Σημερινή

Τρίτη, 23/10/2018
RSS

Ραγδαία αύξηση καταγγελιών σεξουαλικής κακοποίησης ανηλίκων

| Εκτύπωση | 07 Ιανουάριος 2018, 18:02 | Της Μαρίας Ονουφρίου

ΩΣ ΕΠΙ ΤΟ ΠΛΕΙΣΤΟΝ ΕΙΝΑΙ ΜΕΤΑΧΡΟΝΟΛΟΓΗΜΕΝΕΣ ΜΙΚΡΗΣ Ή ΜΕΓΑΛΗΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ

ΤΑ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΤΕΣΣΕΡΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΧΟΥΝ ΚΑΤΑΓΓΕΛΘΕΙ 341 ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ. ΑΠΟ ΑΥΤΕΣ, ΟΙ 138 ΕΓΙΝΑΝ ΤΟ 2017, ΕΝΑΣ ΑΡΙΘΜΟΣ ΠΟΥ ΜΑΣ ΦΑΝΕΡΩΝΕΙ, ΦΑΙΝΟΜΕΝΙΚΑ ΚΑΙ ΜΟΝΟ, ΤΗΝ ΑΥΞΗΣΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΛΛΗΛΑ ΤΗΝ ΑΥΞΗΣΗ ΤΩΝ ΚΑΤΑΓΓΕΛΙΩΝ

Η έκταση των περιστατικών σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών στον τόπο μας είναι η ίδια όπως και στον ευρωπαϊκό χώρο, όπου ένα στα πέντε παιδιά πέφτει θύμα κακοποίησης ή εκμετάλλευσης

Η αύξηση των καταγγελιών οφείλεται σε μεγάλο μέρος και στην αλλαγή των διαδικασιών στην Αστυνομία, που έγινε πριν από ένα περίπου χρόνο

Οι σύγχρονες μελέτες για την αποπλάνηση ανηλίκων δίνουν κάποιες πληροφορίες σχετικά με το κοινωνικό προφίλ του δράστη


Ραγδαία αύξηση παρουσιάζουν τα τελευταία χρόνια οι καταγγελίες για σεξουαλική κακοποίηση ανηλίκων στην Κύπρο. Το όλο θέμα πρέπει από τη μια να μας ανησυχήσει για την αύξηση των ποσοστών αλλά και να μας «χαροποιήσει» που οι μέχρι πρότινος άναρθρες κραυγές βρήκαν φωνή για να ξεστομίσουν όσα βίωναν από «γνωστά» συνήθως πρόσωπα. Ειδικότερα και σύμφωνα με τα στοιχεία, τα τελευταία τέσσερα χρόνια έχουν καταγγελθεί 341 περιπτώσεις.

Από αυτές, οι 138 έγιναν το 2017, ένας αριθμός που μας φανερώνει, φαινομενικά και μόνο, την αύξηση των περιστατικών και παράλληλα την αύξηση των καταγγελιών. Είναι και μία κίνηση, εξάλλου, που δείχνει ότι με κάποιον τρόπο η δύναμη εμφανίζεται, ίσως μέσα από την ενισχυμένη ενημέρωση, ώστε να καταγγέλλονται οι αποτρόπαιες πράξεις εις βάρος των αθώων ψυχών των παιδιών.

Πάντως, ο Υπεύθυνος του Γραφείου για θέματα οικογενειακής βίας και κακοποίησης ανηλίκων στο Αρχηγείο Αστυνομίας, Κώστας Βέης, μίλησε στη «Σημερινή της Κυριακής» για αριθμούς αλλά και για την ερμηνεία τους, ενώ η ψυχολόγος εξειδικευμένη στη θεραπεία του τραύματος σεξουαλικής κακοποίησης, Δρ Αριστονίκη Θεοδοσίου Τρυφωνίδου, εξήγησε όλα όσα πρέπει να γνωρίζουν οι γονείς, ώστε να ενισχύσουν τη δύναμη των παιδιών για να μπορούν να στέκονται απέναντι σε όσα τους τρομάζουν.

Τι οδήγησε στον πολλαπλασιασμό των καταγγελιών

Από πλευράς Αρχών, ο Υπεύθυνος του Γραφείου για θέματα Οικογενειακής Βίας και Κακοποίησης Ανηλίκων Αρχηγείου ανέφερε στη «Σ» ότι τα τελευταία τέσσερα χρόνια έχουν καταγγελθεί συνολικά 341 περιστατικά σεξουαλικής κακοποίησης, με θύματα παιδιά από τριών μέχρι δεκαοχτώ χρονών. Το 2014 καταγράφηκαν 56 καταγγελίες, τον επόμενο χρόνο 77, το 2016 έγιναν 70, ενώ τον χρόνο που μόλις μας πέρασε, έχουν καταγραφεί 138 περιστατικά.

