Η Ε.Ε. προειδοποιεί την Κύπρο για τους κινδύνους από χαλαρώσεις
Δεν υπάρχει πολυτέλεια για νέα οικονομική κρίση και η ανάπτυξη ήρθε μέσω του ευαίσθητου τομέα του τουρισμού

Με προειδοποιήσεις για την πορεία της οικονομίας και την ανάγκη για μεταρρυθμίσεις αλλά και προσεκτική δημοσιονομική πολιτική από πολλούς Ευρωπαίους αξιωματούχους αλλά και αξιωματούχους του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, άρχισε χθες στη Λευκωσία το 12ο συνέδριο του Economist.

Η Κύπρος, μας είπε η Ε.Ε., δεν έχει το δημοσιονομικό περιθώριο να αντιμετωπίσει μια ενδεχόμενη νέα οικονομική κρίση. Μας υπεδείχθη, επίσης, ότι η ανάπτυξη προέρχεται από τον ευαίσθητο τομέα του τουρισμού, ενώ τονίσθηκε η ανάγκη για επενδύσεις και σε άλλους τομείς.

Πάντως, και από δικής μας πλευράς υπήρξε παραδοχή ότι υπάρχουν ακόμα αρκετά να γίνουν, ώστε να υπάρξει σταθερότητα αλλά και για να διασφαλισθεί η ανοδική πορεία της οικονομίας.

Η περιγραφή του Προέδρου
Στην ομιλία του, πάντως, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας περιέγραψε την κατάσταση της οικονομίας, λέγοντας ότι η Κύπρος εξέρχεται ισχυρότερη από τη βαθιά κρίση των προηγούμενων χρόνων, έχει προχωρήσει σε αυστηρή δημοσιονομική πειθαρχία και εξορθολογισμό δαπανών, με αποτέλεσμα από το 2014 να λειτουργεί με ισοσκελισμένο προϋπολογισμό και πρωτογενές πλεόνασμα ύψους 2,5% του ΑΕΠ, χωρίς περαιτέρω φόρους και περικοπές.

«Ο τραπεζικός τομέας», συμπλήρωσε ο Ν. Αναστασιάδης, «ο οποίος αναδιαρθρώθηκε με ιδιωτικά κεφάλαια ύψους 1 δις 300 εκατ. ευρώ, έχει σταθεροποιηθεί, παραμένει ωστόσο η πρόκληση της περαιτέρω αναδιάρθρωσης των μη εξυπηρετούμενων δανείων, ενώ η ανεργία μειώθηκε και φέτος εκτιμάται ότι θα περιοριστεί στο 12%. Μετά την αποκατάσταση της αξιοπιστίας του κράτους και του χρηματοπιστωτικού συστήματος, μια εκ των κυριοτέρων προτεραιοτήτων της Κυβέρνησης είναι η προσέλκυση επενδύσεων».

Σημείωσε, επίσης, ότι με την εισαγωγή αποφασιστικών και αποτελεσματικών διαρθρωτικών αλλαγών, αλλά και με τις σημαντικές μειώσεις που επιτεύχθηκαν στις δαπάνες και τα λειτουργικά έξοδα, η Κύπρος έχει ήδη κατορθώσει να βελτιώσει σημαντικά τη θέση της ως ανταγωνιστικού προορισμού.

«Η Κυβέρνηση», είπε, «εφαρμόζει μια σειρά μέτρων που περιλαμβάνουν την απλοποίηση των διαδικασιών για την ταχύτερη αδειοδότηση των επενδυτικών έργων και της λειτουργίας των επιχειρήσεων, καθώς και την ταχύτερη χορήγηση αδειών παραμονής σε ξένους επενδυτές και επιχειρηματίες στη βάση συγκεκριμένων οικονομικών κριτηρίων.

Επιπρόσθετα, στο πλαίσιο των προσπαθειών να δημιουργηθεί ένα φιλικό επιχειρηματικό περιβάλλον η Κυβέρνηση», είπε, «έχει λάβει μια σειρά από αποφάσεις που εκσυγχρονίζουν το φορολογικό πλαίσιο, το καθιστούν πιο δίκαιο και πιο ανταγωνιστικό και περιορίζουν στοχευμένα το φορολογικό βάρος, προσφέροντας κίνητρα για οικονομική δραστηριότητα».

