Σημερινή

Πέμπτη, 24/05/2018
RSS

Τελειώνει η αναμονή δεκαετιών για Ακάμα

| Εκτύπωση | 04 Φεβρουάριος 2018, 18:03 | Του Μαρίνου Παυλικά

ΣΕ ΔΕΚΑ ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΩΡΑ, ΑΝ ΟΛΑ ΠΑΝΕ ΚΑΛΑ, ΘΑ ΟΛΟΚΛΗΡΩΘΟΥΝ ΟΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΙ

ΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΔΑΣΙΚΟ ΠΑΡΚΟ ΑΚΑΜΑ ΑΦΟΡΑ ΕΚΤΑΣΗ 77 ΤΕΤΡΑΓΩΝΙΚΩΝ ΧΙΛΙΟΜΕΤΡΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΕΙ ΟΛΗ ΤΗΝ ΚΡΑΤΙΚΗ ΓΗ (ΔΑΣΙΚΗ ΚΑΙ ΑΛΛΗ), ΕΝΩ ΜΕΤΡΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΑΔΕΙΞΗΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΗΔΗ ΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΙ ΓΙΑ ΟΛΗΝ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ NATURA ΠΟΥ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΕΙ ΤΟΣΟ ΚΡΑΤΙΚΗ ΟΣΟ ΚΑΙ ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑ

Η σημασία της προώθησης του Σχεδίου για την Αειφόρο Ανάπτυξη του Εθνικού Δασικού Πάρκου είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς σήμερα η χερσόνησος του Ακάμα φιλοξενεί πολυάριθμα και σημαντικά οικολογικά, πολιτιστικά, ιστορικά αλλά και οικονομικά στοιχεία, που καθιστούν την περιοχή μοναδική


Μέχρι το 2028 το Εθνικό Δασικό Πάρκο Ακάμα αναμένεται να μετατραπεί σε εθνικό πρότυπο για αποτελεσματική διαχείριση των προστατευόμενων περιοχών της χώρας μας. Αυτά προνοεί το όραμα και οι στρατηγικοί στόχοι του Σχεδίου για την Αειφόρο Ανάπτυξη του Εθνικού Δασικού Πάρκου του Ακάμα, που παρουσιάστηκε στις 11 του περασμένου Ιανουαρίου από τον Υπουργό Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, Νίκο Κουγιάλη, και που αυτήν την περίοδο βρίσκεται σε τελικό στάδιο διαβουλεύσεων με την τοπική κοινωνία.

Η δημόσια διαβούλευση, στην οποία παρουσιάστηκε το σχέδιο από τον Υπουργό Γεωργίας, πραγματοποιήθηκε στις 19 του περασμένου μήνα στα γραφεία του Κοινοτικού Συμβουλίου Δρούσειας. Μεταξύ άλλων στη διαβούλευση παρέστησαν εμπλεκόμενοι φορείς, τοπικές Αρχές, κάτοικοι της περιοχής, καθώς και μη Κυβερνητικές και Περιβαλλοντικές Οργανώσεις.

Αναφερόμενος κατά το πέρας της δημόσιας διαβούλευσης στην προώθηση του Σχεδίου, ο κ. Κουγιάλης επισήμανε τη σημασία της υλοποίησης της απόφασης του Υπουργικού Συμβουλίου του Ιανουαρίου 2016 για δημιουργία του Εθνικού Δασικού Πάρκου στην περιοχή του Ακάμα, χαρακτηρίζοντάς την ως την «υλοποίηση ενός ονείρου, όχι μόνο των κατοίκων της περιοχής αλλά και ολόκληρης της τοπικής κοινωνίας».

Το Σχέδιο

Το Εθνικό Δασικό Πάρκο Ακάμα αφορά έκταση 77 τετραγωνικών χιλιομέτρων και περιλαμβάνει όλη την κρατική γη (δασική και άλλη), ενώ μέτρα προστασίας και ανάδειξης του περιβάλλοντος ήδη λαμβάνονται για όλην την περιοχή NATURA, που περιλαμβάνει τόσο κρατική όσο και ιδιωτική περιουσία. Η σημασία της προώθησης του Σχεδίου για την Αειφόρο Ανάπτυξη του Εθνικού Δασικού Πάρκου είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς σήμερα η χερσόνησος του Ακάμα φιλοξενεί πολυάριθμα και σημαντικά οικολογικά, πολιτιστικά, ιστορικά αλλά και οικονομικά στοιχεία, που καθιστούν την περιοχή μοναδική.

