Ταρακούνησε το πολιτικό σκηνικό της Κύπρου η αποχώρηση της ΕΔΕΚ από την Κυβέρνηση και έφερε νέα δεδομένα στο κομματικό πεδίο του τόπου. Έγκριτοι πολιτικοί αναλυτές σχολιάζουν την έξοδο των Σοσιαλιστών από το κυβερνητικό σχήμα και τοποθετούνται επί ερωτημάτων που άπτονται της επόμενης μέρας. Τι σημαίνει για την ίδια την ΕΔΕΚ αυτή η αποχώρηση, πόσο ορθή ή λανθασμένη υπήρξε η απόφασή της, ποιες επιπτώσεις θα έχει στην Κυβέρνηση η συγκεκριμένη εξέλιξη, πώς επηρεάζει τις αποφάσεις του ΔΗΚΟ, αλλά και μήπως είναι η απαρχή για τη δημιουργία ενός νέου συσχετισμού δυνάμεων στο εσωτερικό μέτωπο;
Οι πολιτικοί αναλυτές Κώστας Μαυρίδης, Κώστας Γουλιάμος και Ανδρέας Θεοφάνους ακτινογραφούν το νέο χάρτη που διαμορφώνεται μετά την έξοδο της ΕΔΕΚ από την Κυβέρνηση, και παρά τις επιμέρους διαφορετικές προσεγγίσεις, καταλήγουν στο κοινό συμπέρασμα πως η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί την έναρξη μιας νέας εποχής για τα πολιτικά δρώμενα του τόπου.
Κώστας Μαυρίδης: Προς τη σωστή, για την ίδια, κατεύθυνση
«Η κίνηση έπεισε
όχι μόνο τους Εδεκίτες,
αλλά και έγινε ευμενώς
αποδεκτή από ένα
σημαντικό μέρος
της κοινωνίας»
Πώς βλέπετε να διαμορφώνεται το πολιτικό σκηνικό μετά την αποχώρηση της ΕΔΕΚ από το κυβερνητικό σχήμα;
Η απόφαση της ΕΔΕΚ επαναφέρει στο προσκήνιο το πρόβλημα ανάμεσα στις σχέσεις των συγκυβερνώντων κομμάτων ιδιαίτερα, από την ημέρα έναρξης των διαπραγματεύσεων και ό,τι ακολούθησε. Φυσικά, η κυπριακή πολιτική ιστορία δείχνει ότι κάθε διακομματική συνεργασία σε ανώτατο επίπεδο είχε τα προβλήματά της, από την στιγμή που τα κόμματα είναι αυτόνομα με διαφορετική ιδεολογία και διαφοροποιημένη πολιτική αντίληψη στο Κυπριακό, έστω κι αν χρησιμοποιούν το ίδιο λεκτικό. Γίνεται φανερό ότι η ευρύτερη δυνατή ενότητα μπορεί να είναι υγιής, εφόσον στηρίζεται πάνω σε κοινούς αποδεκτούς στόχους. Σε κομματικό επίπεδο η αποχώρηση της ΕΔΕΚ έχει προκαλέσει πιο έντονο τον προβληματισμό και στο ΔΗΚΟ, το οποίο καλείται να επαναξιολογήσει την κατάσταση και να αποφασίσει πειστικά. Για το ΑΚΕΛ, η παρουσία του ΔΗΚΟ γίνεται πλέον ακόμη πιο σημαντική και έτσι διατηρούνται χαμηλοί τόνοι, για να μη ρίξει λάδι στη φωτιά, που, όμως, ήδη έχει ανάψει. Η αποχώρηση της ΕΔΕΚ δημιουργεί διεργασίες ακόμη και στον ΔΗΣΥ. Δεν είναι τυχαίο που ο Νίκος Αναστασιάδης ανέβασε κατακόρυφα τους αντιπολιτευτικούς τόνους εναντίον του Προέδρου της Δημοκρατίας, χωρίς να αιτιολογείται από ανάλογες έντονες διαφωνίες στο κυπριακό. Μοναδική εξήγηση είναι οι επόμενες προεδρικές εκλογές.
