Σημερινή

Κυριακή, 26/05/2019
RSS

Υπό έρευνα η... ανάπτυξη

| Εκτύπωση | 13 Ιανουάριος 2019, 18:00 | Του Νέστορα Βασιλείου

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΠΑΤΣΑΛΗΣ (ΑΡΙΣΤΕΡΑ) ΚΑΙ Ο ΕΠΙΚΕΦΑΛΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΑΣ ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΚΟΚ

ΜΠΑΙΝΟΥΝ ΟΙ ΒΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΕΝΔΥΝΑΜΩΣΗ ΤΗΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ

ΔΡΟΜΟΛΟΓΕΙΤΑΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΙΣΡΑΗΛ ΚΑΙ ΑΥΞΑΝΟΝΤΑΙ ΤΑ ΚΟΝΔΥΛΙΑ ΜΕ ΣΤΟΧΟ ΤΟ 3% ΤΟΥ ΑΕΠ


Κάθετες τομές για να υπάρξουν σημαντικές βελτιώσεις σε βάθος χρόνου φαίνεται ότι απαιτούνται για την «εγκατάσταση» της έρευνας και της καινοτομίας στη χώρα. Η Κύπρος έχει προχωρήσει τα τελευταία χρόνια στην αναγνώριση του εδάφους, ενώ σχετικά πρόσφατα η Κυβέρνηση έχει λάβει αποφάσεις, για την υποστήριξη του εθνικού συστήματος έρευνας και καινοτομίας.

Το Σύστημα περιλαμβάνει νέους θεσμούς, όπως το Εθνικό Συμβούλιο Έρευνας και Καινοτομίας, το οποίο θα συμβουλεύει την Κυβέρνηση για θέματα στρατηγικής, και ο θεσμός του Επικεφαλής Επιστήμονα, ο οποίος, στο πρότυπο του Ισραήλ και του Ηνωμένου Βασιλείου, έχει ρόλο συντονιστή και καθοδηγητή για την προώθηση της έρευνας και της καινοτομίας στη χώρα.

Ο Κυριάκος Κόκκινος, ο οποίος διορίσθηκε πρόσφατα από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας στη νευραλγικής σημασίας θέση του Θεσμού του Επικεφαλής Επιστήμονα και ο πρόεδρος του Εθνικού Συμβουλίου Έρευνας και Καινοτομίας, Φίλιππος Πατσαλής, σκιαγραφούν στη «Σ» τα επόμενα βήματά τους. H επένδυση ενός κράτους στην Έρευνα και Ανάπτυξη «είναι άμεσα συνδεδεμένη με την ανάπτυξη καινοτομίας, λειτουργώντας, κατ’ επέκτασιν, ως βασικός μοχλός για την αειφόρο οικονομική ανάπτυξη και κοινωνική ευημερία», σημειώνει ο κ. Κόκκινος.

«Ο στόχος μας είναι να αναπτύξουμε ένα σωστό οικοσύστημα στη χώρα μας, το οποίο να παρέχει ένα ευνοϊκό περιβάλλον για να ανθίσει η έρευνα και η καινοτομία, σε πανεπιστήμια, επιχειρήσεις, νεοφυείς επιχειρήσεις, ακόμη και στις υφιστάμενες εταιρείες, οι οποίες θα επενδύουν περισσότερο σε καινοτόμα προϊόντα», δηλώνει ο κ. Πατσαλής.

Η Κύπρος στα χαμηλά

Τα στοιχεία της Eurostat για την Έρευνα και Ανάπτυξη (Ε&Α), βρίσκουν την Κύπρο το 2017 να κινείται ανοδικά σε σύγκριση με το 2016, πλην όμως στην τέταρτη θέση από το τέλος του καταλόγου των χωρών μελών της Ε.Ε. Η Κύπρος δαπάνησε το 2017 €109 εκ. για Έρευνα και Ανάπτυξη, αυξάνοντας την ένταση στο 0,56% του ΑΕΠ. Οι δαπάνες το 2016 ήταν €99 εκ. και το 2015 €85 εκ. Ο στόχος της Ε.Ε. το 2020, σε ό,τι αφορά το συνολικό ποσοστό που επενδύεται ετησίως για Ε&Α, θα ανέλθει στο 3%, ενώ για το 2017 παραμένει στο 2,07%.