Η περιοχή φιλοξενεί σήμερα περισσότερα από 650 ιθαγενή είδη χλωρίδας, σαράντα τρία ενδημικά φυτά, είκοσι πέντε χερσαίους και δύο θαλάσσιους οικοτόπους. Αποτελεί, παράλληλα, σημαντικό χώρο για διατήρηση δύο ειδών θαλάσσιων χελωνών και 197 ειδών πτηνών. Συγκεκριμένα, ολόκληρη η περιοχή της χερσονήσου του Ακάμα έχει καθοριστεί ως Ζώνη Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ) για πέντε είδη του Παραρτήματος Ι της Οδηγίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα Άγρια Πουλιά [2009/147/εκ] που αναπαράγονται στην περιοχή σε σημαντικούς αριθμούς, για πέντε αποδημητικά πουλιά και για μια ομάδα αποδημητικών πτηνών.

Συνολικά στη ΖΕΠ της Χερσονήσου του Ακάμα έχουν καταγραφεί 197 είδη πτηνών, από τα οποία τα 58 είδη φωλιάζουν στην περιοχή, ενώ τα 105 είναι αποδημητικά, όπως αναφέρεται στο Διαχειριστικό Σχέδιο για την Χερσόνησο Ακάμα (2016).

Μοναδική ευκαιρία

Όπως σημειώνουν οι εμπειρογνώμονες στο Σχέδιο για την Αειφόρο Ανάπτυξη του Εθνικού Δασικού Πάρκου, η συγκεκριμένη εκπονηθείσα μελέτη αποτελεί τη μοναδική ευκαιρία για επίλυση ενός μείζονος προβλήματος που ταλανίζει την περιοχή τα τελευταία 40, σχεδόν, χρόνια. Στοχεύει, παράλληλα, στην εφαρμογή προνοιών προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος της περιοχής ώστε να εξασφαλίσει, σύμφωνα με τους σχεδιασμούς, την αποτελεσματική προστασία των σημαντικών περιβαλλοντικών και πολιτιστικών αξιών του Πάρκου, τη δημιουργία κοινωνικοοικονομικού οφέλους για την τοπική κοινωνία αλλά και την απόκτηση βιώσιμης οικονομικής αυτοδυναμίας.

Προτείνεται, ταυτόχρονα, η διαμόρφωση του τρόπου διαχείρισης της περιοχής ώστε να συμπεριλαμβάνονται όλα τα βασικά προγράμματα που παρέχονται σε σύγχρονες προστατευόμενες περιοχές, η ενίσχυση του συστήματος της διακυβέρνησης της περιοχής καθώς και η προώθηση της περιοχής ως βιώσιμου τουριστικού προορισμού.

Διοίκηση πάρκου, δημιουργία εγκαταστάσεων και τέλη

Πιο συγκεκριμένα, προτείνεται μέσω του σχεδίου η δημιουργία κόμβων ήπιων υποδομών διαχείρισης και εξυπηρέτησης που θα περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων διάφορες εγκαταστάσεις, όπως περίπτερα εισόδου, αναψυκτήρια, χώροι στάθμευσης, καταστήματα πώλησης αναμνηστικών ειδών και στάσεις λεωφορείων.

Σημαντική πρόταση για τον καλύτερο έλεγχο της περιοχής αλλά και την εφαρμογή του σχεδίου είναι η εφαρμογή συγκεκριμένου μοντέλου διακυβέρνησης του Εθνικού Δασικού Πάρκου του Ακάμα, που θα αποτελείται από τη Γενική Διοίκηση, η οποία θα διαμορφώνει την πολιτική διαχείριση, αποτελούμενη από την Επιτροπή Γενικής Διοίκησης-Πολιτικής και τη Συντονιστική Επιτροπή, καθώς και το Σύστημα Καθημερινής Διαχείρισης που θα στελεχώνεται από τον επικεφαλής Διαχειριστή του ΕΔΠ και 30-40 άτομα προσωπικό.

