Σημερινή

Τετάρτη, 22/11/2017
RSS

«Να ξεφύγουμε από το παραδοσιακό μοντέλο»

| Εκτύπωση | 27 Νοέμβριος 2016, 12:01 | Σημερινή

Ο Καθηγητής και Διευθυντής του Κέντρου Επιχειρηματικότητας του Πανεπιστημίου Κύπρου Μάριος Δικαιάκος.

Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΔΙΕΚΔΙΚΗΣΕΙ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ ΡΟΛΟ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Σε συνέντευξή του στη «Σ» ο Καθηγητής και Διευθυντής του Κέντρου Επιχειρηματικότητας του Πανεπιστημίου Κύπρου Μάριος Δικαιάκος τονίζει τα πλεονεκτήματα που ευνοούν την καλλιέργεια καινοτόμου και επιχειρηματικής σκέψης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση της Κύπρου

«Να μετατρέψουμε την εκπαίδευση σε μια διαδικασία απελευθέρωσης της κριτικής σκέψης και της δημιουργικότητας των νέων»

Τη σημαντική θέση της επιχειρηματικότητας στην εκπαίδευση ως διαδικασία απελευθέρωσης της κριτικής σκέψης και της δημιουργικότητας των νέων τονίζει σε συνέντευξή του στη «Σ» ο Καθηγητής και Διευθυντής του Κέντρου Επιχειρηματικότητας του Πανεπιστημίου Κύπρου Μάριος Δικαιάκος. Ο κ. Δικαιάκος εστιάζει την ίδια ώρα στο πόσο σημαντικό είναι για τους νέους να έχουν σχέση με το τι γίνεται στην αγορά, ώστε να είναι επαρκώς προετοιμασμένοι να λειτουργήσουν σε ένα τέτοιο περιβάλλον και να ανταποκριθούν στις ανάγκες και τις προκλήσεις της επόμενης ημέρας.

Ο Καθηγητής θα μιλήσει στο διήμερο φόρουμ Καινοτομίας και Επιχειρηματικότητας που διοργανώνει η PwC την Τετάρτη, 30 Νοεμβρίου και Πέμπτη, 1 Δεκεμβρίου, το οποίο φέτος θα εξετάσει τη σχέση μεταξύ των Πανεπιστημίων και των Επιχειρήσεων, όπως και άλλα συναφή ζητήματα που επηρεάζουν τη σχέση αυτή σε διεθνές επίπεδο.

Νοοτροπία

Ποια πιστεύετε ότι είναι η θέση που πρέπει να έχει η επιχειρηματικότητα στην εκπαίδευση;

Η επιχειρηματικότητα υπό την ευρεία έννοια πρέπει να έχει σημαντική θέση στη σύγχρονη εκπαίδευση. Ως επιχειρηματικότητα δεν εννοούμε την ικανότητα ανάληψης ή επιτυχούς διεκπεραίωσης εμπορικών δραστηριοτήτων, αλλά κάτι ευρύτερο: μια νοοτροπία που διαπνέεται από τη δημιουργικότητα και την κριτική σκέψη, τη φαντασία και την επινοητικότητα, την τολμηρή αναζήτηση του αγνώστου και τον συνεχή πειραματισμό, τη δυνατότητα μετασχηματισμού γνώσεων, ιδεών και επινοήσεων σε απτά αποτελέσματα. Πρέπει να ξεφύγουμε από το παραδοσιακό εκπαιδευτικό μοντέλο, που εστιάζει στη στείρα μεταφορά πληροφοριών από τον δάσκαλο στον εκπαιδευόμενο και να μετατρέψουμε την εκπαίδευση σε μια διαδικασία απελευθέρωσης της κριτικής σκέψης και της δημιουργικότητας των νέων.

