Οι χώρες του Ευρωσυστήματος μπορούν να κρίνουν την τύχη του

Τα κυπριακά κόμματα της Αντιπολίτευσης συνασπίζονται σε αντιμνημονιακό μέτωπο

· Ούτε η Γερμανία, ούτε οι χώρες του Νότου θα έδιναν θετική ψήφο για βελτίωση των όρων του Μνημονίου
· Δεν μπορεί ν' αλλάξει η φιλοσοφία των μέτρων για διαρθρωτικές αλλαγές και αποκρατικοποιήσεις
· Υπογράψατε, οφείλετε να το τηρήσετε
· Πιθανές αλλαγές μόνο με άλλα ισόποσα μέτρα

Τα κόμματα της Αντιπολίτευσης συνασπίζονται σε αντιμνημονιακό μέτωπο, σηκώνουν μπαϊράκι και απαιτούν από την Κυβέρνηση να επαναδιαπραγματευθεί τους όρους της δανειακής σύμβασης. Για να τεκμηριώσουν τις θέσεις τους, ξέροντας εκ των προτέρων πως μια τέτοια ενέργεια είναι εξαιρετικά δύσκολη, αν όχι ανέφικτη, προβάλλουν τον ισχυρισμό πως η Κυβέρνηση έχει αλλάξει το Μνημόνιο προς τη λανθασμένη κατεύθυνση, πετυχαίνοντας διαφοροποιήσεις που δεν αντικατοπτρίζουν τις συμφωνημένες θέσεις της πλειοψηφίας των κομμάτων.

Σύμφωνα με άριστους γνώστες των θεμάτων του Μνημονίου και όλων των πολιτικών και οικονομικών πτυχών του, οι πρόνοιες της δανειακής σύμβασης και όλα τα μέτρα που ενσωματώθηκαν σε αυτήν δεν μπορούν να διαφοροποιηθούν, παρά μόνο εάν υπάρξει συμφωνία με κάθε κράτος - μέλος του Ευρωσυστήματος ξεχωριστά και συναίνεση από όλους.

Ξεχωριστές συμφωνίες

Το ερώτημα που εγείρεται και είναι σε γνώση και των ιδίων των βουλευτών, είναι: πώς μπορεί η Κύπρος, η χώρα που υποχρεώθηκε σε κούρεμα καταθέσεων, κλείσιμο μιας εκ των μεγάλων τραπεζών, εφαρμογή μέτρων δημοσιονομικής πειθαρχίας και σε υλοποίηση περιοριστικών μέτρων στη διακίνηση κεφαλαίων, να πείσει τη Γερμανία και τις χώρες του Βορρά (Ολλανδία, το Λουξεμβούργο και η Φινλανδία) να διαφοροποιήσουν τις θέσεις τους σε μια δανειακή σύμβαση, που θέτει βασικές αρχές γι’ αλλαγές στο χρηματοπιστωτικό σύστημα και άλλες διαρθρωτικές αλλαγές;

Πέρα από αυτές τις τέσσερις χώρες, η Κυπριακή Δημοκρατία υποχρεώνεται να πείσει και τις υπόλοιπες χώρες του Ευρωσυστήματος (συνολικά 17 - με την Κύπρο 18) ότι ζητά καλύτερους όρους και βελτιωμένες τροποποιήσεις στο Μνημόνιο. Οι υπόλοιπες χώρες της Ζώνης του Ευρώ είναι: η Αυστρία, το Βέλγιο, η Γαλλία, η Γερμανία, η Ελλάδα, η Ιρλανδία, η Ιταλία, η Ισπανία, η Μάλτα, η Πορτογαλία, η Σλοβακία, η Σλοβενία, η
Εσθονία, και η Λετονία.

Οποιεσδήποτε αλλαγές στη δανειακή σύμβαση και στα μέτρα που προτείνονται και ενσωματώθηκαν στον Μνημόνιο, σημαίνει ότι η χώρα είναι υποχρεωμένη ν’ αποδεχθεί και να συμφωνήσει σε άλλα ισόποσα μέτρα, ώστε να καλύπτεται το τιμολόγιο που πρέπει να εξοφληθεί. Ωστόσο, δεν μπορεί να διαφοροποιηθεί η βασική φιλοσοφία των μέτρων που αφορούν διαρθρωτικές αλλαγές στον δημόσιο τομέα και στις αποκρατικοποιήσεις.

Διεθνής συμφωνία

Νομικοί κύκλοι θεωρούν πως το «Μνημόνιο Συνεννόησης» (Memorandum of Understanding) αποτελεί μιαν άτυπη διεθνή συμφωνία, μέρος πολλών και διαφορετικών αποφάσεων, πράξεων, ψηφισμάτων ή ενεργειών του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων της Ευρωζώνης, του Συμβουλίου των Υπουργών του Eurogroup, του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και των κρατών - μελών της Ευρωζώνης.