Τόνισε, επίσης, ότι η κυπριακή οικονομία καταγράφει ήδη από το 2015 θετικό ρυθμό ανάπτυξης του Ακαθάριστου Εθνικού Προϊόντος ύψους 1,6%, το μεγαλύτερο τα τελευταία επτά χρόνια, ενώ για το 2016 αναμένεται ανάπτυξη της τάξης του 2,7% με 3%, και αυτός εκτιμάται ότι θα είναι ένας από τους υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Κόκκινα δάνεια και μεταρρυθμίσεις
Μιλώντας ειδικότερα για τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια, ο Πρόεδρος είπε πως είναι σημαντικό το γεγονός ότι έχει διαμορφωθεί από πλευράς Κυβέρνησης ένα ολοκληρωμένο νομοθετικό πλαίσιο, το οποίο υποβοηθά τη διαδικασία των αναδιαρθρώσεων, παρέχοντας κίνητρα σε δανειολήπτες και δανειστές για την εξεύρεση αμοιβαία επωφελών λύσεων. Χαρακτήρισε επίσης ενθαρρυντικό το γεγονός ότι η ανοδική πορεία των μη εξυπηρετούμενων στοιχείων έχει αρχίσει να αντιστρέφεται κι εξέφρασε την πεποίθηση ότι η δυνατότητα των δανειοληπτών για εξυπηρέτηση των δανείων τους θα βελτιώνεται όσο η ανάκαμψη της οικονομίας θα ενισχύεται.

Τέλος, μίλησε για σημαντικές μεταρρυθμίσεις που προωθούνται, με στόχο να ενισχυθούν οι δείκτες της οικονομίας και να αντιμετωπιστεί σειρά διαρθρωτικών αδυναμιών που ανέδειξε η κρίση, όπως η μεταρρύθμιση της αγοράς εργασίας, η μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος, η μεταρρύθμιση του συστήματος κοινωνικής πρόνοιας, περιλαμβανομένου του εξορθολογισμού του αριθμού των δημόσιων ωφελημάτων και της καλύτερης στόχευσης, που να διασφαλίζει ένα ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα για όλους όσοι έχουν πραγματικά ανάγκη, και η φορολογική μεταρρύθμιση.

Το μέλλον της Ε.Ε.
Ο Πρόεδρος αναφέρθηκε και στο μέλλον της Ε.Ε. και είπε πως η χώρα μας είναι έτοιμη να συνδράμει, στο πλαίσιο των δυνατοτήτων και του μεγέθους της, σε συνεργασία με τους εταίρους της για την οικοδόμηση μιας νέας, πιο ισχυρής Ε.Ε.
«Οφείλουμε να καταστήσουμε την Ευρώπη πιο σύγχρονη και λειτουργική, ως επίσης και να στείλουμε ένα σαφές μήνυμα ότι όχι μόνο η Ένωση παραμένει προσηλωμένη στους ιδρυτικούς της στόχους και αρχές, αλλά και πως είναι αποφασισμένη να παραμείνει ενεργή στις διεθνείς εξελίξεις», κατέληξε.

Χάρης: Δεν θέλουμε άλλα δανεικά
Στη δική του ομιλία ο Υπουργός Οικονομικών Χάρης Γεωργιάδης διεμήνυσε πως οποιαδήποτε πρόσθετα μέτρα είναι εκτός συζήτησης, αχρείαστα και αντιπαραγωγικά. Τόνισε, επίσης, ότι η Κύπρος ούτε θέλει, ούτε ζητεί, ούτε και υιοθετεί την παραμικρή χαλάρωση στους δημοσιονομικούς στόχους.

«Απορρίπτω», τόνισε, «την όποια αύξηση στη φορολογία με την ίδια ένταση που απορρίπτω την όποια ανεύθυνη αύξηση των δημοσίων δαπανών. Στην περίπτωση που το οικονομικό επιτελείο της Κύπρου επέλεγε να κινηθεί προς την κατεύθυνση της περαιτέρω μείωσης των δημοσίων δαπανών, θα έπρεπε σε αντίθεση με το τι φαίνεται η Κομισιόν να υπονοεί, να συνοδεύαμε τη μείωση αυτή με αντίστοιχη μείωση της φορολογίας.

