Σημερινή

Σάββατο, 24/02/2018
RSS

Από το όραμα στην πράξη

| Εκτύπωση | 11 Φεβρουάριος 2018, 18:02 | Του Μαρίνου Παυλικά

ΠΡΟΧΩΡΕΙ ΚΑΙ ΥΛΟΠΟΙΕΙΤΑΙ ΣΤΑΘΕΡΑ Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ

ΤΟ ΥΠΠ ΕΧΕΙ ΤΑ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΑΦΟΣΙΩΘΕΙ ΣΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΜΙΑΣ ΑΡΚΕΤΑ ΦΙΛΟΔΟΞΗΣ ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΟΡΘΟΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ, ΤΟΥΣ ΔΙΟΡΙΣΜΟΥΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΙΔΙΑ ΤΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΔΙΑΠΑΙΔΑΓΩΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ

Το όραμα του Υπουργείου Παιδείας είναι η διαμόρφωση εγγράμματων πολιτών με δεξιότητες, υπευθυνότητα, δημοκρατικό ήθος, ιστορική ταυτότητα, αλλά και σεβασμό στη διαφορετικότητα


Να μετατρέψει το όραμα σε πράξη έχει βάλει στόχο το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού (ΥΠΠ) όσον αφορά την Εκπαιδευτική Μεταρρύθμιση. Οι προθέσεις του Κώστα Καδή και του Υπουργείου όσον αφορά την κατεύθυνση αυτή έχουν επιδείξει την παραγωγή έργου μέσα στα πέντε χρόνια του κυβερνητικού έργου και μέσα στα τέσσερα χρόνια της παραμονής Καδή στο χαρτοφυλάκιο του Υπουργείου. Μέχρι την ημέρα που γραφόταν το παρόν, δεν είχαν ακόμη ξεκαθαρίσει οι προθέσεις του Προέδρου της Δημοκρατίας για τη σύσταση του νέου Υπουργικού Συμβουλίου και, ως εκ τούτου, δεν έχει ακόμη γίνει γνωστό εάν ο Κώστας Καδής συνεχίζει στο Υπουργείο Παιδείας. Παρ’ όλα αυτά οι προσεγγίσεις για την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση γίνονται στη βάση μακροπρόθεσμων στόχων, που έχουν τεθεί βάσει Ολοκληρωμένων Στρατηγικών Σχεδιασμών.

Ολοκληρωμένος Στρατηγικός Σχεδιασμός

Το ΥΠΠ έχει τα τελευταία χρόνια αφοσιωθεί στην προώθηση μίας αρκετά φιλόδοξης αλλά και ορθολογιστικής μεταρρύθμισης όσον αφορά το εκπαιδευτικό σύστημα, τους διορισμούς και την αξιολόγηση των εκπαιδευτικών αλλά και την ίδια τη διαδικασία διαπαιδαγώγησης του μαθητή. Οι ενέργειες αυτές έγιναν και γίνονται συντονισμένα σε συνεργασία με την Επιτροπή Παιδείας της Βουλής, εκπαιδευτικούς, συνεργάτες του Υπουργείου, καθώς και μια πλειάδα ακαδημαϊκών και ειδικών τεχνοκρατών πριν περάσει από τη διαβούλευση και τεθεί ενώπιον εκπαιδευτικών, γονέων, σχολικών εφοριών και φορέων τοπικής αυτοδιοίκησης.

Το όραμα του Υπουργείου Παιδείας είναι σαφές: «Η διαμόρφωση εγγράμματων πολιτών με δεξιότητες, υπευθυνότητα, δημοκρατικό ήθος, ιστορική ταυτότητα, αλλά και σεβασμό στη διαφορετικότητα. Πολιτών με ολοκληρωμένη προσωπικότητα, ικανών να συμβάλουν δημιουργικά στην ανάπτυξη της κοινωνίας και στην αντιμετώπιση των προκλήσεων του μέλλοντος, καθώς και στη βελτίωση της ποιότητας ζωής των πολιτών μέσω της παιδείας, του πολιτισμού και του αθλητισμού».

Παρ’ όλα αυτά και σύμφωνα με όσα ανέφερε ο Κώστας Καδής σε πρόσφατη παρουσίαση των σχεδιασμών του Υπουργείου σε Λάρνακα και Παραλίμνι, τα προβλήματα δεν κρύφτηκαν κάτω από το χαλί, αλλά αναδείχθηκαν με σκοπό την επίλυσή τους. Αναμφίβολα, τα προβλήματα προέκυψαν από τη διαιώνιση του ζητήματος «εκπαιδευτική μεταρρύθμιση», αλλά και εξαιτίας της κληροδότησης προβλημάτων από τη μία κυβέρνηση στην άλλη. Για την επίτευξη του Ολοκληρωμένου Στρατηγικού Σχεδιασμού έγινε κατηγοριοποίηση των στόχων και των επιδιώξεων, καθορίστηκε το όραμα και η αποστολή του Υπουργείου, ενώ συγκεκριμενοποιήθηκαν οι δράσεις και ο προϋπολογισμός, που παράλληλα αξιολογούνται μέσω Δεικτών Απόδοσης.

