Σημερινή

Παρασκευή, 24/11/2017
RSS

«Κακή τράπεζα»… εξαιρετική ιδέα αν έχεις λεφτά

| Εκτύπωση | 05 Νοέμβριος 2017, 18:03 | Του Νέστορα Βασιλείου

ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ «ΡΟΚΑΝΙΣΕΙ ΤΟΝ ΟΓΚΟΛΙΘΟ» ΤΩΝ ΜΗ ΕΞΥΠΗΡΕΤΟΥΜΕΝΩΝ ΔΑΝΕΙΩΝ

Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΕΠΟΝΟΜΑΖΟΜΕΝΗΣ «ΚΑΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ» ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΓΥΡΟΦΕΡΝΕΙ ΤΑ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ. ΣΥΧΝΑ ΠΥΚΝΑ ΤΟ ΘΕΜΑ, ΤΟ ΟΠΟΙΟ «ΠΑΙΖΕΙ ΔΥΝΑΤΑ» ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΠΡΟΕΚΛΟΓΙΚΗ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ, ΕΠΑΝΕΡΧΕΤΑΙ ΣΤΗΝ ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ, ΑΦΟΥ ΟΥΔΕΙΣ ΑΜΦΙΣΒΗΤΕΙ ΟΤΙ ΕΙΝΑΙ ΕΝΑ «ΕΡΓΑΛΕΙΟ», ΤΟ ΟΠΟΙΟ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ «ΔΙΑΡΡΗΞΕΙ» ΤΟ ΑΤΣΑΛΙΝΟ ΒΟΥΝΟ ΤΩΝ ΜΗ ΕΞΥΠΗΡΕΤΟΥΜΕΝΩΝ ΔΑΝΕΙΩΝ, ΠΟΥ ΒΑΡΑΙΝΕΙ ΤΟ «ΣΤΟΜΑΧΙ» ΤΗΣ ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ. ΜΟΝΙΜΩΣ, ΟΜΩΣ, «ΣΚΑΛΩΝΕΙ» ΣΕ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΟΥΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΥΣ ΚΑΙ ΚΥΡΙΩΣ ΣΤΟ ΦΛΕΓΟΝ ΖΗΤΗΜΑ ΤΗΣ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ ΤΗΣ

Το παράδειγμα της Ιρλανδίας υπάρχει, μάλλον, για να υπενθυμίζει ότι η «κακή τράπεζα» είναι μεν μια πολύ καλή ιδέα, πλην όμως δύσκολα εφαρμόσιμη στην απουσία χρήματος


Πολλοί την αγάπησαν, αλλά ουδείς την εφάρμοσε. Είτε την ονομάσεις «κακή τράπεζα» είτε εταιρεία διαχείρισης μη εξυπηρετούμενων δανείων, ως ιδέα, είναι απ’ ό,τι φαίνεται τόσο κοντά όσο και μακριά. Εσχάτως -την περασμένη Δευτέρα- η Διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας τάχθηκε ανεπιφύλακτα υπέρ.

«Η Κεντρική Τράπεζα ήταν ο πρώτος οργανισμός, που από τον καιρό που ήρθε η Τρόικα ήγειρε το θέμα και υποστήριξε τη δημιουργία ενός κρατικού φορέα. Δυστυχώς, για κάποιον λόγο, που κανείς δεν γνωρίζει, δεν θα μάθουμε ποτέ πώς η πρόταση αυτή εξαφανίστηκε από το τραπέζι. Εγώ υποστηρίζω αυτήν την πρόταση», ανέφερε η Χρυστάλλα Γιωρκάτζη. Στις 16 Οκτωβρίου, ο Υπουργός Οικονομικών αναφέρθηκε, επίσης, στο ενδεχόμενο δημιουργίας «κακής τράπεζας» ή εταιρείας διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων, λέγοντας ότι σήμερα είναι πιο εφικτό να γίνει, παρά στο παρελθόν.