Παράλληλα, προτείνεται η εφαρμογή τέλους εισόδου που θα ισχύει για όλους όσοι επισκέπτονται το πάρκο για λόγους αναψυχής τόσο από ξηρά όσο και από θάλασσα. Τα τέλη εισόδου, προτείνεται όπως εφαρμοστούν κατά το τέταρτο έτος λειτουργίας και να ανέρχονται στα €2 ανά άτομο και θα αυξηθούν στα €4 το έκτο έτος. Το σχέδιο προνοεί, επίσης, όπως όλοι οι χώροι στάθμευσης είναι δωρεάν.

Στα €23 εκατομμύρια το κόστος

Το εκτιμώμενο κόστος του σχεδίου αναμένεται να ανέλθει στα 23 εκατομμύρια ευρώ στον προβλεπόμενο δεκαετή ορίζοντα της εφαρμογής του. Το ποσό αποτελείται από κεφαλαιουχικές δαπάνες ύψους 7 εκατομμυρίων ευρώ και λειτουργικές δαπάνες ύψους 15,4 εκ. ευρώ. Το κόστος υπολογίζεται ότι θα αποπληρωθεί σε δεκαετή ορίζοντα, αφού βάσει σχεδίου τα συνολικά εκτιμώμενα έσοδα υπολογίζονται, επίσης, στα €23 εκατομμύρια.

Παράλληλα, εκτός από τα οικονομικά οφέλη, αναμένονται ιδιαίτερα σημαντικά κοινωνικά οφέλη, αφού η νέα επένδυση θα έχει δυναμικό αντίκτυπο στην τοπική κοινωνία και οικονομία, με οφέλη πολύ μεγαλύτερα από την υφιστάμενη κατάσταση. Συγκεκριμένα, υπολογίζεται πως με την εφαρμογή των σχεδιασμών για το Εθνικό Δασικό Πάρκο θα καταγραφεί αύξηση των επισκέψεων, θα δημιουργηθούν νέες εγκαταστάσεις που θα λειτουργούν με επιχειρηματική νοοτροπία, θα βελτιωθεί η τοπική οικονομική παραγωγή, προσφέροντας υψηλότερο εισόδημα στις τοπικές κοινότητες, θα δημιουργηθούν ευκαιρίες για ανάπτυξη μέσω του προγράμματος ανάπτυξης των κοινοτήτων και θα προσελκύσει τουρισμό ειδικού ενδιαφέροντος.

Κύρια πηγή εσόδων ο τουρισμός

Αναμφίβολα, την κύρια πηγή εισοδημάτων της περιοχής αποτελεί ο τουρισμός, ιδιαίτερα για τον Δήμο Πέγειας και κατ’ επέκτασιν την κοινότητα του Νέου Χωριού. Η πλειονότητα των τουριστών που επισκέπτονται κατά τους καλοκαιρινούς, κυρίως, μήνες την Πάφο, επισκέπτονται τη χερσόνησο του Ακάμα για να θαυμάσουν τις φυσικές ομορφιές της περιοχής. Τον μεγαλύτερο αριθμό επισκεπτών δέχονται τα Λουτρά της Αφροδίτης και οι παραλίες “Φοντάνα Αμορόζα” και “Χαμηλής (Blue Lagoon)” και κατά μήκος της δυτικής ακτογραμμής το Φαράγγι του Άβακα, οι παραλίες Λάρας και Τοξεύτρας.

Επίσης, σημαντικό είναι και το γεγονός ότι την περιοχή διασχίζει, μεταξύ άλλων, και το ευρωπαϊκό μονοπάτι Ε4, το οποίο κατά τη διάρκεια του έτους δέχεται επισκέψεις από πεζοπόρους, ποδηλάτες αλλά και οχήματα. Όπως αναφέρει στη «Σ» ο Κοινοτάρχης Νέου Χωριού, Αντρέας Χριστοδούλου, οι σχεδιασμοί για τη Χερσόνησο του Ακάμα αποτελούν όχι μόνο σημαντικό αλλά ίσως και τον μοναδικό παράγοντα επιβίωσης των κοινοτήτων του Ακάμα και ευκαιρία ανάπτυξης και προόδου. Σημείωσε δε ότι οι κοινότητες τάσσονται υπέρ της αειφόρου και όχι της αλόγιστης και πρόσκαιρης ανάπτυξης.