Ο εκσυγχρονισμός

Και επειδή η οποιαδήποτε προσπάθεια αλλαγών οφείλει να ξεκινάει από τη βάση, έγιναν πρωτίστως προσπάθειες για εκσυγχρονισμό της λειτουργίας του ίδιου του ΥΠΠ. Προς την κατεύθυνση αυτή δίνεται, πλέον, ένα τέλος στη στελέχωση του Υπουργείου με καθηγητές και δασκάλους οι οποίοι είναι επιφορτισμένοι και με ώρες διδασκαλίας. Προωθείται, πλέον, η στελέχωσή του με μόνιμο διοικητικό προσωπικό. Παράλληλα εκσυγχρονίστηκε το πλαίσιο λειτουργίας των Σχολικών Εφοριών, ενώ προωθείται η αποκέντρωση και η μετάθεση υπευθυνοτήτων σε επαρχιακά γραφεία του Υπουργείου.

Όσον αφορά τον εκσυγχρονισμό του ίδιου του Εκπαιδευτικού Συστήματος, αυτός έχει κατηγοριοποιηθεί στο Περιεχόμενο Εκπαίδευσης, στη Δομή του Σχολικού Προγράμματος, στη Λειτουργία των Σχολείων, στο Σύστημα Επαγγελματικής Μάθησης Εκπαιδευτικών, στο Σύστημα Αξιολόγησης Εκπαιδευτικών και στο Σύστημα Διορισμού στην Εκπαίδευση. Όλα αυτά αποτελούν το παζλ του ίδιου στόχου, και συνεπώς είναι αλληλένδετα με τη μία κατηγορία να επηρεάζει λειτουργικά τις υπόλοιπες. Σύμφωνα με τον Υπουργό Παιδείας, στις πέντε από τις έξι πολιτικές έχει επιτευχθεί σημαντική πρόοδος και αυτήν τη στιγμή βρίσκονται στο στάδιο υλοποίησης και λήψης αποφάσεων.

Περιεχόμενο Εκπαίδευσης

Στα πλαίσια του εκσυγχρονισμού του περιεχομένου της εκπαίδευσης, έχει προωθηθεί ο εκσυγχρονισμός των Αναλυτικών Προγραμμάτων. Ιδιαίτερα κατά την περίοδο 2013-2018 έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος, αφού πέραν των τετρακοσίων πανεπιστημιακών, τεχνοκρατών του Υπουργείου Παιδείας και Εκπαιδευτικών έχουν συμβάλει αφιλοκερδώς στην προσπάθεια αυτή. Ως αποτέλεσμα, έχουν ετοιμαστεί και εκδοθεί 367 νέα βιβλία, τα οποία εντάσσονται στο σχολικό εκπαιδευτικό πρόγραμμα.

Παράλληλα, έχουν υιοθετηθεί νέες προσεγγίσεις διδασκαλίας με χρήση δεικτών επάρκειας, με τα πρώτα αποτελέσματα να είναι ήδη ορατά. Συγκεκριμένα, και σύμφωνα με τον Υπουργό Παιδείας, κατά το 2015 στην Έρευνα Διεθνών Τάσεων στα Μαθηματικά και τις Φυσικές Επιστήμες (TIMSS) του Διεθνούς Οργανισμού για την Αξιολόγηση Εκπαιδευτικών Επιτευγμάτων (ΙΕΑ), η χώρα μας κατέλαβε την 23 θέση στα Μαθηματικά, από σύνολο 49 χωρών που συμμετείχαν στην έρευνα, ενώ στις Φυσικές Επιστήμες κατετάγη στην 36η θέση.

Σύμφωνα με την TIMSS, η οποία αξιολογεί τις επιδόσεις των μαθητών στη βάση των αναλυτικών προγραμμάτων των χωρών που συμμετείχαν, η επίδοση της Κύπρου στα Μαθηματικά ανήλθε στο 523 και είναι σημαντικά υψηλότερη από την κεντρική τιμή της κλίμακας (500). Ιδιαίτερα σημαντικό είναι επίσης το γεγονός ότι τα αποτελέσματα της Κύπρου παρουσιάζουν σταθερή αυξητική τάση τα τελευταία χρόνια, αφού η αντίστοιχη επίδοση στα Μαθηματικά το 2003 ήταν 510 και το 1995 ήταν 475.