«Ίσως τώρα οι τράπεζες να εισέρχονται σε μια φάση, που να μην είναι αδύνατο να γίνει, μετά την αύξηση των προβλέψεών τους και την ενίσχυση της κεφαλαιακής τους βάσης», ανέφερε στην Επιτροπή Οικονομικών της Βουλής. Ο Χάρης Γεωργιάδης, όμως, σε αντίθεση με τη Χρυστάλλα Γιωρκάτζη, διατηρεί σημαντικές επιφυλάξεις κατά πόσον θα ήταν δεκτικός στη χρηματοδότησή της από το κράτος. «Δεν κλείνω την πόρτα αλλά είμαι επιφυλακτικός», είπε χαρακτηριστικά.

Αναμφίβολα πρόκειται για ένα εργαλείο, το οποίο μπορεί να χτυπήσει «τον γίγαντα» των €21,9 δισ. μη εξυπηρετούμενων δανείων (44% του συνόλου των δανείων ή 120% του ΑΕΠ) που βαραίνουν τις τράπεζες του τόπου, αφού θα μπορούν να «ξεφορτώσουν» αυτό το βάρος στην «κακή τράπεζα» και να καθαρίσουν τα βιβλία τους.

Όπως και στο παρελθόν, έτσι και σήμερα υπάρχουν σοβαρά ερωτήματα που πρέπει να απαντηθούν προκειμένου να προχωρήσει αυτό το εγχείρημα. Πολύ περισσότερο όταν γίνεται λόγος για έναν κρατικό φορέα, που συνεπάγεται χρηματοδότηση αυτής της εταιρείας από το κράτος, άρα από τον φορολογούμενο και ενδεχομένως μέσω αύξησης του δανεισμού του κράτους.

Η λειτουργία της «κακής τράπεζας»

Αναλύοντας τον τρόπο λειτουργίας τέτοιων εταιρειών, γίνεται σαφές γιατί η υλοποίησή της στην Κύπρο φαντάζει δύσκολη, έως και ανέφικτη, υπό τις παρούσες συνθήκες. Ουσιαστικά:

- Οποιαδήποτε τράπεζα μπορεί να πωλεί δάνεια στην εταιρεία διαχείρισης δανείων.

- Η εταιρεία διαχείρισης δανείων αγοράζει τα δάνεια με χρήματα, τα οποία μπορεί να αντλήσει μέσω έκδοσης ομολόγων ή άλλων χρηματοπιστωτικών μέσων, όπως μετοχές.

- Για παράδειγμα ένα δάνειο ονομαστικής αξίας €100 χιλ. και αξία υποθήκης €80 χιλ. έχει δημιουργήσει πρόβλεψη €20 χιλ. στα βιβλία της τράπεζας.

- Εάν το δάνειο αυτό πωληθεί €70 χιλ., τότε η τράπεζα θα καταγράψει επιπλέον προβλέψεις €10 χιλ.

- Το σύνολο των €30 χιλ. αποτελεί τελική ζημιά, αφού οποιαδήποτε αύξηση στην αξία του ακινήτου θα την επωφελείται η εταιρεία διαχείρισης.

Τα ερωτήματα που προκύπτουν είναι αφενός σε ποιαν αξία θα αγοράζονται τα δάνεια και, αφετέρου, ποιος θα χρηματοδοτήσει την εταιρεία διαχείρισης δανείων.

Η ιρλανδική «ΝΑΜΑ»

Στο παράδειγμα της ιρλανδικής «ΝΑΜΑ», στο οποίο γίνεται επίκληση από πολλούς, το ύψος του δημοσίου χρέους της χώρας επέτρεπε τη χρηματοδότησή της από το κράτος. Παρά ταύτα, για να μην προσμετράται στο δημόσιο χρέος, το 51% των μετοχών της «ΝΑΜΑ» δόθηκε σε ιδιώτες, συμπεριλαμβανομένων των τραπεζών. Σ' αυτήν την περίπτωση, όμως, αναφύονται δύο συγκρουόμενα κίνητρα.

- Οι επενδυτές που θα διαθέσουν κεφάλαια στην εταιρεία, φυσιολογικά θα επιζητούν το κέρδος, άρα θα πιέζουν για εξαγορά δανείων σε χαμηλές τιμές.

- Οι τράπεζες, όμως, δεν θα επιθυμούν πώληση δανείων σε χαμηλές τιμές, αφού κάτι τέτοιο θα τους δημιουργεί κεφαλαιακές ανάγκες.

