Σημερινή

Κυριακή, 16/06/2019
RSS

Έξω από τη φυλακή των δύο φύλων

| Εκτύπωση | 26 Ιούνιος 2016, 12:04 | Του Μάριου Δημητρίου

Το μουσικό συγκρότημα της ομάδας του σχολείου, που εντυπωσίασε τους συνέδρους με την εκτέλεση του τραγουδιού «If I were a boy»

ΕΝΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΟ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ

Μαθητές και μαθήτριες μίλησαν για τη συμμετοχή τους στο πρόγραμμα «Χτίζοντας υγιείς σχέσεις ανάμεσα στα δύο φύλα»

Μια προσπάθεια εφαρμογής της πρωτογενούς και δευτερογενούς πρόληψης στα θέματα βίας, στις σχέσεις μεταξύ των εφήβων, σε 6 σχολεία και ανάμεσα σε 173 μαθητές Γυμνασίων και Λυκείων της Λευκωσίας και της Λάρνακας

Μια πρόταση συστηματικής παρέμβασης στο σχολικό ή και σε άλλο πλαίσιο, όπου κορίτσια και αγόρια προσεγγίζουν τις διαφορές ανάμεσα στα δύο φύλα, ως ατομικές διαφορές και όχι ως χαρακτηριστικά υπεροχής του ενός φύλου, έναντι του άλλου


«Από το πρόγραμμα ξεχώρισα μια δραστηριότητα, όπου μας έλεγε η καθηγήτριά μας να ξεφύγουμε από τη φυλακή των δύο φύλων». Έτσι συνόψισε μια μικρή μαθήτρια Γυμνασίου την εμπειρία της από τη συμμετοχή στο ευρωπαϊκό έργο «GEAR IPV II - Gender Equality Awareness Raising against Intimate Partner Violence», που υλοποιήθηκε το 2014-2016 και χρηματοδοτήθηκε από το πρόγραμμα «Daphne III» της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Μιλούσε την περασμένη Τρίτη (21 Ιουνίου 2016) στο Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου στη Λευκωσία, στη διάρκεια του τελικού συνεδρίου με τίτλο «Χτίζοντας υγιείς σχέσεις ανάμεσα στα δύο φύλα», που οργάνωσαν η μη κυβερνητική οργάνωση Μεσογειακό Ινστιτούτο Μελετών Κοινωνικού Φύλου (MIGS), σε συνεργασία με τη Διεύθυνση Μέσης Εκπαίδευσης και το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, ως επιστέγασμα της εφαρμογής του «GEAR against IPV», σε σχολεία στην Κύπρο.

Το πρόγραμμα εφαρμόστηκε με μεγάλη επιτυχία σε 6 σχολεία και το παρακολούθησαν μέσω βιωματικών εργαστηρίων και διαλέξεων, 173 μαθητές και μαθήτριες, που συζήτησαν τα στερεότυπα, την ισότητα των φύλων, τον σεβασμό, τις υγιείς και μη υγιείς σχέσεις, μύθους και πραγματικότητες, τη βία μεταξύ ερωτικών συντρόφων, την ευαισθητοποίηση και τρόπους παρέμβασης, σε μια προσπάθεια εφαρμογής της πρωτογενούς και δευτερογενούς πρόληψης στα θέματα βίας, στις σχέσεις μεταξύ των εφήβων.

Όπως αναφέρθηκε, η προσέγγιση του προγράμματος είναι μια πρόταση συστηματικής παρέμβασης στο σχολικό ή και σε άλλο πλαίσιο, όπου κορίτσια και αγόρια, μέσα από μια σειρά βιωματικών δραστηριοτήτων, διερεύνησαν αλλά και αναθεώρησαν τα στερεότυπα φύλου που έχουν «κληρονομήσει» και προσέγγισαν τις διαφορές ανάμεσα στα δύο φύλα, ως ατομικές διαφορές και όχι ως χαρακτηριστικά υπεροχής του ενός φύλου, έναντι του άλλου.

Όταν ακούμε τους νέους…

Στο συνέδριο της περασμένης Τρίτης, που προλόγισε η Επίτροπος για την Προστασία των Δικαιωμάτων του Παιδιού, Λήδα Κουρσουμπά, έγιναν παρεμβάσεις από εκπαιδευτικούς και μαθητές/τριες των σχολείων που συμμετείχαν στο πρόγραμμα, δηλαδή από το Γυμνάσιο Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου, Λευκωσία, το Γυμνάσιο Διανέλλου και Θεοδότου, Λευκωσία, το Λύκειο Αποστόλου Βαρνάβα, Λευκωσία, το Περιφερειακό Γυμνάσιο Ακακίου, Λευκωσία, το Λύκειο Βεργίνας, Λάρνακα και το Παγκύπριο Λύκειο Λάρνακας.