Δομή Σχολικού Προγράμματος

Καθοριστικό για το μέλλον των Κύπριων μαθητών της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης οι δραστικές αλλαγές που έχουν επέλθει στη δομή και του ίδιου του Λυκείου. Η κατάργηση του Ενιαίου Λυκείου έχει επιφέρει, σύμφωνα με τον Υπουργό Παιδείας, ένα νέο και σύγχρονο Λύκειο. Σύμφωνα με τον ίδιο αλλά και σύμφωνα και με τους στρατηγικούς σχεδιασμούς του Υπουργείου Παιδείας, το Ενιαίο Λύκειο παρουσιαζόταν προβληματικό, ιδιαίτερα όσον αφορά τον τρόπο επιλογής και τη συνάφεια των επιλεγόμενων μαθημάτων. Την ίδια στιγμή έχουν δημιουργηθεί και επεκταθεί τα σχολεία ειδικών ενδιαφερόντων. Αυτήν τη στιγμή η χώρα μας διαθέτει 10 Αθλητικά και 10 Μουσικά Σχολεία, στα οποία αξιοποιούνται οι κλίσεις και οι δυνατότητες των μαθητών που φοιτούν σε αυτά.

Αποτελεσματική Λειτουργία Σχολείου

Οι Νέοι Κανονισμοί Λειτουργίας Σχολείων, παρ’ ότι αποτέλεσαν σημείο συζητήσεων και προστριβών, αποτελούν ένα τμήμα των ρηξικέλευθων αλλαγών που αισιοδοξεί να προωθήσει στα σχολεία του Υπουργείο Παιδείας. Σημαντική αλλαγή αποτέλεσε και η υιοθέτηση της νομοθεσίας για την έγκαιρη στελέχωση, κάτι που είχε ως αποτέλεσμα την απουσία προβλημάτων για πρώτη φορά μετά από χρόνια κατά το άνοιγμα των σχολικών μονάδων τον περασμένο Σεπτέμβριο. Στα θετικά της εξέλιξης αυτής, σύμφωνα με το αρμόδιο Υπουργείο, εντάσσονται η έγκαιρη στελέχωση των σχολείων, η αντιμετώπιση παραπαιδείας το καλοκαίρι αλλά και η κατά 15% μείωση στις απουσίες των μαθητών.

Όσον αφορά τις σχολικές υποδομές, έχουν μέχρι στιγμής ολοκληρωθεί 17 νέα σχολεία, έχουν προωθηθεί 61 ανακαινίσεις και επεκτάσεις και υλοποιήθηκαν 643 μικρότερης κλίμακας έργα με προϋπολογισμό της τάξης των 100 εκ. ευρώ. Την ίδια στιγμή σε εξέλιξη βρίσκονται 46 μικρής και μεγάλης κλίμακας έργα με προϋπολογισμό ύψους 50 εκ. ευρώ. Επίσης, αξίζει να σημειωθεί πως τα σχολεία αποκτούν, πλέον, φωτοβολταϊκά συστήματα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και ειδικούς ψύκτες με φίλτρα για παροχή δροσερού πόσιμου νερού στους μαθητές.

Αλλαγές για εκπαιδευτικούς

Αναμφίβολα, από το εκπαιδευτικό σύστημα της χώρας μας είναι εμφανής η απουσία επαρκούς και αντικειμενικού εργαλείου αξιολόγησης των εκπαιδευτικών. Για το θέμα αυτό, φαίνεται πως το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού δεν έχει σημειώσει αξιόλογη πρόοδο, δεσμευόμενο, παράλληλα, πως σε στάδιο ετοιμασίας βρίσκονται δύο ολοκληρωμένες προτάσεις, οι οποίες θα ριχτούν σύντομα στο τραπέζι για εξεύρεση της ιδανικότερης λύσης. Από την άλλη, σε εφαρμογή έχει τεθεί ένα νέο ολοκληρωμένο πλαίσιο για την επαγγελματική μάθηση των εκπαιδευτικών. Το πλαίσιο μπήκε σε εφαρμογή πιλοτικής βάσης με τα θετικά αποτελέσματα που έχουν προέλθει από αξιολογήσεις του Κέντρου Επαγγελματικής Έρευνας και Αξιολόγησης να είναι ορατά.

Σύστημα Διορισμών

Πολύς λόγος έγινε το περασμένο διάστημα και για το νέο σύστημα διορισμού στην εκπαίδευση, το οποίο εφάρμοσε το Υπουργείο Παιδείας. Παρά την από λάθος διαρροή θεμάτων που αμαύρωσε την εικόνα του νέου συστήματος, εντούτοις το σύστημα αυτό επιφέρει ριζικές αλλαγές στον τρόπο διορισμού στην εκπαίδευση μετά από 34 χρόνια συζητήσεων. Συγκεκριμένα, το νέο σύστημα συζητείται από τον αείμνηστο Υπουργό Παιδείας Στέλιο Κατσελή από το 1983.