Η αυτονόητη αυτή επιδίωξη δεν είναι καινούργια για τα εκπαιδευτικά πράγματα, αλλά αποκτά ζωτική σημασία σε μια εποχή ραγδαίας επιτάχυνσης της παραγωγής νέων και απαξίωσης υφιστάμενων γνώσεων, οι οποίες υποκαθιστώνται συνεχώς από νέες επινοήσεις. Η εξέλιξη αυτή επιφέρει σημαντικές αλλαγές σε όλους τους τομείς της ζωής, στην εργασία, την κοινωνία, την οικονομία. Αν οι νέοι μας δεν είναι προετοιμασμένοι να λειτουργήσουν σε ένα τέτοιο περιβάλλον και να πλοηγηθούν στον ωκεανό των σύγχρονων γνώσεων, πειραματιζόμενοι με νέες ιδέες, αξιολογώντας επινοήσεις, διαβλέποντας νέες ευκαιρίες, επιλύοντας καινούργια προβλήματα, φοβάμαι ότι θα δυσκολευτούν να ανταποκριθούν στις ανάγκες και τις προκλήσεις του παγκόσμιου γίγνεσθαι το 2025 και το 2050.

Σειρά πλεονεκτημάτων

Πιστεύετε ότι υπάρχουν οι συνθήκες καλλιέργειας καινοτόμου και επιχειρηματικής σκέψης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση της Κύπρου σήμερα; Διαβλέπετε προοπτικές βελτίωσης;

Προϋποθέσεις υπάρχουν, γιατί η Κύπρος έχει μια σειρά από σημαντικά πλεονεκτήματα:

α) Είναι ενταγμένη στην Ε.Ε., η οποία μας παρέχει σημαντικές δυνατότητες για άντληση υποδειγμάτων, εμπειριών και βοήθειας.

β) Διαθέτει κοινότητες ομογενών σε κέντρα καινοτομίας της Βόρειας Αμερικής και της Ευρώπης, εντός των οποίων υπάρχουν ομογενείς με πολύ σημαντικές διακρίσεις σε θέματα καινοτομίας και επιχειρηματικότητας.

γ) Λόγω γεωγραφικής θέσης και οικονομικής εξωστρέφειας, η Κύπρος έχει τη δυνατότητα να αναπτύξει στενότερες σχέσεις με χώρες που έχουν ισχυρό καινοτομικό προσανατολισμό, τόσο στην Άπω Ανατολή (Κίνα, Σιγκαπούρη) όσο και στον άμεσο γεωγραφικό μας περίγυρο (Ισραήλ).

δ) Διαθέτει ανεπτυγμένο σύστημα πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και σχετικά καλές υποδομές, ενώ η τριτοβάθμια εκπαίδευση, σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα, έχει αποδείξει την ικανότητά της να παράγει αξιόλογο έργο διεθνούς επιπέδου και να αναπτύσσει σχέσεις συνεργασίας με διεθνή κέντρα καινοτομίας, στην Ευρώπη και αλλού.

Ωστόσο, η αξιοποίηση των συνθηκών αυτών προϋποθέτει επιτακτικά και άμεσα αλλαγή νοοτροπίας και προτεραιοτήτων, τόσο σε συλλογικό όσο και σε ατομικό επίπεδο. Παρά τις κατά καιρούς διακηρύξεις, υπάρχουν σημαντικοί ανασχετικοί παράγοντες: Πρώτο, είμαστε μεταξύ των ουραγών της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε επενδύσεις στην έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη.

Δεύτερο, το θεσμικό πλαίσιο που διέπει την αξιοποίηση της παραγόμενης στα Πανεπιστήμια γνώσης είναι ανεπαρκές. Τον τελευταίο χρόνο εξελίσσεται μια προσπάθεια αλλαγής, η οποία ελπίζω ότι θα ευδοκιμήσει σύντομα, υιοθετώντας βέλτιστες διεθνείς πρακτικές και όχι αποσπασματικές προσεγγίσεις εμπνευσμένες από πρακτικές της δημόσιας υπηρεσίας.