Υπάρχουν δύο βασικοί παράγοντες, βεβαίως, οι οποίοι διαφοροποιήθηκαν σε σύγκριση με το 2013 στην Κύπρο, εξ ου και ο Υπουργός Οικονομικών θεωρεί ότι, ίσως τώρα, να μην είναι αδύνατη η δημιουργία μιας «κακής τράπεζας»:

1) Οι τράπεζες έχουν καταγράψει αυξημένες επισφάλειες, οπότε δύνανται πλέον να αποδεχτούν χαμηλότερες τιμές.

2) Το οικονομικό κλίμα βελτιώθηκε και οι τιμές πώλησης ίσως να έχουν αυξηθεί.

Από την άλλη, όμως, το δημόσιο χρέος παραμένει, για την ώρα, σταθερά πάνω από το 100% του ΑΕΠ.

Ειρήσθω εν παρόδω, η «ΝΑΜΑ» ανακοίνωσε ότι μέχρι το τέλος του 2017 θα αποπληρώσει το χρέος της, τρία χρόνια νωρίτερα από τον καθορισμένο χρόνο, αποφέροντας και κέρδη για το ιρλανδικό Δημόσιο.

Το «ναι μεν… αλλά» των τραπεζιτών

Υπέρ μεν, υπό προϋποθέσεις δε, είναι η απάντηση των τραπεζιτών στο ενδεχόμενο δημιουργίας «κακής τράπεζας» ή γενικότερα ενός φορέα διαχείρισης κακών στοιχείων ενεργητικού, οι οποίοι δηλώνουν έτοιμοι να εμπλακούν στη συζήτηση για οποιοδήποτε μηχανισμό δύναται να συμβάλει στην αντιμετώπιση του γιγαντιαίου προβλήματος των μη εξυπηρετούμενων δανείων.

Ο Γενικός Διευθυντής της Συνεργατικής Κυπριακής Τράπεζας, σχολιάζοντας την αναφορά της Χρυστάλλας Γιωρκάτζη, στο πλαίσιο εκδήλωσης της αντιπροσωπίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην Κύπρο, τάχθηκε υπέρ, λέγοντας ότι θα μπορούσε να είχε γίνει και νωρίτερα. «Φτάνει να υπάρχει ορθός προγραμματισμός και μετέπειτα ορθή επαγγελματική διαχείριση», ανέφερε ο Νικόλας Χ'' Γιάννης, προσθέτοντας πως οτιδήποτε έχει να κάνει γενικά με κρατική στήριξη ή διαχείριση μπορεί να πάσχει.

Ο Οικονομικός Διευθυντής της Ελληνικής Τράπεζας προχώρησε ένα βήμα παραπέρα στη δική του τοποθέτηση, θέτοντας επί τάπητος τα ερωτήματα που χρήζουν απαντήσεων. Θα πρέπει, σημείωσε ο Λαρς Κρέιμερ, να διευκρινιστούν μια σειρά θεμάτων, όπως η μη παραβίαση των κανονισμών περί κρατικών ενισχύσεων, ποιος θα χρηματοδοτήσει αυτήν την εταιρεία, η δομή του οργανισμού, καθώς και το θέμα αποτίμησης των περιουσιακών στοιχείων που θα μεταφερθούν από τα βιβλία των τραπεζών στην εταιρεία αυτή. Ο αναπληρωτής Διευθύνων Σύμβουλος της Τράπεζας Κύπρου ευθυγραμμίστηκε με τις τοποθετήσεις αυτές, λέγοντας χαρακτηριστικά ότι τον κάλυψαν πλήρως.

Πίσω από το «παραβάν»

Οι τραπεζίτες, επί της ουσίας, δεδομένου ότι δεν έχουν κάτι συγκεκριμένο ενώπιόν τους αυτήν την ώρα για τη δημιουργία «κακής τράπεζας», φυσιολογικά δεν την υπολογίζουν ως εργαλείο στα σενάρια που επεξεργάζονται για την αντιμετώπιση των μη εξυπηρετούμενων δανείων. Αντίθετα, αυτό το οποίο τους ενδιαφέρει, πολύ περισσότερο, είναι να δουλέψουν «τα εργαλεία» που ήδη διαθέτουν.

