Σημερινή

Κυριακή, 23/09/2018
RSS

Προτεραιότητα η σωστή διαχείριση του χρέους

| Εκτύπωση | 22 Ιούλιος 2018, 18:02 | Του Τάσου Γιασεμίδη

ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΓΙΑ ΣΟΒΑΡΟ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΟ ΕΚΤΡΟΧΙΑΣΜΟ ΑΝ ΔΕΝ ΓΙΝΟΥΝ ΟΙ ΣΩΣΤΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ

Η ΣΥΝΕΧΙΣΗ ΤΩΝ ΘΕΤΙΚΩΝ ΡΥΘΜΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΠΛΕΟΝΑΣΜΑΤΩΝ ΑΝΑΜΕΝΕΤΑΙ ΝΑ ΕΝΙΣΧΥΣΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ ΑΠΟΠΛΗΡΩΜΗΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΧΡΕΟΥΣ, ΟΠΟΤΕ Η ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΒΙΩΣΙΜΩΝ ΘΕΤΙΚΩΝ ΡΥΘΜΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΑΜΕΝΕΤΑΙ ΝΑ ΕΝΙΣΧΥΣΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ

Η ενδεχόμενη αύξηση των αποδόσεων των ομολόγων στις διεθνείς αγορές αναμένεται να αυξήσει το κόστος δανεισμού των κρατών και των επιχειρήσεων


Αύξηση καταγράφεται στο δημόσιο χρέος μετά την έκδοση των ομολόγων, απόρροια της συμφωνίας Κράτους και Ελληνικής Τράπεζας για απορρόφηση του «καλού» Συνεργατισμού. Το ποσοστό του δημόσιου χρέους έναντι του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ) ανήλθε στο 111%, ενώ με τις επερχόμενες αποπληρωμές το ποσοστό αυτό αναμένεται να μειωθεί στο 107%.

Υπενθυμίζεται ότι το δημόσιο χρέος ανήλθε στο ίδιο ύψος το 2013, αλλά οι συνθήκες ήταν πολύ διαφορετικές. Η αύξηση του δημόσιου χρέους αυτήν τη φορά συνοδεύεται με την απόκτηση από τη Δημοκρατία περιουσιακών στοιχείων του Συνεργατισμού, που με τη σωστή διαχείριση θα οδηγήσουν στη μείωση του δημόσιου χρέους.

Γίνεται αντιληπτό ότι οποιαδήποτε κακή διαχείριση των περιουσιακών στοιχείων του Φορέα αναμένεται να οδηγήσει σε σοβαρό δημοσιονομικό εκτροχιασμό. Σημαντικό μέρος του χρέους της Κυβέρνησης αφορά τον δανεισμό που λήφθηκε από τους διεθνείς πιστωτές κατά τη διάρκεια σύναψης του μνημονίου, ενώ μεγάλο μέρος πλέον αφορά τη συμφωνία με την Ελληνική Τράπεζα αλλά και το ρωσικό δάνειο που παραχωρήθηκε στην Κύπρο.

Πρόσβαση σε εύκολη χρηματοδότηση

Η δυνατότητα πρόσβασης σε εύκολη και φθηνή χρηματοδότηση αποτελεί έναν από τους σημαντικούς παράγοντες ανάκαμψης μιας οικονομίας, ενώ δίνει τη δυνατότητα, όταν και εφόσον οι συνθήκες το επιτρέπουν, να βελτιώνεται το πιστωτικό προφίλ της χώρας, με την αναχρηματοδότηση υφιστάμενου δανεισμού με χαμηλότερα επιτόκια ή «απλώνοντας» τις λήξεις των ομολόγων, ώστε να είναι πιο διαχειρίσιμες. Το πιστωτικό προφίλ ενός κράτους, των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών εξαρτάται από τη δυνατότητά του να ικανοποιεί τις υποχρεώσεις του όπως αυτές τρέχουν. Είναι πολύ σημαντικό να υπάρχει συγκεκριμένος σχεδιασμός σε ό,τι αφορά τη διαχείριση του χρέους, ώστε οι πληρωμές τόκων και κεφαλαίων να συμβαδίζουν με τις εισροές εισόδων από την Κυβέρνηση.

