Σημερινή

Τρίτη, 25/09/2018
RSS

Η Οδύσσεια δεν τελείωσε…

| Εκτύπωση | 26 Αύγουστος 2018, 18:04 | Του Μάριου Αδάμου

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΕΦΤΑΣΕ ΣΤΗΝ ΙΘΑΚΗ ΤΗΣ, ΟΜΩΣ ΘΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΔΩΣΕΙ ΑΚΟΜΗ ΠΟΛΛΕΣ ΜΑΧΕΣ ΜΕ ΤΟΥΣ ΣΚΛΗΡΟΥΣ «ΜΝΗΣΤΗΡΕΣ» ΜΕΧΡΙ ΝΑ ΚΑΤΟΡΘΩΣΕΙ ΝΑ ΦΤΑΣΕΙ ΣΤΗΝ ΑΓΚΑΛΙΑ ΤΗΣ «ΠΗΝΕΛΟΠΗΣ»

Η οκταετής πορεία της Ελλάδας μέσα από τα μνημόνια άφησε πίσω της πολλές αρνητικές συνέπειες, τις οποίες βιώνει καθημερινά ο ελληνικός λαός, που είδε τα εισοδήματά του να συρρικνώνονται, έχασε τη δουλειά του ή αναγκάστηκε να μεταναστεύσει αναζητώντας ένα καλύτερο μέλλον μακριά από την πατρίδα του


Στη δική της Ιθάκη έφτασε την περασμένη Δευτέρα η ελληνική οικονομία. Μετά από οκτώ δύσκολα χρόνια και δύσκολες μάχες με τους Λαιστρυγόνες και τους Κύκλωπες, κατάφερε να βγει από τα μνημόνια. Παρά το γεγονός αυτό, όμως, η οδύσσεια για την Ελλάδα και τους Έλληνες δεν τελείωσε. Η πορεία από τη Δευτέρα και μετέπειτα είναι εξίσου δύσκολη, αφού οι συνέπειες της βαθιάς οικονομικής κρίσης, που έπληξε τη χώρα, θα συνεχίσουν να την ταλανίζουν για πολλά χρόνια ακόμα, ενώ πλέον οι σύγχρονοι Οδυσσείς καλούνται να παλέψουν με δεκάδες τρικυμίες σε μία σχεδία που έχει σχεδόν σπάσει και τα σωτήρια καταφύγια στα οποία κρύφτηκε ο Οδυσσέας δεν υπάρχουν πια.

Αυτή είναι, δυστυχώς, η πραγματικότητα. Το παραδέχεται, άλλωστε, και η ελληνική Κυβέρνηση, η οποία μπορεί μεν να πανηγυρίζει που… έσκισε τα μνημόνια, αλλά από την άλλη αναγνωρίζει πως τα δύσκολα ακόμη δεν έχουν περάσει.

Τρομάζουν οι αριθμοί

Η οκταετής πορεία της Ελλάδας μέσα από τα μνημόνια άφησε πίσω της πολλές αρνητικές συνέπειες, τις οποίες βιώνει καθημερινά ο ελληνικός λαός, που είδε τα εισοδήματά του να συρρικνώνονται, έχασε την δουλειά του ή αναγκάστηκε να μεταναστεύσει αναζητώντας ένα καλύτερο μέλλον μακριά από την πατρίδα του. Σύμφωνα με τους οικονομικούς και κοινωνικούς δείκτες, η Ελλάδα του 2018 είναι μια πολύ διαφορετική χώρα σε σχέση με το 2009 και την προμνημονιακή εποχή. Ειδικότερα:

* Το ΑΕΠ της χώρας έχει συρρικνωθεί κατά 25%.

* Η ανεργία βρίσκεται πάνω από το 20%.

* Το δημόσιο χρέος αγγίζει το 180% του ΑΕΠ. Σε απόλυτους αριθμούς, το ελληνικό δημόσιο χρέος ανέρχεται σήμερα στα 360 δισεκατομμύρια ευρώ.

* Το ελληνικό τραπεζικό σύστημα παρουσιάζει μείωση 120 δισεκατομμυρίων ευρώ σε σχέση με τις αρχές του 2010, παρά τη στήριξη με 64 δις ευρώ κατά τη διάρκεια των μνημονίων.

* Ο μέσος μισθός στον ιδιωτικό τομέα ανέρχεται στα 929 ευρώ και είναι μειωμένος κατά 356 ευρώ (μείωση 28%) σε σχέση με πριν από εννέα χρόνια. Μάλιστα, ένας στους τρεις μισθωτούς αμείβεται με λιγότερα από 586 ευρώ τον μήνα, ενώ 30% των μισθωτών απασχολούνται με μερική απασχόληση.