Ήταν σωστή η κίνηση της ΕΔΕΚ ν’ αποχωρήσει τη δεδομένη στιγμή από την Κυβέρνηση;
Για την ίδια την ΕΔΕΚ, αν κρίνουμε από τη σχεδόν καθολική απόφαση των μελών της Κεντρικής της Επιτροπής, η κίνηση ήταν σωστή. Επί της ουσίας, αλλά και επικοινωνιακά, η ΕΔΕΚ δεν έχασε. Οι δηλώσεις του προέδρου του κόμματος, που είπε επί λέξει ότι «δεν μπορούμε να συμπράξουμε σε υποχωρήσεις που είναι απαράδεκτες. Δεν μπορούμε να συνυπογράψουμε μια στρατηγική που είναι ζημιογόνα», μαζί με το συντριπτικά ψηλό ποσοστό, δεν αφήνουν περιθώρια αμφιβολίας ότι η ΕΔΕΚ κινήθηκε προς τη σωστή για την ίδια κατεύθυνση. Η κίνηση έπεισε όχι μόνο τους Εδεκίτες, αλλά και έγινε ευμενώς αποδεκτή από ένα σημαντικό μέρος της κοινωνίας, που θεωρεί ότι η απόφαση της ΕΔΕΚ συνάδει με τη διαχρονική της στάση και ιστορία. Αν αυτό θα μετατραπεί σε ψήφους στις κάλπες, είναι πράγμα που θα διαφανεί στην πορεία.
Η κυβέρνηση Χριστόφια έχει δεχθεί πλήγμα μετά από αυτή την αποχώρηση ή θα εξέλθει αλώβητη;
Ισχύει ένα παιγνίδι μηδενικού αθροίσματος (zero sum game), όταν ένας κερδίζει, άλλος χάνει. Η ΕΔΕΚ ήταν η πρώτη πολιτική δύναμη που αμέσως μετά τον πρώτο γύρο πήρε την απόφαση να συμπαραταχθεί για στήριξη του Δ. Χριστόφια. Αυτό προφανώς της παρέχει και το πολιτικό δικαίωμα να αποχωρήσει χωρίς να της αμφισβητείται η καλοπιστία με την οποία μπήκε εξαρχής στη συγκυβέρνηση. Άλλωστε, η κίνηση της ΕΔΕΚ έχει στεναχωρήσει το προεδρικό. Αυτό εξηγεί και την επίσπευση για συγκράτηση του ΔΗΚΟ, ώστε το πλήγμα να μη μεγαλώσει.
Θεωρείτε ότι το ΔΗΚΟ θ’ ακολουθήσει την κίνηση της ΕΔΕΚ ή θα προσπαθήσει να εκμεταλλευτεί αυτή την έξοδο για να ενισχύσει τη θέση του στο κυβερνητικό σχήμα;
Το ΔΗΚΟ δήλωσε πως δεν ενδιαφέρεται για νέες θέσεις στην Κυβέρνηση, αλλά στο πώς μπορεί να διαμορφώσει τη διαχείριση του Κυπριακού. Αυτή φαίνεται να είναι η θέση του προέδρου Καρογιάν. Από την άλλη, όμως, διευρύνεται συνεχώς η άποψη εντός του ΔΗΚΟ, πως μια αποχώρηση θα λειτουργήσει σωστικά, τόσο για τις θέσεις του ΔΗΚΟ στο εθνικό όσο και εκλογικά. Αν αναλύσει ένας το ΔΗΚΟ σαν μια πυραμίδα (ο πρόεδρος στην κορυφή, πιο κάτω οι αξιωματούχοι, το Εκτελεστικό, η Κεντρική Επιτροπή, τα μέλη και οι ψηφοφόροι στην βάση), όσο κατεβαίνει κάποιος προς τα κάτω, τόσο διευρύνεται η επιθυμία γι’ αποχώρηση, που αποτελεί και πλειοψηφία.
Το ζητούμενο είναι η όποια απόφαση να έχει και τη συντριπτική στήριξη της βάσης του κόμματος. Η παραμονή, υπό τις περιστάσεις, δεν αφήνει εφικτό τέτοιο ενδεχόμενο, και θα ερμηνεύεται ως ικανοποίηση σκοπιμοτήτων και προσωπικών φιλοδοξιών, τώρα ή και στο μέλλον. Αυτό στιγματίζει αρνητικά το κόμμα και εντείνει τη δυσφορία.
