Σημερινή

Κυριακή, 21/10/2018
RSS

Βιασμοί γυναικών στον πόλεμο

| Εκτύπωση | 05 Αύγουστος 2018, 18:00 | Του Τίτου Χριστοδούλου

ΓΙΑΤΙ ΑΦΕΘΗΚΕ ΛΙΓΟ-ΠΟΛΥ ΣΤΗ ΛΗΘΗ Η ΩΜΟΤΕΡΗ ΑΥΤΗ ΠΤΥΧΗ ΤΩΝ ΘΗΡΙΩΔΙΩΝ ΤΩΝ ΤΟΥΡΚΙΚΩΝ ΣΤΡΑΤΕΥΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ;

Φέουδο των ανδρών ο πόλεμος και αντρικό το φύλο του. Σύμφυτο και αναπόσπαστο στοιχείο, ωστόσο, του πολέμου από την αρχή της ιστορίας είναι ο βιασμός των γυναικών του εχθρού.

Αλλά, αν ο πόλεμος είναι σύμφυτος με την αντρική βία έχει φύλο και ο βιασμός των γυναικών σαν έκφραση εγγενούς βίας των ανδρών και ίσως ακόμα και της πολεμικής τους αρετής ως λαφύρου και κύδους του πολέμου; Και είναι βία κατά ποίου, της γυναίκας, του φύλου της γενικά (sexism), της φυλής των ηττημένων (genocidal rape) ή της αντρικής τιμής και περηφάνιας των ηττημένων ανδρών;

Κρύβεται μήπως εδώ ένα αίσθημα συνενοχής των αντρών που γράφουν για τον πόλεμο και τις θηριωδίες του; Η αναμφισβήτητη παρασιώπηση, δηλαδή, της πιο κραυγαλέας αυτής κτηνωδίας του πολέμου δεν αντικατοπτρίζει παρά ένα σιωπηρό αίσθημα συνενοχής αυτών που γράφουν την ιστορία, δηλαδή των αντρών, όπως υποστηρίζουν οι φεμινίστριες;

Και πώς θα ερμηνευτεί η σιωπή των ίδιων των θυμάτων, των γυναικών; Είναι κοινωνικά επιβεβλημένη η σιγή ή έκφραση μιας σύμφυτης γυναικείας αιδούς; Παραμένει ωστόσο σαν οχληρό ερωτηματικό το γεγονός ότι ο βιασμός, το πιο αποτρόπαιο έγκλημα του πολέμου τείνει να αποσιωπάται και να σαρώνεται στο περιθώριο των ιστοριών του πολέμου.

Η θέση των φεμινιστριών για τους βιασμούς στον πόλεμο μάς λέει ότι είναι θέμα κυριαρχίας και αντρικής επιβεβαίωσης μέσα από την υποταγή της γυναίκας. Έκφραση της αντρικής βίας μέσα σ’ έναν κατ’ εξοχήν χώρο όπου εκφράζεται η αντρική βία. Αφορισμός που συνοψίζει όλη την ιστορία του κειμένου μου.

Γιατί παρασιωπήθηκε το μέγιστο έγκλημα του συνεχούς βιασμού επί δύο χρόνια των Γερμανίδων γυναικών στο Βερολίνο; Γιατί η συγγραφέας του 'A Woman in Berlin’ αντιμετωπίστηκε παγερά από τη διεθνή κοινότητα με αποτέλεσμα να σωπάσει η ίδια; Γιατί αφέθηκε λίγο πολύ στη λήθη η ωμότερη αυτή πτυχή των θηριωδιών των τουρκικών στρατευμάτων στην Κύπρο; Θυμόμαστε πόση αποσιώπηση, σχεδόν περιφρόνηση, τύλιξε στα παροικιακά ΜΜΕ τη Μολγία, το θεατρικό έργο για τους βιασμούς στην Κύπρο, όταν ήλθε να ταράξει συνειδήσεις στο Λονδίνο.

