Σημερινή

Τρίτη, 16/10/2018
RSS

Στροφή τώρα στην Έρευνα

| Εκτύπωση | 07 Οκτώβριος 2018, 18:04 | Του Τάσου Γιασεμίδη

Η ΣΤΗΡΙΞΗ ΤΩΝ ΝΕΟΦΥΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΒΗΜΑ ΣΤΗ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΜΙΑΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΠΟΥ ΘΑ ΠΡΟΑΓΕΙ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ

Στην Κύπρο υπάρχουν αναπτυγμένα εκπαιδευτικά ιδρύματα, με πλούσια ερευνητική δραστηριότητα. Αυτό που χρειάζεται είναι η διασύνδεση της δραστηριότητας αυτής με την εμπορική εκμετάλλευση


Είναι πολλές οι φορές που γίνονται αναφορές για την αναγκαιότητα της προώθησης του τομέα της έρευνας και της καινοτομίας στην Κύπρο, ειδικά όταν η χώρα διέρχεται μέσα από μια περίοδο οικονομικής ύφεσης ή όταν αναπτύσσεται συζήτηση για την αναγκαιότητα εκσυγχρονισμού και αλλαγής του οικονομικού μοντέλου της χώρας.

Ο συγκεκριμένος τομέας αποτελεί σημαντικό κομμάτι της παγκόσμιας δραστηριότητας. Η συνεχής αναβάθμιση προϊόντων και υπηρεσιών διατηρεί την ανταγωνιστικότητα των οικονομιών και αποφέρει σημαντικά έσοδα τόσο στον ιδιωτικό τομέα, όσο και στα κρατικά ταμεία.

Η ενίσχυση του τομέα, εκτός από τη σημαντική επένδυση που απαιτείται, προϋποθέτει και τη δημιουργία της ανάλογης κουλτούρας στις επιχειρήσεις και στην κοινωνία. Υπάρχουν χώρες, όπως για παράδειγμα το Ισραήλ, οι οποίες έχουν καταφέρει να καταξιωθούν ως πρότυπα ερευνητικά κέντρα. Υπάρχουν πολλά παραδείγματα εταιρειών, ειδικά αυτών που ασχολούνται με το διαδίκτυο και την ηλεκτρονική διακυβέρνηση, που κατάφεραν να ενταχθούν στα χρηματιστήρια, διαθέτοντας πολύ υψηλή κεφαλαιοποίηση.

Στον διεθνή χάρτη

Η προώθηση τέτοιων δράσεων απαιτεί σωστό σχεδιασμό και δημιουργία των απαραίτητων προϋποθέσεων, όπως για παράδειγμα η παροχή κινήτρων σε εταιρείες και άτομα που δραστηριοποιούνται στον συγκεκριμένο τομέα, το ισχυρό θεσμικό πλαίσιο προστασίας των επενδυτών, η δυνατότητα εμπορικής εκμετάλλευσης των προϊόντων και των υπηρεσιών που αναπτύσσονται και η ύπαρξη υποδομών.

Η ανάπτυξη τέτοιων υποδομών αναμένεται να βάλει την Κύπρο στον διεθνή χάρτη της έρευνας και της καινοτομίας και να δώσει ακόμη μια επιλογή στις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στον συγκεκριμένο τομέα. Κάτι τέτοιο απαιτεί σημαντική επένδυση μέσα από τον κρατικό προϋπολογισμό, ενώ ως εναλλακτική μπορεί να είναι η εφαρμογή ενός μοντέλου χρηματοδότησης παρόμοιου με εκείνου που εφαρμόστηκε για την ανέγερση και διαχείριση των αεροδρομίων. Αναμένεται η προσέλκυση επιστημόνων, ερευνητών αλλά και φοιτητών, κάτι που θα αναβαθμίσει το εκπαιδευτικό και ερευνητικό σύστημα της χώρας. Η κάθοδος αυτών των ατόμων θα δημιουργήσει ανάγκες στέγασης και διαμονής μικρής διάρκειας, ενισχύοντας τις εναλλακτικές μορφές τουρισμού.