* Το 48% του πληθυσμού της Ελλάδας (5,1 εκατομμύρια) ζουν κάτω από το όριο της φτώχιας (382 ευρώ μηνιαίως), ενώ 1,5 εκατομμύριο εξ αυτών ζουν σε συνθήκες ακραίας φτώχιας (κάτω από 182 ευρώ μηνιαίως).

* Αν ισχύσει η προνομοθετημένη μείωση, η μέση σύνταξη θα φτάσει στα 450 ευρώ, ενώ αν συνυπολογιστεί και η μείωση του αφορολογήτου, το ετήσιο εισόδημα των συνταξιούχων θα μειωθεί κατά περίπου τρία μηνιάτικα.

* Από τη χώρα έχουν μεταναστεύσει, τουλάχιστον, 450 χιλιάδες νέοι, οι οποίοι αναζήτησαν, κυρίως, σε άλλες χώρες της Ευρώπης ένα καλύτερο μέλλον.

Τα δύσκολα έπονται

Η πιο πάνω ζοφερή εικόνα, βέβαια, δεν πρόκειται να αναστραφεί σύντομα, αφού η Ελλάδα από τη Δευτέρα και για πολλά χρόνια, αν όχι και δεκαετίες, μπήκε σε καθεστώς αυξημένης εποπτείας μέχρι να καταφέρει να αποπληρώσει, τουλάχιστον, τα 153 δις ευρώ από τα 203 δις ευρώ που έχει δανειστεί από τους ευρωπαϊκούς μηχανισμούς διάσωσης. Μάλιστα, η εποπτεία αυτή μέχρι και το 2022 θα είναι εξαιρετικά αυστηρή και θα ομοιάζει στις πλείστες περιπτώσεις με τις αξιολογήσεις των μνημονίων.

Ειδικότερα, την τετραετία 2019-2022 η ελληνική κυβέρνηση, όποια κι αν είναι, στο πλαίσιο του Μεσοπρόθεσμου Προγράμματος Δημοσιονομικής Στρατηγικής, θα πρέπει να λάβει σκληρές πολιτικές αποφάσεις μέσω πρόσθετων μέτρων συνολικού ύψους 5,11 δις ευρώ. Μεταξύ άλλων, θα πρέπει να προχωρήσει σε αυξήσεις φόρων και σε νέες μειώσεις στις ήδη χαμηλές συντάξεις.

Οι δεσμεύσεις

Αξίζει να σημειωθεί πως από τις 22 Ιουνίου το Γιούρογκρουπ είχε καθορίσει τη μορφή που θα έχει η επιτήρηση της Ελλάδας, η οποία αρχίζει τον Σεπτέμβριο, μέχρι το τέλος του 2022. Στις ανακοινώσεις που έκανε ο ESM μετά το τέλος του τρίτου ελληνικού μνημονίου, αποσαφήνισε ότι η ελληνική Κυβέρνηση έχει δεσμευτεί να εξασφαλίσει τη συνέχεια και την ολοκλήρωση των μεταρρυθμίσεων του προγράμματος στους εξής βασικούς τομείς:

1. Στη δημοσιονομική πολιτική, ανέλαβε την υποχρέωση να πετύχει πρωτογενές πλεόνασμα 3,5% του ΑΕΠ μεσοπρόθεσμα.

2. Στην κοινωνική πρόνοια, δεσμεύθηκε για τον εκσυγχρονισμό του συνταξιοδοτικού συστήματος και τους συστήματος υγειονομικής περίθαλψης.

3. Για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα ανέλαβε να προχωρήσει σε συνεχιζόμενες μεταρρυθμίσεις με στόχο την αποκατάσταση της υγείας του τραπεζικού συστήματος, συμπεριλαμβανομένων των πωλήσεων «κόκκινων» δανείων.

4. Στις αγορές εργασίας και προϊόντων ανέλαβε, μεταξύ άλλων, να ολοκληρώσει ένα σχέδιο δράσης για την αδήλωτη εργασία, να προχωρήσει στη μεταρρύθμιση του συστήματος αδειοδότησης των επενδύσεων και να ολοκληρώσει το κτηματολόγιο.

5. Για το Υπερταμείο Αποκρατικοποιήσεων και τις ιδιωτικοποιήσεις ανέλαβε δεσμεύσεις για ένα σχέδιο ανάπτυξης των περιουσιακών στοιχείων και για την ολοκλήρωση βασικών αποκρατικοποιήσεων.

6. Για τη δημόσια διοίκηση, δεσμεύτηκε να προχωρήσει στον εκσυγχρονισμό της διαχείρισης των ανθρώπινων πόρων στον δημόσιο τομέα, να φέρει έναν νέο κώδικα εργατικού δικαίου και να εφαρμόσει πολιτικές για την καταπολέμηση της διαφθοράς.