Ανδρέας Θεοφάνους: Αποτελεί πλήγμα για την Κυβέρνηση
«Η αποχώρηση της
ΕΔΕΚ εξ ορισμού
μειώνει την αποδοχή
της κυβέρνησης
Χριστόφια»
Πώς διαμορφώνεται το πολιτικό σκηνικό μετά την αποχώρηση της ΕΔΕΚ από το κυβερνητικό σχήμα;
Προφανώς δημιουργούνται νέα δεδομένα. Η αίσθηση της ευρύτερης αποδοχής της κυβέρνησης Χριστόφια, η οποία υπήρξε αμέσως μετά τις προεδρικές εκλογές, δεν υφίσταται πλέον. Υπάρχει ένας ευρύτερος προβληματισμός, υπό την έννοια ότι ένα κόμμα το οποίο στήριξε τον Πρόεδρο Χριστόφια αποχωρεί για συγκεκριμένους λόγους, ενώ ταυτόχρονα είναι ξεκάθαρο ότι η ανοχή του ΔΗΣΥ είναι πολύ μικρότερη απ’ ό,τι προηγουμένως.
Ήταν σωστή η κίνηση της ΕΔΕΚ να αποχωρήσει τη δεδομένη στιγμή από την Κυβέρνηση;
Κατά πόσον η κίνηση της ΕΔΕΚ ήταν σωστή ή όχι είναι και φιλοσοφικό ζήτημα - τα κόμματα καλούνται συνεχώς να πάρουν αποφάσεις. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, η ΕΔΕΚ αποχώρησε αφού κατ’ επανάληψιν είχαν κατατεθεί διαφωνίες σε ουσιαστικά ζητήματα όπως είναι το Κυπριακό. Αντιλαμβάνομαι, επίσης, ότι η ενημέρωση και κυρίως η διαβούλευση δεν ήταν στα επιθυμητά επίπεδα. Πέραν τούτου, η ΕΔΕΚ αισθάνθηκε ότι υπήρξε υποτίμηση του ρόλου του κόμματος, καθώς και ιστορικών της στελεχών.
Σε οποιαδήποτε συνεργασία ο αλληλοσεβασμός είναι υψίστης σημασίας. Φαίνεται ότι στην περίπτωση αυτή δημιουργήθηκαν τριβές, οι οποίες συνέβαλαν στην τελική έξοδο της ΕΔΕΚ από την κυβέρνηση Χριστόφια.
Η κυβέρνηση Χριστόφια έχει δεχθεί πλήγμα μετά από αυτή την αποχώρηση ή θα εξέλθει αλώβητη;
Η αποχώρηση της ΕΔΕΚ προφανώς αποτελεί πλήγμα για την Κυβέρνηση, ακόμα και στην περίπτωση που το ΔΗΚΟ για τους δικούς του λόγους αποφασίσει να μην αποχωρήσει, αλλά να στηρίξει την Κυβέρνηση, διευρύνοντας και τη συμμετοχή του. Οποιαδήποτε κυβέρνηση θα ήθελε να έχει όχι μόνο απόλυτη πλειοψηφία, αλλά την ευρύτερη δυνατή αποδοχή.
Ως εκ τούτου, η αποχώρηση της ΕΔΕΚ εξ ορισμού μειώνει την αποδοχή της κυβέρνησης Χριστόφια και αναμφίβολα αποτελεί πλήγμα για την Κυβέρνηση.
Θεωρείτε ότι το ΔΗΚΟ θ’ ακολουθήσει την κίνηση της ΕΔΕΚ ή θα προσπαθήσει να εκμεταλλευτεί αυτή την έξοδο, για να ενισχύσει τη θέση του στο κυβερνητικό σχήμα;
Το ερώτημα δεν μπορεί να αναλυθεί μόνο με μία ανάλυση «κόστους και ωφελημάτων». Οποιαδήποτε απόφαση και να πάρει το ΔΗΚΟ, θα είναι δύσκολη. Από τη μία υπάρχουν τα στελέχη εκείνα τα οποία ενδεχομένως θα προκρίνουν την ευρύτερη δυνατή συμμετοχή στην κυβέρνηση Χριστόφια με ανταλλάγματα (περισσότερα Υπουργεία, θέσεις και μεγαλύτερη επιρροή του ΔΗΚΟ) από την άλλη, όμως, το κρισιμότερο (αλλά ίσως το πιο υποτιμημένο κριτήριο της κυπριακής πολιτικής σκηνής) είναι η αξιοπιστία.
