Σημερινή

Παρασκευή, 21/09/2018
RSS

Απελευθέρωσης πολιτική υπόκρουση

| Εκτύπωση | 19 Αύγουστος 2018, 18:05 | Του Χριστόδουλου Κ. Γιαλλουρίδη

ΚΡΑΤΗ ΚΑΙ ΕΘΝΗ ΠΟΥ ΣΕΒΟΝΤΑΙ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΤΟΥΣ, ΚΑΘΩΣ ΚΑΙ ΣΤΡΑΤΟΙ ΠΟΥ ΠΡΟΒΑΛΛΟΥΝ ΔΙΕΘΝΗ ΑΠΟΤΡΕΠΤΙΚΗ ΑΞΙΟΠΙΣΤΙΑ, ΔΕΝ ΕΠΙΤΡΕΠΟΥΝ ΝΑ ΣΥΜΒΟΥΝ ΠΑΡΟΜΟΙΑ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ, ΠΟΥ ΘΙΓΟΥΝ ΤΗΝ ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΤΡΑΤΕΥΜΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΥΠΟΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ ΕΝ ΓΕΝΕΙ

Η Ουάσιγκτον υπό την ηγεσία του Ντόναλντ Τραμπ εκδηλώνει με σαφήνεια και απερίφραστα την αποφασιστικότητά της να υπερασπίζεται και να στηρίζει αμερικανικά συμφέροντα, όπου και όταν θίγονται, καθώς και τις αμερικανικές στρατηγικές επιλογές. Ο Ντόναλντ Τραμπ παραμένει αδιαπραγμάτευτος στο ultimatum που έθεσε προς την τουρκική ηγεσία αναφορικά προς την απαίτηση απελευθέρωσης του Αμερικανού πάστορα, Άντριου Μπράνσον, δηλαδή η απελευθέρωση συνιστά εν προκειμένω conditio sine qua non οποιασδήποτε περαιτέρω συνεννόησης για εξομάλυνση των αμερικανοτουρκικών σχέσεων και παράλληλης άρσης των οικονομικών και εν γένει κυρώσεων που επέβαλε η Ουάσιγκτον προς την Άγκυρα.

Η οικονομική κρίση της Τουρκίας, η οποία έχει οδηγηθεί σε συνθήκες καταβαράθρωσης, υποχρεώνει τον Ερντογάν να πραγματοποιήσει ένα τακτικό άνοιγμα στην Ευρώπη μέσω Ελλάδος, προκειμένου να κερδίσει αναπνοές οξυγόνου, δηλαδή χρηματοδότηση για το πολιτικό του σύστημα, εξισορροπώντας ταυτόχρονα τις πιέσεις που δέχεται από την Ουάσιγκτον. Οι τελευταίες αγγίζουν τις δομές των ορίων αντοχής του τουρκικού πολιτικού συστήματος, στον βαθμό που η χώρα μπορεί να υποχρεωθεί να προσφύγει στις αγκαλιές του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου. Εάν εν τέλει συμβεί κάτι τέτοιο, πράγμα που επιχειρεί να αποτρέψει με κάθε τρόπο και αξιοποιώντας όλες τις δυνατότητες που μπορεί να υφίστανται στον κοντινό ή μακρινό της διεθνή περίγυρο, τότε η Τουρκία θα υποχρεωθεί να τεθεί υπό τον έλεγχο της Ουάσιγκτον και θα χάσει την ανεξαρτησία της στον οικονομικό και ευρύτερο διεθνή τομέα.

Ο ίδιος ο Ερντογάν δε, θα υποστεί σοβαρότατο πλήγμα κύρους, αξιοπιστίας και ικανότητας να λαμβάνει αποφάσεις για θέματα που άπτονται της οικονομίας και της στρατηγικής της χώρας του. Τα ανοίγματα, στα οποία προβαίνει προς διάφορες κατευθύνσεις ο Τούρκος Πρόεδρος, τόσο προς ευρωπαϊκές χώρες, όσο και προς την Μόσχα, το Ιράν ή το Κατάρ, έχουν πολύ περισσότερο τακτικής υφής σημασία, γιατί ακριβώς οι πιο πάνω κινήσεις δεν μπορούν να περισώσουν την τουρκική οικονομία, η οποία γιγαντιαία ούσα βρίσκεται και σε μιαν αχανή κατάσταση περιδίνησης.