Σημαντικοί κίνδυνοι

Σε ό,τι αφορά το χρέος, υπάρχουν σημαντικοί κίνδυνοι πέρα από τον πιστωτικό (αδυναμία αποπληρωμής των δόσεων). Υπάρχει ο επιτοκιακός κίνδυνος στην περίπτωση που ο δανεισμός γίνεται με κυμαινόμενο επιτόκιο, ο συναλλαγματικός κίνδυνος στις περιπτώσεις που η δανειοδότηση γίνεται σε νόμισμα άλλο από αυτό των εισοδημάτων του δανειολήπτη και οι κίνδυνοι του οικονομικού περιβάλλοντος. Όταν αναφερόμαστε σε κράτος, είναι σημαντικό να υπάρχει διασπορά των λήξεων των ομολόγων (μεταξύ βραχυπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων λήξεων), ώστε να είναι ευκολότερη η εξυπηρέτησή τους.

Υπενθυμίζεται ότι την περίοδο 2019 - 2020 έχουν συγκεντρωθεί πολλές λήξεις ομολόγων, κάτι που αναμένεται να επηρεάσει τους δημοσιονομικούς σχεδιασμούς. Είναι ενδεχόμενη η έξοδος της χώρας στις αγορές, ίσως μετά τις αξιολογήσεις της οικονομίας από τους οίκους πιστοληπτικής αξιολόγησης, σε μια προσπάθεια καλύτερου σχεδιασμού των αποπληρωμών του δημόσιου χρέους.

Σε ό,τι αφορά το επιτόκιο, αν αυτό είναι κυμαινόμενο, ο δανειολήπτης, είτε είναι το κράτος είτε ιδιώτης, επωφελείται από ένα περιβάλλον χαμηλών επιτοκίων και καλείται να καταβάλει μεγαλύτερες δόσεις στις περιπτώσεις που τα επιτόκια αυξάνονται. Υπενθυμίζεται ότι το δάνειο του ΔΝΤ παραχωρήθηκε σε «ειδικό νόμισμα» που χρησιμοποιεί το Ταμείο, του οποίου η συναλλαγματική αξία καθαρίζεται από ένα «καλάθι» συναλλαγματικών ισοτιμιών με το επιτόκιο να είναι κυμαινόμενο.

Προγράμματα ποσοτικής χαλάρωσης

Με το που έγινε αισθητή η κρίση, οι κεντρικές τράπεζες πολλών χωρών, συμπεριλαμβανομένης και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), προχώρησαν στην υιοθέτηση προγραμμάτων ποσοτικής χαλάρωσης και στη σημαντική μείωση των επιτοκίων, με σκοπό την αναζωογόνηση των οικονομιών. Ως εκ τούτου, τα τελευταία χρόνια ζούμε σε ένα περιβάλλον χαμηλών επιτοκίων, με τις αποδόσεις των ομολόγων της Κυπριακής Δημοκρατίας να παρουσιάζουν πτώση. Όμως το πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης φθάνει σταδιακά στη λήξη του, σύμφωνα και με τις αποφάσεις της ΕΚΤ.

Ήδη η Κεντρική Τράπεζα των ΗΠΑ προχώρησε σε διαδοχικές αυξήσεις των επιτοκίων, κάτι που σταδιακά θα επηρεάσει και τις αποφάσεις της ΕΚΤ αλλά και των Ευρωπαϊκών Αγορών. Το πώς θα αντιδράσουν οι αγορές ομολόγων μετά την πλήρη απόσυρση των μέτρων ποσοτικής χαλάρωσης είναι άγνωστο, αλλά το πιθανότερο είναι να παρουσιαστεί μια αύξηση στις αποδόσεις, κάνοντας ακριβότερη την πρόσβαση των κρατών στις διεθνείς αγορές.

Πιθανότητα πιστωτικού γεγονότος

Σε ό,τι αφορά το οικονομικό περιβάλλον, οποιαδήποτε αρνητική εξέλιξη επηρεάζει τη δυνατότητα του δανειολήπτη να αποπληρώσει τις δόσεις, ενισχύει την πιθανότητα πιστωτικού γεγονότος. Για ένα κράτος, αρνητικές εξελίξεις αποτελούν η σημαντική συρρίκνωση του ΑΕΠ του και η μείωση των εσόδων από τις φορολογίες. Για τις επιχειρήσεις και τα φυσικά πρόσωπα αρνητική εξέλιξη αποτελεί η συρρίκνωση των εισοδημάτων, η οποία μπορεί να προέλθει από τη μείωση του κύκλου εργασιών, από αυξημένες φορολογίες ή την απώλεια της θέσης εργασίας.