Κώστας Γουλιάμος: Βεβιασμένη και λανθασμένη κίνηση
«Η Κυβέρνηση
είναι σε θέση
να απορροφήσει
πολιτικά τον
κραδασμό
των όποιων
αποχωρήσεων,
εφόσον δεν
αυτοπαγιδευτεί»
Πώς διαμορφώνεται το πολιτικό σκηνικό μετά την αποχώρηση της ΕΔΕΚ από το κυβερνητικό σχήμα;
Το κυβερνητικό σχήμα θα εξακολουθήσει -και μετά την αποχώρηση της ΕΔΕΚ- να λειτουργεί ως ένας πολιτικός μηχανισμός κανόνων και θεσμών, όπως άλλωστε κάτι τέτοιο καθορίζεται από το ισχύον πολιτειακό σύστημα διακυβέρνησης. Να υπενθυμίσουμε πως σε αυτό το σύστημα συνυπάρχουν -και ιστορικά έχει αποδειχθεί- διαφορετικές πολιτικές παραδόσεις ή ιδεολογίες, διαφορετικές πολιτικές εμπειρίες ή πρακτικές, αλλά και διαφορετικές οπτικές γωνίες. Με λίγα λόγια, στον τόπο μας έχει διαμορφωθεί μια πολιτική κουλτούρα όπου συνυπάρχει το διαφορετικό με το οικείο. Υπό αυτά τα δεδομένα, μια αποχώρηση δεν μπορεί να αποτυπώνεται με άξονα την πολιτική υπερβολή ή, έστω, με φοβικά σύνδρομα και μηδενιστικές προσεγγίσεις. Πέραν τούτων, εκείνο που έχει σημασία είναι η διαμόρφωση πολιτικής βάσει ποιοτικών και όχι ποσοτικών ή αριθμητικών χαρακτηριστικών διακυβέρνησης. Αυτά στην ουσία δημιουργούν ένα στέρεο πολιτικό καμβά.
Εν ολίγοις, είναι ακριβώς τα ποιοτικά χαρακτηριστικά της διακυβέρνησης που πρέπει κανείς να αναζητά στη διαμόρφωση της αρχιτεκτονικής του πολιτικού σκηνικού. Αυτό το γνωρίζει η διακυβέρνηση Χριστόφια, γι' αυτό και αναμένεται να εντείνει τις υφιστάμενες πολιτικές της για πολιτική και κοινωνική συνοχή.
Ήταν σωστή η κίνηση της ΕΔΕΚ να αποχωρήσει τη δεδομένη στιγμή από την Κυβέρνηση;
Το κόμμα της ΕΔΕΚ έχει μια μακρά πολιτική και δημοκρατική παράδοση στον τόπο μας, με ιστορικά στελέχη σαν τον Βάσο Λυσσαρίδη. Επιπλέον, έχει αποδεδειγμένα έντονη και θετική παρουσία στη διεθνή σοσιαλδημοκρατική σκηνή. Για τούτο και πολύς κόσμος ανέμενε να πρυτάνευε στο κόμμα -τουλάχιστον, ως μέλους της συγκυβέρνησης- η πολιτική της συναντίληψης και όχι το αρχιτεκτονικό δόγμα της διαρκούς και παρατεταμένης αμφισβήτησης. Άλλωστε, υπάρχουν και όρια όταν ένα κόμμα συγκυβέρνησης ασκεί πολιτική διαρκούς αμφισβήτησης, αφού ως τέτοια δυναμιτίζει τελικά την ενότητα του κυβερνητικού σχήματος. Βέβαια και στο παρελθόν η ΕΔΕΚ είχε αποχωρήσει από τη δεξιά, τότε, διακυβέρνηση Κληρίδη. Υπό τις παρούσες πάντως κρίσιμες αλλά και καθοριστικές συνθήκες, τόσο στο Κυπριακό όσο και στην εσωτερική διακυβέρνηση, αλλά και την οικονομία, η αποχώρηση της ΕΔΕΚ καταγράφεται, πιστεύω, ως βεβιασμένη και λανθασμένη κίνηση. Κυρίως επειδή δεν στέλνει, μεταξύ άλλων, τα κατάλληλα μηνύματα τόσο στο εσωτερικό μέτωπο όσο και στο διεθνές περιβάλλον. Εν πάση περιπτώσει, η ΕΔΕΚ δημιούργησε την εντύπωση ότι η απόφαση ήταν κίνηση τακτικής φύσεως, που υπαγορεύτηκε υπό καθεστώς ετεροχρονισμένης πολιτικής δαημοσύνης ενώ, ταυτόχρονα, φάνηκε να μη συμμερίζεται την αναγκαιότητα για μια προοδευτική κοινωνική συμμαχία και συνοχή.