«Ο αριθμός αυτός δεν σημαίνει απόλυτη αύξηση των περιστατικών, αλλά σίγουρα φανερώνει μια σημαντική αύξηση στα ποσοστά των ατόμων που τολμούν να προχωρήσουν σε μια καταγγελία. Οι καταγγελίες ως επί το πλείστον είναι μεταχρονολογημένες μικρής ή μεγάλης διάρκειας. Η αύξηση των καταγγελιών οφείλεται σε μεγάλο μέρος και στην αλλαγή των διαδικασιών στην Αστυνομία που έγινε πριν από ένα περίπου χρόνο.

» Μέχρι και το τέλος του 2016 οι καταγγελίες θα έπρεπε να γίνονται στο ΤΑΕ, ενώ αργότερα η σύσταση της ειδικής ανακριτικής ομάδας στο Αρχηγείο Αστυνομίας, έδωσε φωνή σε ακόμη περισσότερα θύματα, ώστε να προχωρήσουν σε καταγγελία. Όσον αφορά τα ίδια τα περιστατικά, αφορούν όπως προαναφέραμε θύματα παιδιά, ηλικίας 3 μέχρι 18 χρονών, που έχουν υποστεί σεξουαλική κακοποίηση από γνωστά πρόσωπα. Σπάνια συναντούμε περιπτώσεις με θύτες να είναι άγνωστα πρόσωπα στα παιδιά ή στην οικογένεια. Στην πλειοψηφία ο δράστης εκμεταλλεύεται το γεγονός ότι το παιδί είναι ευάλωτο», πρόσθεσε ο κ. Βέης.

Ένα στα πέντε παιδιά

Πάντως, σχετική έρευνα του Πανεπιστημίου Κύπρου καταδεικνύει ότι η έκταση των περιστατικών σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών στον τόπο μας είναι η ίδια όπως και στον ευρωπαϊκό χώρο, όπου ένα στα πέντε παιδιά πέφτει θύμα κακοποίησης ή εκμετάλλευσης. Η σεξουαλική κακοποίηση είναι φαινόμενο που έχει αυξητική τάση στην Κύπρο, όπως και στον υπόλοιπο κόσμο.

Στη βάση των σχετικών ευρημάτων το Συμβούλιο της Ευρώπης προχώρησε στην εκπόνηση της Σύμβασης Λανζαρότε, με την οποία αναγνωρίζει τη σοβαρότητα του κοινωνικού αυτού φαινομένου που πλήττει το δικαίωμα των παιδιών στην υγεία και στην προστασία και επιφέρει ανεπανόρθωτες επιπτώσεις στην ψυχική και συναισθηματική τους ανάπτυξη.

Η σεξουαλική κακοποίηση συνιστά μιαν από τις πιο σοβαρές μορφές βίας εναντίον των παιδιών και η προστασία τους μιαν από τις πιο επιτακτικές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι σύγχρονες κοινωνίες. Τα παιδιά, λόγω της φυσικής τους αδυναμίας και της ευάλωτης θέσης τους, εξαρτώνται πλήρως από τους ενήλικες και κάθε μορφή βίας εναντίον τους τα αποστερεί από το δικαίωμα της ευημερίας και διαταράσσει την κοινωνικοποίησή τους.

Η σεξουαλική κακοποίηση είναι θέμα που πρέπει να αντιμετωπίσει η κοινωνία, οι γονείς, οι εκπαιδευτικοί και γενικά όλοι εμείς έχουμε τον δικό μας ρόλο στην πάταξη του φαινομένου.

Η Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του παιδιού, Λήδα Κουρσουμπά, με πρόσφατα πορίσματα για συγκεκριμένες υποθέσεις, εντόπισε αδυναμίες από πλευράς κράτους - συγκεκριμένα Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας - ώστε να αντεπεξέλθουν στις ανάγκες των θυμάτων με αρνητικά αποτελέσματα. Δεν πρόκειται για αδράνεια των ΥΚΕ, όπως διευκρίνισε σε δηλώσεις της, αλλά για κάποια άλλα θέματα που αντιμετωπίζουν οι ΥΚΕ, τα οποία σαφώς επηρεάζουν το έργο τους.

