Σημερινή

Τρίτη, 18/09/2018
RSS

Σήμα κινδύνου από τα κύματα μεταναστών

| Εκτύπωση | 09 Σεπτέμβριος 2018, 18:00 | Του Μαρίνου Παυλικά

ΟΙ ΑΥΞΗΜΕΝΕΣ ΑΦΙΞΕΙΣ ΤΟ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ ΔΙΑΣΤΗΜΑ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟ

Τον ασκό του Αιόλου άνοιξαν οι πρόσφατες αυξημένες ροές προσφύγων αιτούντων πολιτικό άσυλο, με την Κυβέρνηση να συγκαλεί έκτακτη υπουργική σύσκεψη για αντιμετώπιση της κατάστασης. Μεταξύ άλλων, αποφασίστηκε η ενίσχυση της επιτήρησης των «μελανών σημείων» της νεκρής ζώνης και της Πράσινης Γραμμής, προώθηση ταχύτερων διαδικασιών εξέτασης των αιτήσεων και επαφές με ευρωπαϊκούς θεσμούς για συζήτηση του θέματος

Η μεγαλύτερη εισροή καταγράφηκε στην επαρχία Αμμοχώστου, αφού μέσα σε λίγες μέρες αφίχθησαν ογδόντα πέντε πρόσφυγες από τη Συρία


Η προσφυγική κρίση που το τελευταίο διάστημα απασχολεί έντονα την Ευρώπη προκαλεί, πλέον, μεγάλο προβληματισμό και στην κυπριακή Κυβέρνηση, αφού μέσα σε μόλις λίγες μέρες υπήρξε συστηματική ροή είτε διά θαλάσσης είτε από τα κατεχόμενα αιτητών πολιτικού ασύλου από Λίβανο, Τουρκία και Συρία. Η μεγαλύτερη εισροή καταγράφηκε στην επαρχία Αμμοχώστου, αφού μέσα σε λίγες μέρες αφίχθησαν ογδόντα πέντε πρόσφυγες από τη Συρία. Πρόσφυγες εντοπίστηκαν, επίσης, το τελευταίο διάστημα σε Πάφο, Λάρνακα και Λευκωσία.

Ο προβληματισμός της Κυβέρνησης, πέραν του αυξημένου αριθμού ροών, επικεντρώνεται και στις μεταναστευτικές εισόδους. Κατά το 2018, 1.520 άτομα εισήλθαν παράνομα μέσω των κατεχομένων, 1.659 εισήλθαν νόμιμα στη Δημοκρατία και 72 εισήλθαν διά θαλάσσης.

Επισημαίνεται, παράλληλα, πως σύμφωνα με τα στοιχεία που παραχώρησε η Κυβέρνηση, από το 2008 μέχρι σήμερα έχει παραχωρηθεί το καθεστώς του πρόσφυγα σε 1090 άτομα και το καθεστώς της συμπληρωματικής προστασίας σε 6.784 άτομα, ενώ εκκρεμούν οι αιτήσεις 7.406 ατόμων. Αριθμός δυσανάλογος κατ’ αναλογίαν πληθυσμού, την ίδια ώρα που στην Ευρώπη η προσφυγική κρίση αποτελεί κάθε άλλο παρά ανθρωπιστικό πρόβλημα.

Διχασμένη η Ευρώπη

Παρ'ότι τρία χρόνια πριν, στις 4 Σεπτεμβρίου του 2015, η Γερμανίδα Καγκελάριος Άγκελα Μέρκελ διαμήνυσε ότι θα κρατήσει τις πόρτες της Γερμανίας ανοικτές για εκατοντάδες χιλιάδες αιτητές πολιτικού ασύλου, η Ευρώπη σήμερα φαίνεται να κάνει στροφή τριακόσιων εξήντα μοιρών και να αλλάζει γνώμη όσον αφορά τη μεταναστευτική κρίση.

Τόσο η άνοδος ακροδεξιών κομμάτων, όσο και οι έντονες πιέσεις της Τουρκίας που φαίνεται ανοιγοκλείνει κατά το δοκούν τη στρόφιγγα των προσφυγικών ροών, ως μοχλό άσκησης πίεσης και εκβιασμών προς την Ευρωπαϊκή Ένωση, διεκδικώντας παράλληλα πέραν των τριών δισεκατομμυρίων ευρώ, προκαλούν τριγμούς στα θεμέλια της Ευρώπης.

