Σημερινή

Σάββατο, 25/05/2019
RSS

Η ένταξη της Κύπρου στην ΟΝΕ

| Εκτύπωση | 21 Απρίλιος 2019, 18:05 | Του Δρα Ιάκωβου Αριστείδου

Ασφαλώς η Κυβέρνηση θα πρέπει να συνεχίσει την πολιτική λιτότητας αναφορικά με τις καταναλωτικές της δαπάνες, χωρίς να παραγνωρίζει ορισμένες αναγκαίες μεταβιβάσεις εισοδήματος σε δυσπραγούσες τάξεις του λαού ή και παραγωγικούς τομείς. Όμως, τα βασικά αναπτυξιακά προγράμματα πρέπει να προωθηθούν

Για μια ορθή προετοιμασία της οικονομίας ενόψει της ένταξης και στην ΟΝΕ είχα απευθύνει το 2005 επιστολή προς τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, στην οποία προσπάθησα να εξηγήσω γιατί το Πρόγραμμα Σύγκλισης, όπως εφαρμοζόταν, με βάση μόνο τον περιορισμό του δημόσιου ελλείμματος, δυνατό να οδηγήσει σε περιπέτειες το μέλλον της κυπριακής οικονομίας. Αν και δεν διαφώνησα για την ανάγκη εξυγίανσης των δημόσιων οικονομικών, όμως η διαχείριση της πολύ κακής κατάστασης θα έπρεπε να γίνεται με πολλή προσοχή για να μην πληγούν ζωτικά όργανα της οικονομίας.

Στη μακροοικονομική θεωρία δύο είναι οι τομείς που δημιουργούν ζήτηση (καταναλίσκοντας/επενδύοντας), ο δημόσιος κι ο ιδιωτικός τομέας. Όταν για κάποιους λόγους ο ένας πρέπει να περιορίσει τις δραστηριότητές του, για να μην επηρεαστεί η συνολική ζήτηση, που απαιτείται για απρόσκοπτη οικονομική δραστηριότητα, ο άλλος τομέας θα πρέπει να αναπληρώσει σωστά τη χαμένη ζήτηση. Έτσι, εφόσον ο δημόσιος τομέας έπρεπε να περιορίσει τις επεκτατικές του δραστηριότητες, ταυτόχρονα έπρεπε να βοηθηθεί ο ιδιωτικός τομέας να δραστηριοποιηθεί περισσότερο με έμφαση τις επενδύσεις. Κάτι που με τη μέχρι τότε εφαρμογή του Προγράμματος Σύγκλισης δεν έγινε.

Η μέχρι τότε προσπάθεια για εξυγίανση των δημοσιονομικών μεγεθών είχε στην πράξη ‘στεγνώσει’ την οικονομία με εμφανείς αρνητικές επιπτώσεις στην ανάπτυξή της. Συνέχιση της πολιτικής αυτής θα οδηγούσε στην επαλήθευση της ιστορίας του γάιδαρου του Χότζα, που ‘τώρα που έμαθε να μην τρώει, εψόφησε’.

Τα κυβερνητικά σχέδια, που στόχευαν στην υποβοήθηση του ιδιωτικού τομέα, προωθούνταν με πολύ αργό ρυθμό. Η παραγωγική διαδικασία συνεχώς επιβαρύνετο με πρόσθετα κόστη, παρά την ύπαρξη γενικού προβλήματος ανταγωνιστικότητας της κυπριακής επιχείρησης. Τα μεγάλα έργα που θα έπρεπε να προωθηθούν για στήριξη της ανάπτυξης συζητούνταν χωρίς να υλοποιούνται.

Η πιο πάνω εικόνα υποδηλώνει ότι είχαμε μπει σε ένα φαύλο κύκλο: Περιορίζαμε τις δραστηριότητες του δημόσιου τομέα, ενώ δεν κάναμε τολμηρά βήματα, ώστε να δοθούν ευρύτερα περιθώρια δράσης του ιδιωτικού τομέα. Ως αποτέλεσμα πολλά έργα/σχέδια που έπρεπε να εφαρμοστούν σ' αυτή την οικονομική συγκυρία αναβάλλονταν για το μέλλον. Και το ερώτημα, που έθεσα, ήταν τι θα γίνει εάν συνεχίσει για ακόμα μερικά χρόνια αυτή η πολιτική, ας πούμε μέχρι το 2008 που θα μπούμε στην ΟΝΕ και ακόμα πιο πέρα για να συνεχίσουμε να είμαστε μέσα στους δείκτες Μάαστριχτ;

Ο Υπουργός Οικονομικών θα έπρεπε να κινηθεί προς δύο κατευθύνσεις: Πρώτα, να προσπαθήσει να επιτύχει την εξυγίανση των δημόσιων οικονομικών μέσω των διαρθρωτικών προνοιών του Προγράμματος Σύγκλισης, είτε υπάρχουν είτε να επινοηθούν νέες και να καταβάλει έντονες και συντονισμένες προσπάθειες να προωθήσει διάφορα έργα και δραστηριότητες του ιδιωτικού τομέα. Θα πρέπει να αυξηθούν τα κυβερνητικά έσοδα από πηγές, που δεν επηρεάζουν τη γενικότερη οικονομία και αναδιάρθρωση των δαπανών υπέρ των δαπανών ανάπτυξης.

