εθνών, όπου διαχρονικά λαμβάνονται οι σοβαρές αποφάσεις για το Κυπριακό, μεταφέρονται οι εξελίξεις και οι όποιες προσδοκίες για άρση του τεχνητού, λόγω Τ/κ, αδιεξόδου. Η στρατηγική Αναστασιάδη και ο ρόλος Έιντε

Το κουστούμι του Ντάουνερ θέλει να ενδυθεί ο Έιντε, εκμεταλλευόμενος την πανθομολογούμενη ανάγκη αλλαγής μεθοδολογίας


Στην πόλη που δεν κοιμάται ποτέ και που διαχρονικά έχει δώσει ώθηση στις επί δεκαετίες ανεπιτυχείς προσπάθειες επίλυσης του Κυπριακού μεταφέρονται οι όποιες -έστω αμυδρές- προσδοκίες για επανέναρξη των συνομιλιών στο Κυπριακό, που αιφνιδίως και αναίτια διακόπηκαν με τουρκική ντιρεκτίβα και αντίστοιχη τ/κ συνέργεια.

Η παρουσία του Προέδρου της Δημοκρατίας στη Νέα Υόρκη, για συμμετοχή -μαζί με τους Υπουργούς Ενέργειας και Μεταφορών- σε επενδυτικό συνέδριο για την Κύπρο, κινητοποιεί τους γνωστούς παράγοντες και παίκτες της διεθνούς πολιτικής σκηνής, που θέλουν να στήσουν σκηνικό επανεκκίνησης με βιτρίνα τον ίδιο τον Γενικό Γραμματέα του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών Αντόνιο Γκουτέρες.

Ευφάνταστη τριμερής

Οι προσπάθειες πραγματοποίησης μίας λεγόμενης τριμερούς συνάντησης Αναστασιάδη - Ακιντζί - ΓΓ ΟΗΕ, έστω άτυπης, έχουν ως αφετηρία τον Ειδικό Σύμβουλο του Αντόνιο Γκουτέρες στην Κύπρο, Νορβηγό διπλωμάτη Έσπεν Μπαρθ Έιντε. Ο οποίος, βλέποντας την πολιτική του καριέρα να προσγειώνεται ανώμαλα, ελέω Κυπριακού και ενόψει προσωπικής ατζέντας για τις νορβηγικές εκλογές του ερχόμενου Σεπτεμβρίου, αναζητεί πιθανούς τρόπους επανασυγκόλλησης του θρυμματισμένου γυαλιού και επιστροφής των δύο ηγετών στον διάλογο. Γεγονός στο οποίο θέλει να επενδύσει, ώστε να πιστωθεί προσωπικά σε μεταγενέστερο στάδιο και σίγουρα πριν από τον Σεπτέμβρη, είτε μερική είτε ακόμη και ολική επιτυχία.

Και φρόντισε μέσω «κατηγορηματικής διάψευσης» να αφήσει ορθάνοικτο το προαναφερθέν ενδεχόμενο. Λέγοντας ότι «αυτό κατηγορηματικά δεν είναι αλήθεια. Ελπίζω να καταλαβαίνουν όλοι ότι, εάν κατέβαινα ως υποψήφιος, δεν θα ήμουν εδώ. Θα δούμε τι θα γίνει το φθινόπωρο. Όλη μου η προσοχή είναι εδώ, στη δέσμευσή μου να βοηθήσω εδώ και υπάρχει πλήρης κατανόηση με τους ηγέτες ότι πρέπει να χρησιμοποιήσουμε αυτό το χρονικό διάστημα αποτελεσματικά».

Κατ’ ιδίαν ενημέρωση

Παρά ταύτα, οι νορβηγικές σκέψεις προσέκρουσαν, μαθαίνουμε, στην άρνηση κύκλων του Προεδρικού να παίξουν το παιχνίδι του κυρίου Έιντε, ο οποίος αναγκαστικά αναδιπλώθηκε και συμμάζεψε, μέσω διάψευσης, τα όσα ο ίδιος, σύμφωνα με πληροφορίες της «Σ», διέδιδε υπό μορφή φημών σε τουρκοκυπριακά μέσα ενημέρωσης. Και αυτό που παραμένει στο τραπέζι είναι η επικείμενη -δεν είχε μέχρι την ώρα που γραφόταν το ρεπορτάζ επιβεβαιωθεί- συνάντηση του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκου Αναστασιάδη, με τον ΓΓ του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες. Συνάντηση που θα γίνει υπό την ιδιότητά του ως Αρχηγού Κράτους -κάτι που φρόντισε ο Νίκος Αναστασιάδης να υπογραμμίσει ερωτηθείς σχετικά- και η οποία αποτρέπει τις όποιες άλλες σκέψεις.

