Σημερινή

Δευτέρα, 23/07/2018
RSS

Σημαντική η σταθερότητα στις φορολογίες

| Εκτύπωση | 13 Μάιος 2018, 18:00 | Του Τάσου Γιασεμίδη

ΣΥΝΕΧΕΙΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΕΝΤΟΠΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013

ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΡΟΣΕΛΚΥΣΗ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ, Η ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΕΧΕΙ ΣΚΟΠΟ ΤΗΝ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΩΝ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΕΣΟΔΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ, ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΟΤΙ ΟΙ ΦΟΡΟΛΟΓΟΥΜΕΝΟΙ ΔΗΛΩΝΟΥΝ ΚΑΙ ΚΑΤΑΒΑΛΛΟΥΝ ΤΙΣ ΦΟΡΟΛΟΓΙΕΣ ΤΟΥΣ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΚΑΣΤΟΤΕ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ

Η παραχώρηση φορολογικών κινήτρων ενισχύει το ενδιαφέρον από επενδυτές, ενώ ενδεχομένως να απαιτείται αναδιάρθρωση των φορολογικών νομοθεσιών


Με την είσοδο της Κύπρου στην εποχή του μνημονίου το 2013 υπήρξαν σημαντικές αλλαγές στη φορολογική νομοθεσία, τόσο σε ό,τι αφορά τους φορολογικούς συντελεστές όσο και τις διαδικασίες στο Τμήμα Φορολογίας. Η τελευταία ολιστική φορολογική μεταρρύθμιση έγινε το 2003, ενώ τα επόμενα χρόνια υπήρξαν άλλες επιμέρους μεταρρυθμίσεις είτε λόγω μνημονίου είτε νέων Ευρωπαϊκών Οδηγιών είτε λόγω πρωτοβουλιών για παραχώρηση φορολογικών κινήτρων. Σημειώνεται ότι, πολλές από τις φορολογίες που είχαν επιβληθεί, είτε έχουν μειωθεί είτε έχουν καταργηθεί. Υπενθυμίζεται ότι μέσα από το μνημόνιο αυξήθηκε ο συντελεστής εταιρικού φόρου από το 10% σε 12,5%, κάτι που πρέπει να ομολογήσουμε ότι απορροφήθηκε σχετικά ομαλά από την αγορά και τους επενδυτές, όπως και ο βασικός συντελεστής ΦΠΑ από το 15% στο 19%.

Σημαντικά πλεονεκτήματα

Η Κύπρος διαθέτει σημαντικά πλεονεκτήματα, όπως χαμηλό διοικητικό κόστος και φοροαπαλλαγές, κάτι που διατήρησε τους ξένους επενδυτές στην Κύπρο παρά την αλλαγή του συντελεστή εταιρικού φόρου. Την ίδια στιγμή, ο συντελεστής της έκτακτης εισφοράς για την άμυνα σε ό,τι αφορά μερίσματα και τόκους εισπρακτέους που λαμβάνονται από Κύπριους φορολογούμενους αυξήθηκε στο 17% και 30% αντίστοιχα. Το 2015 η Κύπρος υιοθέτησε επίσης και την έννοια του non domicile φορολογικού κατοίκου, σύμφωνα με την οποία οι νέοι φορολογικοί κάτοικοι Κύπρου δεν θα υπόκεινται σε έκτακτη εισφορά για τα πρώτα 17 χρόνια.

Αλλαγές

Στις αλλαγές της μετα-μνημονίου εποχής καταγράφεται και η επέκταση του ορισμού του φορολογικού κατοίκου για φυσικά πρόσωπα. Φορολογικός κάτοικος στην Κυπριακή Δημοκρατία θεωρείται φυσικό πρόσωπο, το οποίο παραμένει στη χώρα για πέραν των 183 ημερών ανά χρονολογικό έτος. Σε αυτόν τον ορισμό προστέθηκε και η δυνατότητα φυσικού προσώπου που δεν είναι φορολογικός κάτοικος σε άλλη χώρα αλλά παραμένει στην Κύπρο για τουλάχιστον 60 μέρες τον χρόνο, εργοδοτείται ή κατέχει θέση σε εταιρεία που δραστηριοποιείται στην Κύπρο (όπως π.χ. θέση διευθυντή) και διαθέτει κατοικία, είτε την ενοικιάζει είτε την αγόρασε (όλα τα πιο πάνω θα πρέπει να ισχύουν συσσωρευτικά), να θεωρείται φορολογικός κάτοικος Κύπρου.