Στο συνέδριο παρουσιάστηκαν τα αποτελέσματα των σεμιναρίων για εκπαιδευτικούς και εργαστηρίων ενημέρωσης για μαθητές και μαθήτριες. Οι μαθητές και μαθήτριες μίλησαν για τις εμπειρίες που είχαν στο πλαίσιο του προγράμματος, για τα όσα έμαθαν για τα στερεότυπα των φύλων, τις υγιείς και ισότιμες σχέσεις, αλλά και για το ίδιο το πρόγραμμα, που επιλέγηκε και ως καλή πρακτική από την Ε.Ε., ενώ παρουσίασαν τις καλλιτεχνικές τους δραστηριότητες.

Ανακοινώθηκαν οι νικητές και νικήτριες του διαγωνισμού καλλιτεχνικών δημιουργιών παιδιών όλων των σχολείων που συμμετείχαν στο πρόγραμμα. Το πρώτο βραβείο πήραν τα παιδιά του Γυμνασίου Αγίου Ιωάννου Χρυσοστόμου, το δεύτερο βραβείο τα παιδιά του Γυμνασίου Διανέλλου και Θεοδότου και το τρίτο βραβείο τα παιδιά του Λυκείου Αποστόλου Βαρνάβα. Στη διάρκεια του συνεδρίου έγιναν τα εγκαίνια έκθεσης όλων των έργων των παιδιών.

«Νιώθω δέος», είπε χαρακτηριστικά η λειτουργός του MIGS, Στάλω Κέστα, «για τον τρόπο που συμμετείχαν τα παιδιά και δημιούργησαν αυτά τα υπέροχα πράγματα. Οι νέοι χρειάζονται να τους δίνουμε αυτόν τον χώρο, να τους ακούμε - και σας ευχαριστούμε όλους, που αγκαλιάσατε το πρόγραμμα».

Με αγάπη από το Γυμνάσιο Ακακίου

«Το πρόγραμμα με βοήθησε να έρθω πιο κοντά στο αντίθετο φύλο και να κατανοήσω καταστάσεις που δεν γνώριζα, ή που δεν αντιμετώπισα ή που γνώριζα, αλλά όχι με τον ίδιο τρόπο που το βλέπει το γυναικείο φύλο», είπε ο 14χρονος μαθητής του Περιφερειακού Γυμνασίου Ακακίου Ανδρέας Ζιούλης. «Γίναμε», πρόσθεσε, «παρατηρητές των σχέσεων και ανακαλύψαμε τα προβλήματά τους.

»Μάθαμε τις αλήθειες και τους μύθους, όσον αφορά τα δύο φύλα. Θα κρατήσω αυτές τις εμπειρίες καλά στη μνήμη μου, γιατί πάντα χρειάζεται ένας επιπλέον μεσολαβητής για μια σχέση, αφού όπως ξέρουμε, η καρδιά είναι τυφλή». Η συμμαθήτριά του στο ίδιο σχολείο Ιωάννα Μικρομμάτη ανέφερε στο συνέδριο ότι «μέσα από το πρόγραμμα, μάθαμε ότι πρέπει να υπάρχει ισότητα ανάμεσα στα δύο φύλα και ότι σε μια σχέση πρέπει να σεβόμαστε τις απόψεις του αντίθετου φύλου.

»Μου άρεσε ο τρόπος με τον οποίο μαθαίναμε μέσα στο πρόγραμμα. Μου άρεσε η δραστηριότητα ρόλων και παρατηρητών, μέσα από την οποία καταλάβαμε ότι δεν πρέπει μέσα από μια σχέση να διατάζουμε κάποιον τι να κάνει, να ασκούμε πίεση, ή να χρησιμοποιούμε απειλές και ότι οι άνθρωποι πρέπει ν’ αντιδρούν στις καταστάσεις βίας».

Ενδιαφέρουσα ήταν και η παρέμβαση της καθηγήτριάς τους στο Γυμνάσιο Ακακίου, Κωνσταντίνας Κοντού, που είπε: «Είμαστε χαρούμενοι που βρισκόμαστε εδώ και τα παιδιά ανταποκρίθηκαν με πολλή χαρά. Ήταν ωφέλιμο και δημιουργικό το πρόγραμμα, αφού δουλέψαμε αμφίδρομα και μάθαμε πολλά από τα παιδιά. Εγώ έμαθα πράγματα που δεν περίμενα ότι θα ακούσω, ενώ έμαθαν βέβαια και τα παιδιά από εμένα, αλλά και μεταξύ τους.

