Στην Ευρωπαϊκή Κύπρο εν έτει 2014 κυριαρχούν ιδεολογίες παραδοσιακές όπου η έμφυλη ανισότητα, οι τυπικές ως προς το φύλο σχέσεις και δραστηριότητες, οι σεξιστικές τάσεις καλά κρατούν. Παλαιότερα οι άνθρωποι δεν είχαν την ευκαιρία να μορφωθούν, να διασχίσουν τις εκπαιδευτικές βαθμίδες με ευκολία και να διδαχθούν βασικές αξίες και στάσεις για τη ζωή. Δεν είχαν τις πολυτέλειες του σήμερα, τις διευκολύνσεις, έτσι θα μπορούσε κανείς να ισχυρισθεί πως οι ιδεολογίες τους σχετικά με τα δυο φύλα υπήρχαν, καθότι δεν είχαν την ευκαιρία να μάθουν.
Χρειάστηκαν μερικές δεκαετίες έμφυλων διεκδικήσεων και επαναστάσεων, προκειμένου να αλλοιωθεί η πατριαρχική πεποίθηση περί του έμφυλου καταμερισμού ευθυνών, αξιώσεων, αλλά και στάσεων ζωής. Τρία φεμινιστικά κινήματα, διεκδικήσεις σε δημόσια και ιδιωτική σφαίρα, οι πρώτες αντιφεμινιστικές αντιδράσεις και διάφοροι μεταφεμινιστικοί διάλογοι για να πατήσουμε στη νέα εποχή της κοριτσίστικης και γυναικείας δύναμης.
Εδώ στην Κύπρο ακροβατούμε μεταξύ φθοράς και αφθαρσίας, δηλώνουμε νεωτεριστές, αλλά στα τρίσβαθα των λόγων μας κυριαρχεί ακραίος σεξισμός και βαρβαρότητα, που εμπίπτει στα όρια των ενστικτωδών ορμών. Η παιδεία που εναπόκειται στο γονεϊκό μεγάλωμα σίγουρα παίζει σημαντικό ρόλο, ωστόσο η εκπαιδευτική παιδεία αλλά και η κοινωνική δεν είναι άμοιρη ευθυνών. Ως κράτος, ως λαός, οφείλουμε να αντιταχθούμε με όλες μας τις δυνάμεις στο φαινόμενο της έμφυλης ανισότητας σε ιδιωτική και δημόσια σφαίρα.
Κάποιος μεγαλώνει σε ένα υπερπροστατευτικό περιβάλλον, σε μια γυάλινη σφαίρα με ανέσεις και διευκολύνσεις υλικές, προσδιορίζεται με έμφυλο πρόσημο και ανατρέφεται προσδιοριστικά μέσα από έμφυλους καταμερισμούς. Μεγαλώνει, σπουδάζει και καθώς διασχίζει την τρίτη δεκαετία της ζωής του, οι κοινωνικές προσδοκίες καταδεικνύουν την επιτυχία της πορείας του, προσδοκώντας να νοικοκυρευτεί. Πολλές φορές η διαλογή γίνεται υπό την αυστηρή επιτήρηση των κοινωνικών και οικογενειακών επιταγών, και καθότι η βιασύνη ελλοχεύει ευνοούνται οι λανθασμένες επιλογές. Ζώντας μέσα σε προγενέστερες ανέσεις κάποιος ζορίζεται να αντιταχθεί στις δυσκολίες του έγγαμου βίου, έτσι ευνοούνται οι αιμομικτικές σχέσεις.
Τι εννοώ; Τα περισσότερα ζευγάρια σχοινοβατούν ανάμεσα στις πατρικές και στις νέες τους οικογένειες, ενώ δυσκολεύονται να ορίσουν το ποια είναι η οικογένειά τους. Έτσι ευνοούνται οι αιμομικτικές σχέσεις και ξεκινούν τα προβλήματα. Συνάμα στις σχέσεις αυτές ενυπάρχουν κι όλα τα παραπάνω ιδεολογήματα περί έμφυλων καταμερισμών εργασιών, στάσεων και πεποιθήσεων. Καθώς διανύουμε τη δεκαετία με τα περισσότερα διαζύγια, τα οποία πήραν τον χαρακτήρα επιδημίας, οι νέοι αυτοί άνθρωποι, που πορεύτηκαν με τις προσδοκίες της οικογένειας και της κοινωνίας, αντιτάσσονται στον γάμο καθότι δεν είχε στηριχθεί σε γερά θεμέλια: ενσυνείδητη επιλογή, αντοχή, υπομονή, αγάπη, ψυχολογική ωρίμανση, αυτονομία, αυτενέργεια. Η διάλυση ενός γάμου δεν μολύνει την τιμή κανενός! Οι άνθρωποι έχουν δικαίωμα να κάνουν λανθασμένες επιλογές, ιδιαίτερα αν το μοντέλο ανατροφής στην Κύπρο έχει τόσο έντονες προσδιοριστικές τάσεις. Ένας γάμος διαλύεται γιατί δεν είχε γερά θεμέλια, γιατί οι άνθρωποι αλλάζουν μεγαλώνοντας, γιατί δεν έγινε ενσυνείδητα από το ζευγάρι, και για πολλούς άλλους λόγους.
Οι άντρες και οι γυναίκες και στην Κύπρο είναι ίσοι, κανένας δεν είναι υποδεέστερος κανενός, κανένας δεν έχει δικαίωμα να ασκήσει οποιαδήποτε μορφή βίας σε κανέναν. Καλείται η πολιτεία και οι ενεργοί πολίτες να δημιουργήσουν προγράμματα επιμόρφωσης για τα ανθρώπινα δικαιώματα, για την έμφυλη βία, για την ισότητα των φύλων στη δημόσια και ιδιωτική σφαίρα, προτού ο σεξισμός γίνει επιδημία, προτού θρηνήσουμε άλλα θύματα. Ζητείται η δημιουργία και στελέχωση του προγράμματος «Λυσιστράτη» κατά της έμφυλης βίας.
ΑΡΙΣΤΟΝΙΚΗ ΘΕΟΔΟΣΙΟΥ-ΤΡΥΦΩΝΙΔΟΥ
MA, Msc, PgP Ψυχολόγος
