Σημερινή

Παρασκευή, 16/11/2018
RSS

«Γροθιά στο στομάχι» οι αμερικανικές κυρώσεις

| Εκτύπωση | 19 Αύγουστος 2018, 18:03 | Του Νέστορα Βασιλείου

ΑΝΑΛΥΣΗ: Η «ΚΛΙΝΙΚΑ ΝΕΚΡΗ» ΤΟΥΡΚΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΑΠΩΘΕΙ ΤΟΝ «ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΗΡΑ» ΤΟΥ ΔΝΤ

ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ-ΝΤΟΜΙΝΟ ΣΤΑ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΑΤΡΑΚΥΛΑ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΚΗΣ ΛΙΡΑΣ


Χρονικό ενός προαναγγελθέντος θανάτου, μπορεί να χαρακτηριστεί η πορεία της τουρκικής οικονομίας. «Ο γίγαντας με τα πήλινα πόδια» καταρρέει μια ώρα γρηγορότερα υπό το βάρος των οικονομικών κυρώσεων, που του επιβάλλουν οι Ηνωμένες Πολιτείες.

Η ισχύς των ΗΠΑ στο οικονομικό πεδίο δεν επιδέχεται αμφισβήτηση και για πολλοστή φορά την επιδεικνύουν. Χωρίς πολλά περιθώρια αντίδρασης, η τουρκική οικονομία υποβάλλεται σε μια βαθιά γονυκλισία, με σαφή ευθύνη της πολιτικής της ηγεσίας και δη του Προέδρου της χώρας, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.

Η «αλήθεια» των ΗΠΑ

Τα ? της αλήθειας για τη σημερινή ακραία οριακή κατάσταση, στην οποία έχει περιέλθει η τουρκική οικονομία, αποτυπώθηκαν, εν μέρει, από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού και δη από τη χώρα, την οποία δαχτυλοδείχνει ο Ερντογάν ως υπαίτιο των δεινών του.

Την περασμένη Τετάρτη, 15 Αυγούστου, ο Λευκός Οίκος απαντούσε δια της εκπροσώπου Τύπου του, Σάρα Σάντερς, στις κινήσεις της Τουρκίας να αυξήσει τους δασμούς σε αμερικανικά προϊόντα. «Τα οικονομικά προβλήματα της Τουρκίας αποτελούν καρπό μιας μακροπρόθεσμης τάσης, κάτι για το οποίο ευθύνεται η ίδια» και «δεν αποτελεί αποτέλεσμα κάποιας ενέργειας των ΗΠΑ», έλεγε με νόημα η Αμερικανίδα αξιωματούχος.

Δεν παρέλειψε, βεβαίως, να «κουνήσει το δάχτυλο» στην τουρκική κυβέρνηση, αφήνοντας εμμέσως πλην σαφώς να εννοηθεί ότι οι ΗΠΑ δεν έχουν ακόμη πει την τελευταία τους λέξη. «Οι δασμοί της Τουρκίας προκαλούν μετά βεβαιότητας λύπη και αποτελούν βήμα προς τη λάθος κατεύθυνση. Οι τελωνειακοί δασμοί που επέβαλαν οι ΗΠΑ σε βάρος της Τουρκίας έχουν να κάνουν με συμφέροντα εθνικής ασφαλείας. Οι τουρκικοί δασμοί αποτελούν αντίποινα», είπε, μεταξύ ολίγων άλλων, η Σάντερς.

Η Τουρκία αύξησε, μεταξύ άλλων, τους δασμούς σε επιβατικά αυτοκίνητα στο 120%, στα αλκοολούχα ποτά στο 140% και στα φύλλα καπνού στο 60%. Αύξηση δασμών επιβλήθηκε και σε προϊόντα όπως τα καλλυντικά, το ρύζι και ο άνθρακας. Ο Ερντογάν έχει καλέσει, εμμέσως πλην σαφώς, τους Τούρκους πολίτες σε μποϊκοτάζ των αμερικανικών ηλεκτρονικών προϊόντων.

Ασθενεί, αλλά…

Προεκλογικά η τουρκική οικονομία δεχόταν το ένα ράπισμα μετά το άλλο. Οι διεθνείς οίκοι αξιολόγησης την υποβάθμιζαν στα «σκουπίδια», αλλά ο Ερντογάν δεν ήθελε να ακούσει λέξη για αύξηση των επιτοκίων, παρά τις περί του αντιθέτου προτροπές της εποπτικής Αρχής, για συμμάζεμα του υψηλού πληθωρισμού. Οι αναλυτές προειδοποιούσαν εδώ και μήνες για επιβράδυνση και διέβλεπαν την κρίση στον ορίζοντα.