Σύμφωνα με τους διεθνείς δανειστές, δεδομένης της διάρκειας της κρίσης στην Ελλάδα και της μακράς περιόδου κατά την οποία η χώρα έλαβε χρηματοδοτική βοήθεια, του ακόμη υψηλού χρέους της και της πρόσφατης συμφωνίας σχετικά με μιαν άνευ προηγουμένου δέσμη μέτρων για το χρέος, η ενισχυμένη εποπτεία αποτελεί την κατάλληλη προσέγγιση για να διευκολυνθεί η παροχή στήριξης για την υλοποίηση των συμφωνημένων μεταρρυθμίσεων κατά την περίοδο μετά τη λήξη του προγράμματος.

Το ελληνικό χρέος

Σημειώνεται, πάντως, πως, ένεκα του υψηλού δημοσίου χρέους της Ελλάδας, το Γιούρογκρουπ είχε ανακοινώσει στην τελευταία συνεδρία του, στις 23 Ιουνίου, ότι «οι ακαθάριστες χρηματοδοτικές ανάγκες της χώρας θα πρέπει να παραμείνουν κάτω από το 15% του ΑΕΠ μεσοπρόθεσμα και κάτω από το 20% του ΑΕΠ στη συνέχεια, εξασφαλίζοντας ταυτόχρονα ότι το χρέος μειώνεται σταθερά». Ως μεσοπρόθεσμα μέτρα ελάφρυνσης του χρέους η δήλωση του Γιούρογκρουπ παραθέτει:

* Την κατάργηση από το 2018 του step-up επιτοκίου που σχετίζεται με τα δάνεια του δεύτερου ελληνικού προγράμματος.

* Τη χρήση από τον ESM των κερδών των κεντρικών τραπεζών (SMPs, ANFAs) από τα ελληνικά ομόλογα του 2014 και τη σταδιακή επιστροφή τους στην Ελλάδα. Τα εν λόγω κεφάλαια θα μεταφέρονται στην Ελλάδα ισόποσα, σε εξαμηνιαία βάση (Δεκέμβριο και Ιούνιο), αρχής γενομένης από το 2018 μέχρι τον Ιούνιο του 2022 μέσω ξεχωριστού λογαριασμού του ESM και θα χρησιμοποιηθούν για τη μείωση των ακαθάριστων χρηματοδοτικών αναγκών ή για τη χρηματοδότηση άλλων συμφωνηθέντων επενδύσεων.

* Την παράταση της περιόδου χάριτος για τα δάνεια του EFSF κατά 10 χρόνια και την επιμήκυνση της μέσης διάρκειας λήξης κατά 10 χρόνια.

Επίσης, σημειώνεται ότι, «βάσει της ανάλυσης της βιωσιμότητας του χρέους από τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, το Γιούρογκρουπ θα επανεξετάσει στο τέλος της περιόδου χάριτος, το 2032, εάν χρειάζονται πρόσθετα μέτρα χρέους», ενώ γίνεται αναφορά στη συμφωνία του Μαΐου του 2016 για έναν «μηχανισμό, ο οποίος θα ενεργοποιείται στην περίπτωση πολύ δυσμενέστερου απρόοπτου μακροοικονομικού σεναρίου». Αυτός ο μηχανισμός θα περιέχει μέτρα όπως την «περαιτέρω αναδιάρθρωση του χρέους με ανώτατο όριο και παρατάσεις των πληρωμών τόκων του δανείου του EFSF, στον βαθμό που είναι αναγκαία για τη βιωσιμότητα του χρέους».

Οι δηλώσεις των πρωταγωνιστών και οι προειδοποιήσεις

Η έξοδος της Ελλάδος από τα μνημόνια σχολιάστηκε ποικιλοτρόπως από όλους τους πρωταγωνιστές. Ο Πρωθυπουργός της Ελλάδας, Αλέξης Τσίπρας, σε διάγγελμά του από την Ιθάκη, ανέφερε, μεταξύ άλλων, πως, «σήμερα στην πατρίδα μας ξημερώνει μια καινούρια μέρα», «σήμερα είναι μια μέρα λύτρωσης, είναι όμως και η αφετηρία μιας νέας εποχής», «η Ιθάκη είναι μόνο η αρχή».