Παραμένει η έκτακτη εισφορά

Ουσιαστικά, με την τροποποίηση δίνεται η δυνατότητα σε φυσικά πρόσωπα που διαθέτουν σημαντική διασύνδεση με την Κύπρο, αλλά δεν ξεπερνούν τις 183 μέρες στη χώρα, να θεωρούνται φορολογικοί κάτοικοι Κύπρου. Υπήρξαν αρκετές περιπτώσεις φυσικών προσώπων που επέλεξαν την Κύπρο για τη φορολογική τους κατοικία, απολαμβάνοντας φυσικά και τα ανάλογα οφέλη, όπως είναι η πλήρης απαλλαγή από οποιαδήποτε φορολογία για τα μερίσματα εισπρακτέα για τα πρώτα 17 χρόνια καθώς και για τα κέρδη από την πώληση τίτλων, όπως είναι οι μετοχές και τα ομόλογα.

Σημειώνεται ότι η 30% έκτακτη εισφορά σε τόκους εισπρακτέους παραμένει, κάτι που σε συνδυασμό με τα χαμηλά καταθετικά επιτόκια οδηγεί τους καταθέτες σε αναζήτηση νέων αποδοτικότερων επενδύσεων, τροφοδοτώντας εν μέρει και την εγχώρια ζήτηση για αγορά ακινήτου. Σημαντικές αλλαγές καταγράφηκαν στις φορολογίες και τα τέλη που αφορούν την κτηματαγορά. Το 2012 νομοθετείται μια σημαντική αύξηση στους συντελεστές Φόρου Ακίνητης Ιδιοκτησίας (ΦΑΙ), κάτι το οποίο μειώνεται το 2014, ενώ το 2017 η συγκεκριμένη φορολογία καταργείται εντελώς.

Σε σχέση με τον ΦΑΙ, διατυπώνονται ορισμένες κριτικές απόψεις που τονίζουν ότι έπρεπε να διατηρηθεί μόνο σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, όπως αυτές για παράδειγμα που αφορούν μεγάλες περιουσίες που παραμένουν αδρανείς και επηρεάζουν την ανάπτυξη ή αυτές που απέκτησαν αξία λόγω αλλαγής στις πολεοδομικές ζώνες.

Μη καταβολή μεταβιβαστικών

Την ίδια στιγμή μονιμοποιείται το μέτρο για μη καταβολή μεταβιβαστικών σε περιπτώσεις που η αγοραπωλησία υπόκειται σε ΦΠΑ, ενώ ο μειωμένος συντελεστής 5% ΦΠΑ παραχωρείται και σε ξένους υπηκόους που αποκτούν μόνιμη κατοικία στην Κύπρο. Επιπλέον, ανανεώθηκε η περίοδος εφαρμογής της τροποποίησης για επιταχυνόμενες αποσβέσεις στην περίπτωση αγοράς περιουσιακών στοιχείων για επιχειρηματικούς σκοπούς, ενώ εφαρμόζεται η απαλλαγή από φόρους και τέλη στην περίπτωση ανταλλαγής ενυπόθηκου ακινήτου με χρέος, κάτι που χρησιμοποιήθηκε εκτεταμένα από τα τραπεζικά ιδρύματα (η ισχύς της συγκεκριμένης νομοθετικής ρύθμισης είναι μέχρι το 2019).

Επιβολή ΦΠΑ στις αγοραπωλησίες γης

Μια σημαντική αλλαγή σε ό,τι αφορά τις αγοραπωλησίες γης είναι η επιβολή ΦΠΑ στις αγοραπωλησίες γης και οικοπέδων για εμπορικούς σκοπούς. Το πεδίο εφαρμογής της συγκεκριμένης νομοθεσίας περιορίστηκε με τις ρυθμίσεις που εντάχθηκαν στο τελικό κείμενο του νόμου που ψηφίστηκε στη Βουλή, ενώ πολύ πρόσφατα υπήρξαν τροποποιήσεις σε ό,τι αφορά τις μακροχρόνιες μισθώσεις και τις αγορές οικοπέδων που θα χρησιμοποιηθούν για ανέγερση μόνιμης κατοικίας.