Θεσμικό πλαίσιο για τις χρηματοδοτήσεις

Επιπλέον, είναι απαραίτητο να υπάρχουν οι μηχανισμοί χρηματοδότησης αλλά και εξόδου από την επένδυση. Για παράδειγμα, η χρηματοδότηση των διαδικασιών έρευνας και τεχνολογίας σε άλλες χώρες γίνεται είτε από επενδυτές (business angels), οι οποίοι ευελπιστούν στην εμπορική εκμετάλλευση των προϊόντων που θα αναπτυχθούν ώστε να πωλήσουν τις μετοχές τους με κέρδος (ίσως και μέσω ιδιωτικής τοποθέτησης με την εισαγωγή των μετοχών της εταιρείας σε κάποιο χρηματιστήριο), είτε από υφιστάμενες εταιρείες, οι οποίες προσπαθούν να εμπλουτίσουν και να εκσυγχρονίσουν τα προϊόντα τους.

Σημαντικό, δηλαδή, ρόλο διαδραματίζει η παρουσία αναπτυγμένων μεθόδων χρηματοδότησης και χρηματαγορών. Η θέσπιση του θεσμικού πλαισίου των οργανισμών συλλογικών επενδύσεων στην Κύπρο αναμένεται να βοηθήσει στην προσέλκυση τέτοιων επενδύσεων, αφού απαιτείται η εγγραφή και η εποπτεία τους από τις αρμόδιες Αρχές, παρέχοντας με αυτόν τον τρόπο επιπλέον εξασφάλιση προς τους εν δυνάμει επενδυτές. Σημειώνεται, επιπλέον, ότι είναι δυνατή η εξεύρεση χρηματοδότησης από ευρωπαϊκά διαρθρωτικά ταμεία, νοουμένου ότι τηρούνται οι προϋποθέσεις που θέτει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Τα κυπριακά κίνητρα και η ανάγκη διασύνδεσης

Η Κύπρος παρέχει σημαντικά φορολογικά κίνητρα στους οργανισμούς που ασχολούνται με τον τομέα της έρευνας και της καινοτομίας, εφόσον παραχωρείται φορολογική έκπτωση μέχρι 50% του φορολογητέου εισοδήματος για επενδύσεις σε τέτοιους οργανισμούς.

Σε ό,τι αφορά τα έσοδα από τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας (intellectual property), υπάρχει ειδική πρόνοια στον νόμο, σύμφωνα με την οποία το 80% των εισοδημάτων απαλλάσσεται από τη φορολογία, παρέχοντας επιπλέον κίνητρο σε οργανισμούς να χρησιμοποιήσουν την Κύπρο για εγγραφή τέτοιων δικαιωμάτων.

Επιπρόσθετα, παρέχονται συγκεκριμένα φορολογικά κίνητρα σε περίπτωση που υψηλόβαθμα στελέχη εταιρειών ή και ερευνητές αποφασίσουν να εγκατασταθούν στην Κύπρο. Παρέχεται δηλαδή φοροαπαλλαγή 50% από τον φόρο εισοδήματος, όταν τα συνολικά ετήσια εισοδήματά τους ξεπερνούν τις 100.000 ευρώ.

Συνήθως η ανάπτυξη της έρευνας και καινοτομίας προϋποθέτει την ύπαρξη ενός σύγχρονου και εξειδικευμένου πανεπιστημιακού ερευνητικού κέντρου. Στην Κύπρο υπάρχουν αναπτυγμένα εκπαιδευτικά ιδρύματα, με πλούσια ερευνητική δραστηριότητα. Ωστόσο αυτό που χρειάζεται, ως κάτι επιπλέον, είναι η διασύνδεση της δραστηριότητας αυτής με την εμπορική εκμετάλλευση.

Η ερευνητική δραστηριότητα συνδέεται πολλές φορές με την τεχνολογία και την πληροφορική, κυρίως σε ό,τι αφορά τα λογισμικά προγράμματα. Υπάρχουν πολλοί άλλοι τομείς στους οποίους γίνονται τέτοιες δραστηριότητες. Στην περίπτωση της Κύπρου είναι σημαντικό να αξιοποιηθούν τα τοπικά χαρακτηριστικά στοιχεία της χώρας. Ίσως αυτό να δίνει μεγαλύτερη προοπτική στο εγχείρημα, αφού είναι πολύ δύσκολο να ανταγωνιστούμε διεθνούς κύρους ερευνητικά κέντρα που ασχολούνται με την πληροφορική, όπως για παράδειγμα το Silicon Valley.

