Το τελευταίο διάστημα γίνεται αρκετός λόγος για το ύψος των δανειστικών και καταθετικών επιτοκίων στην Κύπρο. Κατ’ αρχήν, επιτόκιο είναι το κόστος του χρήματος δηλαδή η τιμή για τη χρήση συγκεκριμένου χρηματικού κεφαλαίου για συγκεκριμένη χρονική περίοδο. Τα επίσημα επιτόκια του ευρώ, όπως το επιτόκιο κύριας αναχρηματοδότησης (repo rate), καθορίζονται από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Τα επιτόκια που επικρατούν στις επιμέρους χώρες μέλη της ευρωζώνης διαφέρουν λόγω των διαφορετικών συνθηκών που διαμορφώνουν τη λειτουργία των εθνικών χρηματοπιστωτικών συστημάτων. Οι διαφορές οφείλονται σε παράγοντες όπως η πιστοληπτική διαβάθμιση του κράτους, ο πληθωρισμός, το ρυθμιστικό πλαίσιο, οι συνθήκες ανταγωνισμού, το κόστος άντλησης ρευστότητας, το λειτουργικό κόστος, και άλλα. Συγκρίνοντας το μέσο επιτόκιο συγκεκριμένων κατηγοριών νέων δανείων και καταθέσεων στην Κύπρο (Τράπεζες και Συνεργατικά Πιστωτικά Ιδρύματα) και στην ευρωζώνη, παρατηρούμε ότι υπάρχει απόκλιση. Οι αριθμοί καταδεικνύουν ψηλότερα επιτόκια δανεισμού σε μερικές κατηγορίες δανείων, αλλά και αρκετά ψηλότερα επιτόκια καταθέσεων για λογαριασμούς νοικοκυριών και επιχειρήσεων.
Στην Κύπρο η κύρια πηγή άντλησης ρευστότητας για τις τράπεζες είναι οι καταθέσεις, και ως εκ τούτου το ψηλό κόστος που πληρώνουν οι τράπεζες είναι ένας σημαντικός παράγοντας που συμβάλλει στην άνοδο του κόστους δανεισμού. Επομένως, θα πρέπει να δοθεί η δυνατότητα στις κυπριακές τράπεζες να αντλήσουν ρευστότητα με χαμηλότερο κόστος, όπως έγινε πρόσφατα με την έκδοση ειδικών κυβερνητικών τίτλων για άντληση ρευστότητας από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Ένας τρόπος είναι και ο θεσμός των καλυμμένων ομολόγων. Η απουσία νομοθετικού πλαισίου για έκδοση καλυμμένων ομολόγων στερεί από τις κυπριακές τράπεζες τη δυνατότητα χρήσης μιας εναλλακτικής και φθηνότερης πηγής άντλησης ρευστότητας. Συνεπώς, θα πρέπει να ολοκληρωθεί τάχιστα η ρύθμιση του εγχώριου νομικού πλαισίου ώστε να προσαρμοστεί στις σύγχρονες συνθήκες λειτουργίας των ανεπτυγμένων ευρωπαϊκών αγορών.
Τα καλυμμένα ομόλογα είναι ομόλογα σταθερού εισοδήματος, εκδίδονται κατά κύριο λόγο από ευρωπαϊκά πιστωτικά ιδρύματα με υψηλή πιστοληπτική διαβάθμιση και αποτελούν εναλλακτική πηγή άντλησης ρευστότητας καθώς αγοράζονται συνήθως από ασφαλιστικά ταμεία, κεντρικές τράπεζες και θεσμικούς επενδυτές. Καλύπτονται από υψηλής ποιότητας περιουσιακά στοιχεία (υποθήκες, ενυπόθηκα ομόλογα, στεγαστικά / εμπορικά και κυβερνητικά δάνεια) τα οποία περιορίζουν ή εκμηδενίζουν τον πιστωτικό κίνδυνο, αφού σε περίπτωση αδυναμίας πληρωμής ή πτώχευσης του εκδότη, η αποπληρωμή τους εξυπηρετείται από το προϊόν της πώλησης των ομολόγων / ακινήτων / δανείων / άλλων περιουσιακών στοιχείων που έχουν διατεθεί για την ασφάλεια των πληρωμών. Το βασικότερο χαρακτηριστικό τους είναι ότι συνεχίζουν να αποτελούν στοιχεία του ενεργητικού της εκδότριας τράπεζας και δεν απαλείφονται από τον ισολογισμό. Επιπλέον, τα καλυμμένα ομόλογα προσφέρουν διπλή προστασία στον επενδυτή, αφού η πιστοληπτική τους διαβάθμιση βασίζεται τόσο στην πιστοληπτική διαβάθμιση της τράπεζας όσο και στα περιουσιακά στοιχεία που περιλαμβάνονται στην εξασφάλιση.
Η Κύπρος έχει ένα ισχυρό και σταθερό τραπεζικό σύστημα, και ως εκ τούτου θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί αποτελεσματικά. Η δυνατότητα έκδοσης καλυμμένων ομολόγων θα δώσει στις κυπριακές τράπεζες την ευκαιρία μιας εναλλακτικής, πιθανότατα φθηνότερης, πηγής άντλησης ρευστότητας. Ευελπιστούμε ότι σύντομα θα ολοκληρωθούν οι απαραίτητες νομικές και άλλες διευθετήσεις, ώστε να θεσμοθετηθεί η έκδοση καλυμμένων ομολόγων, για να δημιουργηθούν εκείνες οι συνθήκες και προϋποθέσεις που θα οδηγήσουν σε αποκλιμάκωση των δανειστικών επιτοκίων.
*Ανώτερος Λειτουργός, Σύνδεσμος Τραπεζών Κύπρου.
*Οι απόψεις που εκφράζονται είναι αυστηρά προσωπικές.