Τίθεται εξαρχής η γενική παραδοχή πως το τουρκικό πολιτικό σύστημα δεν παραπέμπει σε κράτος που λειτουργεί σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά ή και τα διεθνή δημοκρατικά πρότυπα, αλλά συνιστά ένα ιδιότυπο πολιτικό σύστημα, το οποίο παλαιοτέρα η στρατογραφειοκρατία και σήμερα μια ερντογανική δομημένη δικτατορική διακυβέρνηση το εξουσιάζουν, χωρίς εσωτερικό αντίπαλο πολιτικό ή στρατιωτικό δέος. Η κρίση στις σχέσεις Άγκυρας - Ουάσιγκτον, καθώς και οι ενέργειες που λαμβάνουν χώραν, απηχούν τις ιδιαιτερότητες της προσωπικότητας του Τούρκου ηγέτη και του προσωποπαγούς αυταρχικής δομής πολιτικού συστήματος, που τα τελευταία χρόνια οικοδομήθηκε με καθοδήγηση του ιδίου στη χώρα του. Η πρόσφατη άρση της καταστάσεως εκτάκτου ανάγκης στην Τουρκία δεν αίρει τα δομικά ζητήματα που άπτονται της παντελούς απουσίας κράτους δικαίου και της μη εφαρμογής της δημοκρατικής αρχής κατά τα δυτικά πρότυπα στη λειτουργία του πολιτικού συστήματος.

Μετά την απελευθέρωση των δύο Ελλήνων στρατιωτικών από το τουρκικό καθεστώς, η Ελλάδα, σύμπας ο Ελληνισμός, ανέπνευσε με ανακούφιση, χάρηκε με την αυθεντικότητα που συνοδεύει την των Ελλήνων αλληλεγγύη, προδήλως δε ψιθύρισε ποτέ ξανά μια τέτοια δοκιμασία, όπου Έλληνες πολίτες και δη στρατιωτικοί, υποχρεούνται να βρεθούν σε συνθήκες ομηρίας σε τουρκικές φυλακές. Τούτο το τελευταίο γιατί κράτη και έθνη που σέβονται τον εαυτό τους, καθώς και στρατοί που προβάλλουν διεθνή αποτρεπτική αξιοπιστία, δεν επιτρέπουν να συμβούν παρόμοια περιστατικά, που θίγουν την εμπιστοσύνη προς το στράτευμα και την υπόσταση της χώρας εν γένει.

Το κατά τα ανωτέρω πλαίσιο διεργασιών πολιτικής προσέγγισης διά της απελευθέρωσης των δύο Ελλήνων στρατιωτικών, που επιχείρησε εσχάτως ο Ερντογάν, άπτεται των αναζητήσεών του να γεφυρώσει τη σχέση του με τον δυτικό κόσμο και δη την Ευρώπη μέσω Αθηνών. Σημειώνεται εν προκειμένω πως άμεση απότοκος της εξέλιξης αυτής σε σχέση με την αξιοπιστία της χώρας στις διεθνείς χρηματοπιστωτικές αγορές, ήταν και η σημειωθείσα ανακοπή της πτωτικής πορείας της ισοτιμίας της τουρκικής λίρας έναντι των άλλων νομισμάτων.

Παράλληλα, το άλλο επίπεδο προσέγγισης υποδεικνύει ως επερχόμενη δυνατότητα την παραχώρηση από την ελληνική κυβέρνηση καθεστώτος εκλογής των θρησκευτικών ηγετών της Θράκης από την εκεί μουσουλμανική μειονότητα. Εάν και εφόσον μια τέτοια εξέλιξη ελάμβανεν χώραν η μουσουλμανική μειονότητα της Θράκης θα ετίθετο εμμέσως πλην σαφώς υπό την καθοδήγηση και πολιτικοθεσμική εξάρτηση της Άγκυρας, με όλες τις συνέπειες που θα μπορούσε να επιφέρει ένα τέτοιο ενδεχόμενο στο άμεσο ή απώτερο μέλλον για την περιοχή και τη χώρα. Δεδομένης δε της επισήμανσης του Τούρκου Προέδρου, κατά την επίσημη επίσκεψή του στην Αθήνα τον περασμένο Δεκέμβριο, περί εφαρμογής των συγκεκριμένων προνοιών της Συνθήκης της Λωζάννης, πιθανή σχετική απόφαση της Ελληνικής Βουλής θα δρομολογούσε μεταβολές δομικής υφής στην επιλογή διά εκλογικής διαδικασίας που να αντικαθιστούσε εν τοιαύτη περιπτώσει το μέχρι τούδε υφιστάμενο καθεστώς διορισμού τους.

Ευκόλως μπορεί κανείς να συναγάγει ότι όλα αυτά είναι μία αλληλουχία εξελίξεων και δράσεων, που οι διαδρομές της δεν εκδηλώνουν μιαν ανεξαρτησία στη σχέση των γεγονότων και ενεργειών μεταξύ τους.

ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΣ Κ. ΓΙΑΛΛΟΥΡΙΔΗΣ
Καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής,
Διευθυντής Κέντρου Ανατολικών Σπουδών
Για τον Πολιτισμό και την Επικοινωνία,
Πάντειο Πανεπιστήμιο