Η ενέργεια του Προέδρου Αναστασιάδη να συναντηθεί με τον κ. Γκουτέρες, πέραν της αποστολής εκτενούς επιστολής με την οποία εξέθετε τα πραγματικά γεγονότα και υποβόσκουσες αιτίες διακοπής των συνομιλιών, δεν είναι καθόλου άσχετη με την εκστρατεία που έχει αναλάβει για αλλαγή της μεθοδολογίας των διαπραγματεύσεων, όταν και εφόσον αυτές επαναρχίσουν.

Η επιμονή του, σε σημείο εμμονής, να διαμορφωθεί ένα κοινό τρίπτυχο με τις συγκλίσεις, τα σημεία που οι διαφωνίες είναι ήσσονος σημασίας και τις ουσιώδεις διαφορές σε ζωτικά θέματα, έχει σαφή στόχο να αφαιρέσει από την άλλη πλευρά, σε έναν ενδεχόμενο διάλογο, τα όποια προσχήματα που της επέτρεπαν μέχρι τώρα να μην τοποθετείται.

Η συζήτηση και κατάληξη σε θέματα όπως η αποτελεσματική συμμετοχή των Τ/κ στα όργανα λήψης αποφάσεων (προφανώς χωρίς να παραπέμπει σε βέτο), η κατάληξη στον τρόπο διακυβέρνησης με ή χωρίς εκ περιτροπής Προεδρία, η επίλυση όλων των ζητημάτων του περιουσιακού, η κατάληξη στα σημαντικά κριτήρια του εδαφικού είναι όλα όσα πρέπει να προταχθούν, ώστε να διαφανεί πραγματικά αν υπάρχει προοπτική για οριστική λύση του Κυπριακού.

«Αλεξάντερ»… Έιντε

Όσο και αν δημοσίως το απορρίπτει, επιχειρώντας βεβαίως να διατηρήσει ή να κτίσει την εικόνα του αμερόληπτου, ο κύριος Έιντε είναι αλήθεια ότι επιχειρεί να αναβαθμίσει τον ρόλο του στις διαπραγματεύσεις, όχι ως προς την εξασφάλιση ρόλου επιδιαιτητή, όπως πολλοί έσπευσαν να πουν -και ο ίδιος να απορρίψει με στόμφο- αλλά ως προς τη δυνατότητά του να καταθέτει προτάσεις γεφύρωσης των διαφορών όταν και εφόσον προκύπτει αδιέξοδο, οι οποίες να λειτουργούν ως τροφή για σκέψη και μόνο αν αμοιβαία γίνονται αποδεκτές να θεωρούνται υπαρκτές.

Αν όχι, τότε να θεωρείται ότι δεν υπήρξαν. Λογική και πρακτική που χρησιμοποίησε ο Αλεξάντερ Ντάουνερ, προκαλώντας σφοδρότατη δυσφορία στις τάξεις της ε/κ πλευράς, αφού κάθε πρότασή του ενείχε τον κίνδυνο υιοθέτησης τουρκικών απαράδεκτων θέσεων και απαιτήσεων. Στο σκηνικό αυτό μάλιστα προστίθεται και η θέση του ΑΚΕΛ που ευνοεί, βάσει δημοσίων δηλώσεων, μια τέτοια εξέλιξη, η οποία είχε σημαδέψει και την περίοδο των διαπραγματεύσεων μεταξύ Χριστόφια και Ταλάτ και είχε οδηγήσει στις γνωστές πλέον συγκλίσεις.

Ο κύριος Έιντε, βεβαίως, «κρύβεται» επιμελώς πίσω από τη δημοσίως εκφρασθείσα και από τους δύο ηγέτες θέση, ότι η μεθοδολογία των διαπραγματεύσεων χρειάζεται αλλαγή και αυτό που προέχει είναι η επικέντρωση στα μείζονα ανοικτά ζητήματα.