Καινοτομίες και Βελτιώσεις

Με βάση την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση που βρίσκεται σε τροχιά υλοποίησης, θα ήταν παράλειψη να μην καταγραφούν και οι ουσιαστικές καινοτομίες και βελτιώσεις που έχουν εισαχθεί. Σε αυτές καταγράφεται η λειτουργία, για πρώτη φορά, 30 θερινών σχολείων που απασχόλησαν 603 εκπαιδευτικούς και 3.811 παιδιά, εκ των οποίων 140 με ειδικές ικανότητες.

Παράλληλα, λειτούργησαν και 32 νέα ολοήμερα σχολεία. Όσον αφορά τις εξετάσεις των μαθητών, έχει εκσυγχρονιστεί ο θεσμός των Παγκυπρίων Εξετάσεων, δημιουργήθηκαν για πρώτη φορά νέα πλαίσια πρόσβασης στην Ανώτερη και Ανώτατη Εκπαίδευση, δίνεται για πρώτη φορά δυνατότητα στους μαθητές για δωρεάν διεθνή πιστοποίηση των ψηφιακών δεξιοτήτων τους μέσω του προγράμματος ECDL και υλοποιείται νέα πολιτική για έκδοση απολυτηρίων σε ξένες γλώσσες.

Στον τομέα της Ειδικής Εκπαίδευσης έχει διαμορφωθεί μία νέα ολοκληρωμένη πολιτική, για την οποία οι διαβουλεύσεις έχουν ολοκληρωθεί στις 22 του περασμένου Ιανουαρίου. Μεταξύ άλλων, οι επιπρόσθετες ενέργειες που έχουν εισαχθεί περιλαμβάνουν αύξηση του διδακτικού και θεραπευτικού προσωπικού και των Σχολικών Συνοδών, επέκταση των κτηριακών εγκαταστάσεων, εφαρμογή νέου μηχανισμού για έγκαιρο εντοπισμό των μαθητών με μαθησιακές δυσκολίες και έκδοση 70 νέων ειδικών εγχειριδίων για μαθητές με προβλήματα όρασης.

Παράλληλα, έχουν εφαρμοστεί και νέες πολιτικές για την προσαρμογή σε νέα κοινωνικά δεδομένα και για αντιμετώπιση των προκλήσεων που συνδέονται με αυτά, όπως η στρατηγική για την πρόληψη και αντιμετώπιση της παραβατικής συμπεριφοράς στο σχολείο, η έκδοση Κώδικα Αντιρατσιστικής Πολιτικής στα σχολεία, καθώς και Οδηγού για την Πρόληψη και Διαχείριση του σχολικού εκφοβισμού, ενίσχυση της Ομάδας Άμεσης Παρέμβασης και Παρατηρητηρίου για τη Βία στα Σχολεία και έκδοση εγχειριδίου για την «Καλλιέργεια Εθελοντισμού και Ενεργού Πολίτη στα Σχολεία» σε συνεργασία με τον Επίτροπο Εθελοντισμού και Μη Κερδοσκοπικών Οργανώσεων.

Για τις γενιές του αύριο

Κάθε προσπάθεια μεταρρύθμισης στον τομέα της εκπαίδευσης πρέπει να αντικρίζεται με καλό μάτι. Η πίστωση χρόνου για τους μακροπρόθεσμους σχεδιασμούς είναι στοιχείο επιβεβλημένο για τη διαμόρφωση της δομημένης και συγκροτημένης υλοποίησης των στόχων που τίθενται. Πολλές φορές γίνεται λόγος και σύγκριση του εκπαιδευτικού μας συστήματος με το φινλανδικό μοντέλο που για τους πλείστους αποτελεί το ιδανικότερο εκπαιδευτικό σύστημα.

Το ερώτημα είναι εάν η κουλτούρα και η ιδιοσυγκρασία μας είναι έτοιμη να αντέξει ένα εκπαιδευτικό σύστημα, στο οποίο οι ώρες διδασκαλίας είναι κατά πολύ λιγότερες, τα ιδιωτικά ή δημόσια φροντιστήρια ανύπαρκτα, τα ιδιωτικά σχολεία απαγορεύονται διά νόμου και ο κάθε εκπαιδευτικός αξιολογείται με κάθε αυστηρότητα από την τοπική Αρχή στην οποία στεγάζεται το σχολείο. Το ερώτημα δεν είναι αν μπορούμε να γίνουμε Φινλανδία, αλλά αν θα μπορέσουμε να δώσουμε στους Κύπριους μαθητές μας, Κυβέρνηση, αντιπολίτευση, γονείς και εκπαιδευτικοί, το εκπαιδευτικό σύστημα που τους αξίζει.