Τραπεζικοί κύκλοι ανέφεραν χαρακτηριστικά στη «Σ» ότι «πρέπει πρώτα να κοιτάξουμε πώς θα δουλέψουν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο οι επιλογές, οι οποίες έχουμε στη διάθεσή μας. Σ’ αυτό μπορεί να συμβάλει και η πολιτεία. Εάν παρατηρήσουμε ότι δεν περιορίζεται το πρόβλημα, τότε μπορούμε να προχωρήσουμε σε πιο δραστικές λύσεις, όπως η "κακή τράπεζα".

Η ουσία είναι να δουλεύει η εκποίηση, να δουλεύουν οι εκποιήσεις για τις παλιές υποθέσεις, να λειτουργεί καλά το πλαίσιο αφερεγγυότητας, ώστε όποιος δεν μπορεί, να "καθαρίζει" από το σύστημα. Να μπορεί να δουλεύει η πώληση δανείων, επειδή υπάρχουν τράπεζες με διαφορετικά οικονομικά αποτελέσματα, που τους δίδουν τη δυνατότητα να αγοράζουν η μια από την άλλη.

Η τιτλοποίηση δανείων, επίσης, μπορεί να βοηθήσει, αλλά δεν θα προχωρήσει πριν από τις προεδρικές εκλογές». Οικονομικοί κύκλοι, την ίδια ώρα, ανησυχούν ότι σε περίπτωση κρατικής χρηματοδότησης, η «κακή τράπεζα» θα εισέλθει στον κυκεώνα των πολιτικών παρεμβάσεων. Πέραν τούτου, οικονομικοί κύκλοι παραθέτουν και προβλήματα στην αγορά, τα οποία επηρεάζουν, όπως λέγουν, τις τράπεζες και άμεσα ή έμμεσα και τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια, όπως είναι η έκδοση νέων τίτλων ιδιοκτησίας και η διευθέτηση των εγκλωβισμένων αγοραστών. Το πρόβλημα επηρεάζει τις εξασφαλίσεις που έχουν οι τράπεζες, σε δάνεια που δεν πληρώνονται από developers ή και απλούς πολίτες.

Σύμφωνα με οικονομικούς κύκλους, δεδομένου ότι η δημιουργία της «κακής τράπεζας» θα στοχεύει αφενός στη μείωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων και αφετέρου στην ελάφρυνση βαρών από κοινωνικές ομάδες, οι οποίες χτυπήθηκαν από την κρίση, θα ήταν χρήσιμο να υπάρξει διάρθρωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων. «Μπορεί να γίνει εν είδη έρευνας από την Κεντρική Τράπεζα, ώστε να ξεκαθαρίσει πόσα από τα οικιστικά και επιχειρηματικά δάνεια είναι μικρά δάνεια, π.χ. κάτω των €500 χιλ.». Εάν υπάρχει ξεκάθαρη εικόνα, σημειώνουν οικονομικοί κύκλοι, θα μπορεί να εφαρμοστεί καλύτερα η όποια πολιτική απόφαση αφορά κοινωνική πολιτική και αποσκοπεί ταυτόχρονα στη μείωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων, μέσω της πιθανής δημιουργίας «κακής τράπεζας» ή άλλου παρόμοιου φορέα.

Το «όχι» των Τροϊκανών και το 2ο μνημόνιο

Οι Τροϊκανοί, σε μιαν από τις τελευταίες αξιολογήσεις τους, στην υπό μνημόνιο Κύπρο, την 8η συγκεκριμένα, δήλωναν την αντίθεσή τους στη δημιουργία «κακής τράπεζας» με χρήματα του Δημοσίου. Ήταν 3 Νοεμβρίου του 2015, όταν στο περιθώριο του συνεδρίου του «Economist», έλεγαν χαρακτηριστικά ότι «αν γίνει κάτι τέτοιο θα χρειαστεί η συνομολόγηση 2ου μνημονίου». Οι δανειστές απέρριπταν, τότε, και το ενδεχόμενο παραχώρησης κρατικών εγγυήσεων για στήριξη αυτού του σχήματος, θεωρώντας ότι μια τέτοια κίνηση θα επιδείνωνε τα δημόσια οικονομικά.