Συναλλαγές μέσω fintech και κρυπτονομισμάτων

Τα τελευταία χρόνια μεγάλη είναι η ανάπτυξη της τεχνολογίας των κρυπτονομισμάτων και των διατραπεζικών συναλλαγών χρηματοοικονομικής τεχνολογίας (fintech). Σε ό,τι αφορά το πρώτο, τα κρυπτονομίσματα ακόμη αποτελούν ένα πεδίο που προκαλεί «φόβο», με την έννοια ότι τα τραπεζικά ιδρύματα δεν «επιτρέπουν» μεταφορές κεφαλαίων για τέτοιες επενδύσεις (ούτε γίνονται αποδεκτά τα κέρδη από την εμπορία κρυπτονομισμάτων ως απόδειξη εξασφάλισης των κεφαλαίων που απαιτούνται για άλλες μορφές επένδυσης στη χώρα μας, όπως για παράδειγμα σε ακίνητα), ενώ οι εποπτικές Αρχές βλέπουν με σκεπτικισμό οποιεσδήποτε προσπάθειες οργανισμών που έχουν πρόθεση να εμπλακούν στη συγκεκριμένη αγορά.

Η κυβέρνηση της Μάλτας προσπαθεί να προωθήσει τη χώρα ως τον κατ' εξοχήν προορισμό για αδειοδότηση και δραστηριοποίηση εταιρειών που ασχολούνται με τις συγκεκριμένες επενδύσεις. Στην Κύπρο έχει δημιουργηθεί συγκεκριμένη ομάδα, η οποία εξετάζει τις προοπτικές αλλά και τα ρίσκα που δημιουργούνται μέσα από τη δραστηριοποίηση στον τομέα των «ηλεκτρονικών νομισμάτων».

Σε ό,τι αφορά τις ηλεκτρονικές εφαρμογές διατραπεζικών συναλλαγών, το τελευταίο διάστημα αναπτύσσονται σημαντικά στην Κύπρο, με την ανάπτυξη του «ηλεκτρονικού πορτοφολιού» και τη διεκπεραίωση ολοένα και περισσότερων συναλλαγών μέσω του διαδικτύου.

Προγράμματα για γεωργία, ιχθυοκαλλιέργεια, αέριο

Εκτός από τα προγράμματα που σχετίζονται με την τεχνολογία, θα μπορούσαμε να δημιουργήσουμε τις προϋποθέσεις ανάπτυξης ερευνητικών προγραμμάτων που αφορούν τη βοτανολογία, τη γεωργία, την ιχθυοκαλλιέργεια, τα δασικά προϊόντα και την ενέργεια και το φυσικό αέριο, όπως η βιομηχανία πετροχημικών προσόντων.

Η στήριξη των νεοφυών επιχειρήσεων αποτελεί το πρώτο βήμα στη διαμόρφωση μιας κουλτούρας που θα προάγει την έρευνα και τεχνολογία. Παρουσιάσεις και εκδηλώσεις που αφορούν τέτοιου είδους προσπάθειες έχουν αυξηθεί, ενώ μεγάλοι οργανισμοί ενίσχυσαν τις προσπάθειες στήριξης τέτοιων πρωτοβουλιών.

Είμαστε ακόμα στην αρχή

Ως Κύπρος βρισκόμαστε ακόμα σε αρχικά στάδια. Αυτό που απαιτείται είναι η εκπόνηση μιας ολοκληρωμένης στρατηγικής για την ανάπτυξη του τομέα, ώστε αφενός να γίνει δυνατή η προσέλκυση ξένων επενδυτών και ερευνητών και, αφετέρου, να αξιοποιηθούν οι όποιες πρωτοβουλίες και οι δυνατότητες του εγχώριου ανθρώπινου δυναμικού.

Είναι ξεκάθαρο ότι η ανάπτυξη του τομέα της έρευνας και της καινοτομίας δεν μπορεί να γίνει από τη μια μέρα στην άλλη, όμως οι προοπτικές ανάπτυξης της οικονομίας μέσα από προγράμματα εδραίωσης του τομέα θα ενισχύσουν ακόμη περισσότερο τους θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης της οικονομίας του τόπου.