Και τρίτο, η γενικότερη νοοτροπία της κοινωνίας μας δεν επιβραβεύει την ανάληψη κινδύνου και τη συχνά αναπόφευκτη αλλά πολύ διδακτική αποτυχία και ωθεί τους νέους στην αναζήτηση της «πεπατημένης» στην εκπαιδευτική και την επαγγελματική τους διαδρομή. Εμείς, ως εκπαιδευτικό ίδρυμα, έχουμε κατ' αρχάς την υποχρέωση να ενθαρρύνουμε τους νέους να σκέφτονται οι ίδιοι για τον εαυτό τους και να αναπτύσσουν τα ταλέντα τους, εργαζόμενοι σκληρά και κάνοντας τις θυσίες που απαιτούνται.

Τρεις πυλώνες

Ποιος είναι ο ρόλος και η αποστολή του Κέντρου Επιχειρηματικότητας;

Το Κέντρο Επιχειρηματικότητας (http://www.c4e.org.cy) έχει 18 μήνες ζωής και εστιάζει την αποστολή του σε τρεις διαφορετικούς πυλώνες:

α) Την προώθηση των γνώσεων και της κουλτούρας της Επιχειρηματικότητας στους φοιτητές, αλλά και ολόκληρη την πανεπιστημιακή κοινότητα, μέσω συστηματικών εκπαιδευτικών δράσεων,

β) την παροχή υψηλής ποιότητας υπηρεσιών στήριξης προς την ερευνητική κοινότητα του Πανεπιστημίου για αξιοποίηση ερευνητικών αποτελεσμάτων και επινοήσεων τοπικά και διεθνώς και

γ) τη συστηματική συμβολή στην ανάπτυξη ενός Οικοσυστήματος Καινοτομίας και Επιχειρηματικότητας στην Κύπρο. Για την πραγματοποίηση της αποστολής αυτής έχουμε αναπτύξει μια σειρά δράσεων, επιδιώκοντας να δημιουργήσουμε διεπιστημονικές συνέργειες εντός του Πανεπιστημίου Κύπρου αλλά και σχέσεις εμπιστοσύνης και συνεργασίας με φορείς εκτός Πανεπιστημίου και εκτός Κύπρου.

«Δεν θα γίνουμε Silicon Valley αλλά…»

Σε ποια φάση ανάπτυξής του βρίσκεται το κυπριακό οικοσύστημα των start-ups; Μπορεί η Κύπρος ως χώρα να υποστηρίξει περαιτέρω ανάπτυξή του;

Παρά τα μικρά μεγέθη της τοπικής οικονομίας, την περιορισμένη σύζευξη της έρευνας με τη βιομηχανία, τις σχετικά περιορισμένες ερευνητικές υποδομές και την απουσία ισχυρού καινοτομικού προσανατολισμού των επιχειρήσεων και της κρατικής μηχανής, τα τελευταία 2-3 χρόνια βλέπουμε να γίνονται πολύ ενδιαφέροντα πράγματα και να αναπτύσσεται μια καλή δυναμική, κυρίως από πρωτοβουλίες νέων ανθρώπων. Υπάρχει και το θεσμικό πλαίσιο που είναι εν γένει φιλικό προς τις επιχειρήσεις, και αυτό βοηθάει πολύ, αλλά πρέπει να γίνεται συστηματική βελτίωσή του έναντι ανταγωνιστικών χωρών.

Ωστόσο, υστερούμε ακόμη σε θέματα όπως η ύπαρξη ιδιωτικών κεφαλαίων για επενδύσεις υψηλού ρίσκου, η τεχνογνωσία πρόσβασης σε διεθνείς αγορές, η συστηματική χρηματοδότηση της έρευνας, η κουλτούρα της συνεργασίας, του ρίσκου κ.λπ. Δεν πρέπει να έχουμε την προσδοκία ότι η Κύπρος θα μετατραπεί σε Silicon Valley μέσα σε λίγα χρόνια - η Silicon Valley προέκυψε μετά από πολλές δεκαετίες τεράστιων κρατικών και ιδιωτικών επενδύσεων στην έρευνα, στα Πανεπιστήμια και τα ερευνητικά κέντρα της Βόρειας Καλιφόρνιας. Η Κύπρος, ωστόσο, μπορεί να διαγράψει τη δική της διαδρομή, εμπνεόμενη από παραδείγματα όπως της Εσθονίας και της Ιρλανδίας. Αρκεί να υπάρχει συνέπεια και συνέχεια σε βάθος χρόνου.