»Το διασκεδάσαμε πάρα πολύ, το χαρήκαμε και το απολαύσαμε. Δεν ορίσαμε ένα ολόκληρο τμήμα για να εφαρμόσουμε το πρόγραμμα, απλώς αποφασίσαμε με τη Διεύθυνση του σχολείου ότι όποια παιδιά από τη Β΄ τάξη ήθελαν, μπορούσαν να δηλώσουν συμμετοχή - οπότε, φτιάξαμε μια ομάδα 23 ατόμων, με 4 αγόρια και 19 κορίτσια και από τα τέσσερα τμήματα της Β΄ τάξης, χωρίς ν’ αποτελέσει πρόβλημα η μεγάλη πλειοψηφική συμμετοχή των κοριτσιών.

»Το δεύτερο ζητούμενο, ήταν το θέμα του χρόνου, αφού όλες σχεδόν οι συναντήσεις έγιναν εκτός διδακτικών ωρών, μετά το σχολείο και το τέλος των μαθημάτων. Κι όμως τα παιδιά, με πολλή προθυμία, παρά το ότι ήταν κουρασμένα και πεινασμένα, μένοντας μέχρι το απόγευμα στο σχολείο, συμμετείχαν δυναμικά και με ενθουσιασμό. Για μένα αυτή είναι ένδειξη ότι πέτυχε το πρόγραμμα, γιατί το έκαναν με τη θέλησή τους και με πολλή αγάπη!».

Από το Γυμνάσιο Διανέλλου και Θεοδότου Λευκωσίας, η καθηγήτρια Μουσικής, Πέπη Μιχαηλίδου, πληροφόρησε ότι η δική της ομάδα αποτελείτο από 21 παιδιά, 11 αγόρια και 9 κορίτσια. «Πρέπει να πω», ανέφερε, «ότι σε όλα τα επίπεδα των σχέσεων, τα κορίτσια δεν είχαν πολλά στερεότυπα, αλλά είχαν τα αγόρια - τα περισσότερα τουλάχιστον. Είδα, πάντως, μικρές ή και μεγαλύτερες αλλαγές, στο θέμα της βίας, ψυχολογικής και συναισθηματικής. Υπήρξαν και θέματα τα οποία θα μπορούσαν να είχαν συζητηθεί περισσότερο, όπως η ομοφυλοφιλία, το διαζύγιο και οι οικογενειακές σχέσεις και η κατάθλιψη».

Η ανάγκη της έγκαιρης παρέμβασης

Η καθηγήτρια Διαμάντω Μαγνήτη, από το Λύκειο Αποστόλου Βαρνάβα, εξέφρασε την άποψη ότι «πρέπει να γίνεται παρέμβαση νωρίτερα, από το Γυμνάσιο, όταν είναι πιθανότερο να προλαμβάνουμε τα πράγματα, αφού στην Α΄ και Β΄ Λυκείου, δύσκολα αλλάζουν οι απόψεις».

Πρόσθεσε ότι «τα παιδιά που είναι εδώ από το Παγκύπριο Λύκειο Λάρνακας, μισά από τα οποία είναι αγόρια και μισά κορίτσια, ανήκουν σε τμήμα Φυσικομαθηματικών. Προφανώς πίστευαν στην αρχή ότι τα αγόρια πρέπει να είναι καλοί μαθητές στη Φυσική, στα Μαθηματικά και στη Χημεία, ενώ τα κορίτσια σε όλα τα θεωρητικά μαθήματα, αλλά αρκετά στερεότυπα ξεπεράστηκαν».

Επιβεβαιώνοντας τα πιο πάνω, ένας μαθητής είπε ότι «όταν ξεκινήσαμε αυτό το πρόγραμμα, πολλοί από εμάς είχαμε διαφορετικές αντιλήψεις για τις σχέσεις ανάμεσα στα δύο φύλα. Όμως σε μεγάλο βαθμό καταφέραμε να δούμε τα πράγματα με άλλο μάτι κι αυτό είναι το μεγαλύτερο κέρδος του προγράμματος». Μια συμμαθήτριά του πρόσθεσε:

«Είχα πολύ διαφορετικές απόψεις πριν κάνουμε το πρόγραμμα στην τάξη και πριν ακούσω τις απόψεις των συμμαθητών μου. Έβλεπα τα πράγματα μόνο από τη γυναικεία πλευρά, ενώ όταν άκουσα και το άλλο φύλο, έμαθα περισσότερα για το πώς σκέφτονται τα αγόρια».