Σύμφωνα με το πλαίσιο της δημοσιονομικής διαχείρισης για το 2018 - 2020, το οποίο εγκρίθηκε από το Υπουργικό Συμβούλιο, εκτιμάται ότι το οικονομικό περιβάλλον θα συνεχίσει να βελτιώνεται το 2018, προβλέποντας αυξημένα έσοδα και δαπάνες.

Ενδιαφέρον για τις αξιολογήσεις

Με ιδιαίτερο ενδιαφέρον αναμένονται οι επερχόμενες αξιολογήσεις της πιστοληπτικής ικανότητας της χώρας από τους οίκους αξιολόγησης. Ενδεχόμενη αναβάθμιση σε επενδυτική βαθμίδα αναμένεται να βελτιώσει σημαντικά το πιστωτικό προφίλ της χώρας. Δύο είναι τα γεγονότα τα οποία αναμένεται να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στις αποφάσεις των οίκων αξιολόγησης.

Από τη μια είναι η διαχείριση των Μη Εξυπηρετούμενων Δανείων μετά τις αλλαγές στο θεσμικό πλαίσιο και την προτιθέμενη δημιουργία του Φορέα διαχείρισης και από την άλλη, η ενδεχόμενη δημοσιονομική επιβάρυνση από την αύξηση του δημοσίου χρέους. Σημειώνεται ότι το πιστωτικό προφίλ του δανειολήπτη επηρεάζεται σημαντικά και από τις εγγυήσεις που έχει παραχωρήσει, πρακτική που εφαρμόστηκε εκτεταμένα τόσο από το κράτος αλλά και τους ιδιώτες. Η Κυβέρνηση έχει παραχωρήσει σε πολλές περιπτώσεις εγγυήσεις σε διάφορους οργανισμούς, ώστε να μπορέσουν να προχωρήσουν στη λήψη πιστωτικών διευκολύνσεων.

Σε περίπτωση αδυναμίας του πρωτοοφειλέτη να αποπληρώσει τις δόσεις του, ο δανειστής θα κινηθεί προς τον εγγυητή. Ένα τελευταίο παράδειγμα θα μπορούσε να είναι οι εγγυήσεις που παραχωρήθηκαν σε τραπεζικό ίδρυμα σε σχέση με ενδεχόμενες ζημιές από δανειακά χαρτοφυλάκια. Οι οίκοι αξιολόγησης αναμένεται να εκτιμήσουν τις πιθανές απώλειες από τα συγκεκριμένα δάνεια πριν προχωρήσουν στην ολοκλήρωση της έκθεσής τους. Πάντως τη βδομάδα που μας πέρασε οίκοι αξιολόγησης έκριναν θετικά τις φοροελαφρύνσεις που δόθηκαν σε σχέση με τις αναδιαρθρώσεις δανείων, ενώ τονίστηκε ότι η πτωτική πορεία του δημόσιου χρέους θα συνεχιστεί, νοουμένου ότι οι απώλειες από τα εγγυημένα δάνεια περιοριστούν στο ποσό που εκτιμήθηκε από την Κυβέρνηση.

Προτεραιότητα

Η σωστή διαχείριση του δημόσιου χρέους αποτελεί προτεραιότητα τόσο για τη δημοσιονομική, όσο και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα της χώρας, εφόσον πλέον μεγάλο μέρος του δημόσιου χρέους βρίσκεται στα χέρια των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων του τόπου. Η ενδεχόμενη αύξηση των αποδόσεων των ομολόγων στις διεθνείς αγορές αναμένεται να αυξήσει το κόστος δανεισμού των κρατών και των επιχειρήσεων.

Η Κύπρος εκμεταλλεύτηκε το περιβάλλον των χαμηλών αποδόσεων και δανείστηκε από τις αγορές με λογικό επιτόκιο, παρά το γεγονός ότι δε συμμετείχε στο πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης, εφόσον δεν βρισκόταν σε επενδυτική βαθμίδα. Η συνέχιση των θετικών ρυθμών ανάπτυξης της κυπριακής οικονομίας και η δημιουργία πλεονασμάτων αναμένεται να ενισχύσει την προσπάθεια αποπληρωμής του δημόσιου χρέους, οπότε η διασφάλιση βιώσιμων θετικών ρυθμών ανάπτυξης αναμένεται να ενισχύσει την προσπάθεια της Κυβέρνησης.

ΤΑΣΟΣ ΓΙΑΣΕΜΙΔΗΣ
Οικονομολόγος