Ο επικεφαλής επιστήμονας επισημαίνει το γεγονός ότι 42% των δαπανών για Ε&Α (το 3ο υψηλότερο ποσοστό στην Ε.Ε.) πραγματοποιείται στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. «Η θετική πορεία της έρευνας που πραγματοποιείται εντός των ακαδημαϊκών και ερευνητικών μας κέντρων, ωστόσο, δεν μας εφησυχάζει. Αντιθέτως, μας επιβάλλει την ανάγκη για διατήρηση και περαιτέρω ενίσχυση αυτής της δυναμικής, μέσω της διεύρυνσης της επιστημονικής μας βάσης και του ανθρώπινου δυναμικού που απασχολείται σε υψηλού επιπέδου ερευνητικές δραστηριότητες, εστιάζοντας σε τομείς με υψηλότερη προστιθέμενη αξία για την οικονομία», σημειώνει ο κ. Κόκκινος.

Τα κενά

Η μετατροπή της επιστημονικής γνώσης σε καινοτομία είναι, σύμφωνα με τον επικεφαλής επιστήμονα, μια από τις σημαντικότερες ελλείψεις. Όπως εξηγεί ο κ. Κόκκινος, «η χώρα μας φαίνεται να υστερεί σημαντικά στην εμπλοκή των επιχειρήσεων σε δραστηριότητες Ε&Α και καινοτομίας, καθώς και στην επένδυση που γίνεται από τον ιδιωτικό τομέα στο εν λόγω πεδίο. Όπως διαφαίνεται, υπάρχει βασικό κενό στην αξιοποίηση της επιστημονικής γνώσης που παράγεται σε νέα προϊόντα και υπηρεσίες υψηλής προστιθέμενης αξίας, τα οποία θα μπορούσαν να συνεισφέρουν ουσιαστικά στην ανταγωνιστικότητα των κυπριακών επιχειρήσεων».

Οι ελλείψεις έχουν καταγραφεί, σημειώνει ο πρόεδρος του Εθνικού Συμβουλίου Έρευνας και Καινοτομίας. «Φέραμε εμπειρογνώμονες, οι οποίοι μας έδωσαν τα ‘φώτα’ τους και έχουμε μελετήσει το μοντέλο πέντε επιτυχημένων χωρών (Ισραήλ, Φινλανδία, Ιρλανδία, Σιγκαπούρη και Ηνωμένο Βασίλειο), ώστε να υιοθετήσουμε επιτυχημένες διεθνείς πρακτικές, που χρησιμοποιούνται σ’ αυτές τις χώρες».

Στόχος το 1,5%

Ο πήχης των προσδοκιών για την ανάπτυξη της έρευνας και της καινοτομίας τοποθετείται στο 1,5% του ΑΕΠ σε βάθος τετραετίας. Ο πρόεδρος του Εθνικού Συμβουλίου Έρευνας και Καινοτομίας αναφέρει στη «Σ» ότι ο τριπλασιασμός θα επιτευχθεί με διάφορους τρόπους. «Η αύξηση της χρηματοδότησης είναι ένα μέτρο πολιτικής, που συνδέεται με μια στρατηγική, η οποία στοχεύει στην ανάπτυξη μεγαλύτερου και πιο σωστού μοντέλου ανάπτυξης, που θα στηρίζεται στην έρευνα και στην καινοτομία», λέει ο κ. Πατσαλής. Προλειαίνει το έδαφος για σειρά μέτρων πολιτικής, τα οποία θα κινούνται προς την κατεύθυνση της ενίσχυσης της έρευνας και της καινοτομίας.

«Για παράδειγμα, να ενισχύσουμε όχι μόνο οικονομικά, αλλά θεσμικά ή μέσω της κουλτούρας ή μέσω κινήτρων τα πανεπιστήμια και τα άλλα ακαδημαϊκά ιδρύματα να παράγουν περισσότερη μεταφραστική έρευνα. Δηλαδή, έρευνα η οποία να παράγει νέα γνώση, να μεταφράζεται σε προϊόντα, που να μπορούν να διατεθούν στον κόσμο εντός και εκτός Κύπρου. Μπορεί οι επιχειρήσεις να αναπτύξουν περισσότερο την οικονομική τους δραστηριότητα, τα πλάνα τους, την κουλτούρα τους, ώστε να επενδύουν σε νέα καινοτόμα προϊόντα με αυξημένη αξία», προσθέτει ο Φίλιππος Πατσαλής.