Το σχολείο καλείται να προστατεύσει

Ο ρόλος του σχολείου, και των εκπαιδευτικών πιο συγκεκριμένα, είναι καθοριστικός στο να διδάξουν τα παιδιά πώς να κάνουν υγιείς επιλογές και να λαμβάνουν πληροφορημένες αποφάσεις για τη ζωή τους, ώστε να προστατεύουν τον εαυτό τους από τη σεξουαλική κακοποίηση. Καλλιεργώντας την εμπιστοσύνη και τις θετικές σχέσεις με τα παιδιά μπορούν να τα ενδυναμώσουν και να τα ενισχύσουν, προκειμένου να μιλήσουν για σοβαρά θέματα που τα απασχολούν και τα βασανίζουν.

Γι' αυτόν τον λόγο το Υπουργείο Παιδείας προχώρησε στην έκδοση εγχειριδίου για αναγνώριση και διαχείριση περιστατικών σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών, με σκοπό να μάθει στους εκπαιδευτικούς πώς να διακρίνουν τα σημάδια που θα φανερώσουν αν ένα παιδί έχει πέσει θύμα! Στόχος του εγχειριδίου είναι να γίνει κατανοητό τι συνιστά σεξουαλική κακοποίηση παιδιών, ποιες οι συνέπειές της στα παιδιά και ποιες οι ενδείξεις για πιθανή σεξουαλική κακοποίηση τόσο για τα παιδιά-θύματα όσο και για τους δράστες.

Επίσης, να γίνουν κατανοητά τα στάδια σεξουαλικής ανάπτυξης και οι αναμενόμενες σεξουαλικές συμπεριφορές των παιδιών, συγκρινόμενες με συμπεριφορές που χαρακτηρίζονται ως επιβλαβείς. Να δοθούν ενδεικτικές κατευθυντήριες γραμμές, ώστε να τηρούνται βασικές διαδικασίες για τη διαχείριση περιστατικών σεξουαλικής κακοποίησης και εκμετάλλευσης ανηλίκων, τα οποία αναφέρονται στο σχολείο ή εκδηλώνονται στον χώρο του σχολείου.

Η έκδοση του Εγχειριδίου αποτελεί ακόμα μια ενέργεια προώθησης της Εθνικής Στρατηγικής για την Καταπολέμηση της Σεξουαλικής Κακοποίησης και Εκμετάλλευσης Παιδιών και της Παιδικής Πορνογραφίας και αποτελεί μέρος του ευρύτερου σχεδιασμού του Υπουργείου για υλοποίηση του Σχεδίου Δράσης.

Η θεραπεία του τραύματος

Όσον αφορά τη θεραπεία του ψυχολογικού τραύματος που αφήνει στα παιδιά, αυτή είναι μια δύσκολη πορεία αλλά όχι άβατη. Η ψυχολόγος εξειδικευμένη στη θεραπεία του τραύματος σεξουαλικής κακοποίησης, Δρ Αριστονίκη Τρυφωνίδου Θεοδοσίου, ανέφερε ότι η δυναμική του τραύματος ενός παιδιού αλλάζει τον γνωστικό και συναισθηματικό του προσανατολισμό απέναντι στον κόσμο.

«Το τραύμα αλλοιώνει την ιδέα του παιδιού για τον εαυτό του, την άποψή του για τον κόσμο και τη δυνατότητα ανάπτυξης συναισθήματος. Η επίδραση στην κακοποίηση βασίζεται σε τέσσερεις τραυματογενείς δυναμικές, που είναι ο στιγματισμός, η εξαπάτηση, η έλλειψη αντοχής και η τραυματική σεξουαλική ανάπτυξη. Τα παιδιά μπορούν να αναπτύξουν εξαρτημένες αρνητικές συναισθηματικές συναρτήσεις με μνήμες τις εμπειρίες παραβίασης και είναι δυνατόν σύμφωνα με αυτές να υιοθετήσουν γνωστικές στρεβλώσεις σε σχέση με το γεγονός.

»Οι αντιδράσεις αυτές είναι δυνατόν να προξενήσουν συμπτώματα όπως παρεισφρητικές μνήμες, επαναφορές, νυχτερινούς εφιάλτες, μηχανισμούς αποφυγής ή να συμβάλουν στη μεταβολή της άποψης για τον εαυτό και για τους άλλους όπως φόβος για τους άνδρες ή χαμηλή αυτοεκτίμηση!