Μια καλή αρχή και μια καλή συμμαχία

Παρουσιάζοντας ένα βίντεο που παρήγαγε το Μεσογειακό Ινστιτούτο Μελετών Κοινωνικού Φύλου για προώθηση των αποτελεσμάτων του προγράμματος, η Διευθύντρια της οργάνωσης, Σουζάνα Παύλου, τόνισε ότι «τα παιδιά που συμμετείχαν στο πρόγραμμα έχουν ευαισθητοποιηθεί, αλλά θέλουμε να περάσουμε το μήνυμα για τις υγιείς σχέσεις ανάμεσα στους/στις εφήβους, σε όσους περισσότερους μπορούμε, στα σχολεία και εκτός σχολείων». Ξεχωρίζουμε από το βίντεο, κάποιες δηλώσεις στελεχών του MIGS:

Χριστίνα Καϊλή: «Το ευρωπαϊκό πρόγραμμα “Κτίζοντας υγιείς σχέσεις ανάμεσα στα φύλα” είχε σκοπό του την προώθηση της δημιουργίας υγιών και ισότιμων σχέσεων ανάμεσα στα δύο φύλα και την ανάπτυξη μηδενικής ανοχής στη βία, μέσα από την ευαισθητοποίηση των εφήβων, ως προς τα χαρακτηριστικά των υγιών και μη σχέσεων, την επίδραση που ασκούν στις σχέσεις τους οι στερεοτυπικές αντιλήψεις και οι κοινωνικά επιβεβλημένοι ρόλοι των φύλων.

»Σκόπευε επίσης να καταδείξει τον τρόπο με τον οποίο η άνιση κατανομή βίας ανάμεσα στα δύο φύλα συνδέεται με την εμφάνιση ψυχολογικής, σωματικής και σεξουαλικής κακοποίησης των γυναικών και κοριτσιών, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο μπορούν συμβάλουν οι ίδιοι οι έφηβοι και έφηβες, στην αποτροπή της εμφάνισης όλων των μορφών έμφυλης βίας».

Μαρία Αγγελή: «Ανάμεσα στις δράσεις του προγράμματος, ήταν η προσαρμογή του εγχειριδίου βίας σε κυπριακή έκδοση. Πραγματοποιήσαμε επιμορφωτικά σεμινάρια εκπαιδευτικών, χρησιμοποιώντας δημιουργικές μεθόδους βιωματικών εργαστηρίων, όπως π.χ. θεατρικό παιγνίδι, ζωγραφική, προσομοίωση και τεχνική κολάζ. Οι εκπαιδευτικοί αγκάλιασαν το υλικό και το υλοποίησαν με μεγάλο ενθουσιασμό σε 8 τάξεις δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και από το υλικό που προέκυψε από τα σεμινάρια εφήβων, σχεδιάστηκε η εκστρατεία ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης εφήβων για ζητήματα έμφυλης βίας. Κάναμε μια καλή αρχή και μια καλή συμμαχία και μπορούμε να δουλέψουμε μαζί».

Χριστίνα Καϊλή: «Οι δράσεις του προγράμματος περιλαμβάνουν επίσης ημερίδα παρουσίασης των αποτελεσμάτων του έργου με την ενεργό συμμετοχή των εφήβων και των εκπαιδευτικών που έλαβαν μέρος στο πρόγραμμα, ένταξη του εκπαιδευτικού υλικού και των εργαστηρίων ευαισθητοποίησης εφήβων στο πρόγραμμα των σχολικών δραστηριοτήτων της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και ευρωπαϊκό συνέδριο στην Αθήνα, με στόχο την ευρεία διάδοση σε όλα τα κράτη της Ε.Ε. Δεδομένης της πολύ θετικής ανταπόκρισης που είχαμε από εκπαιδευτικούς, αλλά και των εντυπωσιακών αποτελεσμάτων που παρουσίασαν οι μαθητές που συμμετείχαν στο πρόγραμμα, ευελπιστούμε ότι η μέθοδος θα συνεχιστεί τόσο στην Κύπρο, αλλά και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες».