Αντιδράσεις από «Φίλους Ακάμα»

Σε ανακοίνωσή της, μετά την παρουσίαση του Σχεδίου για την Αειφόρο Ανάπτυξη του Εθνικού Δασικού Πάρκου, η “Οικολογική Παρέμβαση Φίλοι του Ακάμα” εξέδωσε ανακοίνωση, στην οποία επικρίνουν την εφαρμογή του Τοπικού Σχεδίου στην περιοχή. Συγκεκριμένα, στην ανακοίνωση γίνεται λόγος για “σαλαμοποίηση” των σχεδιασμών για ανάπτυξη της περιοχής, σημειώνοντας, παράλληλα, ότι το Υπουργικό Συμβούλιο αποφάσισε να μην υιοθετήσει στο μεγαλύτερο μέρος του το διαχειριστικό σχέδιο για τις περιοχές Natura 2000 - Ακάμα που εκπονήθηκε υπό την εποπτεία του Τμήματος Περιβάλλοντος, και προχώρησε στην εκπόνηση διαχειριστικού σχεδίου για τη δασική και κρατική περιουσία που αναλογεί στο 75% της έκτασης των χερσαίων περιοχών Natura 2000-Ακάμα.

Σε δηλώσεις του στη «Σημερινή» της Κυριακής ο Χρήστος Θεοδώρου, εκπρόσωπος της Οικολογικής Παρέμβασης «Φίλοι του Ακάμα», ανέφερε ότι το σχέδιο, το οποίο έχει εκπονηθεί για τον Σχεδιασμό του Δασικού Πάρκου, έχει μορφή αναπτυξιακή αφού περιλαμβάνει χώρους αναψυχής και χώρους διακίνησης οχημάτων, σε μια περιοχή υψηλά προστατευόμενη. Σημείωσε, δε, ότι η Οικολογική Παρέμβαση τάσσεται ξεκάθαρα ενάντια σε κάθε ανάπτυξη πλην των ήπιων αναπτύξεων που προνοούνται βάσει του Σχεδίου Natura 2000, και ότι ο χαρακτήρας του σχεδιασμού θα πρέπει να είναι περισσότερο προστατευτικός παρά αναπτυξιακός.

Στην ανακοίνωσή της, παράλληλα, η Οικολογική Παρέμβαση συνιστά ως επιζήμιο το γεγονός της μη εκπόνησης ενιαίου Τοπικού Σχεδίου από το Τμήμα Πολεοδομίας και Οικήσεως για την περιοχή, αφού με τους υφιστάμενους σχεδιασμούς η Πέγεια θα εκπονήσει διαφορετικό τοπικό σχέδιο σε σχέση με τις κοινότητες του Ακάμα.

Κουγιάλης: «Καμία προεκλογική σκοπιμότητα»

Κληθείς να σχολιάσει τις διάφορες αντιδράσεις που ακούστηκαν περί προεκλογικών σκοπιμοτήτων στην ανακοίνωση της έναρξης του σχεδιασμού για το Δασικό Πάρκο του Ακάμα, ο Υπουργός Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, Νίκος Κουγιάλης, ανέφερε στη «Σ» ότι το Υπουργικό Συμβούλιο συνεχίζει την υλοποίηση του Διαχειριστικού Σχεδίου, όπως αυτό υιοθετήθηκε το 2016. Όσον αφορά τις ιδιωτικές περιουσίες, ανέφερε ότι ο τρόπος αξιοποίησής τους και οι περιορισμοί θα τεθούν στο υπό εκπόνηση Τοπικό Σχέδιο από το Τμήμα Πολεοδομίας και Οικήσεως.

Υπογράμμισε, επίσης, το γεγονός ότι η οποιαδήποτε ανάπτυξη που θα προωθηθεί στην περιοχή θα εντάσσεται στο πλαίσιο της ήδη εκπονηθείσας μελέτης και των σχεδιασμών που έχουν γίνει από τους εμπειρογνώμονες με αυστηρούς περιορισμούς που θα επιτρέπουν αειφόρο ανάπτυξη, στο πλαίσιο που να μην επιβαρύνουν το φυσικό περιβάλλον αλλά και να εντάσσονται στις πρόνοιες του Ευρωπαϊκού Δικτύου Natura 2000.

