Σημερινή

Τετάρτη, 14/11/2018
RSS

Αυτά προνοεί το Σχέδιο Εστία

| Εκτύπωση | 07 Νοέμβριος 2018, 12:04 | Του Νέστορα Βασιλείου

ΑΝΑΛΥΣΗ-ΟΔΗΓΟΣ: ΤΑ ΝΕΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ, ΟΙ ΔΙΚΑΙΟΥΧΟΙ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΝΟΙΕΣ-ΚΛΕΙΔΙΑ

ΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΘΑ ΤΕΘΕΙ ΣΕ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΑΠΟ ΤΗΝ 1.1.2019 ΚΑΙ ΚΑΛΥΠΤΕΙ ΔΥΝΗΤΙΚΑ 15.000 ΔΑΝΕΙΟΛΗΠΤΕΣ

Πιο δίκαιο το τελικό σύστημα υπολογισμού των κριτηρίων σε σύγκριση με το αρχικό σχέδιο, αφού πλέον λαμβάνεται υπόψη ο αριθμός των μελών της οικογένειας


Τελευταία σανίδα σωτηρίας για περίπου 15.000 ευάλωτους δανειολήπτες αποτελεί το Σχέδιο Εστία, το οποίο αφορά το πιο σκληροτράχηλο κομμάτι των μη εξυπηρετούμενων δανείων (ΜΕΔ), που σχετίζεται με την κύρια κατοικία. Στη γλώσσα των αριθμών το κράτος (και δη ο φορολογούμενος πολίτης) θα επιβαρυνθεί €825 εκ. σε βάθος χρόνου για να πληρωθούν στις τράπεζες και στον Φορέα δάνεια €3,5 δισ. - ελαφρύνοντας με αυτόν τον τρόπο και τους πονοκεφάλους των τραπεζιτών.

Στην πράξη, δηλαδή, ο φορολογούμενος βάζει πλάτες για να μη χάσουν τα σπίτια τους χιλιάδες δανειολήπτες, γεγονός το οποίο θα είχε τεράστιες αλυσιδωτές επιπτώσεις για την οικονομία στο σύνολό της αλλά και ευρύτερες κοινωνικές επιπτώσεις. Πρακτικά, οι φορολογούμενοι αναλαμβάνουν το ένα τρίτο της δόσης των δανείων των ευάλωτων δανειοληπτών που θα ενταχθούν στο Σχέδιο, εφόσον ικανοποιούν τα σχετικά κριτήρια. Στις περιπτώσεις όπου η αξία της εξασφάλισης είναι μεγαλύτερη από το υπόλοιπο του δανείου, θα γίνεται «κούρεμα» 5%, το οποίο θα διαγράφεται με την εξόφληση του ποσού.

«Για το Κράτος είναι άλλο ένα εργαλείο για να αντιμετωπίσουμε το υπαρκτό πρόβλημα των ΜΕΔ και κυρίως σ’ αυτήν την περίπτωση την πιο δύσκολη υποκατηγορία των ΜΕΔ. Αυτά που έχουν κατοικία και μάλιστα όχι μεγάλη, ακριβή κατοικία ως εξασφάλιση», είχε αναφέρει με νόημα ο Χάρης Γεωργιάδης στο «Μεσημέρι και Κάτι» την περασμένη Τετάρτη.

Από το Υπουργικό πίσω στις Βρυξέλλες

Την επόμενη μέρα το Υπουργικό ενέκρινε το αναθεωρημένο Σχέδιο Εστία και «αλλοίωσε» τα κριτήριά του, κυρίως σε ό,τι αφορά τα εισοδηματικά κριτήρια και τα άλλα περιουσιακά στοιχεία, που δύναται να κατέχει ένας δανειολήπτης για να είναι επιλέξιμος. Οι αλλαγές είναι προϊόν διαβούλευσης των κυπριακών Αρχών με την αρμόδια Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Πλέον η έγκρισή του από τις Βρυξέλλες θεωρείται δεδομένη.

