Σημερινή

Τρίτη, 24/04/2018
RSS

Από το κούρεμα καταθέσεων στο κούρεμα δανείων

| Εκτύπωση | 31 Δεκέμβριος 2017, 18:03 | Του Σωκράτη Ιωακείμ

ΠΟΙΑ Η ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΟΙΕΣ ΟΙ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΕΡΕΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΚΥΠΡΙΑΚΩΝ ΤΡΑΠΕΖΩΝ

Μάρτιος 2013. Το τραπεζικό σύστημα στην Κύπρο, το οποίο για δεκαετίες διαδραμάτισε έναν σημαντικό ρόλο στην εντυπωσιακή εξέλιξη του τομέα των υπηρεσιών που είναι ο μεγαλύτερος της κυπριακής οικονομίας, λόγω της ελλιπούς εποπτείας των προηγούμενων χρόνων και της κλειστής γραμμής μεταξύ Κυβέρνησης και Κεντρικής Τράπεζας, βρίσκεται πλέον στον αναπνευστήρα. Το κούρεμα καταθέσεων και το κλείσιμο της Λαϊκής Τράπεζας ήταν η αρχική λύση που προτάθηκε τότε για επίλυση του προβλήματος, ενώ τους επόμενους μήνες ακολουθήθηκε η διαδικασία της αύξησης του μετοχικού κεφαλαίου και κατ’ επέκτασιν η αλλαγή στη μετοχική σύνθεση των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων της Κύπρου, τα οποία ελέγχονται στη συντριπτική τους πλειοψηφία πλέον από ξένους επενδυτές. Παράλληλα οι αυστηρότερες οδηγίες της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και της Ευρωπαϊκής Αρχής Τραπεζών «αναγκάζουν» τις τράπεζες να προχωρήσουν στη διενέργεια αυξημένων προβλέψεων και κατ’ επέκτασιν στην ανακοίνωση ζημιών εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ στα οικονομικά τους αποτελέσματα

Σχετικά με το ερώτημα κατά πόσον οι τράπεζες θα χρειαστούν νέα κεφάλαια, για την ώρα κανένας δεν μπορεί να το απαντήσει


Η γάγγραινα των «κόκκινων» δανείων

Γάγγραινα για σχεδόν όλες τις τράπεζες αποτελούσε και συνεχίζει να αποτελεί το υψηλό ποσοστό των μη εξυπηρετούμενων χορηγήσεων, το οποίο με τα υφιστάμενα δεδομένα θα πάρει ίσως και μια δεκαετία για να μειωθεί ουσιαστικά. Ειδικότερα, από τα σχεδόν €22 δις που είναι σήμερα τα «κόκκινα» δάνεια της Κύπρου, το 50% αφορά τερματισμένα δάνεια συνολικού ύψους €11 δις, εκ των οποίων τα €9 δις βρίσκονται στις τρεις συστημικές τράπεζες της Κύπρου και συγκεκριμένα:

- Τράπεζα Κύπρου: €4,5 δις ή 48% του συνόλου των μη εξυπηρετούμενων δανείων.

- Συνεργατική Κυπριακή Τράπεζα: €3 δις ή 42% του συνόλου των μη εξυπηρετούμενων δανείων.

- Ελληνική Τράπεζα: €1,53 δις ή 65% του συνόλου των μη εξυπηρετούμενων δανείων.

Προβλήματα και στις αναδιαρθρώσεις

Άλλο πρόβλημα που εξακολουθεί να ταλανίζει τις κυπριακές τράπεζες είναι αυτό που αφορά το ποσοστό ίασης των αναδιαρθρώσεων που προχωρούν, ιδιαίτερα τώρα που έχουν να αντιμετωπίσουν πιο δύσκολες περιπτώσεις. Με βάση τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία που κοινοποίησε η Κεντρική Τράπεζα, από το 2014 μέχρι το πρώτο εξάμηνο του 2017 από το σύνολο των δανείων ύψους €13 δις που έχουν αναδιαρθρωθεί έπειτα από τη σύναψη συμφωνίας με τους δανειολήπτες, ποσό ύψους €4,1 δις παρουσιάζει εκ νέους μικρές ή και μεγάλες καθυστερήσεις.

Πρώτη η Τράπεζα Κύπρου, η οποία είναι υπεύθυνη για το 83% της μέχρι στιγμής μείωσης των μη εξυπηρετούμενων χορηγήσεων με βάση τα όσα δήλωσε στο Capital Today, που κυκλοφορεί στα περίπτερα, ο αναπληρωτής CEO του Συγκροτήματος Χριστόδουλος Πατσαλίδης χρησιμοποίησε το όπλο της ανταλλαγής χρέους έναντι ακινήτων, ενώ στον χορό μπήκαν τους τελευταίους μήνες και οι υπόλοιπες τράπεζες συμπεριλαμβανομένου και του Συνεργατισμού, ο οποίος θα προχωρήσει σε αύξηση κεφαλαίου και στην ένταξή του στο ΧΑΚ τον προσεχή Μάιο.