Πολεοδομικό και ιδιοκτησιακό καθεστώς

Σύμφωνα με το Διαχειριστικό Σχέδιο για τη Ζώνη Ειδικής Προστασίας της Χερσονήσου του Ακάμα, που εκπονήθηκε από εμπειρογνώμονες το 2016, και σύμφωνα με τη Δήλωση Πολιτικής για την Ύπαιθρο, στη μεγαλύτερη έκτασή της (97,5% της ΖΕΠ) η περιοχή της Χερσονήσου του Ακάμα εμπίπτει σε Ζώνες Προστασίας, ενώ Πολεοδομικές Ζώνες με επικρατούσα χρήση τη γεωργία αποτελούν το 3,6%, την κτηνοτροφία το 0,5% με λιγότερα ποσοστά να αποτελούν οι τουριστικές-παραθεριστικές κατοικίες, οι οποίες βρίσκονται εντός των διοικητικών ορίων του Δήμου Πέγειας.

Όσον αφορά το ιδιοκτησιακό καθεστώς, το 70% της ΖΕΠ αποτελεί δασική γη, το 14,7% ελληνοκυπριακή γη, ενώ το 5,1% αφορά τουρκοκυπριακή γη. Το 5,3% αφορά χαλίτικη γη, το 1,6% αφορά εκκλησιαστική γη και το υπόλοιπο 3,3% αφορά σε άλλο καθεστώς. Το σημαντικότερο πρόβλημα στη χερσόνησο του Ακάμα αποτελεί η μακροχρόνια αντιπαράθεση των ιδιοκτητών γης με το Κράτος σχετικά με το διαχρονικό αίτημα για ανάπτυξη ιδιωτικών περιουσιών, με αποτέλεσμα πολλές φορές το διαφιλονικούμενο πεδίο αντιπαράθεσης να εκμεταλλεύονται ιδιώτες με -αρκετές φορές- παράνομες αναπτύξεις γης.

Αξίζει, στο σημείο αυτό, να σημειωθεί και η απόφαση-σταθμός του Ανωτάτου Δικαστηρίου στις 21 Απριλίου του 2016, όταν ακυρώθηκε ο Τόπος Κοινοτικής Σημασίας (ΤΚΣ) «Χερσόνησος του Ακάμα», κατόπιν 255 προσφυγών ιδιοκτητών γης, του Κοινοτικού Συμβουλίου Κάθηκα και δύο εταιρειών. Η απόφαση αυτή καθότι καθορίστηκε βάσει της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ και του Εθνικού Νόμου Ν153(Ι)/2003, που προνοεί την προστασία και διαχείριση της φύσης και της Άγριας Ζωής, έγινε περισσότερο για διαδικαστικούς λόγους (μη σταθερή σύσταση της αρμόδιας Επιστημονικής Επιτροπής) και φαίνεται να μην αναιρεί τη συμπερίληψη της περιοχής στο Ευρωπαϊκό Δίκτυο Natura 2000.

Όπως αναφέρεται στο Διαχειριστικό Σχέδιο για τη ΖΕΠ Χερσονήσου Ακάμα (2016), η απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου δεν επηρεάζει τη Ζώνη Ειδικής Προστασίας όπως καθορίστηκε βάσει της οδηγίας 2009/147/ΕΚ και με τον περί προστασίας και διαχείρισης Άγριων Πτηνών και Θηραμάτων Νόμο. Σημειώνεται, παρ’ όλα αυτά, στην εκπονηθείσα μελέτη ότι στην περίπτωση τροποποίησης του Τοπικού Σχεδίου στα πλαίσια της Απόφασης Αρ.80.041, δύναται να επηρεαστεί ανάλογα και η ΖΕΠ. Οι επιπτώσεις, όπως αναφέρεται, αναμένεται να εξεταστούν σε επίπεδο περιβαλλοντικών μελετών (Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων και Μελέτης Δέουσας Εκτίμησης), όπως καθορίζεται από την υφιστάμενη νομοθεσία και ισχύουσες διαδικασίες.