Πολυεπίπεδος διάλογος

Ως Κέντρο Επιχειρηματικότητας διατηρείτε σχέσεις με τα κέντρα λήψης αποφάσεων; Ζητείται η άποψή σας σε θέματα που αφορούν τον τομέα;

Ναι, υπάρχουν σχέσεις και αναπτύσσεται ένας πολυεπίπεδος διάλογος. Για παράδειγμα, ο Πρόεδρος του Συμβουλίου του Κέντρου Επιχειρηματικότητας, καθ. Γ. Κασίνης, συμμετέχει στην επιτροπή παρακολούθησης της εφαρμογής της Πολιτικής Στήριξης της Επιχειρηματικότητας, υπό την Προεδρία της Δημοκρατίας. Επίσης, το 2016, το Κέντρο Επιχειρηματικότητας ανέλαβε τη διεξαγωγή του Global Entrepreneurship Monitor (GEM), για πρώτη φορά στην Κύπρο, με τη στήριξη αρμόδιων φορέων όπως η Γενική Διεύθυνση Ευρωπαϊκών Προγραμμάτων, Συντονισμού και Ανάπτυξης, το Υπουργείο Εμπορίου και η Τράπεζα Κύπρου.

Τα πορίσματα του GEM ελπίζουμε ότι θα αποτελέσουν ένα χρήσιμο εργαλείο σχεδιασμού πολιτικών, βασισμένων σε τεκμήρια και στοιχεία, και υπάρχει μεγάλο ενδιαφέρον από τα αρμόδια υπουργεία και υπηρεσίες για την αξιοποίησή τους. Επίσης διατηρούμε μια καλή σχέση επικοινωνίας και συνεργασίας με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην Κύπρο, με την οποία συνεργαστήκαμε στο πλαίσιο του GEM και της αξιολόγησης της προόδου στην υλοποίηση των δεσμεύσεων σχετικά με τη Στρατηγική για την Ευρώπη 2020.

Ανάπτυξη συνεργασιών

Ποια η συμβολή του ιδιωτικού τομέα στην όλη προσπάθεια;

Τα μεγέθη στην Κύπρο καθιστούν δύσκολη την επίτευξη «κρίσιμης μάζας» σε ό,τι προσπαθούμε να κάνουμε. Αν θέλουμε να πετύχουμε, πρέπει να αναπτύξουμε συνεργασίες εντός και εκτός Κύπρου. Η συμβολή του ιδιωτικού τομέα μπορεί να είναι σημαντική, ιδιαιτέρως εκεί όπου ο ιδιωτικός τομέας έχει αναπτύξει αξιόλογη εμπειρογνωμοσύνη, διεθνούς επιπέδου. Ένα τέτοιο παράδειγμα, είναι η συνεργασία του Πανεπιστημίου Κύπρου με την PwC, στο πλαίσιο της οποίας οργανώνουμε, για δεύτερη συνεχή χρονιά, στις 30 Νοεμβρίου, το Ετήσιο Φόρουμ Καινοτομίας και Επιχειρηματικότητας.

Φέτος, το Φόρουμ είναι αφιερωμένο στην Επιχειρηματική Αξιοποίηση της Έρευνας, στο πώς δηλαδή η επιστημονική έρευνα που πραγματοποιείται στα Πανεπιστήμια μπορεί να συμβάλει στον καινοτομικό προσανατολισμό και τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας. Η διοργάνωση γίνεται σε συνεργασία με το Coller Institute of Venture του Πανεπιστημίου του Τελ Αβίβ.