Για τον σκοπό αυτό είχαμε εισηγηθεί να προχωρήσει η σταδιακή μετοχοποίηση ημικρατικών οργανισμών, η καλύτερη εκμετάλλευση της τ/κυπριακής γης, η διευθέτηση των φορολογικών εκκρεμοτήτων της Εκκλησίας, η φορολόγηση των εμπορικών δραστηριοτήτων του Συνεργατισμού, η επιβολή τέλους βελτίωσης με βάση τον Περί Πολεοδομίας και Χωροταξίας Νόμο και κάποιας φορολογίας σε άκτιστα οικόπεδα, η ανακίνηση του θέματος των εκκρεμουσών από το 1963 υποχρεώσεων της Μ. Βρετανίας έναντι της Κύπρου, η προσφυγή στην Ε.Ε. για βοήθεια.

Ανάπτυξη και εκσυγχρονισμός

Ασφαλώς η Κυβέρνηση θα πρέπει να συνεχίσει την πολιτική λιτότητας αναφορικά με τις καταναλωτικές της δαπάνες, χωρίς να παραγνωρίζει ορισμένες αναγκαίες μεταβιβάσεις εισοδήματος σε δυσπραγούσες τάξεις του λαού ή και παραγωγικούς τομείς. Όμως, τα βασικά αναπτυξιακά προγράμματα πρέπει να προωθηθούν.

Έργα, όπως ο εκσυγχρονισμός των αερολιμένων/λιμανιών/μαρίνων/τηλεπικοινωνιών, η συμπλήρωση του οδικού δικτύου, η δημιουργία υποδομής για διαχείριση των προϊόντων πετρελαίου, εξωραϊστικά και συμπληρωματικά τουριστικά έργα, περιλαμβανομένης της αξιοποίησης περιοχών αρχαιολογικής και αισθητικής σημασίας, η επεξεργασία αποβλήτων και γενικά η βελτίωση του περιβάλλοντος, θα πρέπει απαραίτητα να προωθηθούν.

Το ίδιο ισχύει και με τα θέματα έρευνας κι ανάπτυξης, την πληροφορική, τη χρήση σύγχρονων μέσων επεξεργασίας δεδομένων και επικοινωνίας, τη δημιουργία του αναγκαίου θεσμικού πλαισίου για ξένες επενδύσεις, καθώς και για επέκταση των κυπριακών επιχειρήσεων σε γειτονικές χώρες. Η Κυβέρνηση θα πρέπει να προσφύγει, όπως έκαμε με τα αεροδρόμια, σε διευθετήσεις με τον ιδιωτικό τομέα για προώθηση εκείνων των έργων ή προγραμμάτων που προσφέρονται, ή όπου η ίδια αδυνατεί να τα προωθήσει.

Άλλα συναφή θέματα που παραμένουν σε εκκρεμότητα ήταν: Η βελτίωση της αποτελεσματικότητας της Δημόσιας Υπηρεσίας, η επέκταση του ωραρίου εργασίας και το σύστημα βάρδιας για αποφυγή των τεράστιων υπερωριών, η εισαγωγή σε ευρύτερη έκταση του συστήματος εναλλαξιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων, ενώ η ανάθεση διαφόρων δραστηριοτήτων που τώρα ασκούνται από τον δημόσιο στον ιδιωτικό τομέα δεν πρέπει να αποκλειστεί. Επίσης θα μπορούσε να αναφερθεί η εκκρεμότητα που υπάρχει για αρκετά χρόνια αναφορικά με τη διαφοροποίηση του τρόπου υπολογισμού και καταβολής της ΑΤΑ λόγω τιμής καυσίμων.

Βέβαια όλες οι πιο πάνω περιπτώσεις ολιγωρίας και οι παραλείψεις είχαν περιθωριοποιηθεί στη συνέχεια λόγω της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης του 2008. Όμως, ακόμη και τις επιπτώσεις της εξωγενούς αυτής κρίσης η κυπριακή οικονομία θα μπορούσε πιο άνετα να αντιμετωπίσει εάν είχε αναδιαρθρωθεί κι εκσυγχρονιστεί ώστε να καταστεί πιο ανταγωνιστική, όπως ήταν το ζητούμενο των εισηγήσεών μας.

ΔΡ ΙΑΚΩΒΟΣ ΑΡΙΣΤΕΙΔΟΥ
Πρώην Υπουργός,
πρώην Γενικός Διευθυντής Γραφείου Προγραμματισμού
www.iacovosaristidou.com