Σημερινή

Παρασκευή, 16/11/2018
RSS

Αμμόχωστος: Νυν και αεί και εις τους αιώνες ελληνική

| Εκτύπωση | 15 Ιούλιος 2018, 18:00 | Με τον Ανδρέα Μ. Βασιλείου

Αμμόχωστος: Νυν και αεί και εις τους αιώνες ελληνική

Εξ αφορμής των συζητήσεων αλλά και εντόνων αντιπαραθέσεων σχετικά με το άνοιγμα του οδοφράγματος της Δερύνειας, έχω την ισχυρή άποψη ότι αυτό θα είναι καταστροφικό για το μέλλον της Αμμοχώστου. Όταν είχε γίνει λόγος προ πολλού για συμφωνία που προνοούσε το άνοιγμα και άλλων οδοφραγμάτων, μερικοί στη δική μας πλευρά ισχυρίσθηκαν εν τη αφελεία τους ότι αυτό θα σήμαινε την απαρχή της επιστροφής των νόμιμων κατοίκων της και την επανένωση της Κύπρου.

Τους διέφυγε ότι το άνοιγμα των οδοφραγμάτων δεν ήταν παρά η εδραίωση της διχοτόμησης, αφού με τις διαδικασίες που ακολουθούνται στους τελωνειακούς ελέγχους κ.λπ. δίδεται η εντύπωση ότι υπάρχουν δύο «κράτη». Αντί, λοιπόν, να επιμείνουμε στην εφαρμογή των ψηφισμάτων 550 (1984) και 789 (1992) και τις σαφείς πρόνοιές τους για το θέμα της Αμμοχώστου, τη δήλωση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου P7 - TA - PROV (2012) 0039 και σωρεία άλλων αποφάσεων διεθνών οργανισμών και άλλων σωμάτων, ασχολούμαστε με το οδόφραγμα της Δερύνειας.

Τη 15η Αυγούστου θα συμπληρωθούν 44 χρόνια από την κατάληψη της Αμμοχώστου από τα τουρκικά στρατεύματα κατά τη β΄ φάση της εισβολής του Αττίλα, το 1974. Ήταν η δεύτερη φορά στην ιστορία που οι Τούρκοι κατέλαβαν την Αμμόχωστο. Η πόλη είχε καταληφθεί για πρώτη φορά στις 5 Αυγούστου 1571 από τους Οθωμανούς Τούρκους ύστερα από πολιορκία που κράτησε 11 ολόκληρους μήνες και στοίχισε στους Οθωμανούς 80.000 νεκρούς μπροστά στα τείχη της πόλης.

Αμμόχωστος και όχι Βαρώσια

Είχα επισημάνει πλειστάκις και προς διάφορες κατευθύνσεις με πολλούς τρόπους ότι η χρήση του όρου «Βαρώσια», που είναι τουρκικής προέλευσης, είναι ύποπτη, όταν γίνεται από τον ΟΗΕ και τους ξένους και άκρως επικίνδυνη, όταν γίνεται από εμάς. Μόνο λοιπόν αφελείς και ανιστόρητοι θα τον χρησιμοποιούσαν αντί της ελληνικής ονομασίας ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΣ, ονομασία με την οποία η πόλη μας είναι γνωστή από τον 4ον μ.Χ. αιώνα.

Στο έργο «Σταδιασμός ήτοι περίπλους της Μεγάλης Θαλάσσης» -του οποίου το όνομα του συγγραφέα δεν έχει διασωθεί- αναφέρει ότι έχει προσωπικά κάνει τον γύρο της Κύπρου και συνεπώς οι μαρτυρίες του είναι αυθεντικές. Ο άγνωστος αυτός Έλληνας γεωγράφος είναι ο πρώτος που δίνει για την πόλη το όνομα Αμμόχωστος (πόλη κυριολεκτικά χωσμένη στην άμμο). Αναφέρει σχετικά «από δε του Πηδαλίου επί νήσους στάδιοι Πόλις εστίν έρημος, λεγόμενη Αμμόχωστος έχει δε λιμένα παντί ανέμω, έχει δε εν τη καταγωγή χοιράδας, φυλάττου».

Σε μετάφραση το κείμενο αυτό έχει ως εξής: «…από το ακρωτήριο Πηδάλιο (το σημερινό δηλαδή Κάβο Γκρέκο) μέχρι τα νησάκια (που περιβάλλουν το σημερινό λιμάνι) η απόσταση είναι 80 στάδια (=14.720 μέτρα). Υπάρχει μια έρημη πόλη που λέγεται Αμμόχωστος. Έχει λιμάνι κατάλληλο για κάθε άνεμο. Όμως υπάρχουν ξέρες στην είσοδό του. Πρόσεχε…».