«Αναμένουμε πως θα εξασφαλιστεί η έγκριση από την Επιτροπή, θα ακολουθηθεί η τυπική διαδικασία υποβολής του σχεδίου στον Έφορο Κρατικών Ενισχύσεων και στην ίδια την Επιτροπή η επίσημη υποβολή και εκτιμώ ότι εντός Νοεμβρίου θα έχουμε και την επίσημη έγκριση από την Επιτροπή», ανέφερε μετά το πέρας του Υπουργικού Συμβουλίου ο Υπουργός Οικονομικών.

Οι παρεμβάσεις των Βρυξελλών και δη της Γενικής Διεύθυνσης Ανταγωνισμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο Σχέδιο Εστία δεν αλλάζουν τη φιλοσοφία και τον προσανατολισμό του. Δεν μειώνεται, για παράδειγμα, η αξία της κύριας κατοικίας των δυνητικών επιλέξιμων δανειοληπτών, η οποία παραμένει ως είχε αρχικά μέχρι τις €350.000. Επιπλέον παραμένει η πρόνοια, που θέλει τον δανειολήπτη, που διατηρούσε ΜΕΔ μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2017 με εξασφάλιση την κύρια του κατοικία, να είναι επιλέξιμος, ως επίσης αυτή, η οποία προνοεί τον αποκλεισμό του από το Εστία εάν έχει αναδιαρθρώσει το δάνειό του μετά τις 30 Σεπτεμβρίου 2017.

Οι σημαντικές αλλαγές

Έχουμε, όμως, αλλαγές στα εισοδηματικά κριτήρια. Εισάγεται ένα πιο δίκαιο σύστημα υπολογισμού των κριτηρίων σε σύγκριση με το αρχικό σχέδιο, που οριοθετούσε τα ετήσια εισοδήματα όλων των νοικοκυριών μέχρι τις €50.000, ανεξαρτήτως του αριθμού των μελών της οικογένειας. Συγκεκριμένα, το ετήσιο ακαθάριστο εισόδημα ορίζεται για:

· Μονήρη νοικοκυριά: μέχρι €20 χιλ.
· Ζεύγος: μέχρι €35 χιλ.
· Ζεύγος με 1 παιδί: μέχρι €45 χιλ.
· Ζεύγος με 2 παιδιά: μέχρι €50 χιλ.
· Ζεύγος με 3 παιδιά: μέχρι €55 χιλ.
· Ζεύγος με 4 παιδιά και άνω: €60 χιλ.

Αλλαγή προκύπτει και στον συντελεστή των άλλων περιουσιακών στοιχείων, που μπορεί να διαθέτει ο επιλέξιμος δανειολήπτης, πέραν της κύριάς του κατοικίας. Ήταν ένα από τα στοιχεία του Εστία, που προκάλεσε αρκετές συζητήσεις και αντιδράσεις. Σε σύγκριση με το αρχικό σχέδιο, βλέπουμε τον πήχη να κατεβαίνει από το 125% της αγοραίας αξίας της κύριας κατοικίας στο 80%. Εισάγεται ταυτόχρονα και ανώτατο όριο, που δεν επιτρέπει σε δανειολήπτες με άλλα περιουσιακά στοιχεία πέραν των €250 χιλ. να συμμετέχουν στο Σχέδιο.

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ 1

· Αξία κύριας κατοικίας: €200 χιλ.

· Αξία υπόλοιπων περιουσιακών στοιχείων (80%): μέχρι €160 χιλ.

· Συμμετέχει στο Εστία.

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ 2

· Αξία κύριας κατοικίας: €350 χιλ.

· Αξία υπόλοιπων περιουσιακών στοιχείων (80%): €280 χιλ.

· Δεν συμμετέχει στο Εστία, παρά το γεγονός ότι η αξία των υπόλοιπων περιουσιακών στοιχείων του συγκεκριμένου δανειολήπτη είναι ίση με την πρόνοια του 80%. Αυτό συμβαίνει, επειδή η αξία τους υπερβαίνει το ανώτατο όριο των €250 χιλ., που έχει εισαχθεί.

ΚΑΤΑΘΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΜΕΤΡΗΤΑ

Στο αναθεωρημένο Εστία κάνει την εμφάνισή της και μια νέα πρόνοια, που αφορά στις καταθέσεις ή και τα μετρητά του δανειολήπτη. Εάν ξεπερνούν το 20% των καθαρών περιουσιακών στοιχείων του δανειολήπτη, θα χρησιμοποιούνται για τη μείωση του δανείου του. Για παράδειγμα, ένας επιλέξιμος δανειολήπτης θα πληρούσε τα εξής κριτήρια:

· Αξία κύριας κατοικίας: €200 χιλ.

· Αξία υπόλοιπων περιουσιακών στοιχείων (80%): €160 χιλ.

· Καταθέσεις και μετρητά: €48 χιλ. (αντιστοιχούν στο 30% της αξίας των άλλων περιουσιακών του στοιχείων).

· Ο δανειολήπτης πληρώνει στην τράπεζα: €16 χιλ. προς εξόφληση του δανείου του.

· Παραμένει με καταθέσεις και μετρητά €32 χιλ. που αντιστοιχούν στο 20% του συνόλου των άλλων περιουσιακών του στοιχείων.

2+1 πρόσθετα κριτήρια για επιλογή

Πέραν των κριτηρίων, που έχουμε αναπτύξει για να επιλεχθεί κάποιος δανειολήπτης, θα πρέπει να πληροί άλλα δύο σημαντικά κριτήρια και να συντρέχει μια βασική προϋπόθεση.

1. Πρώτον, ο δανειολήπτης θα πρέπει να είχε μη εξυπηρετούμενο δάνειο τον Σεπτέμβριο του 2017 ή τουλάχιστον το 20% του υπολοίπου των συνολικών του δανείων, ανά τράπεζα, να ήταν μη εξυπηρετούμενο για περισσότερες από 90 ημέρες. Εξ ου και ο Υπουργός Οικονομικών καθιστά σαφές ότι «κάποιος που άκουσε τώρα, αυτούς τους τελευταίους μήνες, τη συζήτηση και ξαφνικά σταμάτησε να πληρώνει, δεν έχει να περιμένει τίποτα».

2. Δεύτερον, θα πρέπει να είναι μόνιμος κάτοικος στις περιοχές που τελούν υπό τον αποτελεσματικό έλεγχο της Κυβέρνησης της Κυπριακής Δημοκρατίας ή να έχει νόμιμη και συνεχή διαμονή στη Δημοκρατία από το 2013.

3. Η συμμετοχή του δανειολήπτη στο Σχέδιο Εστία δεν εξαρτάται, όμως, από τον ίδιο. Ακόμη και στην περίπτωση που κάποιος πληροί όλα τα κριτήρια, εάν η τράπεζά του δεν δηλώσει συμμετοχή στο Σχέδιο, τότε θα μείνει εκτός νυμφώνος.

Ζεσταίνουν μηχανές οι τράπεζες

Δεδομένη θα πρέπει να θεωρείται η συμμετοχή των Τραπεζών Κύπρου και Ελληνικής, ως επίσης του Φορέα (ΚΕΔΙΠΕΣ), ο οποίος προέκυψε από την πρώην Συνεργατική, αλλά και του επίσης κρατικού Οργανισμού Χρηματοδοτήσεως Στέγης. Για τον καταρτισμό του Σχεδίου Εστία άλλωστε χρησιμοποιήθηκε η βάση της Τράπεζας Κύπρου, της Ελληνικής και της πρώην Συνεργατικής, που κατέχουν τη συντριπτική πλειοψηφία των μη εξυπηρετούμενων δανείων ευάλωτων δανειοληπτών.

Οι τράπεζες έχουν κάνει ήδη τους υπολογισμούς τους για τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια, που θα «στείλουν» στο Σχέδιο Εστία, και κάποιες, όπως η Τράπεζα Κύπρου, έχουν αποστείλει και σχετικές επιστολές προς τους δυνητικούς επιλέξιμους δανειολήπτες. Στο Εστία θα συμμετέχει κατά τα φαινόμενα και η Astrobank.