Η εμπιστοσύνη είναι το κλειδί, είναι η βασική προϋπόθεση που θα επιτρέψει τη συνέχιση της πορείας ανάκαμψης και τη μείωση της ανεργίας. Και ας έχουμε υπόψη ότι η εμπιστοσύνη δύσκολα ανακτάται και εύκολα χάνεται. Γι’ αυτό επιβάλλεται η συνέχιση της προσπάθειας, με την ίδια προσήλωση, με την ίδια ένταση, επειδή ξέρουμε πως έχουμε ακόμη δρόμο να διανύσουμε», συμπλήρωσε.

Απαντώντας σε ερώτηση αν ο ΕΜΣ θα μπορούσε να προχωρήσει σε περαιτέρω δανεισμό στην Κύπρο, ο υπουργός απάντησε ότι «έχουμε σημαντικά υψηλό δημόσιο χρέος και είμαστε δεσμευμένοι στη μείωσή του».
«Αυτό που χρειαζόμαστε είναι μεταρρυθμίσεις για να καταστήσουμε την οικονομία πιο ανταγωνιστική και παραγωγική, ενώ ο ιδιωτικός τομέας χρειάζεται επενδύσεις».

Οι ιδιωτικοποιήσεις
Σε ερώτηση κατά πόσον οι ιδιωτικοποιήσεις θα φέρουν τις επενδύσεις που χρειάζεται η οικονομία, ο κ. Γεωργιάδης είπε ότι υπήρχε ένα μεικτό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων στην Κύπρο και αναφέρθηκε στην εμπορικοποίηση του λιμανιού Λεμεσού, τονίζοντας ότι «η κίνηση αυτή αποτελεί παράδειγμα για το τι μπορεί να γίνει ώστε να υπάρξει προσέλκυση επενδυτών σε εξειδικευμένους τομείς της οικονομίας μας που διοικούνται από τον δημόσιο τομέα».

Οι προειδοποιήσεις της Κομισιόν
Ο νέος επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ντάνιελ Ντάκο στην ομιλία του στο συνέδριο είπε πως η Κύπρος δεν έχει το δημοσιονομικό περιθώριο να αντιμετωπίσει μια ενδεχόμενη νέα οικονομική κρίση και υπογράμμισε την ανάγκη για προσεκτική δημοσιονομική πολιτική. Αναγνώρισε, επίσης, ότι η οικονομική ανάπτυξη είναι πλέον πιο σθεναρή, ότι τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια επιτέλους μειώνονται και ότι η ανεργία μειώθηκε, σημείωσε, ωστόσο, ότι υπάρχει ακόμα δουλειά να γίνει.

«Η Κύπρος δεν ολοκλήρωσε πλήρως την αναγκαία προσαρμογή και θα ήταν ένα επικίνδυνο λάθος να σκεφτόμαστε διαφορετικά», προειδοποίησε και πρόσθεσε:

«Δεν είναι στόχος μου να συμπεριφερθώ ως Κασσάνδρα. Στόχος μου είναι να καταδείξω τις κύριες ευπάθειες και να ενθαρρύνω τους Κυπρίους να ανανεώσουν τις προσπάθειές τους για να διασφαλίσουν το λαμπρό μέλλον το οποίο τους αξίζει».

Αναφερόμενος στο έργο που επιτεύχθηκε κατά την περίοδο του προγράμματος στήριξης, ο Ντάνιελ Ντάκο επεσήμανε ότι επιτεύχθηκε δημοσιονομική εξυγίανση χωρίς να υπάρχουν υπερβολικές φορολογίες, ότι αυξάνονται τα κεφαλαιακά περιθώρια, και ότι μειώνεται η έκθεση στον ELA, ενώ τόνισε πως η Κύπρος εξήλθε από τη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος το 2016, δηλαδή ένα χρόνο νωρίτερα απ' ό,τι αναμενόταν.