Η κυβέρνηση Χριστόφια έχει δεχθεί πλήγμα μετά από αυτή την αποχώρηση ή θα εξέλθει αλώβητη;
Η κυβέρνηση Χριστόφια είναι σε θέση να απορροφήσει πολιτικά τον κραδασμό των όποιων αποχωρήσεων, εφόσον δεν (αυτο)παγιδευτεί σε οιαδήποτε εκκόλαψη ή κατασκευή είτε της πολιτικής εικόνας των επικαιρικών εντυπώσεων είτε της προσωποποίησης της πολιτικής σκηνής. Όμως, το ζήτημα, κατά τη γνώμη μου, δεν είναι αν έχει ή όχι δεχθεί πλήγμα η κυβέρνηση Χριστόφια, αλλά αν η αποχώρηση δημιουργεί ρήγμα στην πολιτική κοινωνία. Όταν ο Γκράμσι (ιδίως στα «Lettere del Carcere») έκανε τη διάκριση μεταξύ πολιτικής κοινωνίας και κοινωνίας πολιτών, νομίζω πως δεν φανταζόταν ποια θα ήταν η τύχη αυτής της διάκρισης στην Κύπρο. Στις μέρες μας όντως υπάρχει μία αναντιστοιχία μεταξύ πολιτικής κοινωνίας και κοινωνίας πολιτών. Θα ήταν λάθος -είτε λόγω άγνοιας είτε λόγω κεκτημένης ταχύτητας- να εκλαμβάνονται τα κόμματα ως τμήματα μόνο της πολιτικής κοινωνίας ή μόνο φορείς άσκησης της εξουσίας και τίποτε περισσότερο. Σε κάθε περίπτωση, η ίδια η κοινωνία αναζητά διαμόρφωση όρων, ορίων και προϋποθέσεων, μέσα από τις οποίες ένα κόμμα μπορεί να γίνει ένας ζωντανός κοινωνικός οργανισμός, που να ανταποκρίνεται -μεταξύ άλλων- στο διαχρονικό αίτημα για μια προοδευτική κοινωνική συμμαχία και συνοχή, ώστε να βρουν λύση χρόνια ζητήματα, προεξάρχοντος βέβαια του Κυπριακού.
Καθοριστικής σημασίας συνάντηση
Θεωρείτε ότι το ΔΗΚΟ θα ακολουθήσει την κίνηση της ΕΔΕΚ ή θα προσπαθήσει να εκμεταλλευτεί αυτή την έξοδο για να ενισχύσει τη θέση του στο κυβερνητικό σχήμα;
Η αποχώρηση της ΕΔΕΚ «περιφεροποιεί» πολιτικά το ζήτημα. Στην προκειμένη περίπτωση, το ΔΗΚΟ μολονότι δεν ακολουθεί πορεία κυβερνητικής ενσωμάτωσης -από τους πρώτους μάλιστα μήνες της διακυβέρνησης Χριστόφια φρόντισε να το καταστήσει σαφές- εν τούτοις απέφυγε μέχρι σήμερα την έξοδο από τη διακυβέρνηση. Γι’ αυτό και στην κοινή γνώμη έχει πλέον εμπεδωθεί η αίσθηση της επαναληπτικότητας των ΔΗΚΟϊκών παρατεταμένων αντιδράσεων ή αντιθέσεων, αλλά και των έντονων εσωτερικών ανταγωνισμών. Ασφαλώς το ΔΗΚΟ -ως κόμμα με διαχρονική κυβερνητική θητεία και εμπειρία- γνωρίζει πως η πολιτική του διαρκούς κατηγορητηρίου δεν συνάδει με τις αρχές της συγκυβέρνησης. Επιπρόσθετα, μια τέτοια πολιτική κατηγορητηρίου σαφώς κουράζει τους πολίτες, αν δεν τους εξαντλεί. Κυρίως, όμως, δημιουργεί συνθήκες απαξίωσης της πολιτικής και των πολιτικών από τους πολίτες. Θεωρώ πως μεγάλο μέρος του ΔΗΚΟϊκού κόσμου αντιλαμβάνεται πως η ανοχή της διαρκούς και παρατεταμένης αμφισβήτησης δεν εισπράττεται ως αδυναμία του κυβερνητικού σχήματος, αλλά ως μια διαδικαστική προσπάθεια του Προέδρου της Δημοκρατίας να αμβλύνει το υφιστάμενο πεδίο της διακυβερνητικής αντιπολίτευσης. Νομίζω πως η συνάντηση της ερχόμενης βδομάδας, μεταξύ Χριστόφια - Καρογιάν, θα είναι σημείο καθοριστικής σημασίας ως προς τη σηματοδότηση έναρξης μιας ενδεχομένως διαφορετικής περιόδου για τη ρύθμιση ή απορρύθμιση του μηχανισμού των διακυβερνητικών σχέσεων.