Αρκετοί πάντως θεωρούν δεδομένο το κούρεμα δανείων από πλευράς τραπεζών, κάτι το οποίο αποτυπώνεται και μέσα στις αυξημένες προβλέψεις που ανακοίνωσαν το 2017.

Δείκτης βασικών ιδίων κεφαλαίων

Σε ό,τι αφορά τον δείκτη βασικών ιδίων κεφαλαίων των τεσσάρων συστημικών τραπεζών της Κύπρου, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία που έδωσε στη δημοσιότητα ο Ενιαίος Εποπτικός Μηχανισμός (SSM) για την RCB Bank ανήλθε στο 20,80%, για τη Συνεργατική Κυπριακή Τράπεζα στο 15,42%, για την Τράπεζα Κύπρου 14,60% και για την Ελληνική στο 13,83%. Σε ό,τι αφορά τον δείκτη συνολικής κεφαλαιακής επάρκειας για την RCB Bank ήταν στο 23,10%, της Συνεργατικής στο 15,42%, της Ελληνικής στο 17,24% και της Τράπεζας Κύπρου στο 14,60%.

Το 2018, σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, θα είναι μια καθοριστική χρονιά για το χρηματοπιστωτικά σύστημα της Κύπρου, καθώς με το καλημέρα της νέας χρονιάς θα υιοθετήσουν το νέο πρότυπο IFRS 9, το οποίο αναμένεται να επηρεάσει την κερδοφορία και τα εποπτικά κεφάλαια των τραπεζών, αφού θα πρέπει να καταγράψουν αναμενόμενες ζημιές για όλα τα δάνεια που θα ταξινομηθούν στις Κατηγορίες 1 και 2.

Διαχειρίσιμη η κατάσταση

Υπάρχει, ωστόσο, συγκρατημένη αισιοδοξία στα τραπεζικά επιτελεία πως η κατάσταση πλέον είναι διαχειρίσιμη, καθώς ήδη κατά την τρέχουσα χρονιά προχώρησαν σε απότομη αύξηση των προβλέψεών τους με την ανακοίνωση των εξαμηνιαίων τους αποτελεσμάτων, αφού με βάση τα νέα λογιστικά πρότυπα πρέπει να προσμετρούν και τις μελλοντικές και όχι μόνο τις τρέχουσες ζημιές από τα επισφαλή δάνεια.

Σχετικά με το ερώτημα κατά πόσον οι τράπεζες θα χρειαστούν νέα κεφάλαια, για την ώρα κανένας δεν μπορεί να το απαντήσει, όπως επίσης κανένας δεν είναι σε θέση ακόμη να απαντήσει το κατά πόσον θα υλοποιηθεί το αίτημα και της ίδιας της Κεντρικής Τράπεζας για δημιουργία «κακής» τράπεζας. Σίγουρα μετά το πέρας των προεδρικών εκλογών και ανάλογα και με το ποιος θα είναι ο ένοικος του Προεδρικού Μεγάρου για την επόμενη πενταετία, θα έχουμε καλύτερη εικόνα για το τι μέλλει γενέσθαι.

Το νέο πρότυπο IFRS 9

Το νέο πρότυπο IFRS 9 θα υποχρεώσει τις τράπεζες να ταξινομούν τα δάνεια σε τρεις κατηγορίες/στάδια ανάλογα με τον πιστωτικό κίνδυνο που φέρουν κατά την ημερομηνία αναφοράς. Οι τρεις κατηγορίες ταξινόμησης είναι οι εξής:

- Στην Κατηγορία 1 ταξινομούνται δάνεια, των οποίων ο πιστωτικός κίνδυνος δεν παρουσιάζει σημαντική αύξηση/επιδείνωση από τη χρονική στιγμή χορήγησης του δανείου. Η τράπεζα θα πρέπει να σχηματίσει προβλέψεις ζημιών στη βάση υπολογισμού της αναμενόμενης ζημιάς και της πιθανότητας αθέτησης υποχρεώσεων μέσα στους επόμενους 12 μήνες.

- Στην Κατηγορία 2 ταξινομούνται δάνεια, τα οποία δεν έχουν υποστεί απομείωση αλλά ο πιστωτικός κίνδυνος του δανειολήπτη έχει αυξηθεί/επιδεινωθεί σημαντικά από τη χρονική στιγμή χορήγησης του δανείου. Η τράπεζα θα πρέπει να σχηματίσει προβλέψεις ζημιών στη βάση υπολογισμού της αναμενόμενης ζημιάς και της πιθανότητας πιστωτικής αθέτησης υποχρεώσεων για όλη την εναπομείνασα χρονική διάρκεια μέχρι και τη λήξη του δανείου.

- Στην Κατηγορία 3 ταξινομούνται δάνεια που έχουν υποστεί απομείωση. Η τράπεζα θα πρέπει να σχηματίσει προβλέψεις ζημιών στη βάση υπολογισμού της αναμενόμενης ζημιάς για όλη την εναπομείνασα χρονική διάρκεια μέχρι τη λήξη του δανείου.