Εστία όπως λέμε «ΕΕΕ»

ΕΞΟΝΥΧΙΣΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΣΕ ΟΛΟΥΣ ΤΟΥΣ ΑΙΤΗΤΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΟ ΣΧΕΔΙΟ

Εάν οι δανειολήπτες αθετήσουν τα συμφωνηθέντα, θα βρεθούν πλέον αντιμέτωποι με τη σκληρή πραγματικότητα: η τράπεζα θα προχωρεί με τη διαδικασία εκποίησης, ενώ το κράτος θα δικαιούται την επιστροφή του συνολικού καταβληθέντος ποσού χορηγίας


Σε καθεστώς προετοιμασίας βρίσκονται και οι κρατικές υπηρεσίες, ώστε το Σχέδιο να εκκινήσει από την πρώτη ημέρα του 2019. Το βάρος πέφτει στους ώμους του Υπουργείου Εργασίας, το οποίο, λόγω της εμπειρίας του στην εφαρμογή του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος, κρίθηκε ως το καταλληλότερο για να φέρει εις πέρας την αποστολή της σχολαστικής ανάλυσης των δεδομένων κάθε δανειολήπτη, που θα υποβάλει αίτηση.

Ο έλεγχος θα είναι αυστηρός, λέγει ο Χάρης Γεωργιάδης, εξηγώντας ότι «κάθε αίτηση που θα έρχεται, θα συνοδεύεται και από την εξουσιοδότηση του αιτητή να γίνει έλεγχος απ’ το κράτος, από τις υπηρεσίες του Υπουργείου Εργασίας συγκεκριμένα, το οποίο θα αναλάβει αυτήν την εργασία σε όλες τις τράπεζες, σε ολόκληρο το τραπεζικό σύστημα για τυχόν καταθέσεις του δανειολήπτη. Θα γίνεται έλεγχος και των περιουσιακών στοιχείων και των οχημάτων και των καταθέσεων, ούτως ώστε μόνο αυτοί που πληρούν τα κριτήρια να μπουν στο Σχέδιο. Φανταστείτε δηλαδή να χρωστά το δάνειό του σε μια τράπεζα, να έχει κάπου αλλού μια σημαντική κατάθεση και να κάνει και αίτηση να μπει στο Εστία».

Η «τυφλή γωνία» των ελέγχων δεν είναι άλλη από το ενδεχόμενο κάποιος αιτητής να έχει καταθέσεις εκτός Κύπρου, σε τράπεζες του εξωτερικού. «Αυτό το κοιτάζουμε», σημειώνει ο Χάρης Γεωργιάδης, επισημαίνοντας ότι «δεν μπορεί να μπει μια κυπριακή κρατική υπηρεσία στα μητρώα μιας τράπεζας στην Αγγλία, για παράδειγμα. Δεν υπάρχει αυτή η δυνατότητα, θα υπογράφει όμως ο αιτητής και θα αναλαμβάνει μια νομική ευθύνη». Ο αιτητής θα προχωρεί σε ένορκο δήλωση ότι όλα τα στοιχεία που αναφέρονται στην αίτηση είναι αληθή.

Μηδενική ανοχή

Επιπρόσθετα, η συμμετοχή των δανειοληπτών στο Σχέδιο Εστία δεν θα είναι άνευ όρων, αφού εάν αθετήσουν τα συμφωνηθέντα, θα βρεθούν πλέον αντιμέτωποι με τη σκληρή πραγματικότητα του παρελθόντος τους. Η καταβολή κρατικής χορηγίας, του 1/3 της δόσης τους, που θα καταβάλλεται στο τέλος κάθε έτους, θα διακόπτεται και η Τράπεζα θα προχωρεί με τη διαδικασία εκποίησης. Το κράτος θα δικαιούται την επιστροφή του συνολικού καταβληθέντος ποσού χορηγίας, το οποίο θα προκύψει από την εκποίηση των περιουσιακών στοιχείων.

Τι θα γίνει με εταιρείες

Βαρύνουσας σημασίας προσθήκη στις πρόνοιες του κυβερνητικού Σχεδίου Εστία προκύπτει μετά την αναθεώρησή του. Στην πορεία της συζήτησης του Σχεδίου, όπως αποκάλυψε προ τριών εβδομάδων το «Σίγμα», διεφάνη ότι υπάρχουν αρκετές περιπτώσεις μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων, οι οποίες έχουν δάνεια με εξασφάλιση την κύρια κατοικία και, ταυτόχρονα, άλλα δάνεια με εξασφάλιση άλλα ακίνητα.

