Οι εξελίξεις των τελευταίων μηνών στην Τουρκία, ιδιαιτέρως μάλιστα μετά την αιφνίδια και δυναμική κατάληψη ή επανάκτηση της εξουσίας κατά τρόπο αυτήν τη φορά απόλυτο και κυρίαρχο από τον διαφυγόντα του πραξικοπήματος, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, δείχνουν να είναι θυελλώδεις ως προς τα αποτελέσματα. Οι μεταβολές που επήλθαν, παραπέμπουν στην κατοχύρωση κατά τρόπο εξαιρετικά αυταρχικό της πρωτοκαθεδρίας στην ηγεσία του τουρκικού πολιτικού συστήματος από τον Ερντογάν, ο οποίος διευρύνει συνεχώς τις δομές εξουσίας που κατέκτησε και ταυτόχρονα επέδραμε κατά υπαιτίων και μη στο αποτυχημένο πραξικόπημα, τους οποίους και απομακρύνει από τις θέσεις τους, τους φυλακίζει, τους εξοντώνει σε κάθε περίπτωση πολιτικά.

Η περίοδος από τον Ιούλιο μέχρι και σήμερα χαρακτηρίζεται ως φάση εμπέδωσης της ηγεσίας του Ερντογάν, η οποία καθημερινώς αποκτά ολοένα και περισσότερο χαρακτηριστικά γνωρίσματα πολιτικού αυταρχισμού στην διακυβέρνηση, όπου η πολιτική σατραπεία γίνεται καθεστώς. Ο Κεμαλισμός μετά από ενενήντα και πλέον χρόνια δομικής παρουσίας του στο πολιτικό σύστημα της Τουρκίας, όπου λειτουργούσε ως διακυβέρνηση από το μαυσωλείο, σήμερα περιθωριοποιείται και ακυρώνεται εν τέλει με τάσεις δημιουργίας ενός νέου σχήματος πολιτικής αυταρχικής δομής, που να συνάδει προς ένα είδος Ερντογανισμού, δηλαδή προσωποπαγούς διακυβέρνηση της χώρας.

Ο Κεμαλισμός δεν στηριζόταν μόνο στο πρόσωπο του Κεμάλ, αλλά στην πολιτική ιδεολογία που καθιέρωνε και η οποία ουσιαστικά σχετιζόταν με την ίδρυση ενός δυτικόστροφου, κοσμικού κράτους, που να υποκαθιστά τον οθωμανικό ή τον ισλαμικό χαρακτήρα της τουρκικής διακυβέρνησης. Φαίνεται ότι σήμερα καλλιεργείται ένα καινούργιο μοντέλο, το οποίο δεν εδράζεται επί ενός φιλοσοφικού, πολιτικού σχήματος, αλλά πολύ περισσότερο επί της προσωποπαγούς διακυβέρνησης που αναφέρεται σε μια σύγχρονη μορφή δικτατορικής σατραπείας, η οποία εκφράζεται από τον Ερντογάν.

Η Τουρκία μεταβάλλεται άρδην, στον βαθμό που όσα βήματα και αν έγιναν στο παρελθόν στην κατεύθυνση της δημοκρατικής διακυβέρνησης, έστω τουρκικού τύπου, δηλαδή μέσα σε ένα πλαίσιο αυταρχικών δομών, αυτός ο βηματισμός ακυρώνεται και εμπεδώνεται κατά τρόπον πασιφανή η δικτατορία της ομάδας Ερντογάν, η οποία εκκολάπτεται ως ένα σχήμα που επιχειρεί να αναδείξει μια πολιτική δύναμη διακυβέρνησης της χώρας, εκφράζοντας περισσότερο την πολιτική βούληση του Ερντογάν να εμφανιστεί στην πραγματικότητα ως μία νεοσουλτανική πρόταση εξουσίας.

Επομένως, βιώνουμε μία περίοδο ουσιαστικών και μεγάλων αλλαγών στην Τουρκία, τόσο στην κρατική διάσταση, όσο και στο πολιτικό σύστημα της Άγκυρας, πράγμα που σημαίνει πως η περιοχή θα περάσει μια κρίσιμη φάση ανακατατάξεων μέχρι να εδραιώσει την παρουσία της η νέα ηγετική πολιτική ομάδα με την όποια ιδεολογία ή κοσμοθεωρία πρεσβεύει. Έχει σημασία, όμως, να προσέξουμε ιδιαιτέρως ένα ζήτημα δομικού επεκτατισμού, που διακρίνει τον Ερντογάν και την πολιτική του σκέψη, ο οποίος θα τον οδηγήσει σε διεκδικητικές προσεγγίσεις εδαφικής ή γενικότερα επιρροής προς την περιοχή, τόσο της Ελλάδος, όσο και της Μέσης Ανατολής.

Είναι σαφές πως η αναθεωρητική τάση της νέας τουρκικής ηγεσίας θα εκδηλωθεί κυρίως απέναντι στον ελλαδικό χώρο, αφού ο μεσανατολικός προστατεύεται κυρίως από τις Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες ουσιαστικά απαγόρευσαν στην Άγκυρα να προελάσει στο Ιράκ, ενώ στην Συρία ο Άσαντ μετετράπη αναγκαστικά σε σύμμαχο του δυτικού παράγοντα και της Τουρκίας εν προκειμένω, τη στιγμή που ο ISIS εκδηλώνεται ως υπέρτερη απειλή, την οποία πολεμά, τόσο ο Άσαντ, όσο και η Τουρκία με τις ΗΠΑ και τους Δυτικούς. Βρισκόμαστε ενώπιον μίας απολύτως χρεοκοπημένης πολιτικής του τουρκοαμερικανικού παράγοντα, ο οποίος επεχείρησε να διαλύσει το καθεστώς Άσαντ και συνέβαλε εκών άκων στην ενδυνάμωση των ISIS, οι οποίοι αποτελούν σήμερα παγκόσμια απειλή.

Τέλος, οφείλουμε να υπογραμμίσουμε για μία ακόμη φορά πως η Κύπρος βρίσκεται υπό τουρκική κατοχή σαράντα και πλέον χρόνια και ο κίνδυνος μετατροπής της σε τουρκικό προτεκτοράτο ή και εν τέλει τουρκοποίησής της, είναι πάντοτε ορατός και υπαρκτός. Οποιαδήποτε μετεξέλιξη του κυπριακού κράτους σε μια ελληνοτουρκική πολιτεία, εάν δεν είναι απαλλαγμένη από την οποιαδήποτε θεσμική και πολιτική εμπλοκή της Τουρκίας στο μέλλον της Κύπρου, η μεγαλόνησος θα ακολουθήσει τα προηγούμενα της Ίμβρου και της Τενέδου.

Είμαστε υποχρεωμένοι να τονίζουμε πάντοτε πως η μοναδική ασφάλεια προστασίας του Ελληνισμού και συνέχισης της παρουσίας της Κύπρου ως ελληνικής πατρίδας στην Νοτιοανατολική Μεσόγειο, είναι η ίδια η ύπαρξη της Κυπριακής Δημοκρατίας ως κρατικής οντότητας, αναγνωρισμένης διεθνώς ως υποκείμενο διεθνούς δικαίου.

ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΣ Κ. ΓΙΑΛΛΟΥΡΙΔΗΣ
Καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής,
Διευθυντής Κέντρου Ανατολικών Σπουδών
Για τον Πολιτισμό και την Επικοινωνία,
Πάντειο Πανεπιστήμιο