Σημερινή

Δευτέρα, 20/05/2019
RSS

Mια περιδιάβαση στις αθέατες πλευρές του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου

| Εκτύπωση | 28 Απρίλιος 2019, 18:01 | Σημερινή

«40 | Πρόσωπα και Εικόνες. Kύπρος - Ελλάδα» στο Πολιτιστικό Ίδρυμα Τράπεζας Κύπρου

Η παγκόσμια Ιστορία και η Ιστορία τής κάθε χώρας γράφεται από προσωπικότητες της πολιτικής, της οικονομίας ή της κοινωνίας που έλαμψαν με τις αποφάσεις ή τις παραλείψεις τους και καθόρισαν συνειδητά ή μη το μέλλον των λαών τους.

Όμως, πολλές φορές, τις περισσότερες φορές, ο λαός ή οι λαοί, οι αφανείς ήρωες, οι απλοί άνθρωποι της καθημερινότητας, είναι οι πρωταγωνιστές και γράφουν την Ιστορία της ανθρωπότητας. Χωρίς να αντιλαμβάνονται το μέγεθος της συμμετοχής τους, χωρίς να έχουν συναίσθηση της σημαντικότητας του ρόλου τους.

Αυτό ακριβώς ένιωσα, περισσότερο ως προσωπικό βίωμα, κατά την περιδιάβασή μου σε μια έκθεση - σταθμό για την Κύπρο που πραγματοποιείται στο Πολιτιστικό Ίδρυμα Τράπεζας Κύπρου, στο ιστορικό κέντρο της Λευκωσίας, στη Φανερωμένη.

Ο τίτλος της έκθεσης από μόνος του, «40 | Πρόσωπα και Εικόνες. Kύπρος - Ελλάδα», παραπέμπει σε πρωταγωνιστές και εικόνες από τη ζωή τους, εκείνη την περίοδο του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, μια περίοδο κατά την οποία έγινε η πιο εκτεταμένη γεωγραφικά και η πιο δαπανηρή σε πλουτοπαραγωγικούς πόρους ένοπλη σύγκρουση στην ιστορία της ανθρωπότητας.

Η έκθεση έχει χαρακτηριστεί ως το πολιτιστικό γεγονός της χρονιάς. Εγώ θα πρόσθετα και μια πολιτική, οικονομική και κοινωνική περιδιάβαση στην Κύπρο τού χθες, πριν, κατά και μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Η έκθεση μάς μεταφέρει σε μια Κύπρο υπό βρετανική κυριαρχία, σε ένα μικρό αγροτικό και υποανάπτυκτο νησί, που κατοικείται από ανθρώπους της υπαίθρου που προσπαθούν να επιβιώσουν.

Αυτοί οι απλοί άνθρωποι καλούνται να κάνουν την ανατροπή: να καταταγούν και να υπηρετήσουν στις δυνάμεις του Άξονα, των συμμάχων της Βρετανίας, και να δώσουν όλες τις δυνάμεις τους για την ηρωική νίκη.

Όσοι μένουν πίσω, κυρίως οι γυναίκες, προσφέρουν χωρίς δεύτερη σκέψη τα χρυσά δακτυλίδια του γάμου τους για να συγκεντρωθούν χρήματα για τον ταλαιπωρημένο και βασανιζόμενο λαό της Ελλάδας, που βρισκόταν υπό γερμανική κατοχή.

Οι αφανείς ήρωες

Είναι μια έκθεση που τιμά, αναδεικνύει, υποκλίνεται στους αφανείς ήρωες του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, όλους εκείνους τους Κύπριους εθελοντές που στρατολογήθηκαν για να πολεμήσουν για τα ιδεώδη της ελευθερίας και σε ένα ελληνικό λαό που δεινοπάθησε αλλά παρέμεινε με το κεφάλι ψηλά. Είναι ένας φόρος τιμής στους άνδρες που πολέμησαν στα πεδία των μαχών, στους νέους που άφησαν τη ζωή τους σε στρατόπεδα συγκέντρωσης, στις γυναίκες που αψήφησαν τους κινδύνους.

Ταυτόχρονα, είναι μια τιμή, η μεγαλύτερη που δόθηκε μέχρι σήμερα από την κυπριακή Πολιτεία στους Βετεράνους του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, οι οποίοι ξεχάστηκαν, και οι περισσότεροι έφυγαν από τη ζωή, χωρίς καμιά ηθική ικανοποίηση. Έκαναν τον καθήκον τους και έφυγαν ήσυχοι και λυτρωμένοι ότι έδωσαν το άπαν των δυνάμεών τους για ιδέες και αρχές.