Υποστηρίζουν πως η δανειακή σύμβαση περιλαμβάνει πράξεις της Ε.Ε. και της Ευρωζώνης, διακυβερνητικού χαρακτήρα, του ΔΝΤ, διεθνείς συμφωνίες με διεθνείς ή άλλους οργανισμούς και λειτουργεί ευρωπαϊκούς χρηματοπιστωτικούς μηχανισμούς επιτήρησης και παρέμβασης στη δημοσιονομική και χρηματοπιστωτική πολιτική.

Να σημειωθεί ότι η Κύπρος κατέθεσε αίτηση για βοήθεια από τον Μηχανισμό Στήριξης της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις 25 Ιουνίου 2012. Λίγε ημέρες αργότερα, στις 2 Ιουλίου 2012, φθάνει στο νησί το πρώτο κλιμάκιο της Τρόικας για να αξιολογήσει την κατάσταση και να καταλήξει στους όρους του κυπριακού Μνημονίου.

Δεν θα μπούμε…

Ο τότε Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Δημήτρης Χριστόφιας, ο οποίος προσπαθούσε να καθησυχάσει τον λαό ότι «η Κύπρος δεν θα μπει σε Μνημόνιο», τρεις περίπου εβδομάδες πριν από την άφιξη των δανειστών δήλωνε πως «η δική μας περίπτωση είναι διαφορετική». Η δήλωση αυτή συνοδεύτηκε τις επόμενες ημέρες με μια δεύτερη δήλωσή του ότι «δεν πρέπει να δαιμονοποιούμε τον μηχανισμό και το Μνημόνιο!».

Οκτώ μήνες μετά, η Κύπρος υποχρεώθηκε εκ των εξελίξεων να αποδεχθεί ένα Μνημόνιο, με όλες τις αρνητικές επιπτώσεις για την οικονομία και τους πολίτες της. Υπό τις περιστάσεις, δεν υπήρχε άλλη επιλογή.

Ένα τριετές πρόγραμμα

Στο «Μνημόνιο Συναντίληψης» (Memorandum of Understanding) περιλήφθηκαν τα μέτρα και οι στόχοι ενός τριετούς προγράμματος μετά από κοινή απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου.

Το Μνημόνιο αποτελείται από τα εξής ξεχωριστά «μνημόνια»:

· το «Μνημόνιο Οικονομικής και Χρηματοπιστωτικής Πολιτικής» (Memorandum of Economic και Financial Policies), με το οποίο καθορίζονται οι στρατηγικοί στόχοι του Προγράμματος και τα δημοσιονομικά, χρηματοπιστωτικά και διαρθρωτικά μέτρα,

· το «Μνημόνιο για τις συγκεκριμένες προϋποθέσεις Οικονομικής Πολιτικής» (Μemorandum of Understanding on Specific Economic Policy Conditionality), στο οποίο περιγράφονται τα μέτρα και το χρονοδιάγραμμα θέσπισης και υλοποίησής τους,

· το «Τεχνικό Μνημόνιο Συναντίληψης» (Technical Memorandum of Understanding), με το οποίο παρατίθενται τεχνικές λεπτομέρειες για παρακολούθηση της πορείας των διαρθρωτικών αλλαγών.

Το Μνημόνιο παραμένει μια άτυπη διεθνής συμφωνία - «διακανονισμός» (arrangement) και το περιεχόμενο του αποτελεί ένα πρόγραμμα χρηματοπιστωτικής και δημοσιονομικής πολιτικής. Αποτελεί «ένα μεσοπρόθεσμο οικονομικό πρόγραμμα του κράτους, με το οποίο καθορίζονται οι στόχοι δημοσιονομικής προσαρμογής και τα μέσα υλοποίησής τους εντός τριών χρόνων, με σκοπό την ενεργοποίηση του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Στήριξης της οικονομίας».

Είμαστε υποχρεωμένοι

Η ΚΥΠΡΙΑΚΗ Δημοκρατία οφείλει να τηρήσει τα συμφωνηθέντα που έχουν ενσωματωθεί στο κυπριακό Μνημόνιο και αυτή η συμμόρφωση είναι διεθνής υποχρέωση, που αναλαμβάνει με την υπογραφή του έναντι των διεθνών οργανισμών όπως είναι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το ΔΝΤ και η ΕΚΤ και τα κράτη-μέλη.

Χωρίς την υλοποίηση του Μνημονίου δεν μπορεί να υλοποιηθεί η δανειακή σύμβαση και να γίνει εκταμίευση των δόσεων του δανείου. Με τη συμμόρφωση στους όρους του Μνημονίου, οι χώρες του Ευρώ και το ΔΝΤ παρέχουν δανειοδοτικές διευκολύνσεις προς την Κύπρο. Σε περίπτωση που δεν συμμορφώνεται, διακόπτεται η χρηματοδότηση ή αναστέλλεται η καταβολή της δόσης.