»Η θεραπευτική παρέμβαση βοηθά το παιδί θύμα κακοποίησης να αναγνωρίζει και να εκφράζει τα αρνητικά του συναισθήματα που συνδέονται με την παραβίαση, να αναπτύσσει στρατηγικές αντιμετώπισης του άγχους, να τα βγάζει πέρα σε γνωσιακό επίπεδο, ενώ προωθεί τη διόρθωση γνωσιακών στρεβλώσεων και δεξιοτήτων πρόληψης και επαναθυματοποίησης.

»Οι γονείς θα πρέπει να τα βοηθήσουν στο να κατανοήσουν και να απαντήσουν στις αντιδράσεις του παιδιού, να αντιμετωπίσουν τη δική τους αγωνία με τρόπους που θα τους επιτρέψουν να είναι ταυτόχρονα διαθέσιμοι στο παιδί τους. Οι γονείς ακόμα πρέπει να μάθουν τρόπους αντιμετώπισης της συμπεριφοράς του παιδιού τους.

»Η θετική πρόγνωση της θεραπείας εξαρτάται από την αντίληψη και τις αναπαραστάσεις των παιδιών σε σχέση με την κακοποίηση. Τη συνοχή και την προσαρμοστική ικανότητα της οικογένειας. Την υποστήριξη του παιδιού, την ποιότητα της συνεργασίας και του συντονισμού μεταξύ των υπηρεσιών και την καλά καταρτισμένη και διεπιστημονική θεραπευτική αντιμετώπιση», συνέχισε.

Δράστες κυρίως άτομα του περιβάλλοντος

Όπως μας ανέφερε η Δρ Τρυφωνίδου, οι σύγχρονες μελέτες για την αποπλάνηση ανηλίκων δίνουν κάποιες πληροφορίες σχετικά με το κοινωνικό προφίλ του δράστη. «Ανήκουν στο ηλικιακό φάσμα άνω των 35 ετών, οι δράστες είναι παθητικοί και ευγενικοί, οι δράστες τις περισσότερες φορές περιορίζονται σε άσεμνα χάδια, είναι λιγότερο πιθανό οι δράστες αποπλάνησης ανηλίκων να συναναστρέφονται με άτομα του αντίθετου φύλου, χαρακτηρίζονται από έλλειψη κοινωνικών δεξιοτήτων, ακόμη οι περισσότεροι δράστες παραδέχονται την ενοχή τους και αποπλανούν το παιδί για ορισμένο διάστημα.

Στην ουσία ο δράστης αποπλάνησης ανηλίκων θυματοποιεί τα παιδιά καθότι είναι λιγότερο δυνατά από κείνον. Οι μέθοδοι που χρησιμοποιούν οι δράστες για να κερδίσουν τη σιωπή των ανηλίκων θυμάτων είναι η παραχώρηση προνομίων, η αγορά ακριβών υλικών αγαθών, η διαστρέβλωση ή και παραποίηση κοινωνικά αποδεκτών αρχών και αξιών, η θέαση της σεξουαλικής κακοποίησης ως φυσιολογικής συμπεριφοράς και μετακύλιση της ευθύνης στον ανήλικο. Άλλες έρευνες αναφέρουν ότι παιδιά διστάζουν να μιλήσουν όταν η απαίτηση για υποταγή έγινε με έναν λιγότερο εκφοβιστικό τρόπο.

Όταν ένα παιδί αποκαλύπτει σεξουαλική κακοποίηση πιστέψτε το, προσπαθήστε να παραμείνετε ψύχραιμοι, μιλήστε με το παιδί σε χώρο που προστατεύει την ιδιωτικότητά του, πείτε του ότι και σε άλλα παιδιά μπορεί να έχει συμβεί αυτό, μην του δώσετε υποσχέσεις που θα αθετήσετε, μην κρίνετε τον δράστη μπροστά στο παιδί, πείτε στο παιδί τι θα συμβεί στη συνέχεια, μην προσπαθήσετε να κάνετε ανάκριση στο παιδί.

Η διεθνής βιβλιογραφία αναφέρει ότι για να θεωρηθεί αξιόπιστη η κατάθεση του ανηλίκου θα πρέπει να χρησιμοποιούνται έγκυρα και δομημένα πρωτόκολλα. Κατά τη διάρκεια της δομημένης συνέντευξης στον ανήλικο θα πρέπει να ακολουθούνται συγκεκριμένα στάδια, τεχνικές, να τηρείται αυστηρά ο κώδικας δεοντολογίας και να υιοθετούνται βασικές αρχές», κατέληξε.