Ποιων, λοιπόν, ντροπή και ποιων συνενοχή εκφράζει αυτό; Είναι για λόγους συνενοχής του αντρικού φύλου, κάτι που εξάλλου ισχύει για τον βιασμό και σαν κοινωνικό φαινόμενο που παρασιωπάται ως κοινωνική μάστιγα; Μήπως οι άρρενες, πέρα από συνένοχοι σαν φυλο-θύτες, αισθάνονται και σαν ευάλωτα θύματα, αφού συνειδητοποιούν ότι σαν άρρενες-προστάτες του θηλυκού φύλου έχουν τρωθεί στο πιο ευάλωτο σημείο τους, θύματα κι αυτοί έμμεσα του βιασμού; Υπάρχει μια υποδόρια, κρυφή συνενοχή, και γι’ αυτό σιωπούν όχι μόνο σαν θύματα αλλά και σαν δυνητικοί θύτες;

Ένα άλλο ερώτημα που αναδύεται είναι γιατί ο βιασμός δεν θεωρείται από τα διεθνή δικαστήρια ως παραβίαση ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ο βιασμός είναι η στέρηση από την γυναίκα του δικαιώματος στην σεξουαλική επιλογή και είναι έγκλημα με φύλο, όχι οποιαδήποτε άλλη βία που παραμερίζει το κεντρικό γεγονός του φύλου του εγκλήματος αυτού - πρόκειται για μορφή βίας με βάση το φύλο, του θύματος και του θύτη.

Δίπλα στο ερώτημα-αιχμή αν ο βιασμός στον πόλεμο συνιστά μια εντελώς ξεχωριστή μορφή αντρικής βίας απ’ ό,τι οι άλλοι βιασμοί στο πολιτικό και το νομικό επίπεδο, ανακύπτει και ο προβληματισμός, νομικός αλλά κύρια ηθικός, αν υπάρχει κάτι πιο αποτρόπαιο στον «γενοκτονικό» βιασμό ή αν αυτό εισάγει μιαν άδικη υποτίμηση του βιασμού σαν καθ’ αυτού εγκλήματος, όπου και αν αυτός λαμβάνει χώραν.

Είναι γεγονός ότι όπου γυναίκες βιάζονται κατ’ επανάληψιν, οι πλείστες γόνιμες γυναίκες θα βρεθούν, σε κάποιο σημείο έγκυοι. Όταν, π.χ., οι ΗΠΑ κατέλαβαν τη Σαϊπάν, παρατηρήθηκε ότι όλες οι γυναίκες που είχαν χρησιμοποιηθεί σαν σεξουαλικά δώρα για τους στρατιώτες, «comfort women», για τον ιαπωνικό στρατό ήσαν έγκυοι. Αλλά αυτά τα ειδικά χαρακτηριστικά δεν θέτουν τους γενοκτονικούς βιασμούς σε μια ειδική κατηγορία που τους καθιστά περισσότερο ή λιγότερο βιασμούς. Ούτε και αντανακλούν το πλήρες φάσμα των θηριωδιών, απωλειών, βλαβών και πόνου που υφίστανται οι γυναίκες σαν αποτέλεσμα του συνδυασμού βιασμών και εθνοκάθαρσης.

Είναι σημαντικό να δούμε τον συνδυασμό των εγκλημάτων αυτών σαν εγκλήματα που στηρίζονται στην εθνικότητα των θυμάτων και σαν εγκλήματα που στοχεύουν στο φύλο τους. Ένας συνδυασμός που φέρει τα δικά του απεχθή χαρακτηριστικά, αλλά που δεν αμβλύνει τα ξεχωριστά χαρακτηριστικά κάθε «άποψης» του συνδυασμού αυτού, με τον βιασμό να διατηρεί τα δικά του χαρακτηριστικά κι αιτιολογία, σαν έγκλημα με το δικό του φύλο κατά του γυναικείου φύλου.

H αποτυχία διάκρισης των δύο είναι σαφής στην αποτυχία των Ηνωμένων Εθνών και της διεθνούς κοινότητας να αναγνωρίσουν ότι τα εγκλήματα κατά των γυναικών, εγκλήματα που στρέφονται κατά του φύλου, πρέπει να αναγνωρίζονται σαν ιδιαίτερη κατηγορία εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας. Η αποκρυστάλλωση των εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας μετά το καταλυτικό γεγονός του Ολοκαυτώματος, σχέτισε τα εγκλήματα αυτά με το θρήσκευμα και τη φυλή, σαν θρησκευτική και εθνική γενοκτονία. Αλλά δεν πρόσθεσε τη διάσταση του φύλου, όχι μόνο σαν μέσου των πιο πάνω αλλά και σαν ιδιαίτερης κατηγορίας εγκλημάτων, που βασίζονται στο φύλο και πηγάζουν από αυτό, σαν «Gender Based Crimes».