Η επιλεγόμενη Οικιακή Οικονομία

«Μέσα από το πρόγραμμα, εμείς οι εκπαιδευτικοί είχαμε την ευκαιρία να δουλέψουμε με νέα παιδιά που τώρα πλάθονται, ώστε να διαμορφώσουν σωστή στάση για το άλλο φύλο και να δημιουργήσουν καλύτερες και δυνατότερες σχέσεις», ανέφερε στην «Κυριακάτικη Σημερινή» η Ελισάβετ Μαρούδα, καθηγήτρια Οικιακής Οικονομίας του Γυμνασίου Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου, Λευκωσίας. «Βέβαια», συνέχισε, «αυτό πρέπει να γίνεται από πολύ μικρή ηλικία, γιατί δύσκολα μπορεί ν’ αλλάξει η νοοτροπία του νέου των 17-18 χρόνων, έτσι όπως είναι διαμορφωμένη από τα στερεότυπα που ακολουθεί από την οικογένειά του και τον κοινωνικό του περίγυρο».

Η Ε. Μαρούδα, μαζί με τη λειτουργό του Γραφείου Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων Οικιακής Οικονομίας Μέσης Εκπαίδευσης στο Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, Σύλια Λουκαΐδου, μας μίλησαν για το πρόβλημα της μείωσης του διδακτικού χρόνου του μαθήματος Οικιακής Οικονομίας:

«Η Οικιακή Οικονομία κρίθηκε ανέκαθεν ως μάθημα Αγωγής Υγείας στις τάξεις του Γυμνασίου. Είναι επιλεγόμενο μάθημα στη Β΄ και Γ΄ Λυκείου, όμως με την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση το έχουν εντάξει σε μια δέσμη χωρίς τεκμηρίωση, στη δέσμη “Υπηρεσιών” - και έτσι, από 2 χιλιάδες μαθητές που το επέλεγαν, τώρα το επιλέγουν μόνο 400 μαθητές.

»Άρα δεν δίνεται η ευκαιρία σε παιδιά Λυκείου ν’ ασχοληθούν με τέτοια κοινωνικά θέματα, που τους απασχολούν πολύ. Το μάθημα περιλαμβάνει και ενότητα διατροφής και μαγειρικής, αλλά και κοινωνικές δεξιότητες, όπως οι υγιείς σχέσεις, οι τρόποι επικοινωνίας, οι τρόποι επίλυσης συγκρούσεων και διαχείρισης συναισθημάτων, θέματα ισότητας φύλων και θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων».

Να υπενθυμίσουμε στο σημείο αυτό, την παρέμβαση της Εύας Νεοφύτου, Επιθεωρήτριας Οικιακής Οικονομίας Μέσης Γενικής Εκπαίδευσης, στην παρουσίαση του προγράμματος «I’M SET», για τη σεξουαλική υγεία των εφήβων, τον Οκτώβρη 2015 στη Λευκωσία, όπου παρατήρησε ότι «το περιεχόμενο σπουδών των καθηγητών Οικιακής Οικονομίας περιλαμβάνει όλους τους τομείς της Αγωγής Υγείας. Γι’ αυτόν τον λόγο, το Υπουργείο Παιδείας την ανέθεσε στον κλάδο της Οικιακής Οικονομίας, αφού ταυτίζεται το περιεχόμενο σπουδών, με το αναλυτικό πρόγραμμα.

»Οι εκπαιδευτικοί Οικιακής Οικονομίας πέρασαν από αμέτρητες ώρες επιμόρφωσης σε θέματα αγωγής υγείας, ειδικά για τη σεξουαλική διαπαιδαγώγηση των παιδιών. Εκείνο που πρέπει να σας ανησυχεί, δεν είναι ότι το πρόγραμμα αγωγής υγείας και σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης των παιδιών το ανάλαβε ο κλάδος της Οικιακής Οικονομίας και της Βιολογίας, αλλά πρέπει να σας ανησυχεί ότι στο Λύκειο δεν αφιερώνεται ούτε μια ώρα για την Αγωγή Υγείας.

»Δεν έπρεπε να υπάρχει μέσα στον κοινό κορμό, της Α΄ τάξης του Λυκείου, μια τουλάχιστον περίοδος, για τα θέματα αυτά; Το μάθημα της Οικογενειακής Αγωγής, που περιλαμβάνει αυτά τα θέματα, μπήκε με απόφαση του Υπουργείου Παιδείας, στη δέσμη “Υπηρεσίες”. Πόσα παιδιά επιλέγουν τις “Υπηρεσίες” και πόσα από τα παιδιά που τις επιλέγουν, θα επιλέξουν την Οικογενειακή Αγωγή για να έχουν ενημέρωση γι’ αυτά τα θέματα;».