Ο σφετερισμός των περιουσιών των Ελλήνων

Όπως είναι γνωστό, μετά την πτώση της Αμμοχώστου τον Αύγουστο του 1571, ύστερα από 11μηνο πολιορκία, οι Έλληνες κάτοικοι της Κύπρου εκδιώχθηκαν από τους Τούρκους κατακτητές, που σφετερίστηκαν τις περιουσίες τους και ίδρυσαν την εκτός των τειχών νέα πόλη μέχρι την περιοχή του Αγίου Μέμνονα, που ήταν γνωστή τότε ως «Κήποι της Αμμοχώστου» επειδή στην περιοχή υπήρχαν εκτεταμένοι κήποι και πολλά περιβόλια με εσπεριδοειδή και άλλα είδη. Αυτοί οι κήποι κατά τον Άντζελο Γκάττο (που πήρε μέρος στην επική αντίσταση κατά την πολιορκία της πόλης από τους Οθωμανούς από τον Σεπτέμβριο 1570 μέχρι τον Αύγουστο 1571) έμοιαζαν με επίγειο παράδεισο. Φημισμένη για τους κήπους εσπεριδοειδών η Αμμόχωστος ήταν μέχρι και της τουρκικής εισβολής εξ ου και η οργάνωση κάθε χρόνο της «Γιορτής του Πορτοκαλιού».

Στον νέο οικισμό που δημιούργησαν οι Έλληνες εκτός των τειχών, οι Τούρκοι έδωσαν το όνομα «Βαρούς», δηλαδή προάστειο από το οποίο και προήλθε η λέξη Βαρώσιν (Βαρώσια). Η γη της ευρύτερης περιοχής της Αμμοχώστου υπήρξε από της αυγής της Ιστορίας ΕΛΛΗΝΙΚΗ, που όπως προκύπτει από το «Πάριον Μάρμαρον» (264/3 π.Χ.) η Σαλαμίς ιδρύθηκε το 1202/1 π.Χ. Σύμφωνα με τον τραγικό Ευριπίδη (Ελένη 148-150), η άφιξη του Τεύκρου στην Κύπρο και η ίδρυση της Σαλαμίνας μετά τον Τρωικό Πόλεμο έγινε κατόπιν θεϊκής εντολής του Απόλλωνα:

«Ες γην εναλίαν Κύπρο ου μ’ εθέσπισεν οικείν Απόλλων, όνομα νησιωτικόν Σαλαμίνα θέμενον της εκεί χάριν πάτρας…». Δηλαδή σε νεοελληνική απόδοση… «Στη θαλασσοφίλητη γη της Κύπρου, όπου ο Απόλλων μού όρισε να κατοικήσω, το νησιωτικό το όνομα της Σαλαμίνας να δώσω προς τιμήν της πατρίδας μου…».

Μετά τους καταστροφικούς σεισμούς του 342 π.Χ. η Σαλαμίνα ξανακτίστηκε από τον Κωνσταντίνο, έναν από τους τρεις γιους και διαδόχους του Μεγάλου Κωνσταντίνου, που της έδωσε το όνομά του και μετονομάστηκε σε Κωνσταντία. Ο Κωνσταντίνος πήρε το Ανατολικό Ρωμαϊκό κράτος κατά τον διαμοιρασμό της αυτοκρατορίας μεταξύ των τριών αδελφών. Η Αρσινόη θεμελιώθηκε το 274 μ.Χ. ως πόλη-λιμάνι στην περιοχή Σαλαμίνας, στη θέση της σημερινής Αμμοχώστου και ήταν μια από τις τρεις πόλεις που έκτισε ο Πτολεμαίος Β΄ και έφερε το όνομα της αδελφής και συζύγου του, της Αρσινόης Β΄ Φιλαδέλφου, γνωστής για την ομορφιά, τον δυναμισμό και τις ικανότητές της ακόμα και για τα στρατιωτικά.

Ο Στράβων τοποθετεί την τρίτη αυτή Αρσινόη μετά τη Σαλαμίνα και πριν από το λιμάνι της Λεύκολλα (σημερινό Πρωταρά) και το ακρωτήριο Πηδάλιο (σημερινό Κάβο Γκρέκο). «…και μετά αυτά η Σαλαμίς… επ’ Αρσινόη και λιμήν είτ’ άλλος λιμήν Λεύκολλα είτ’ άκρα Πηδάλιον…».

Όλες αυτές οι πόλεις που ήκμασαν από αιώνων δεν κτίστηκαν φυσικά ούτε από τον Λαλά Μουσταφά ούτε τον Πιαλέ Πασιά ούτε φυσικά ήταν… ιδιοκτησία του Εβκάφ. Αυτοί υπήρξαν οι σφετεριστές και οι κλέφτες. Η θέση του Δημοτικού Συμβουλίου Αμμοχώστου και της Συντονιστικής Επιτροπής Αμμοχώστου, η οποία αποτελείται από τα μέλη του Δημοτικού Συμβουλίου, τους βουλευτές της επαρχίας και όλα τα οργανωμένα σύνολα της πόλης και προεδρεύεται από τον Δήμαρχο, ήταν πάντοτε ότι απελευθέρωση της Αμμοχώστου σημαίνει επιστροφή στους νόμιμους κατοίκους όλης της περιοχής που περιλαμβανόταν στα δημοτικά όρια μέχρι και της ημέρας που καταλήφθηκε από τα τουρκικά κατοχικά στρατεύματα.

Υ.Γ.: Ο Νίκος Καζαντζάκης, όταν επισκέφθηκε την Αμμόχωστο πριν από πολλές δεκαετίες, δήλωσε: «Είναι από τα ωραιότερα μέρη της Γης! Δεν θα ήθελα να πεθάνω πριν ξαναπάω στην Αμμόχωστο».

ΑΝΔΡΕΑΣ Μ. ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ
Πρώην Συνδικαλιστής