Τόνισε, ακόμη, πως η σύγχρονη «Οδύσσσεια» που πέρασε η χώρα από το 2010 έλαβε τέλος, «τα μνημόνια επιτέλους τελείωσαν» και «η χώρα μας ανακτά το δικαίωμά της να ορίζει αυτή το μέλλον της», σημειώνοντας ότι «αφήσαμε πίσω μας τις Συμπληγάδες». Ο κ. Τσίπρας είπε ότι η κυβέρνηση πορεύτηκε με την εντολή που έλαβε πριν από τριάμισι χρόνια με μόνο μια βεβαιότητα: «Να βγάλουμε τη χώρα από τη στενωπό των μνημονίων και της αέναης λιτότητας», πορεία κατά την οποία πέρασε από πολλά κύματα.

Από την πλευρά του, ο Υπουργός Οικονομικών Ευκλείδης Τσακαλώτος σε δήλωσή του ανέφερε πως «γράφουμε νέες σελίδες μετά την πολιτική οδύσσεια των Μνημονίων. Δεν θα είναι εύκολο, αλλά τις γράφουμε μαζί με τους ανθρώπους που μας στήριξαν όλα αυτά τα χρόνια στην κυβέρνηση και το κόμμα. (…) Ο Οδυσσέας έφτασε στην Ιθάκη αλλά είχε αγώνα να δώσει. Τον παραμόνευαν οι Μνηστήρες. Τους νίκησε με τη βοήθεια των δικών του πιστών ανθρώπων», κατέληξε.

Τα… καμπανάκια

Ο Ευρωπαίος Επίτροπος Οικονομικών Πιέρ Μοσκοβισί στις πρώτες του δηλώσεις υπενθύμισε τις υποχρεώσεις της Ελλάδος όπως αυτές απορρέουν από τα όσα έχει συμφωνήσει στο πλαίσιο των μνημονίων, ανακοινώνοντας, ταυτόχρονα, πως η πρώτη αποστολή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην Αθήνα, στο πλαίσιο της μεταμνημονιακής εποπτείας θα πραγματοποιηθεί την εβδομάδα της 10ης Σεπτεμβρίου.

Προειδοποίησε, μάλιστα, πως εάν η Ελλάδα δεν υλοποιήσει τις δεσμεύσεις της και δεν προχωρήσει στις απαραίτητες μεταρρυθμίσεις, «θα γυρίσουμε πίσω». «Το τέλος του προγράμματος δεν σημαίνει το τέλος των μεταρρυθμίσεων. Αν σταματήσουμε αύριο, θα γυρίσουμε πίσω και θα πάνε χαμένα 8 χρόνια προσπαθειών», ανέφερε χαρακτηριστικά.

To μήνυμα ότι η Ελλάδα οφείλει να συνεχίσει τη συνετή δημοσιονομική πολιτική και μετά την επίσημη έξοδο από το τρίτο πρόγραμμα διάσωσης, έστειλε και ο Αντιπρόεδρος της Κομισιόν, Bάλντις Ντομπρόβσκις, προειδοποιώντας ότι οι αγορές θα είναι αμείλικτες. Στο ίδιο μήκος κινήθηκε και ο Επικεφαλής του ESM, Κλάους Ρέγκλινγκ, τονίζοντας ότι δεν υπάρχει περιθώριο εφησυχασμού στην εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων. Προειδοποίηση για τους κινδύνους που ελλοχεύουν στη μεταμνημονιακή περίοδο για την Ελλάδα έστειλε, εξάλλου, και ο Πρόεδρος του Γιούρογκρουπ, Μάριο Σεντένο.

Αυστηρός έλεγχος

Την ίδια ώρα, μηνύματα στήριξης και φιλίας προς την Ελλάδα έστειλαν ο Πρόεδρος της Κομισιόν Ζιαν Κλοντ Γιούνκερ και ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ντόναλντ Τουσκ. Από πλευράς Ευρωπαίων εταίρων, η Καγκελάριος της Γερμανίας Άγκελα Μέρκελ σε ανακοίνωσή της αναφέρει πως η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα επιβλέπει τέσσερεις φορές τον χρόνο την Ελλάδα, υπενθυμίζοντας ότι μέχρι το 2022 η Ελλάδα θέλει να επιτυγχάνει ένα πρωτογενές πλεόνασμα ύψους 3,5% του ΑΕΠ και κατόπιν να τηρεί τους ευρωπαϊκούς δημοσιονομικούς κανόνες.

Χαρακτήρισε, δε, το μνημόνιο ως «ένα καλό παράδειγμα ευρωπαϊκής αλληλεγγύης προς το ίδιο το συμφέρον μας». Σημειώνεται πως συγχαρητήρια μηνύματα στην Ελλάδα έστειλαν κι άλλοι Ευρωπαίοι ηγέτες και αξιωματούχοι, μεταξύ αυτών, και ο Υπουργός Οικονομικών της Κύπρου Χάρης Γεωργιάδης.