Αυτήν τη στιγμή η ευρωπαϊκή οικογένεια μοιάζει πιο διχασμένη από ποτέ. Η έξοδος της Μεγάλης Βρετανίας απέχει μόλις λίγους μήνες, τα ακροδεξιά κόμματα έχουν το πάνω χέρι σε Ιταλία και Αυστρία, ενώ οι ακροδεξιοί «εξτρεμιστές» του AfD έχουν καταστεί καθοριστική δύναμη στη Γερμανία. Οι περιορισμοί στις προσφυγικές ροές είναι ιδιαίτερα εμφανείς στη Γερμανία, η οποία ενώ το 2016 κατέγραψε 745.545 αιτήσεις ασύλου, το πρώτο εξάμηνο του τρέχοντος έτους καταχωρήθηκαν μόλις 93.316.

Μεγάλη πρόκληση

Σε δηλώσεις του σε ξένα Μέσα Ενημέρωσης, ο καθηγητής του Carnegie Europe, Stefan Lehne, παραδέχθηκε πως «το μεταναστευτικό παραμένει η μεγαλύτερη πρόκληση για την ευρωπαϊκή συνοχή». Βέβαια, λάδι στη φωτιά έριξε και το τρομοφοβικό παραλήρημα του Αμερικανού Προέδρου, Ντόναλτ Τραμπ, ο οποίος υποστήριξε πως «η Ευρώπη έκανε τραγικό λάθος με το να επιτρέψει την είσοδο σε εκατομμύρια ανθρώπους, οι οποίοι άλλαξαν τον πολιτισμό τους τόσο βίαια».

Πάντως, πολλοί αναλυτές προειδοποιούν ότι η προσφυγική κρίση δεν διχάζει απλώς την Ευρώπη, αλλά πιθανόν να αποτελέσει και αιτία κονιορτοποίησης του ευρωπαϊκού οικοδομήματος. Ο Βρετανός ιστορικός, Niall Ferguson, σε μία αποτίμηση της κατάστασης, υποστήριξε ότι «το μεταναστευτικό θα θεωρηθεί από τους μελλοντικούς ιστορικούς ως η αιτία θανάτου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ το Brexit ως το απλό πρόωρο σύμπτωμα της κρίσης».

Η κυπριακή πραγματικότητα

Οι τριγμοί των προσφυγικών ροών δεν θα μπορούσαν να αφήσουν ανεπηρέαστη την Κύπρο. Την περασμένη Τετάρτη, ο Υπουργός Εσωτερικών Κωνσταντίνος Πετρίδης συγκάλεσε εσπευσμένα υπουργική σύσκεψη για λήψη αποφάσεων για το θέμα, αφού, σύμφωνα με τα στοιχεία, η Κύπρος κατ’ αναλογίαν πληθυσμού αντιμετωπίζει ένα από τα πιο σοβαρά προβλήματα μεταναστευτικών ροών σε σχέση με άλλες χώρες. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τα τελευταία στατιστικά της Eurostat για το 2018, η Κύπρος είναι πρώτη χώρα όσον αφορά τις αιτήσεις ασύλου σε αναλογία πληθυσμού και αυτές ξεπερνούν τις 5 χιλιάδες ανά εκατομμύριο πληθυσμού.

Ακολουθούν η Ελλάδα και η Ιταλία. Μάλιστα, κατά τους οκτώ πρώτους μήνες του έτους, τα αιτήματα παροχής διεθνούς προστασίας συνεχίζουν να παρουσιάζουν αυξητική τάση, αφού είναι αυξημένα κατά 55%, σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2017. Τους πρώτους οκτώ μήνες του 2018 η Κύπρος δέχτηκε 4.022 αιτήσεις πολιτικού ασύλου σε σχέση με 2.600 την αντίστοιχη περίοδο πέρσι. Πέρσι υπήρξε, εξάλλου, μια αύξηση 56% σε σχέση με το 2016.

Η αντίδραση

Κατά τη διάρκεια της σύσκεψης, της οποίας προήδρευσε ο Υπουργός Εσωτερικών, με τη συμμετοχή των Υπουργών Εξωτερικών, Δικαιοσύνης και Εργασίας, αποφασίστηκε όπως εντατικοποιηθούν οι επαφές σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά και με τρίτες χώρες για ενεργοποίηση συμφωνιών επανεισδοχής. Για το θέμα αναμένεται να πραγματοποιηθούν συναντήσεις του Υπουργού Εξωτερικών Νίκου Χριστοδουλίδη με την Ύπατη Εκπρόσωπο της Ε.Ε. Φεντερίκα Μογκερίνι, και του Υπουργού Εσωτερικών με τον Ευρωπαίο Επίτροπο για θέματα μετανάστευσης, Δημήτρη Αβραμόπουλο. Στις άμεσες ενέργειες της Κυβέρνησης είναι και η αποστολή αιτήματος για ευρωπαϊκή αλληλεγγύη αλλά και η πραγματοποίηση κύκλου επαφών με Ευρωπαίους ομολόγους από μεσογειακές χώρες για καλύτερο συντονισμό.