Ο τουρισμός έφερε την ανάπτυξη
Ο εκπρόσωπος της Κομισιόν δεν παρέλειψε επίσης να σημειώσει ότι η ανάπτυξη οφείλεται βασικά στον ευαίσθητο τομέα του τουρισμού, αναφέροντας χαρακτηριστικά ότι «οι παράγοντες που υποστηρίζουν την ανάπτυξη θα μπορούσαν να εξαφανιστούν».

«Η γεωπολιτική κατάσταση στους ανταγωνιστικούς προορισμούς», επεσήμανε, «θα μπορούσε να βελτιωθεί, η ανταγωνιστικότητα των τιμών στον τουριστικό τομέα θα μπορούσε να υποχωρήσει λόγω της επιστροφής του πληθωρισμού, ενώ η ιδιωτική κατανάλωση θα μπορούσε να μετριαστεί από το υψηλό ιδιωτικό χρέος. Ταυτόχρονα ο τραπεζικός τομέας είναι μεγάλος και αντιμετωπίζει προβλήματα με τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια.

Το δημόσιο χρέος είναι υψηλό και, ως εκ τούτου, και οι συνδεδεμένες υποχρεώσεις. Δεν υπάρχει δηλαδή το δημοσιονομικό περιθώριο για να αντιμετωπιστεί μια νέα κρίση. Όλα αυτά επιβάλλουν προσεκτική δημοσιονομική πολιτική».

Τέλος, ο Ντάνιελ Ντάκο συνέστησε συνέχιση των προσπαθειών για προσέλκυση επενδύσεων και ολοκλήρωση της μεταρρύθμισης του δημόσιου τομέα, που «αποτελεί κλειδί για τη διατήρηση της βιωσιμότητας των δημοσίων οικονομικών σε μεσομακροπρόθεσμο ορίζοντα».

ΔΝΤ: Γηράσκουσα κοινωνία
Ο εκπρόσωπος του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου στην Κύπρο Βινσένζο Γκούζο ανέφερε στην ομιλία του ότι η δημογραφία και η εξασθένηση της παραγωγικότητας είναι οι κύριες προκλήσεις που θα αντιμετωπίσει η οικονομία της Κύπρου στο μέλλον, επισημαίνοντας ταυτόχρονα τέσσερεις βασικές μεταρρυθμίσεις προτεραιότητας.

Ο κ. Γκούζο αναφέρθηκε σε χαμηλότερα ποσοστά γεννήσεων κατά τη διάρκεια των τελευταίων 10 ετών, αναφέροντας ότι μια γηράσκουσα κοινωνία θα ασκήσει πιέσεις στα συνταξιοδοτικά συστήματα και στο σύστημα υγείας που μπορεί να επιδεινώσει τη δυναμική του χρέους.

«Ο συνδυασμός των δυσμενών δημογραφικών στοιχείων και της αποδυνάμωσης της παραγωγικότητας σίγουρα αμβλύνει τις προοπτικές για ανάπτυξη μεσοπρόθεσμα», είπε, προσθέτοντας ότι αυτές οι προοπτικές θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε λιγότερα κίνητρα για επενδύσεις.

Αναλύοντας τις τέσσερεις βασικές μεταρρυθμιστικές προτεραιότητες για την Κύπρο, είπε ότι αυτές είναι η αποκατάσταση των ισολογισμών των τραπεζών και η αντιμετώπιση των μη εξυπηρετούμενων δανείων, η δέσμευση για μιαν αξιόπιστη μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική εξυγίανση που θα βοηθήσει στην οικοδόμηση δημοσιονομικού περιθωρίου, η εξάλειψη των στρεβλώσεων στις αγορές προϊόντων και εργασίας και η προώθηση πολιτικών που να ενθαρρύνουν τις επενδύσεις στην έρευνα και την ανάπτυξη και την προώθηση της καινοτομίας.
Ανέφερε, τέλος, ότι η πρόβλεψη του ΔΝΤ για την Κύπρο είναι τώρα για ανάπτυξη του ΑΕΠ σε ποσοστό 2,8% το 2016.