Το παζλ των Βρυξελλών

Στη θεώρηση και εκτίμηση της μεγάλης εικόνας θα πρέπει, πάντως, να ενταχθεί και το επικείμενο (αύριο) ταξίδι του Ειδικού Συμβούλου του Γενικού Γραμματέα Έσπεν Μπαρθ Έιντε στις Βρυξέλλες. Στην έδρα της ΕΕ ο Νορβηγός διπλωμάτης θα έχει πολύ σημαντικές επαφές, προεξάρχουσας της συνάντησής του με τον Πρόεδρο της Κομισιόν Ζαν Κλοντ Γιούνκερ. Διπλωματικές πηγές, με τις οποίες συνομίλησε η «Σημερινή», υποδείκνυαν ότι θα πρέπει η Λευκωσία να παρακολουθεί με προσοχή τα όσα θα λάβουν χώρα στην έδρα της Κοινότητας, κυρίως γιατί είναι ανοικτό το ζήτημα της τουρκικής απαίτησης για τις τέσσερεις βασικές ελευθερίες. Θέμα που, ως γνωστόν, η Άγκυρα θέτει ως προαπαιτούμενο για να συνεχιστεί η διάσκεψη για την Κύπρο.

Δεδομένων και κάποιων αναφορών, ότι θα μπορούσε να υπάρχει μια κάποιου είδους ειδική μεταχείριση στη σχέση Τουρκίας-Τ/κ μετά από ενδεχόμενη λύση του Κυπριακού, οι ίδιοι κύκλοι δεν θεωρούν καθόλου απίθανο ο κύριος Έιντε να διερευνήσει τρόπους ικανοποίησης, έστω εν μέρει, της τουρκικής απαίτησης, στο πλαίσιο πάντα της έντονης προσπάθειας που καταβάλλει για επανέναρξη των συνομιλιών.

Ομολογία με νόημα

Τα πραγματικά προβλήματα στις διαπραγματεύσεις και όχι τα επίπλαστα εμπόδια που επικαλείται η τ/κ πλευρά εξέθεσε, με γλαφυρό και με διόλου διπλωματικό τρόπο, ο ίδιος ο διαπραγματευτής της ε/κ πλευράς Αντρέας Μαυρογιάννης.

Μετά από μια μεγάλη περίοδο σιωπής, που οδήγησε σε αυθαίρετα συμπεράσματα από πολλούς, ο κύριος Μαυρογιάννης υπέδειξε ότι το πραγματικό πρόβλημα στις συνομιλίες ήταν η απροθυμία της τουρκικής και τ/κ πλευράς να δώσουν στα κεφάλαια που πρέπει να παραχωρήσουν, την ίδια ώρα που προωθούν διχαστικές διχοτομικές θέσεις.

Πραγματικό ζήτημα δεν είναι η επιστροφή του κ. Ακιντζί στις διαπραγματεύσεις, αλλά το κατά πόσο υπάρχουν οι προϋποθέσεις να πάμε παραπέρα, δήλωσε ο διαπραγματευτής της ε/κ πλευράς Ανδρέας Μαυρογιάννης.

Όσα μεσολάβησαν έπληξαν, υποστήριξε, την αναγκαία εμπιστοσύνη και την πίστη στη διαδικασία. Το μήνυμα που δίνουμε, ανέφερε, είναι ότι δεν έχουμε καταφέρει να κτίσουμε τις προϋποθέσεις για να επιλύσουμε τις εκκρεμότητες που υπάρχουν και να προχωρήσουμε παρακάτω, και αυτό είναι το μεγάλο πρόβλημα, καθώς ο χρόνος περνά. Ο διαπραγματευτής της ε/κ πλευράς χαρακτήρισε προσχηματική την αποχώρηση του κ. Ακιντζί από τις συνομιλίες. Οι διαπραγματεύσεις, είπε, είχαν φτάσει σ’ ένα κρίσιμο σημείο, στην «ώρα της αλήθειας», καθώς υπήρχαν σημαντικές διαφορές, οι οποίες έπρεπε να γεφυρωθούν. Δυστυχώς, δήλωσε, στην πράξη, είδαμε -κυρίως από πλευράς Τουρκίας- ότι δεν υπήρχε η διάθεση να προχωρήσουν παρακάτω. Αντίθετα, βρεθήκαμε μπροστά σε προϋποθέσεις και εκβιαστικά διλήμματα, τα οποία σε καμία περίπτωση δεν θα μπορούσαμε να αποδεχθούμε.

Ως τέτοια, ανέφερε, ενδεικτικά, την τουρκική θέση ως προς την ασφάλεια και τις εγγυήσεις, την απαίτηση για διατήρηση μονομερών επεμβατικών δικαιωμάτων και την αξίωση για τις τέσσερεις βασικές ελευθερίες.