Πολλαπλές δράσεις και πολιτικές

Ο πρόεδρος του Εθνικού Συμβουλίου Έρευνας και Καινοτομίας σημειώνει ότι θα δρομολογηθούν πολιτικές, οι οποίες θα βοηθούν τη δημιουργία κουλτούρας έρευνας και καινοτομίας μέσω του εκπαιδευτικού συστήματος «στους φοιτητές, στους μαθητές, στους πολίτες, ώστε να μπορέσουμε να έχουμε περισσότερη έρευνα και καινοτομία, άρα και ανάπτυξη αυτού του οικονομικού μοντέλου.

»Μπορούμε να δημιουργήσουμε τα κατάλληλα θεσμικά ή νομικά πλαίσια, τα οποία υποβοηθούν αυτήν τη στρατηγική. Να δημιουργήσουμε εκείνους τους φορείς, που μας λείπουν και θα βοηθήσουν τον κάθε νέο να δημιουργήσει τη δική του καινοτόμο επιχείρηση, παρέχοντάς του τις υπηρεσίες ή το κατάλληλο περιβάλλον ώστε να μπορέσει να βρει όλα όσα χρειάζεται για να δομήσει γρήγορα και σωστά μια νεοφυή επιχείρηση, που να στηρίζεται σε προϊόντα υψηλής τεχνολογίας, καινοτομίας».

Ομοίως και ο Επικεφαλής Επιστήμονας σημειώνει ότι το νέο σύστημα αναμένεται να στοχεύσει σε πεδία όπως «η περαιτέρω ενίσχυση της ερευνητικής και επιστημονικής αριστείας, η καλλιέργεια κουλτούρας για δημιουργικότητα, επιχειρηματικότητα και καινοτομία μέσα από το εκπαιδευτικό μας σύστημα, η ενίσχυση της εξωστρέφειας των κυπριακών επιχειρήσεων και των ερευνητικών φορέων, η προσέλκυση σημαντικών επενδύσεων και υψηλά καταρτισμένου ανθρώπινου δυναμικού από το εξωτερικό και η ενίσχυση των δυνατοτήτων των κυπριακών επιχειρήσεων να καινοτομήσουν».

Οι προτεραιότητες

Πέραν της λειτουργίας των γραναζιών του συστήματος Έρευνας και Καινοτομίας, έχουν δρομολογηθεί οι πρώτες ενέργειες. Όπως αναφέρει ο Κυριάκος Κόκκινος, «επιθυμούμε να έρθουμε σε επαφή με όλους τους βασικούς εταίρους στο εθνικό σύστημα έρευνας και καινοτομίας, να καταγράψουμε τις βασικές τους ανάγκες και να συναποφασίσουμε τον τρόπο, με τον οποίο μπορούν, από τη δική τους μεριά, να συνεισφέρουν στην επίτευξη των εθνικών μας στόχων. Δρομολογείται, επίσης, ανάπτυξη μιας σειράς στοχευμένων μέτρων που θα ενταχθούν στο πλαίσιο μιας νέας εθνικής στρατηγικής Έρευνας και Καινοτομίας, καθώς και η ανάπτυξη στοχευμένης στρατηγικής συνεργασίας σε θέματα Έρευνας και Kαινοτομίας με το Ισραήλ.

Υπάρχει το προζύμι

Τόσο ο Κυριάκος Κόκκινος όσο και ο Φίλιππος Πατσαλής εστιάζουν στο ανθρώπινο δυναμικό, το οποίο μπορεί να ανταποκριθεί και να υποστηρίξει τις αλλαγές. «Το ανθρώπινο δυναμικό, την πρώτη ύλη, το έχουμε», λέει ο κ. Κόκκινος και προσθέτει ότι «δυστυχώς, ένα μεγάλο μέρος βρίσκεται στο εξωτερικό και θα πρέπει να το επαναπατρίσουμε».

«Είμαστε μια χώρα με πολύ καλά μορφωμένο πληθυσμό», επισημαίνει ο κ. Πατσαλής, για να συμπληρώσει ότι «υπάρχει η γνώση και η κουλτούρα της καινοτομίας, η οποία ανθεί ιδιαίτερα στη Μεσόγειο από τα πανάρχαια χρόνια. Υπάρχει η ανάγκη, και η ανάγκη είναι που δρομολογεί τα επόμενά μας βήματα, να μπούμε σε τέτοιου είδους μοντέλα ανάπτυξης, πέραν των γνωστών όπως οι υπηρεσίες, ο τουρισμός και άλλα».