Απ' εκεί και πέρα εφαρμόζεται το διεθνές πρότυπο ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ των φορολογικών χωρών. Αυτό σημαίνει ότι το Τμήμα Φορολογίας αναμένεται να λάβει σημαντικό όγκο πληροφοριών για φυσικά και νομικά πρόσωπα με κυπριακό φορολογικό αριθμό (σημειώνεται ότι ακόμη κι αν ο τραπεζικός λογαριασμός έκλεισε, το γεγονός θα πρέπει να αναφερθεί) και καλείται να αντιπαραβάλει την πληροφόρηση αυτή με τα όσα έχουν δηλωθεί στις φορολογικές δηλώσεις.

Ηλεκτρονικές δηλώσεις

Σημαντικές ήταν και οι αλλαγές σε ό,τι αφορά τις διαδικασίες στο Τμήμα Φορολογίας και την επιβολή φορολογιών. Τα τμήματα ΦΠΑ και Φόρου Εισοδήματος ενοποιήθηκαν, όπως άλλωστε θα έπρεπε να είχε γίνει εδώ και χρόνια, προωθήθηκε περαιτέρω η ηλεκτρονική διακυβέρνηση, ενώ από φέτος γίνεται υποχρεωτική και η κατάθεση των φορολογικών δηλώσεων με ηλεκτρονικά μέσα. Στα μέτρα που υιοθετήθηκαν είναι η δυνατότητα του Τμήματος Φορολογίας να εκχωρεί βάρη σε ακίνητα για ανείσπρακτους φόρους και να δεσμεύει καταθέσεις φορολογουμένων.

Υπενθυμίζεται επιπλέον η υιοθέτηση νομοθεσίας για αποπληρωμή οφειλών προς το Τμήμα Φορολογίας με δόσεις. Υπήρξαν και άλλες μικρότερες τροποποιήσεις, όπως η φορολόγηση των κερδών από τα τυχερά παιχνίδια. Η Κύπρος κατάφερε να διατηρήσει τα φορολογικά της πλεονεκτήματα, με το είδος των ξένων επιχειρήσεων και επενδυτών που ελκύει να έχει διαφοροποιηθεί από παλιότερα χρόνια και αρκετούς ομίλους να δημιουργούν βάση στη χώρα (substance). Για παράδειγμα η μη φορολόγηση των κερδών από τις πωλήσεις χρηματοοικονομικών μέσων και η εξαίρεση των μερισμάτων εισπρακτέων από τη φορολόγηση αποτελούν παράγοντες που διατηρούν την Κύπρο ως ένα ισχυρό χρηματοοικονομικό κέντρο.

Ενίσχυση κρατικών εσόδων

Η παραχώρηση φορολογικών κινήτρων ενισχύει το ενδιαφέρον από επενδυτές, ενώ ενδεχομένως να απαιτείται αναδιάρθρωση των φορολογικών νομοθεσιών. Ενσωματώθηκαν πολλές αλλαγές στις νομοθεσίες και ίσως να ήταν καλό να υπάρξει μια φορολογική μεταρρύθμιση/κωδικοποίηση, που να απλοποιεί τον νόμο και τις διαδικασίες. Για παράδειγμα, μέσα στις νομοθεσίες υπάρχουν διάσπαρτες πολλές ποινές για διάφορα γεγονότα. Πιθανή συγκέντρωσή τους από τη μια θα βοηθούσε στην καλύτερη εφαρμογή τους και από την άλλη θα ήταν πιο ξεκάθαρα στους φορολογούμενους.

Πέρα από την προσέλκυση επενδύσεων και την ενίσχυση της επιχειρηματικότητας, η φορολογική νομοθεσία έχει σκοπό την ενίσχυση των κρατικών εσόδων και της κοινωνικής δικαιοσύνης, μέσω της διασφάλισης ότι οι φορολογούμενοι δηλώνουν και καταβάλλουν τις φορολογίες τους σύμφωνα με την εκάστοτε νομοθεσία. Βασικός κανόνας σε σχέση με τη φορολογική νομοθεσία είναι ότι πολίτες και επιχειρηματίες δεν αρέσκονται στις συχνές αλλαγές, εφόσον η σταθερότητα τούς δίνει τη δυνατότητα καλύτερου προγραμματισμού.

ΤΑΣΟΣ ΓΙΑΣΕΜΙΔΗΣ
Οικονομολόγος