Τουρκική βουλιμία

Ο κύριος Μαυρογιάννης, μάλιστα, για πρώτη φορά παραδέχθηκε δημοσίως ότι σε κάποιες περιπτώσεις η ε/κ πλευρά επιχείρησε με κινήσεις που ενδεχομένως να παρεξηγούνταν να ανοίξει τον δρόμο προς τη λύση.

Η ε/κ πλευρά προέβη σε γενναιόδωρες κινήσεις, κατά την έκφρασή του, που δεν έγιναν πουθενά αλλού στον κόσμο, με στόχο να κάνουμε την τ/κ κοινότητα να νιώσει ότι είναι ίσος και ισότιμος εταίρος, αλλά αυτό έχει και τα όριά του.

Τις τελευταίες εβδομάδες, ανέφερε, παρατηρήθηκε υπαναχώρηση από τ/κ πλευράς, η οποία έθετε εν αμφιβόλω τη λειτουργικότητα και τους μηχανισμούς λήψης αποφάσεων του κράτους. Άλλο είναι, διευκρίνισε ο κ. Μαυρογιάννης, η αποτελεσματική συμμετοχή των Τ/κ σε σημαντικά ζητήματα και άλλο η χωριστική λογική, και αναφέρθηκε στη διαρκώς μεγεθυνόμενη τουρκική προσπάθεια ερμηνείας της πολιτικής ισότητας, στην οποία, όπως είπε, χάνονταν σημαντικά στοιχεία της λειτουργικότητας και του ενοποιημένου κράτους.

Αναφερόμενος στο τουρκικό αίτημα για υιοθέτηση των τεσσάρων ελευθεριών για τους Τούρκους υπηκόους στην Κύπρο, ο κ. Μαυρογιάννης το χαρακτήρισε ως ανεδαφικό. Αποκάλυψε, μάλιστα, ότι στους κόλπους της Ευρώπης ακούστηκαν φωνές υποστήριξης του αιτήματος, όχι, όμως, σε επίπεδο Ευρωπαίων ηγετών, τις οποίες απέδωσε σε έλλειψη αντίληψης του θέματος. Μας πανικοβάλλει, δήλωσε, το ενδεχόμενο να βρεθεί η Κύπρος εκτός της εσωτερικής κοινής ευρωπαϊκής αγοράς και δεν προτίθεται να χάσει το σημαντικότερο πράγμα που έχουμε πετύχει, μέσα από τεράστιους αγώνες και θυσίες, που είναι η απρόσκοπτη και ισότιμη συμμετοχή μας στην ΕΕ.

«Προστατεύουν» ακόμη τον Ακιντζί, ελπίζοντας

Κρίνοντας κάποιος αντικειμενικά τα όσα ο Ε/κ διαπραγματευτής ανέφερε, καταλήγει εύκολα στο συμπέρασμα ότι το Προεδρικό θέλει, ακόμη, να διαχωρίζει τον Ακιντζί από την Τουρκία, ελπίζοντας ότι ο κατοχικός ηγέτης δεν θα μετατραπεί διά παντός υποχείριο του Ερντογάν.

«Ούτε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας ούτε κι εγώ αμφισβητούμε, είπε, την καλή διάθεση και βούληση του κ. Ακιντζί, αλλά αυτό που πιστεύουμε είναι ότι τα περιθώριά του είναι εντελώς περιορισμένα, έως ανύπαρκτα, λόγω της κατάστασης στην Τουρκία και λόγω της εσωτερικής κατάστασης στην τ/κ κοινότητα», ήταν το χαρακτηριστικό σχόλιό του, που μπορεί να ερμηνευθεί και ως ανάσα ζωής στην ελπίδα για μια αλλαγή στάσης. Την ίδια ώρα βεβαίως το Προεδρικό έχει διαμηνύσει προς πάσα κατεύθυνση και σε όλους τους τόνους ότι ο κύριος Ακιντζί θα πρέπει να εγκαταλείψει τη λογική επιβολής όρων ή ακόμη και προσπάθειας ρεζιλέματος του συνομιλητή του, ως προϋπόθεση για επανέναρξη του διαλόγου.

Όπως είναι σε θέση να γνωρίζει η «Σ», ακόμη και αυτός ο κύριος Έιντε έχει τις τελευταίες μέρες αντιληφθεί ότι η επιστροφή στις συνομιλίες μόνο μετά από αλλαγή της επίμαχης απόφασης θα δημιουργούσε πολύ περισσότερα προβλήματα και θα άφηνε εκτεθειμένο τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, με όλα τα αρνητικά συνεπακόλουθα.