Η πιο άμεση πρόκληση, που είχε να αντιμετωπίσει ο Τούρκος Πρόεδρος, αμέσως μετά την εκλογή του, ήταν η διαχείριση της βαρυφορτωμένης με χρέη τουρκικής οικονομίας, η οποία είναι άμεσα εξαρτημένη από έξωθεν χρηματοδότηση και την αφήνει στο έλεος των ξένων επενδυτών.

Οι αμερικανικές κυρώσεις ήρθαν να σφίξουν τη θηλιά στον λαιμό της τουρκικής οικονομίας και του Ερντογάν, φορτώνοντας ακόμη περισσότερο το ήδη βεβαρημένο κλίμα, που έφερε μετεκλογικά σοβαρές ανησυχίες για την ανεξαρτησία της Κεντρικής Τράπεζας της χώρας, αφού ο Τούρκος Πρόεδρος έχει διευρύνει το πεδίο ελέγχου της νομισματικής πολιτικής.

«Πόρτα» στο ΔΝΤ

Τώρα οι περισσότεροι αναλυτές θεωρούν ότι μέρος της λύσης είναι η Τουρκία να σπεύσει στην «αγκαλιά» του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, κάτι το οποίο απορρίπτει κατηγορηματικά η ηγεσία της χώρας. Ο Υπουργός Οικονομικών της Τουρκίας απευθύνθηκε σε μεγάλο αριθμό επενδυτών, την περασμένη Πέμπτη, επιχειρώντας να καθησυχάσει τις αγορές.

Στο πλαίσιο της ενημέρωσής του κατέστησε σαφές ότι η στήριξη από το ΔΝΤ δεν βρίσκεται στην «πυξίδα» της Τουρκίας και προανήγγειλε μέτρα δημοσιονομικής πειθαρχίας, ορίζοντας στην κορυφή των προτεραιοτήτων τη μείωση του πληθωρισμού. Νωρίτερα το ΔΝΤ ενημέρωνε μέσω ανακοίνωσής του ότι «δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι η κυβέρνηση της Τουρκίας εξετάζει το ενδεχόμενο να ζητήσει οικονομική στήριξη από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Υπό το φως της πρόσφατης αστάθειας στις αγορές, η νέα κυβέρνηση θα χρειαστεί να επιδείξει δέσμευση σε ορθές οικονομικές πολιτικές για να προωθήσει την μακροοικονομική σταθερότητα και να μειώσει τις ανισορροπίες».

«Δεκανίκι» από Κατάρ

Το «σαφάρι» των Τούρκων αξιωματούχων για εξεύρεση οικονομικής στήριξης απέδωσε καρπούς. Την περασμένη Τετάρτη, 15 Αυγούστου, η τουρκική προεδρία εξέδωσε ανακοίνωση, με την οποία ενημέρωνε ότι ο εμίρης του Κατάρ, σεΐχης Ταμίμ Μπιν Χαμάντ Αλ Θάνι, στη διάρκεια συνάντησης που είχε με τον Τούρκο Πρόεδρο, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, υποσχέθηκε άμεσες επενδύσεις ύψους 15 δισεκατομμυρίων δολαρίων στην Τουρκία.

Σύμφωνα με πηγές, που επικαλούνται διεθνή ειδησεογραφικά πρακτορεία, τα χρήματα θα διοχετευθούν στις τουρκικές χρηματοπιστωτικές αγορές και τις τράπεζες της χώρας. Η κίνηση αυτή στοχεύει στη στήριξη της τουρκικής οικονομίας, η οποία έχει αποδυναμωθεί εξαιτίας της πτώσης της τουρκικής λίρας, υπό το βάρος και της διπλωματικής κρίσης με τις ΗΠΑ και των κυρώσεων που επιβλήθηκαν στην Άγκυρα.

Τα νέα είχαν άμεση επίδραση στην ισοτιμία του τουρκικού νομίσματος. Η τουρκική λίρα κινήθηκε ανοδικά κατά 3%, την περασμένη Πέμπτη, με την ισοτιμία να διαμορφώνεται στις 5,8 τουρκικές λίρες ανά δολάριο. Η αξία του τουρκικού νομίσματος είχε βυθιστεί στις αρχές της εβδομάδας, όταν η ισοτιμία βρέθηκε στις 7,24 τουρκικές λίρες ανά δολάριο, υπό το βάρος των αμερικανικών κυρώσεων.