Εάν το Σχέδιο άγγιζε μόνο την κύρια κατοικία, τότε οι τράπεζες θα έπρεπε να κινηθούν με όσα εργαλεία τούς προσφέρει ο νόμος εναντίων των ίδιων δανειοληπτών για να εισπράξουν τα υπόλοιπά τους δάνεια. Εάν θεωρητικά εκποιηθεί η επαγγελματική στέγη, τότε ενδέχεται ο δανειολήπτης να μην μπορεί να εξυπηρετήσει ούτε και το δάνειο, το οποίο θα χορηγείται από το κράτος το 1/3 της δόσης του, δημιουργώντας αλλεπάλληλα προβλήματα.

Γι' αυτό η νέα προσθήκη προβλέπει ότι: Εάν ο ίδιος δανειολήπτης κατέχει και άλλο δάνειο με εξασφάλιση ένα εμπορικό ακίνητο, τότε η τράπεζα υποχρεούται να προσφέρει ένα «Υπολοιπόμενο Δάνειο», το οποίο δεν θα περιλαμβάνει κρατική χορηγία.

Παράδειγμα

Για παράδειγμα, εάν η αξία του εμπορικού ακινήτου είναι €100 χιλ. και το υπόλοιπο δανείου €150 χιλ., τότε στη βάση αναδιάρθρωσης ο δανειολήπτης θα οφείλει στην τράπεζα €100 χιλ. Οι υπόλοιπες €50 χιλ. παγώνουν και διαγράφονται, μόνο εάν ο δανειολήπτης είναι συνεπής στην εξυπηρέτηση του δανείου του για την κύρια κατοικία και του υπολειπόμενου δανείου. Η τράπεζα μπορεί να απομειώσει την αξία της εξασφάλισης, για παράδειγμα από τις €100 χιλ. στις €80 χιλ. Σε αυτήν την περίπτωση το παγωμένο ποσό θα ανέρχεται στις €70 χιλ. Είναι σημαντικό, ωστόσο, το γεγονός ότι δεν υπάρχουν όροι για την αναδιάρθρωση αυτών των δανείων από τις τράπεζες.

ΤΑ ΒΗΜΑΤΑ ΤΩΝ ΔΑΝΕΙΟΛΗΠΤΩΝ

1. Ο δανειολήπτης θα συμπληρώνει και θα υποβάλλει στην Τράπεζά του αίτηση, η οποία θα συνοδεύεται απ' όλα τα απαιτούμενα δικαιολογητικά.

2. Η Τράπεζα θα διεξάγει έλεγχο βιωσιμότητας και ακολούθως θα προωθεί όλα τα έγγραφα στο Υπουργείο Εργασίας. Σε περίπτωση που η Τράπεζα θεωρεί ότι ο αιτητής δεν έχει ικανότητα αποπληρωμής και κρίνει ότι δεν θα είναι βιώσιμη η αναδιάρθρωση, τότε ο αιτητής δεν θα συμμετέχει στο Σχέδιο.

3. Το Υπουργείο Εργασίας θα αξιολογεί και θα εγκρίνει ή θα απορρίπτει την αίτηση, θα ενημερώνει γραπτώς τον δανειολήπτη και την Τράπεζα για την έγκριση ή την απόρριψη της αίτησης και θα προχωρεί άμεσα στη σύναψη σύμβασης με τον δανειολήπτη.

4. Μετά την αξιολόγηση, το Υπουργείο Εργασίας θα ενημερώνει για το αποτέλεσμα την Τράπεζα, η οποία και είναι υπεύθυνη να ενημερώσει τον δανειολήπτη.

5. Στην περίπτωση που ο δανειολήπτης θα μπορεί να συμμετάσχει στο Σχέδιο, η Τράπεζα πρέπει να προσκαλέσει τον δανειολήπτη για να του προσφέρει τη λύση αναδιάρθρωσης.