Ο Υφυπουργός για τις μεταρρυθμίσεις
Παρεμβαίνοντας στο θέμα των μεταρρυθμίσεων ο Υφυπουργός παρά τω Προέδρω σημείωσε ότι η Κυβέρνηση επιμένει σ’ αυτές και στο συγκεκριμένο, ρεαλιστικό, Κυπριακό Πρόγραμμα Μεταρρυθμίσεων, που έχει καταθέσει και τόνισε ότι δεν βολεύεται κτίζοντας και στη μετα-μνημόνιο εποχή μια νέα, ωραιοποιημένη αλλά εικονική πραγματικότητα.

«Θα συνεχίσουμε να επιδιώκουμε τις minimum συναινέσεις για να εφαρμόσουμε αυτό το πρόγραμμα, για να άρουμε τις εναπομείνασες διαχρονικές παθογένειες του συστήματος και να αποφύγουμε την επανάληψη των λανθασμένων πολιτικών που τόσο πολύ μας κόστισαν στην προ-μνημονίου εποχή», είπε.

Παράλληλα, ανέφερε ότι η πρόταση της Κυβέρνησης για Υφυπουργείο Ανάπτυξης περιλαμβάνει ως αρμοδιότητα και ευθύνη, τη βελτίωση της ανταγωνιστικής θέσης της Κύπρου, και τη σχετική λογοδοσία για την πρόοδο της χώρας.

«Βασικά, προσπαθούμε να δημιουργήσουμε ένα Υπουργείο Οικονομίας, όχι Οικονομικών, και η Κύπρος είναι η μόνη χώρα στην Ε.Ε. που δεν έχει κάτι αντίστοιχο αυτήν τη στιγμή, εξ ου και η έλλειψη επιτελικού ρόλου στη χάραξη πολιτικής», ανέφερε.

Η ανταγωνιστικότητα
Ο κ. Πετρίδης ανέφερε ότι σε ένα σύγχρονο κράτος η ανταγωνιστικότητα πρέπει να αποτελεί κύρια στόχευση πολιτικής.
«Η ανάπτυξη», είπε, «ούτε δημιουργείται ούτε διατηρείται με τον διαμοιρασμό του υφιστάμενου πλούτου, ούτε με τη συνεχή διόγκωση των δημοσίων δαπανών, αλλά δημιουργείται και διατηρείται από τη δημιουργία νέου πλούτου μέσω επενδύσεων, οι οποίες προϋποθέτουν μια ανταγωνιστική οικονομία, η οποία με τη σειρά της προϋποθέτει μεταρρυθμίσεις. Για να είναι όμως αποτελεσματικές και να έχουν βάθος και διάρκεια πρέπει να προέρχονται από υπεύθυνες πρωτοβουλίες του ίδιου του πολιτικού συστήματος».

Ο κ. Πετρίδης είπε ότι το πρόγραμμα των μεταρρυθμίσεων περιλαμβάνει την αξιοκρατία, την αποτελεσματικότητα και εύρυθμη λειτουργία στο δημόσιο, τη διασύνδεση του κρατικού μισθολογίου με τις οικονομικές πραγματικότητες, και τη διασφάλιση ότι οι λειτουργικές δαπάνες του κράτους δεν θα διογκώνονται συνεχώς εις βάρος των παραγωγικών τάξεων ή των άλλων δημοσίων δαπανών.

Περιλαμβάνει επίσης την ολοκλήρωση του προγράμματος αποκρατικοποιήσεων, την ουσιαστική μεταρρύθμιση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, την ενίσχυση του πλαισίου διακυβέρνησης που αφορά την παραγωγή αναπτυξιακής πολιτικής, με τη δημιουργία τριών «επιτελικών», αυτοτελών και υπαγομένων στον Πρόεδρο Υφυπουργείων για την Ανάπτυξη, τον Τουρισμό και τη Ναυτιλία.

Περιλαμβάνει, τέλος, σύμφωνα με τον Υφυπουργό, την αύξηση της αποτελεσματικότητας του «εκτελεστικού» ρόλου σημαντικών τμημάτων του Δημοσίου όπως στο Τμήμα Φορολογίας, τον Έφορο Εταιρειών, το Κτηματολόγιο και την Πολεοδομία, μέσω και της απλοποίησης των διαδικασιών αλλά και της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης, τις μεταρρυθμίσεις στον τουρισμό, την παιδεία, και στην πραγματική αυτονόμηση των νοσοκομείων.