Πανικός στο ψευδοκράτος

Το εξαρτώμενο της Τουρκίας, ψευδοκράτος, δεν θα μπορούσε να μείνει ανεπηρέαστο από την οικονομική κρίση. Εδώ και μήνες υποφέρει οικονομικά από την κατρακύλα του τουρκικού νομίσματος, η οποία χτυπά καίρια τα «δημοσιονομικά» του, δημιουργώντας τεράστια προβλήματα και στους Τουρκοκυπρίους. Την περασμένη Τρίτη ο ψευδοπρωθυπουργός, Τουφάν Ερχιουμάν, παρουσίασε πακέτο 23 μέτρων, τα οποία έχουν ως στόχο να λειτουργήσουν ως αντιστάθμισμα στην υποτίμηση της τουρκικής λίρας στο πλαίσιο συνεδρίασης της «βουλής», η οποία συνήλθε εκτάκτως για να συζητήσει τα δεδομένα, που δημιουργούνται.

Στο πακέτο μέτρων του κατοχικού καθεστώτος περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, μείωση του ΦΠΑ σε προϊόντα καθαριότητας, βασικά είδη τροφίμων, σε είδη προίκας και σε χώρους εστίασης. Ο ψευδοπρωθυπουργός ανακοίνωσε ότι θα παρέχεται η δυνατότητα επιστροφής φόρου σε όσους προβαίνουν σε πληρωμές με πιστωτικές ή άλλες τραπεζικές κάρτες, ούτως ώστε να προληφθούν προβλήματα ρευστότητας στις τράπεζες του ψευδοκράτους. Ο Ερχιουμάν τόνισε ότι η οικονομία του ψευδοκράτους βρίσκεται σε εξαιρετικά δύσκολη φάση.

Ξοδεύουν λιγότερα οι Τ/κ

Η υποτίμηση της τουρκική λίρας φαίνεται ότι έχει επηρεάσει σε μεγάλο βαθμό την αγοραστική δύναμη των Τουρκοκυπρίων, κάτι το οποίο αποτυπώνεται και στα στοιχεία της JCC. Οι αγορές τους από τις ελεύθερες περιοχές της Δημοκρατίας καταγράφουν μείωση της τάξης του 22% κατά τους πρώτους επτά μήνες του έτους σε σύγκριση με την αντίστοιχη περσινή περίοδο.

Συγκεκριμένα, την περίοδο Ιανουαρίου - Ιουλίου 2017 είχαν δαπανήσει στις ελεύθερες περιοχές €14,7 εκατ. Την ίδια περίοδο, φέτος, οι αγορές τους καταγράφουν μείωση στα €11,55 εκατ. Σε απόλυτους αριθμούς οι αγορές των Τουρκοκυπρίων συρρικνώθηκαν κατά τους πρώτους επτά μήνες του 2018 σχεδόν κατά €3,2 εκατ. Σύμφωνα με τα στοιχεία της JCC, οι Τουρκοκύπριοι ξοδεύουν στις ελεύθερες περιοχές, κυρίως για να ψωνίσουν από τις υπεραγορές.

«Φουλάρουν» από τα κατεχόμενα

Η ραγδαία πτώση της τουρκικής λίρας δεν έμεινε ανεκμετάλλευτη από τους «νοικοκύρηδες» Ελληνοκυπρίους, οι οποίοι διαπίστωσαν τις ευκαιρίες που τους παρέχει η οικονομική κρίση στο ψευδοκράτος. Σ' ένα παράλληλο σύμπαν θα μπορούσε κάποιος να ισχυριστεί ότι η αθρόα προσέλευση και το μποτιλιάρισμα στα οδοφράγματα δημιουργείται από αλληλεγγύη των Ελληνοκυπρίων προς τους Τουρκοκύπριους συμπατριώτες τους.

Οι Ελληνοκύπριοι τίναξαν την μπάνκα στο κατοχικό καθεστώς δαπανώντας από τις αρχές του χρόνου μέχρι και τον Ιούλιο €6,7 εκατ. Το ποσό που δαπάνησαν φέτος οι Ελληνοκύπριοι στα κατεχόμενα προσεγγίζει τα €6,9 εκατ., τα οποία είχαν δαπανήσει την αντίστοιχη περσινή περίοδο σε Τουρκία και ψευδοκράτος. Οι αγορές των Ελληνοκυπρίων στο ψευδοκράτος αυξήθηκαν κατά 32% την περίοδο Ιανουαρίου - Ιουλίου 2018 σε σύγκριση με την αντίστοιχη χρονικά περίοδο του 2017. Σε απόλυτους αριθμούς η αύξηση της δαπάνης των Ελληνοκυπρίων στο ψευδοκράτος αγγίζει το €1,6 εκατ.