Περιδιαβάζοντας στον χώρο της έκθεσης, που άλλοτε θυμίζει πολεμικό πεδίο και άλλοτε την αγροτική Κύπρο τού χθες, αντιλαμβάνεσαι τη σημασία και την αναγκαιότητα της επιστροφής στο παρελθόν. Μέσα από τη ζωή των απλών Κυπρίων χωρικών λίγο πριν το 1940, την κατάταξή τους στον κυπριακό στρατό ως οδηγοί αυτοκινήτων, μηχανικοί, γραφείς και μάγειροι, στην αναθέρμανση του ενδιαφέροντός τους μετά την ιταλική επίθεση κατά της Ελλάδας.

«Οι Ξεχασμένοι ενός Πολέμου»

Στο πλαίσιο της έκθεσης παρουσιάζεται και το φωτογραφικό project του γνωστού φωτογράφου Δημήτρη Βαττή, «Οι Ξεχασμένοι ενός Πολέμου», με πρωταγωνιστές τους Κύπριους βετεράνους που συστρατεύθηκαν στον αγώνα κατά του Ναζισμού.

Ο φωτογραφικός φακός τούς απαθανάτισε 75 χρόνια μετά το τέλος του πολέμου, ενός πολέμου που σημάδεψε και τις δικές τους ζωές. Όλοι τους φωτογραφήθηκαν σε μια γωνιά τους σπιτιού τους, στην καθημερινότητα τής «τρίτης ηλικίας», περήφανοι για τη συμμετοχή τους στον πόλεμο κατά του φασισμού, καταβεβλημένοι από το πέρασμα των χρόνων.

Η επιτυχία της έκθεσης στηρίζεται σε πέντε βασικούς άξονες: Στο υλικό που συγκεντρώθηκε από την επιμελήτρια της έκθεσης Κατρίν Λουί Νικήτα, παρότι Γαλλίδα στην καταγωγή, η οποία «έπιασε» τον παλμό του κάθε κατοίκου της Κύπρου που συμμετείχε σε αυτόν τον μεγάλο αγώνα. Στα κείμενα που έγραψε ο γνωστός ιστορικός και καθηγητής του Πανεπιστημίου Κύπρου Πέτρος Παπαπολυβίου, τα οποία στηρίζονται σε αρχειακό και άλλο υλικό μεγάλης και πολύχρονης έρευνας.

Στη συνεργασία και εμπλοκή της Πρεσβείας της Ελλάδας στην Κύπρο, η οποία συνεργαζόμενη με το Υπουργείο Ψηφιακής Πολιτικής, Τηλεπικοινωνιών και Ενημέρωσης και τον ιστορικό Στέλιο Κυμιωνή παρουσίασαν αρχειακό και άλλο υλικό σημαντικής αξίας και σημασίας για τον αγώνα της Ελλάδας κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Στην αξιοσημείωτη συνεισφορά και εμπλοκή της Βρετανικής Yπάτης Αρμοστείας στην Κύπρο. Στο σκηνικό της εποχής που στήθηκε με τη συμβολή της εταιρείας PINEAPPLE.

Επίσης, σημαντικό είναι και το συναπάντημα επιστημόνων, φορέων, κρατικών και ιδιωτών, από την Κύπρο, την Ελλάδα, τη Βρετανία, το Ισραήλ, που ένωσαν δυνάμεις, ανέτρεξαν σε αρχεία και έδωσαν ένα εξαίρετο αποτέλεσμα.

Η Κύπρος, διά του Πολιτιστικού Ιδρύματος Τράπεζας Κύπρου, μετατρέπεται σε πολιτιστικό ίδρυμα της Κύπρου και με μια υπενθύμιση του Κικέρωνα, πολιτικού, ρήτορα και φιλόσοφου ότι «Η Ιστορία είναι ο μάρτυρας των εποχών, η λαμπάδα της αλήθειας, η ζωή της μνήμης, ο δάσκαλος της ζωής, ο αγγελιοφόρος της αρχαιότητας».

Λεπτομερείς πληροφορίες για τα «κοσμήματα» και ανεκτίμητους θησαυρούς της έκθεσης σε προσεχείς εκδόσεις της εφημερίδας.
Μαρία Νικολάου