Άρα, η διεθνής συμβατική δέσμευση της Κύπρου συναρτάται με την υποχρέωσή της να τηρεί τις προβλέψεις του Μνημονίου και να υλοποιεί τα μέτρα που ενσωματώνονται σε αυτό, ώστε να της καταβάλλεται η χρηματοδότηση που συμφωνήθηκε.

Ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Στήριξης

Ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Στήριξης είναι ένας νέος Μηχανισμός, που δεν προβλέπεται από τις ευρωπαϊκές συνθήκες και δημιουργήθηκε για ν’ αντιμετωπίσει τις έκτακτες κρίσεις στις χώρες της Ευρωζώνης, με πρώτη χώρα την Ελλάδα.

Το Μνημόνιο αποτελεί πράξη εφαρμογής του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Στήριξης, που αποφασίστηκε από τους αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων της Ευρωζώνης στις 25 Μαρτίου 2010 με κοινή Δήλωσή τους, και στη συνέχεια από τους Υπουργούς Οικονομικών των χωρών τους, στις 11 Απριλίου 2010.

Οι Ιδρυτικές Συνθήκες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με τροποποιήσεις που γίνονται κατά καιρούς, καθώς και η νομολογία του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, αναγνωρίζουν ότι το Διεθνές Δίκαιο και η Συνθήκη της Βιένης για το Δίκαιο των Διεθνών Συνθηκών, πρέπει να γίνονται σεβαστά.

Έτσι, οι δημοσιονομικοί στόχοι του Μνημονίου εναρμονίζονται με εκείνους του Ευρωπαϊκού Συμφώνου Σταθερότητας και της Συνθήκης λειτουργίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μάλιστα, όπως αναφέρεται από τους ίδιους τους Ευρωπαίους, το Μνημόνιο είναι μια άτυπη, διεθνής συμφωνία δημοσιονομικού χαρακτήρα, την οποία αναλαμβάνει να υλοποιήσει κάθε κράτος.

Απαιτούν αλλαγή πορείας

Η κυπριακή συμφωνία έτυχε της τυπικής έγκρισης της Κυπριακής Βουλής με 29 ψήφους υπέρ και 27 κατά. Το Μνημόνιο παραπέμφθηκε στο κυπριακό Κοινοβούλιο, καθώς κάθε αίτημα που αυξάνει τις δαπάνες του κράτους, όπως είναι οι τόκοι κ.ά., θα πρέπει να τυγχάνει έγκρισης από το Κοινοβούλιο.

Υπενθυμίζουμε ότι υπέρ της συμφωνίας τάχθηκαν οι βουλευτές του ΔΗΣΥ (20), του ΔΗΚΟ (8) και ο βουλευτής του ΕΥΡΩΚΟ, Δημήτρης Συλλούρης. Εναντίον του Μνημονίου και της δανειακής σύμβασης με την Τρόικα ψήφισαν οι βουλευτές του ΑΚΕΛ (19), της ΕΔΕΚ (5), ο βουλευτής του ΕΥΡΩΚΟ, Νίκος Κουτσού, ο βουλευτής των Οικολόγων, Γιώργος Περδίκης και ο ανεξάρτητος βουλευτής, Ζαχαρίας Κουλίας. Η αλλαγή πορείας υλοποίησης του Μνημονίου που απαιτείται από την πλειοψηφία των κυπριακών κομμάτων, κινδυνεύει να στερήσει την οικονομία από σημαντικά κεφάλαια, τα οποία είναι αναγκαία για την ανακεφαλαιοποίηση του χρηματοπιστωτικού συστήματος και την επιστροφή της οικονομίας σε αναπτυξιακή τροχιά.

Τα ερωτήματα που εγείρονται είναι καίριας σημασίας:

· Από πού θα αντλήσει κεφάλαια η Κύπρος για να χρηματοδοτήσει τις ανάγκες και να καλύψει τυχόν ελλείμματα του Δημοσίου, εάν δεν υλοποιηθούν οι στόχοι του οικονομικού προγράμματός της;

· Γιατί τα κόμματα δεν απαιτούν, χθες και όχι σήμερα, μέτρα για την επαναφορά της οικονομικής ανάπτυξης και τη μείωση του ρυθμού της ανεργίας που γράφει μεγάλα ποσοστά;

· Γιατί δεν ασκείται πίεση προς την Κυβέρνηση να υλοποιήσει συγκεκριμένα μέτρα για την ανάπτυξη και γιατί δεν προτείνονται λύσεις για καλύτερη διαχείριση του Μνημονίου και εισαγωγή μέτρων για προσέλκυση επενδύσεων;