Τα χρήματα των Ελληνοκυπρίων στις κατεχόμενες περιοχές του νησιού δαπανώνται κατά κύριο λόγο για αγορά καυσίμων, για ψυχαγωγία και σε πληρωμές ξενοδοχείων. Το σύνολο των χρημάτων που δαπάνησαν Ελληνοκύπριοι στα κατεχόμενα και στην Τουρκία από τον Ιανουάριο μέχρι και τον Ιούλιο ξεπερνά τα €9 εκατ.

Η «αψιμαχία» των συμμάχων

· 1η Αυγούστου: Οι ΗΠΑ ανακοινώνουν οικονομικές κυρώσεις σε βάρος της Τουρκίας. «Παγώνουν» όλα τα περιουσιακά στοιχεία των Υπουργών Δικαιοσύνης, Αμντουλχαμίντ Γκιουλ, και Εσωτερικών, Σουλεϊμάν Σοϊλού, εντός της αμερικανικής δικαιοδοσίας.

· 10η Αυγούστου: Ο Αμερικανός Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δίδει την έγκρισή του στον διπλασιασμό των αμερικανικών δασμών στις εισαγωγές χάλυβα και αλουμινίου από την Τουρκία.

· 15η Αυγούστου: Η Τουρκία ανακοινώνει την κατακόρυφη αύξηση των δασμών σε αμερικανικά προϊόντα.

Το βλέμμα και στην Ιταλία

ΑΝΗΣΥΧΙΑ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΖΩΝΗ ΓΙΑ ΤΗ «ΒΟΜΒΑ ΕΝΤΟΣ ΤΩΝ ΤΕΙΧΩΝ»


Μπορεί για την ώρα τα βλέμματα να είναι στραμμένα στην Τουρκία, αλλά οι ευρωπαϊκοί Θεσμοί και δη η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα δεν παραγνωρίζουν τη βόμβα, η οποία βρίσκεται εντός των τειχών της Ευρωζώνης και δεν είναι άλλη, σύμφωνα με αναλυτές, από την ιταλική οικονομία. Η έκθεση των ευρωπαϊκών τραπεζών στην τουρκική οικονομία φαίνεται να θεωρείται διαχειρίσιμη αφού υπολογίζεται πέριξ των €200 δις.

«Τα ζητήματα στην Ιταλία, οι εξελίξεις που θα έρθουν μέσα στους επόμενους δύο, τρεις μήνες, θα υπαγορεύσουν το αφήγημα για ολόκληρο το ευρωπαϊκό τραπεζικό σύστημα στα επόμενα τρία έως και πέντε χρόνια», αναφέρει στο CNBC o Τομ Κίνμονθ, στρατηγικός αναλυτής σταθερού εισοδήματος της ABN Amro. H Ιταλία, η τρίτη μεγαλύτερη οικονομία των χωρών μελών της Ζώνης του ευρώ, διατηρεί το δεύτερο υψηλότερο δημόσιο χρέος στην Ε.Ε. ως ποσοστό του ΑΕΠ, μετά την Ελλάδα, οπότε βρίσκεται υπό τη στενή παρακολούθηση των αγορών.

Η κυβέρνηση της χώρας βρίσκεται στο στάδιο της ετοιμασίας του κρατικού της προϋπολογισμού για το 2019 και δηλώνει την ετοιμότητά της να τον εφαρμόσει, ενώ ο οικονομικός της προγραμματισμός φαίνεται να είναι στραμμένος προς την κατεύθυνση των μεγάλων φοροελαφρύνσεων και στην αύξηση των δαπανών, παρά τις περί του αντιθέτου απόψεις των Βρυξελλών.

«Το τουρκικό ζήτημα βρίσκεται στο ραντάρ μας. Αλλά τα βλέμματα όλων θα πρέπει να είναι πολύ περισσότερο στραμμένα στην Ιταλία», προειδοποίησε ο Τομ Κίνμονθ, αφού εάν οι αγορές θεωρήσουν ριψοκίνδυνο τον ιταλικό προϋπολογισμό, τότε το κόστος δανεισμού της Ιταλίας στην αγορά κρατικού χρέους θα αυξηθεί. Ενδεχόμενοι κραδασμοί στην ιταλική οικονομία θα αφήσουν εκτεθειμένες αρκετές ευρωπαϊκές τράπεζες, οι οποίες έχουν επενδύσει σε ιταλικά ομόλογα με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τη Ζώνη του ευρώ.