Σημερινή

Σάββατο, 20/04/2019
RSS

Και μια καλή είδηση από τον Ινδικό Ωκεανό

| Εκτύπωση | 03 Μάρτιος 2019, 18:00 | Του Γεώργιου Κολοκασίδη

Τα νομικά μας δικαιώματα έχουμε υποχρέωση να τα διεκδικήσουμε και σίγουρα από μια διεκδίκηση κάποια στιγμή θα βγει και αποτέλεσμα

Εξεδόθη στις 25 Φεβρουαρίου η συμβουλευτική γνωμοδότηση του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης κατόπιν σχετικού αιτήματος της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ υπό το άρθρο 96 του Χάρτη. Υπό την παράγραφο 1 του άρθρου 96 η Γενική Συνέλευση ή το Συμβούλιο Ασφαλείας μπορούν να ζητούν από το Διεθνές Δικαστήριο να γνωμοδοτεί για οποιοδήποτε νομικό θέμα. Το σχετικό ψήφισμα της Γενικής Συνέλευσης είχε υιοθετηθεί το 2017 (71/292).

Τα ερωτήματα της ΓΣ ήσαν δύο: (α) αν η διαδικασία της αποαποικιοποίησης του Μαυρικίου είχε ολοκληρωθεί νόμιμα, ιδιαίτερα υπό το φως ψηφισμάτων που κατοχυρώνουν το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης των λαών, και (β) ποιες είναι οι συνέπειες υπό το Διεθνές Δίκαιο από τη συνεχιζόμενη διοίκηση που ασκεί η Μεγάλη Βρετανία στο αρχιπέλαγος Τσάγκος. Το Διεθνές Δικαστήριο παραμέρισε προδικαστικές ενστάσεις δικαιοδοσίας, κρίνοντας ότι έχει αρμοδιότητα και εφόσον έχει αρμοδιότητα ενδείκνυται να ασκήσει και τη διακριτική του ευχέρεια υπέρ της άσκησης της δικαιοδοσίας του. Στο πλαίσιο αυτό απέρριψε και επιχείρημα της Μεγάλης Βρετανίας ότι πρόκειται για διμερή διαφορά, στην οποία δεν χωρεί παρέμβαση του Διεθνούς Δικαστηρίου χωρίς την έγκριση των επηρεαζομένων κρατών. Το Δικαστήριο έκρινε ότι η αποαποικιοποίηση είναι θέμα ιδιαίτερου ενδιαφέροντος για τον ΟΗΕ, στο οποίο μπορεί και πρέπει να ασκήσει τη διακριτική της ευχέρεια.

Το Δικαστήριο θεώρησε ως κρίσιμη περίοδο για το ερώτημα την περίοδο μεταξύ της απόσπασης του αρχιπελάγους το 1965 και της ανεξαρτητοποίησης του Μαυρικίου το 1968. Μέσα σε αυτήν την περίοδο είχε μορφοποιηθεί τόσο λόγω του ψηφίσματος της ΓΣ 1514 (ΧV), όσο και ως μέρος του εθιμικού δικαίου, το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης ως επιτακτικός κανών του διεθνούς δικαίου (jus cogens) και συνεπώς ίσχυε με επιτακτική ισχύ στην περίπτωση της απόσπασης του αρχιπελάγους από τον Μαυρίκιο. Προχώρησε να αποφανθεί ότι η απόσπαση και κατακράτηση από τη Μεγάλη Βρετανία του αρχιπελάγους Τσάγκος ήταν ασύμβατη με το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση του Μαυρικίου, η οποία πραγματοποιήθηκε ατελώς. Τέτοια απόσπαση μπορούσε να γίνει μόνο με τη γνήσια έκφραση ελεύθερης βούλησης του λαού στον οποίο αφορά, δηλαδή του λαού του Μαυρικίου. Πράγμα, που, βεβαίως, δεν είχε γίνει.

Η απόφαση είναι τεράστιας σημασίας για την Κύπρο και για το καθεστώς των βρετανικών Βάσεων. Μπορεί η απόφαση να είναι συμβουλευτικού χαρακτήρα, πλην όμως αντικατοπτρίζει το ισχύον δίκαιο. Συνεπώς, έστω και αν δεν μπορεί να υποχρεωθεί η Μεγάλη Βρετανία να παραδώσει το αρχιπέλαγος Τσάγκος στον Μαυρίκιο, εντούτοις βρίσκεται σε παράβαση του Διεθνούς Δικαίου. Θεωρώ ότι, αργά ή γρήγορα, η Μεγάλη Βρετανία θα υποχρεωθεί να συζητήσει με τον Μαυρίκιο ομαλοποίηση αυτής της παράβασης και επιστροφή του αρχιπελάγους.

Το ερώτημα που τίθεται εν πρώτοις ως προς τις εν Κύπρω βρετανικές Βάσεις είναι το εξής: Το 1960, όταν ανεξαρτητοποιήθηκε η Κύπρος και κατακρατήθηκε η περιοχή των Βάσεων, είχε μορφοποιηθεί ως επιτακτικός κανών Διεθνούς Δικαίου το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση; Στην απόφασή του το Δικαστήριο στάθμιζε την περίοδο 1965-1968. Συνεκτίμησε το ψήφισμα 1514 (ΧV), το οποίο όμως είχε εκδοθεί τον Δεκέμβρη του 1960. Δηλαδή μετά την κυπριακή ανεξαρτησία. Αναφέρει, όμως, στην απόφασή του το Διεθνές Δικαστήριο ότι το ψήφισμα αυτό είναι ουσιαστικά διακηρυκτικό του διεθνούς δικαίου και ότι η αρχή της αυτοδιάθεσης ήδη υπήρχε ως μέρος του εθιμικού δικαίου. Συνεπώς το πιθανότερο είναι ότι η αρχή ισχύει και για την Κύπρο.

Το δεύτερο ερώτημα είναι αν η Κυπριακή Δημοκρατία, δεδομένης της ηττοπάθειας αλλά και οσφυοκαμψίας της πολιτικής της ηγεσίας, έκανε οτιδήποτε μέσα από τα χρόνια για να ολοκληρώσει τον ‘ατελή’ τίτλο που είχαν οι Βρετανοί στις Βάσεις. Θα πρέπει να δούμε εξαρχής και με λεπτομέρεια τη συμφωνία προσχώρησης της Κύπρου στην ΕΕ, αλλά και άλλα έγγραφα και δηλώσεις που έγιναν κατά καιρούς. Θα είναι τραγικό αν μέσα από σφάλματα, παραλείψεις και με γνώμονα ένα κακώς εννοούμενο ρεαλισμό καταλήξαμε να έχουμε αποποιηθεί δικαιώματά μας σε μέρος της κυπριακής επικράτειας.

Η Νομική Υπηρεσία πρέπει να εξετάσει τα δεδομένα και η κυπριακή Κυβέρνηση πρέπει να χαράξει σχέδιο πολιτικής δράσης. Δεν σημαίνει ότι η Μεγάλη Βρετανία θα τα μαζέψει και θα φύγει. Κάθε άλλο. Τα νομικά μας όμως δικαιώματα έχουμε υποχρέωση να τα διεκδικήσουμε και σίγουρα από μια διεκδίκηση κάποια στιγμή θα βγει και αποτέλεσμα. Και, πάντως, η παλαιά δουλοπρεπής επωδός περί κυριάρχων Βάσεων θα πρέπει να σταματήσει. Όσο και αν μια στάση διεκδικητικότητας συγκρούεται με τη συνεσταλμένη φύση μας!