Σημερινή

Παρασκευή, 26/05/2017
RSS

Μην ξεχάσετε, ποτέ, τον Jan Palach

| Εκτύπωση | 22 Αύγουστος 2014, 07:00 | Με τον Μάριο Δημητρίου

Εκείνο τον Αύγουστο του 1968, ο Τσέχος φοιτητής Ιστορίας και Πολιτικής Οικονομίας Γιαν Πάλαχ (Jan Palach), είχε κλείσει τα είκοσι χρόνια του. Σπούδαζε στο Πανεπιστήμιο του Καρόλου, στην πόλη όπου γεννήθηκε, την Πράγα και παρατηρούσε για πολλές εβδομάδες τούς συμπατριώτες του να βυθίζονται όλο και περισσότερο στην αδράνεια και την απελπισία, μετά τη σοβιετική εισβολή και κατοχή.

Έξι μήνες μετά, στις 16 Ιανουαρίου 1969, έγραψε ένα γράμμα διαμαρτυρίας εναντίον της λογοκρισίας και καλούσε τους Τσεχοσλοβάκους να εξεγερθούν κατά των κατοχικών δυνάμεων. Ύστερα πήγε στην πλατεία Wenceslas της Πράγας και αυτοπυρπολήθηκε. Η κηδεία του μετατράπηκε σε μια χωρίς προηγούμενο διαδήλωση εναντίον των Σοβιετικών εισβολέων και του συστήματος.

Πέθανε στο νοσοκομείο από τα εγκαύματα λίγες μέρες αργότερα και, όπως παρατήρησε η γιατρός που τον περιέθαλψε, Jaroslava Moserov?, μέλος της Γερουσίας στη μετα-κομμουνιστική Τσεχία, ο Γιαν Πάλαχ αυτοκτόνησε διαμαρτυρόμενος για το τσάκισμα του ηθικού των Τσεχοσλοβάκων πολιτών.

Σύμφωνα με τη Jaroslava Moserov?, ο Γιαν έβλεπε τα σιωπηλά πλήθη στους δρόμους, με τα λυπημένα μάτια και ήθελε με τον θάνατό του να ξυπνήσει τους συμπατριώτες του από τον λήθαργο.
Εκείνη λοιπόν τη νύχτα, 21η Αυγούστου 1968, η Σοβιετική Ένωση του Λεονίντ Μπρέζνιεφ κτύπησε σαν ένας εξοντωτικός κεραυνός τη σύμμαχο Τσεχοσλοβακία του Αλεξάντερ Ντούπτσεκ, εισβάλλοντας στη χώρα με 5 χιλιάδες τανκς και με 200 χιλιάδες Ρώσους, Πολωνούς, Ανατολικογερμανούς, Ούγγρους και Βούλγαρους στρατιώτες του Συμφώνου της Βαρσοβίας, για να συντρίψει την «Άνοιξη της Πράγας».

Λίγες μέρες μετά, περισσότεροι από μισό εκατομμύριο στρατιώτες της κομμουνιστικής συμμαχίας είχαν κατακλύσει τη μικρή χώρα της κεντρικής Ευρώπης και ιδιαίτερα την πρωτεύουσα Πράγα, για να την επαναφέρουν στον «σωστό, σοσιαλιστικό δρόμο», μακριά από τις μεταρρυθμίσεις που ο ηγέτης του τσεχοσλοβακικού κομμουνιστικού κόμματος Ντούπτσεκ είχε αρχίσει να προωθεί, για έναν «σοσιαλισμό με ανθρώπινο πρόσωπο» - δηλαδή για ένα Σύνταγμα που προνοούσε περισσότερη πολιτική δημοκρατία και μεγαλύτερη προσωπική ελευθερία.

Θέλοντας να σπάσει τον συγκεντρωτισμό της εξουσίας και τον τοίχο της κοινωνικής και πολιτικής σκλαβιάς που το σταλινικό σύστημα επέβαλλε στον λαό, ο Αλεξάντερ Ντούπτσεκ επεδίωξε να μειώσει την ολοκληρωτική επιρροή του κομμουνιστικού κόμματος. Κατάφερε να εμπεδώσει σε μεγάλο βαθμό την ελευθερία της έκφρασης διαφωνίας στα μέλη, που απαγορευόταν μέχρι τότε, τον τερματισμό της λογοκρισίας και το δικαίωμα στους πολίτες να ασκούν κριτική στην κυβέρνηση.

Η κτηνώδης εισβολή του Αυγούστου 1968 και η κατοχή που ακολούθησε, κράτησε όσο χρειάστηκε για να εκδιωχθεί ο Ντούπτσεκ από την εξουσία, να αντικατασταθεί από τον Γκούσταβ Χούσακ, (θλιβερή μαριονέτα των Σοβιετικών δικτατόρων) και να επανέλθει στη χώρα «η ασφάλεια και η τάξη» του κομμουνιστικού νεκροταφείου.

Ο Χούσακ στραγγάλισε την «Άνοιξη της Πράγας» και επέβαλε στη χώρα την απογοήτευση και την απάθεια.

Η αυτοθυσία του Γιαν Πάλαχ φάνηκε, τότε, μάταιη. Όμως, μόνο μάταιη δεν ήταν. Είκοσι χρόνια αργότερα, τον Νιόβρη και Δεκέμβρη 1989, η νέα γενιά των φοιτητών της Τσεχοσλοβακίας, εμπνευσμένοι από τον Γιαν Πάλαχ, έκαναν την εκπληκτική Βελούδινη Επανάσταση, κατάργησαν μια για πάντα την κομμουνιστική δικτατορία, έφεραν την κοινοβουλευτική δημοκρατία, με Πρόεδρο της Βουλής τον Αλεξάντερ Ντούπτσεκ (!) και Πρόεδρο τον χαρισματικό αντικομμουνιστή και αντιφασίστα, Βάκλαβ Χάβελ…