Άλλες αποφάσεις

Στη σύσκεψη της Υπουργικής Επιτροπής αποφασίστηκε, επίσης, όπως γίνουν επαφές με όλους τους ευρωπαϊκούς θεσμούς, οι οποίοι ασχολούνται με θέματα μετανάστευσης με συγκεκριμένες προτάσεις για συγκεκριμένη συνεργασία. Παράλληλα, επαφές θα πραγματοποιηθούν και με τις Αρχές του Λιβάνου, όσον αφορά τη σύναψη και εφαρμογή συμφωνίας επανεισδοχής αλλά και για πρόληψη των ροών από τη χώρα αυτή, από την οποία παρατηρούνται αυξημένες ροές το τελευταίο διάστημα αν και λαμβάνει βοήθεια από την Ε.Ε. για το προσφυγικό.

Αποφασίστηκε, παράλληλα, η ενίσχυση της επιτήρησης των «μελανών σημείων» της νεκρής ζώνης και της Πράσινης Γραμμής, από τα οποία έχει το τελευταίο διάστημα παρατηρηθεί αυξημένη ροή ανθρώπων, η χρήση της τεχνολογίας μέσω καμερών, αλλά και η αύξηση των περιπολιών από θαλάσσης καθώς και ο καθορισμός του Κέντρου Κρίσεων «Ζήνων» ως του Συντονιστή σε ό,τι αφορά το θέμα της αντιμετώπισης των μεταναστευτικών ροών.

Ταχύρρυθμες διαδικασίες εξέτασης αιτήσεων

Κατά την υπουργική σύσκεψη αποφασίστηκε, επιπλέον, η εισαγωγή ταχύρρυθμης διαδικασίας εξέτασης των πρόδηλα αβάσιμων αιτήσεων πολιτικού ασύλου καθώς και εκπόνηση εθνικού καταλόγου ασφαλών τρίτων χωρών, με στόχο την ολοκλήρωση της εξέτασης εντός τριάντα ημερών. Στις αρχές του 2019 αναμένεται να λειτουργήσει και το ειδικό Δικαστήριο Διεθνούς Προστασίας στην Κύπρο, που θα εξετάζει αποκλειστικά τις εφέσεις που γίνονται για τις αιτήσεις που απορρίπτονται, με στόχο την όσο το δυνατόν επιστροφή των μη δικαιούχων.

Αποφασίστηκε, επίσης, όπως τροποποιηθεί το διάταγμα πρόσβασης στην αγορά εργασίας για τους αιτητές πολιτικού ασύλου από τους έξι μήνες στον ένα μήνα, με στόχο τη μείωση της αδήλωτης εργασίας και της κατάχρησης του συστήματος. Ολοκληρώθηκε, ακόμη, η σύσταση τεχνικής επιτροπής με εκπροσώπους όλων των εμπλεκομένων Υπουργείων και υπηρεσιών, με στόχο τη συστηματική παρακολούθηση της προόδου που επιτυγχάνεται.

Αξίζει να επισημανθεί ότι οι περισσότεροι αιτητές πολιτικού ασύλου στην Κύπρο είναι Σύροι, που φέτος ανέρχονται στα 860 άτομα. Ακολουθούν πρόσωπα από την Ινδία, το Πακιστάν, το Μπαγκλαντές, την Αίγυπτο και το Ιράκ.

Επαφές Υπουργού Δικαιοσύνης

Επαφές για το θέμα πραγματοποίησε και ο Υπουργός Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως Ιωνάς Νικολάου σε συνάντησή του με τη νέα Αντιπρόσωπο του Υπάτου Εκπροσώπου του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες στην Κύπρο Katja Johanna Saha Savarimuthu. Ο κ. Νικολάου ανέδειξε το θέμα της ανάληψης ευθυνών εκ μέρους της Τουρκίας για το μεταναστευτικό, επικαλούμενος στοιχεία που καταδεικνύουν ότι μεγάλο ποσοστό προσφύγων καταφθάνουν μέσω Τουρκίας, ενώ η χώρα λαμβάνει οικονομική βοήθεια από την Ε.Ε. για διαχείριση του μεταναστευτικού, καλώντας παράλληλα τη συμβολή του ΟΗΕ για επίλυση του θέματος ενεργώντας προς την Τουρκία και επίσης να συνδράμει στο θέμα των επιστροφών των μεταναστών.